پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی

پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی

پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم دی 1397 شماره 10 (پیاپی 62)

مقالات

۱.

نقدی بر کتاب وفاداری و رهبری در جامعه اوایل دوره اسلامی و ترجمه های آن

تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۲۴
جامعه اسلامی در قرون سوم و چهارم هجری به علت تسلط آل بویه، حکومتگران ایرانی و شیعی بردستگاه خلافت عباسی سنی مذهب دارای اهمیت است و به همین علت مورد توجه ایران شناسان و اسلام شناسان قرار گرفته است. تحقیق در باره این دوره از تاریخ، نیاز به شناخت دقیق از جامعه اسلامی، جامعه ایرانی و همچنین دیدگاه های اهل تسنن و تشیع دارد. کتاب متحده با رویکردی به دو مولفه رهبری و وفاداری در جامعه اسلامی و با تاکید بر دوره آل بویه نگاشته شده است. اینکه نویسنده تا چه اندازه توانسته است فهم دقیقی از تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام ارائه دهد و مترجمان در رفع کاستی های مولف موفق عمل کرده اند، سوالاتی بوده که مقاله حاضر به روش تطبیقی درصدد نقد اثر و ترجمه های آن با دو رویکرد نقد درونی و بیرونی اقدام کرده است. نتیجه نشان می دهد که اثر علی رغم دارا بودن نوآوری و خلاقیت در انتخاب بحث های اجتماعی، به علت عدم شناخت صحیح مولف از جامعه اسلامی و آداب و فرهنگ ایرانی، دچار اشکالاتی در فهم و انتقال آن شده است. در ضمن ترجمه اول، به علت هم خوانی مترجمان به لحاظ تخصص علمی، توانسته است، ترجمه قابل قبول تری ارائه کند.
۲.

ترجمه نقادانه تراث

نویسنده:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۲۸
تراث به مجموعه میراث ادبی و تاریخی گفته می شود که از نیاکان ما به ارث رسیده و طبیعتا با حال و هوای ایشان نگارش یافته است، در طول تاریخ بر اثر تغییر و تحولاتی که در متن زبان به وجود آمده، گاهی نگارش از نسلی به نسل دیگر دیگرگون شده و لذا فهم و درک نوشته های پیشینیان برای آیندگان سخت و دشوار گردیده است. هر چه متن نوشته شده قدیمی تر باشد، مشکل افزایش می یابد. علاوه بر این وقتی قرار است چنین متونی ترجمه شوند، مشکل دو چندان می گردد. طبیعی است که همه افراد نمی توانند به سراغ متون اصلی بروند و ناچارند از ترجمه آنها استفاده کنند. در اینجاست که نقش مترجم به عنوان واسطه بروز و ظهور می کند. به میزانی که مترجم در رشته ای که توانمند است ترجمه کند و به زبان مبدا و مقصد اشراف داشته باشد، ترجمه او بیش از پیش درست و روان خواهد شد.
۳.

بررسی انتقادیِ پژوهش های هرمنوتیکی پست مدرنیستی در باب تاریخ

نویسنده:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۳۱
دانش تاریخ، تاریخ نگاری و معرفت تاریخی همواره یکی از موضوعات تحقیقاتی و مطالعاتی بسیار مورد علاقه صاحب نظران و اندیشمندان پست مدرن در غرب و برخی شارحان آنها در ایران بوده است. اندیشه های پست مدرنیستی که برآمده از نحله های فکری هرمنوتیکی بود، جنبشی بود علیه دیدگاه های به شدت پوزیتیویستی، قطعیت گرا و عینیت باور به ویژه در علوم انسانی. صاحبان و واضعان این اندیشه، با بازتعریف دانش تاریخ و معرفت تاریخی، مدعی شده اند هرگونه شرح و توصیف رویدادهای گذشته در حکم ارائه تأویلی از آنها است و گذشته هرگز به طور کامل و دقیق بازشناختنی نیست. اما واقعیت آن است که پذیرش و کاربست دیدگاه هرمنوتیکی پست مدرنیستی در تاریخ، در حکم رسیدن به شکاکیت مطلق و ویران کردن پایه های دانش تاریخ و بی اعتبار کردن آن است. از این رو در این پژوهش تلاش شده تا این دیدگاه ویرانگر و نسبیّت گرا بر اساس متن سه کتاب رساله تاریخ نوشته بابک احمدی، بازاندیشی تاریخ نوشته کیت جنکینز و زمان و حکایت نوشته پل ریکور، از نظر محتوا، مورد بررسی انتقادی قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد دیدگاه هرمنوتیکی پست مدرنیستی تاریخ حاوی تناقضاتی است که هویدا شدن آنها محققِ تاریخ را در پذیرش مدعای این دیدگاه، دچار تردید جدی خواهد کرد.
۴.

در دفاع از تفکر: بررسی انتقادی سه اثر در زمینه روش تحقیق در تاریخ

نویسنده:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۲۸
امروزه بحث روش و روش شناسی یکی از سنجه های مهم علمیت هر رشته علمی به شمار می رود. شاید اکنون بدون معرفت نسبت به روش و روش شناسی ادعای علمیت در هر علمی مورد تردید باشد. پژوهش حاضر ضمن نقد سه اثر منتشرشده در حوزه روش تحقیق در تاریخ یعنی روش تحقیق در تاریخ نگاری اثر جهانگیر قائم مقامی، درآمدی بر روش پژوهش در تاریخ نوشته علیرضا ملایی توانی و روش پژوهش در تاریخ شناسی نوشته حسن حضرتی به ارزش یابی روش و روش شناسی و نسبت آن با تفکر در علم تاریخ پرداخته است. این نقد نشان می دهد که چه پیامدهایی از اتخاذ رهیافت پوزیتیویستی در علم تاریخ متصور است. پذیرش الگوهای روش شناختی علوم طبیعی در تاریخ، تضعیف موضع نقد، تضعیف موضع اندیشه ورزی در علم تاریخ، نادیده انگاشتن نقش مورخ به عنوان دست کم بخشی از فرایند تولید علم تاریخ و... از جمله تبعات اتخاذ رهیافت پوزیتیویستی در تاریخ است. بر این اساس راهبرد پژوهش کنونی آن است که تمهیداتی اندیشیده شود تا به واسطه ی آن تفکر در تاریخ به موضعی غالب تبدیل شود. مساله نوشتار حاضر این است که نسبتی مشخص بین علم تاریخ و تفکر برقرار سازد و در این راستا تعریف و تاویلی از علم تاریخ و روش شناسی تاریخی ارائه شده که به تقویت تفکر استمداد برساند.
۵.

ارزیابی کارکرد محتوای الکترونیکی در آموزش تاریخ در دانشگاه گام اول برای شناسایی بایسته های نقد محتوای الکترونیکی

نویسنده:
تعداد بازدید : ۲۳ تعداد دانلود : ۳۳
تعمیم سریع فناوری های آموزشی را می توان به یک انقلاب در عرصه آموزش تلقی کرد. بر همین اساس به نظر می رسد برنامه آینده نه چندان دور- و حتی بسیار نزدیک «شورای بررسی متون و کتب درسی»، توجه به بررسی محتواهای درسی الکترونیکی در کنار کتاب های چاپی است. گام آغازین در بررسی و نقد محتوای درسی الکترونیکی، شناسایی ویژگی های عمومی و اختصاصی و نیز کارکردها و الزامات یک محتوای درسی الکترونیکی است. هدف این پژوهش تدوین بایسته ها والزامات حاکم بر تولید محتوای الکترونیکی درسی دانشگاهی در رشته تاریخ به منظور رسیدن به چگونگی نقد مناسب این گونه آثار است. بخشی از این مطالعات در حیطه چگونگی استفاده از امکانات چند رسانه ای در محتوای الکترونیکی برای آموزش تاریخ در دانشگاه است. بر این اساس، مساله اصلی این پژوهش چگونگی هم راستایی سازی آموزش تاریخ با قابلیت ها، شیوه ها و ابزارهای آموزشی در نظام آموزش الکترونیکی و محتوای درسی الکترونیکی است. این بررسی که با رویکرد توصیفی- تحلیلی انجام شده است، نشان داد که ماهیت و محتوای دروس تاریخ، هم راستایی بسیاری با آموزش الکترونیکی دارد. داده های این پژوهش می تواند دست مایه مناسبی برای تدوین شیوه نامه نقد محتوای الکترونیکی درسی به خصوص در رشته تاریخ باشد.
۶.

نقد و ارزیابی کتاب سیاست/ دانش در جهان اسلام هم سوئی معرفت و ایدئولوژی در دوره سلجوقی

نویسنده:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۲۷
نوشتار حاضر جایگاه تبیینی و تفسیری کتاب سیاست/ دانش در جهان اسلام همسوئی معرفت و ایدئولوژی در دوره سلجوقی را از دو منظر ایجابی و سلبی مورد نقد قرار می دهد. دوران حکومت سلجوقیان، دوران متمایزی را در تاریخ ایران و جهان اسلام رقم زد. وضعیت فرهنگیِ جامعه اسلامی به ویژه از منظر دانش و رابطه آنها با نهاد سیاست در دوره سلجوقی از وجوه ممتاز و کمتر شناخته شده فرهنگ و تمدن اسلامی در این دوره است. مؤلّف کتاب با استفاده از نظریه های لوئی آلتوسر و میشل فوکو چگونگی رابطه متقابل دو نهاد سیاست و دانش در دوره سلجوقی را بررسی کرده است. از نکات ممتاز این کتاب می توان به اهمیت موضوع و پردازش متفاوتِ مطلب و ترجمة سلیس و روان آن اشاره کرد. از سوی دیگر، ناکامی در ارائه یک توصیف یک دست و گویا از موضوع، تعمیم نامناسب، کم توجهی به شیوه پژوهش تاریخی، وجود اغلاط محتوایی، برخی معادل یابی های نامناسب و اغلاط چاپی در ترجمه را نیز می توان به عنوان نارسایی های کتاب دانست.
۷.

تحلیل و نقد شیوه و رویکرد تاریخ نگاری سبط ابن جوزی در گزارش واقعه عاشورا بر اساس کتاب تذکرة الخواص

نویسنده:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۵۴
پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل شیوه و سبک تاریخ نگاری یکی از عالمان و مورخان نیمة نخست قرن هفتم نامور به شمس الدین یوسف بن قِزاوغلی معروف به «سبط ابن جوزی»، می پردازد. با توجه آن که این مورخ، شیوه و رویکرد خاصی در گزارش واقعة عاشورا و حوادث و مسائل پیرامونیِ آن دارد، بررسی و تحلیل گزارش وی، نکات قابل توجه و تأملی را فراروی محققان قرار می دهد. افزون بر این، نویسنده در گزارش عاشورا، از منابع و مقاتلی بهره برده است که اکنون در دسترس نیست؛ بنابراین مطالعه و واکاویِ گزارش او، افزون بر آن که آگاهیِ نسبی از ساختار و محتوای آنها را برای اندیشه ورزان تاریخ فراهم می سازد، تا حدودی نیز احیا و بازسازی آنها را با کمک آثار دیگر، فراهم می سازد.
۸.

نقد رویکردهای راجر سیوری در تاریخ صفویان

تعداد بازدید : ۲۰۹ تعداد دانلود : ۶۵
در میان محققان تاریخ صفوی، نام راجرسیوری نامی دیرین و آشنا است و اغلب در مباحث تاریخ صفویه از وی یاد شده است.پیشگامی او باعث شده تا مطالعات صفوی ، بخصوص در ایران تحت سیطره او در آید و نویسندگان ایرانی و مستشرقان در این زمینه مکرر به او استناد جویند. در ذهن عده ای از محققان ، سیوری بعنوان یک محقق توانمند و صفویه شناس برجسته شناخته شده است و او حتی خود به یک مرجع تاریخ صفوی تبدیل گردیده است.سیوری نیز با نوشتن آثار متعدد و مکرر چنین گمانی را در باره خود القاء کرده است ود ر حالیکه بررسی دقیق و بی طرفانه نوشته های او، آن را اثبات نمی کند. مهمترین نوشته های او مأخوذ از کتاب تاریخ عالم آرای عباسی است که با تحقیقات دیگری از معاصران تکمیل شده است. اطلاعات و نظرات او از تاریخ صفویان یک سویه و متأثر از منابع رسمی صفویان وتوأم با اغراق ،تحسین وتمجید است.این نوشته بنا دارد تا پاره ای از سرچشمه های بینشی ونظرات کلیشه ای سیوری را به بحث گذارد تا اثبات گردد نوشته های سیوری تکراری ، غیر تحقیقی و بیشتر مأخوذ از منابع رسمی صفویان یا به عبارت بهتر رونویسی از آنهاست.
۹.

جایگاه مسأله در کارآمدی پژوهش های تاریخی

تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۳۳
مسأله، بعنوان دغدغه و ابهامی که پژوهشگر تاریخ از درون موضوع مورد پژوهش استخراج کرده و سعی در تبیین و تفسیر آن دارد از دو وجه قابل طرح می نماید. یک وجه از مسأله که سخت با موضوع و ملاحظات زمانی گذشته در هم تنیده است، چگونگی تحقق مساله است. این وجه جنبه معلولیت و روند تحققی مسأله را در خود دارد و در پرتو دانش و تخصص تاریخ شناس و دیگر تاریخ شناسان متخصص در عصر مورد مطاله قابل طرح است؛ اما وجه علّی مسأله که به چرایی آن می پردازد، مقوله ای است که به طور مشخص با دانش و انگاره های ذهنی مرتبط با ملاحظات حیات تاریخ شناس مرتبط است و چه در طرح و چه پاسخ گویی ناظر به وضع موجود جامعه زیست- بوم تاریخ شناس است. وجوه کاربردی دانش تاریخ و تداخل گذشته و حال در پژوهش تاریخ شناس و مهم تر ماهیت بین رشته ای و میان رشته ای پژوهش او، در این وجه از مسأله نمود پیدا می کند و حسب رویکرد گذشته گرا یا عصر گرای تاریخ شناس در طرح این وجه چرایی، پژوهش های تاریخی را جهت می دهد. نوشتار حاضر با تأملی گذرا درباره جایگاه مسأله و ماهیت روشی طرح آن؛ دو رویکرد مذکور را در تبیین و طرح مسأله بررسی می کند و نسبت آنها را با میزان کارآمدی دستاوردهای پژوهشی تاریخ شناسان مورد تأمل قرار می دهد.
۱۰.

گذار از جهان هرودوتی به جهان پلوتارخوسی: آسیب شناسی ترجمه های فارسی متونِ کهن بنیادین دنیای باستان

نویسنده:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۳۳
در پژوهش های تاریخ ایران باستان که کمبود اطلاعات اعم از نوشته های مورخان کلاسیک، پوست نوشته ها و سنگ نوشته ها، و به مفهومی دیگر، داده های مادّی(باستان شناختی) و مکتوب، مورخ را در تحلیل صحیح و دقیق آن دوره دچار مشکل می کند، ترجمه یک اثر کلاسیک مربوط به دوره ای خاص چنان اهمیت می یابد که تنها با انتشار یک اثر در این حوزه، اطلاعات و داده های تاریخی به گونه ای دیگر تفسیر و تعبیر خواهند شد. از این رو، روشن است که ترجمه آثار کلاسیک یونانی و لاتین اهمیتی دو چندان می یابد و شایسته است که مترجم افزون بر احاطه کامل بر دوره تاریخی متن موردنظر، بکوشد با وقوف کامل بر سبک و اسلوب نگارش نویسنده، وفاداری نسبت به متن را تمام و کمال حفظ نماید. این پژوهش بر آن است با بررسی تطبیقی ترجمه های دو مورخ کهن یونان و روم باستان، هرودوت هالیکارناسی و پلوتارخوس خرونه ای، راهکارهایی را برای جلوگیری از خطای پژوهشی مترجم-محققان ارائه دهد.
۱۱.

نقدی بر کتاب کیسانیه (تاریخ، ادبیات)

نویسنده:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۴۷
موضوع این مقاله نقد و بررسی آراء وداد القاضی مولف کتاب کیسانیه درباره آن مذهب است که به روش توصیفی – تحلیلی و با استناد به منابع انجام گرفته است. با توجه به تسلط وداد القاضیبر ادبیات عرب وی به خوبی از عهده استفاده از منابع متقدم عربی و اسناد خطی مربوط به موضوع برآمده است. مولف از اشعار شاعران کیسانی و هم از دیدگاه های و ردیه های مخالفان آنان برای تحلیل نقاط تاریک تاریخ کیسانیه بیشترین بهره را برده و به خلاقیت های مهمی دست یافته است، اما با وجود این برای بررسی نقاط مبهم تحولات مربوط به کیسانیان گمان هایی در اثرش را مطرح کرده است که برخی از آنها با شواهد تاریخی همخوانی ندارد.مولف عبدالله بن سبا را که محققان درباره وجود تاریخی وی تردید جدی دارند واقعیت تاریخی دانسته و در موارد بسیاری اقدامات سبئیه را محور بحثش قرار داده است وی سخنان علی(ع) درباره فرزندش محمد را هم جامع مورد بررسی قرار نداده است. همچنین مولف برخی اقدامات غالیان پس از مختار را به خود وی نسبت داده است ودادالقاضی در بحث از تطور مفهوم رجعت و غیبت، از کنکاش آیات قرآنی و روایات نبوی در این باره غفلت ورزیده است.
۱۲.

نقدی بر کتاب ایران در عصر صفوی

نویسنده:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۸۱
هدف اصلی این مقاله، تحلیل و نقد ایده های ایدئولوژیکِ تاریخ نگاری شاه اسماعیل اول صفوی در کتاب ایران در عصر صفوی نوشته علی اکبر ولایتی است. این کتاب در 656 صفحه، در یک مقدمه و پنج فصل با هدف بررسی تاریخ ایران در عصر صفویه سامان یافته است. نویسنده مقاله کوشیده است پیش از ورود به متن اصلی، سابقه ای از کاربست رهیافت های ایدئولوژیک را در تاریخ نگاری عصر صفویه به دست دهد. در این مسیر، دو رویکرد کلی ایدئولوژیک منتقد و رسمی شناسایی و معرفی شده است که در پسِ پشت هر دو می توان به وضوح از ایده های سیاسی یا مذهبی سراغ گرفت. از نگاه نویسنده مقاله، کتاب تاریخ ایران در عصر صفوی در ذیل آثاری قرار می گیرد که می توان از آن به عنوان آثار تاریخ نگارانه ایدئولوژیک رسمی یاد کرد. نویسنده مقاله با توجه به اهمیت صدر تاریخ صفویه در دو گونه تاریخ نگاری منتقد و رسمی ایدئولوژیک، کوشیده است با محور قرار دادن دوره شاه اسماعیل اول، دستور کارهای ایدئولوژیک رسمی را در این کتاب شناسایی و استخراج کند. در این مسیر، نویسنده ضمن نقد داده های مبتنی بر منابع مطالعاتی، کوشیده است با اتکاء بر منابع دست اول، رویدادهای دستخوش خوانش های ایدئولوژیک را دسته بندی و سپس بر اساس دستور کارهای شناسایی شده تحلیل کند.
۱۳.

نقد مدعای کتاب نیکسون، کسینجر و شاه درباره روابط شاه و آمریکا

تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۸۳
کتاب نیکسون، کسینجر و شاه؛ روابط ایالات متحده و ایران در جنگ سرد از آثار پُر مخاطب در بازار نشر ایران است. در این کتاب ادعاهای مهمی درباره ماهیت روابط شاه و آمریکا مطرح شده است. مدعای اصلی این است که آیا شاه در دوره ای از حکمرانی خود توانست در عرصه سیاست مستقل از غرب عمل نماید و با نادیده انگاشتن روابط سلطه گر – سلطله پذیر در دوره نیکسون، آمریکا را به دنباله رو سیاست های منطقه ای خود تبدیل کند؟ بررسی علل اهمیت این ادعاها و نیز بیان کاستی های آن از مباحث اصلی این مقاله است. این مقاله با نقد مدعای اصلی این کتاب به این نتیجه رسید که طی سال های حاکمیت مطلقه شاه، چند مرحلة متفاوت در مناسبات ایران و آمریکا رخ نمود و هر بار به اقتضای شرایط بین المللی دربارة توانائی های شاه در ادارة کشور دیدگاه های مختلفی در محافل سیاسی امریکا شکل گرفت و شاه با استفاده از این فرصت های کوتاه به ایفای نقش در منطقه و حتی جهان پرداخت اما این به معنای توانائی مطلق شاه در تغییر ماهیت مناسبات ایران و آمریکا نبود، زیرا پس از تغییر بستر سیاسی و بین المللی روابط شاه و آمریکا دوباره به روابط سلطه گر و سلطه پذیر بازگشت.
۱۴.

نقدی بر کتاب ترکان غزنوی و سلجوقی: شعر به عنوان منبعی برای تاریخ ایران

نویسنده:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۳۹
هدف مقاله حاضر بررسی و ارزیابی کتاب ترکان غزنوی و سلجوقی: شعر به عنوان منبعی برای تاریخ ایران است. در کتاب اخیر هدف اصلی مولف به کارگیری محتوای شعر فرخی سیستانی در روزگار غزنویان و امیر معزی در روزگار سلجوقیان به منظور تکمیل داده های منابع تاریخ نگاری بوده است. بنابراین در این مقاله پرسش چنین است: مولف تا چه اندازه در دستیابی به هدف اخیر موفق بوده و تا چه حدی اصول علمی در این زمینه رعایت شده است؟ در این مقاله با شیوه تحلیلی- توصیفی و رویکرد انتقادی نشان می شود که از سوی مولف تلاش ارزنده ای برای هدف بسیار مهم اخیر، صورت گرفته است، اما از منظر روشی شناختی و اصول تدوین غفلت هایی نیز ملاحظه می گردد و در این زمینه شیوه پرسش برانگیزی در پیش گرفته شده است.
۱۵.

نقد نوشته های یوزف ولسکی درباره تاریخ و فرهنگ ایران اشکانی

نویسنده:
تعداد بازدید : ۵۸ تعداد دانلود : ۵۶
نوشته ها و آثار یوزف ولسکی درباره تاریخ و فرهنگ اشکانیان، منجر به ایجاد رویکرد نوینی شد که توانست افق تازه ای بر زوایای تاریک و مبهم این دوران بگشاید. وی در نوشته هایش ضرورت بازبینی و تجدیدنظر اساسی در دیدگاههای رایج گذشته مورخان و محققان این دوره از تاریخ ایران را گام نخست و اولیه ای می داند که می تواند در بازسازی وجهه اشکانیان در چارچوب تاریخ باستانی ایران موثر باشد. روش بررسی در این مقاله، استخراج دیدگاهها و رویکردهای اساسی ولسکی از خلال نوشته ها و آثار کلیدی وی درباره ایران اشکانی است. در این راستا برخی از مهم ترین مقالات وی ترجمه و تلخیص شده اند. از جمله مهمترین نتایج و دستاوردهای این نوشته در معرفی نگرش های ولسکی باید به خروج منابع بومی و ایرانی از حاشیه و تبدیل آنها به منابع معیار و نقد روشمند منابع یونانی و رومیِ مرتبط با اشکانیان اشاره کرد. همچنین یافتن پیوندهای ایدئولوژیک میان اشکانیان با سنن هخامنشی اساسی ترین راهبرد ولسکی به شمار می رود. وی برای این منظور فرضیه مسلک ایرانگرایی اشکانیان را مطرح کرده است. تلاش های وی گر چه به شکل کاملی موفقیت آمیز نبوده، دست کم در تعدیل دیدگاههای منفی گذشته نسبت به اشکانیان از درخشش ویژه ای برخوردار بوده است.
۱۶.

نقدی بر کتاب پیشه وران و زندگی صنفی آنان در عهد صفوی: جستارهایی در تاریخ اجتماعی اقتصادی ایران

تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۶۲
این نوشتار به نقد و بررسی کتاب «پیشه وران و زندگی صنفی آنان در عهد صفوی: جستارهایی در تاریخ اجتماعی–اقتصادی ایران» تألیف مهدی کیوانی اختصاص دارد، اثری که در زمان تألیف نخستین کتاب مستقل با این موضوع محسوب می شد. مولف متأثر از آرای متفکران قرن 19 میلادی اروپای غربی به بررسی تخصصی بخش هایی از تحولات اجتماعی این عصر پرداخته و سعی در اثبات این نظریه دارد که حکومت صفوی مانع شکل گیری اصناف قدرتمند مستقل و در نتیجه پویایی اقتصادی این دوران بود. نوشتار در شش بخش و 31 زیر بخش سامان دهی شده است. بعد از بخش نخست که معرفی کلی اثر را شامل می شود، بخش بررسی و تحلیل ابعاد شکلی اثر و بعد از آن معرفی نویسنده و مترجم قرار دارد. اما مهمترین بخش های این بررسی، پیشینه پژوهش درباره اصناف در ایران و خارج از ایران و تحلیل و بررسی محتوایی اثر است که بخش اخیر در دو قسمت نقد درون ساختاری و برون ساختاری ارائه شده است. این نقد نخستین خروجی «طرح نقد و بررسی آثار حوزه پژوهش های تاریخ اجتماعی [i] » است که بر اساس چارچوب شورای بررسی متون وکتب علوم انسانی بازآرایی شده است. [i]. این طرح در کلاس درس تاریخ اجتماعی مقطع دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با هدایت و راهنمایی آقای دکتر شهرام یوسفی فر آغاز شد و بیش از یکسال نیز ادامه داشت. خروجی کنونی با توجه به محدودیت فضای ممکن دربردارنده بخشی از آراء و نظرات بوده و فاقد پیشنهادهای بررسی کنندگان کتاب است. از ویژگی های مهم این نوشتار همکاری و همراهی اعضاء در تدوین مطالب همة بخش هاست و از این روی نقش همه اسامی درج شده برابر است.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۵۴