درخت حوزه‌های تخصصی

پژوهش حاضر، بررسی تأثیر رضایت شغلی بر دوشغله بودن با نقش میانجی تعهد سازمانی بوده است. جامعه آماری در این پژوهش کلیه پرستاران بیمارستان شهید بهشتی در استان قم با تعداد 655 نفر بود. و به منظور نمونه گیری و تعیین فضای نمونه تحقیق نیز از روش نمونه گیری طبقه بندی شده تصادفی استفاده گردید و بر اساس جدول مورگان، تعداد 242 نفر به عنوان نمونه تحقیق در نظر گرفته شد. در ادامه جهت جمع آوری اطلاعات پژوهش از ابزار پرسشنامه استفاده گردید. بدین منظور جهت سنجش متغیرهای دو شغله از پرسشنامه سیما و ساچدوا (2019) (سوال 1 تا 7)، رضایت شغلی از پرسشنامه برایفیلد و روت (1971) (سوال 8 تا 14) و تعهد سازمانی از پرسشنامه موددی و همکاران (1979) (سوال 15 تا 18) استفاده شد. تجزیه و تحلیل اطلاعات در دو بخش آمار توصیفی و آمار استنباطی ارائه شده است. در بخش توصیفی، اطلاعات جامعه شناختی مربوط به نمونه پژوهش بیان شده است و در بخش آمار استنباطی با توجه به توزیع غیرنرمال داده ها از نرم افزار پی ال اس و روش معادلات ساختاری برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد تاثیر رضایت شغلی بر تعهد سازمانی کارکنان تاثیری مثبت می باشد. ، تاثیر رضایت شغلی بر دوشغله بودن کارکنان تاثیری منفی می باشد ، تاثیر تعهد سازمانی بر دوشغله بودن کارکنان تاثیری منفی می باشد و رضایت شغلی از طریق تعهد سازمانی بر دوشغله بودن کارکنان تاثیر غیرمستقیم و معنادار دارد

این پژوهش با هدف تبیین جامعه‌شناختی سبک زندگی دختران شاغل با وضعیت «تجرد قطعی» در شهر تهران طراحی شد. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه‌ای استراوس و کوربین (۱۹۹۸) انتخاب گردید و با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، داده‌ها از ۲۴ زن مجرد شاغل ساکن تهران جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری‌های باز، محوری و انتخابی انجام شد که درنهایت منجر به شناسایی چهار مقوله اصلی گردید: شرایط علّی (رضایتمندی اقتصادی و شغلی)، شرایط زمینه‌ای (نقش خانواده و سرمایه فرهنگی)، شرایط مداخله‌گر (محدودیت‌های ساختاری و فشار اجتماعی) و راهبردها (مدیریت فراغت، شبکه‌سازی اجتماعی و تقویت معنویت). نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این گروه از زنان، درحالی‌که از آزادی‌های شغلی و استقلال مالی برخوردارند، نگرانی‌های عمیقی نسبت به‌ تنهایی در آینده، نابرابری‌های جنسیتی و برچسب اجتماعی دارند. تعامل این مقولات، الگوی «سبک زندگی نوین تجردی مبتنی بر رضایت و نگرانی» را شکل می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که رضایت از خودمختاری فردی، همراه با دغدغه‌های روانی و اجتماعی است.

Zand-doḵt Š¨īrāzī (1909-1959); She was a journalist, civil activist and one of the educated women of her time who made valuable efforts to change the status of women. Introducing her thoughts and works is a way to gain knowledge about the dominant gender order and the social status of women and their demands in the light of the developments of the post-constitutional era and coinciding with the formation and consistency of the modern state in Iran. Also It can make us more familiar with their social position, problems and their aspirations. Using a qualitative method and document analysis technique, it explores her works of verse and prose . The findings can be designed around three main axes and related subcategories. Inferiority and low social status is the theme of the first category In the second category, issues such as arranged marriage, marriage at a young age, polygamy, discriminatory condemnation of sexual indolence by the society are among the social issues affecting women and families in her works. Her recommendations are paying attention to the importance of women's role in society's transformation, the need for girls and women to learn science, the women's employment and promoting the women's associations.

هدف: هدف این پژوهش تبیین جامعه شناختی عوامل مؤثر بر محرومیت اجتماعی ساکنان محلات حاشیه نشین شهر گرگان است. روش شناسی پژوهش: روش انجام این مطالعه پیمایش است که طی آن 384 نفر از ساکنان محلات کم برخوردار به شیوه نمونه گیری تصادفی خوشه ای مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده پرسشنامه محقق ساخته با اعتبار محتوایی تأییدشده و پایایی 0.769 بود. برای آزمون فرضیات از همبستگی پیرسون، t مستقل، آنوای یک طرفه و رگرسیون استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد بین زنان و مردان به لحاظ عوامل اقتصادی، بین افراد مجرد و متأهل به لحاظ عوامل آموزشی، بین مهاجران و بومیان به لحاظ عوامل آموزشی، فرهنگی و اجتماعی و بین قومیت ها و گروه های تحصیلی به لحاظ میزان عوامل فرهنگی و محرومیت تفاوت معناداری وجود دارد. میزان همبستگی بین متغیر محرومیت اجتماعی با عوامل آموزشی 0.360-، عوامل اجتماعی 0.627-، عوامل فرهنگی 0.153- و عوامل اقتصادی 0.611- گزارش شده است. عوامل اجتماعی با بتای 0.598 و عوامل فرهنگی با بتای 0.095 به ترتیب بیشترین و کمترین قدرت پیش بینی میزان محرومیت اجتماعی را دارند. نتیجه گیری: نتیجه اینکه شناخت عوامل محرومیت اجتماعی و توجه به راهبردهای کنترل در سیاست گذاری و برنامه ریزی حوزه مسائل اجتماعی در شهر گرگان، می تواند یکی از مهم ترین موانع توسعه یافتگی را بهبود ببخشد و زمینه مشارکت اجتماعی را تسهیل نماید.

پژوهش پیش رو باهدف فهم تجربه زیسته دختران دهه هشتادی از حضور در شبکه های اجتماعی مجازی انجام شده است. این دختران از مهم ترین گروه هایی هستند که به سبب ویژگی های دوران نوجوانی بیشترین حضور را در این فضا تجربه می کنند. این پژوهش بر اساس روش شناسی کیفی و به روش تحلیل تماتیک صورت گرفته و داده ها از طریق مصاحبه ی نیمه ساختاریافته جمع آوری شده است. مصاحبه ها با 30 نفر از دختران دهه هشتادی از شهر قم انجام شد. پس از کدگذاری مصاحبه ها، نتایج نشان داد تجربه دختران دهه هشتادی از کنشگری در شبکه های اجتماعی را می توان در قالب مضمون اصلی «نفوذ اجتماعی» مورد تحلیل قرار داد. اهدافی که دختران دهه هشتادی از حضور در شبکه های اجتماعی مجازی دارند در شش مقوله ی تفریح و سرگرمی، آموزشی، برقراری تعامل و ارتباط با دیگران، دسترسی به اطلاعات، ارضای نیازهای روانی و حفظ فردیت دسته بندی می شوند که همگی ذیل مضمون اصلی «رها زیستن» قابل بررسی است.

این پژوهش باهدف بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش پیام رسان های داخلی توسط کاربران ایرانی انجام شد. تحقیق ازنظر روش از نوع توصیفی- علی بوده و با استراتژی پیمایش انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را کاربران پیام رسان های ایرانی تشکیل می دادند. به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه استاندارد استفاده شد. درنهایت تعداد 388 پرسشنامه به صورت آنلاین جمع آوری شد و در نرم افزارهای SPSS26 و PLS3 مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. روایی سازه با استفاده از روایی همگرا و واگرا و پایایی داده ها با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی ارزیابی و تأیید شد. یافته های این تحقیق نشان داد که اعتماد، تصویر ذهنی و کیفیت سیستم بر راحتی استفاده و سودمندی درک شده تأثیر مثبت دارند. محدودیت دسترسی بر سودمندی درک شده تأثیر منفی و بر راحتی استفاده درک شده تأثیر مثبت دارد. همچنین راحتی استفاده درک شده بر سودمندی درک شده تأثیر مثبت دارد، اما بر نگرش تأثیری ندارد. سودمندی درک شده بر نگرش و نگرش بر پذیرش تأثیر مثبت دارند. نتایج نشان داد که پیام رسان های ایرانی به منظور بهبود پذیرش توسط کاربران باید بر روی برندینگ پیام رسان ها و آگاهی کاربران تأکید بیشتری کرده و تلاش کنند که سطح پیام رسان های ایرانی به سطح موردپذیرش بین المللی برسانند و همچنین در زمینه بهبود امکانات و کارایی خود نیز تلاش کنند. این تحقیق توانسته شکل جدیدی از مدل های TAM را در زمینه پذیرش پیام رسان های ایرانی با توجه به شرایط کشور ایران ارائه کند.

این پژوهش به بررسی آسیب ها و مسائل موجود در تنظیم گری رسانه های اجتماعی در ایران می پردازد و راه حل هایی برای مرتفع کردن آنها ارائه می دهد. با توجه به رشد چشمگیر استفاده از پلتفرم های اجتماعی، در این مقاله تحلیل می شود که چرا سیاست های کنونی در این زمینه ناکارآمد بوده اند و چرا تغییر رویکرد به حکمرانی شناختی-گفتمانی امری ضروری است. در این پژوهش برای جمع آوری داده ها از مصاحبه عمیق با هفت نفر از کارشناسان و صاحبنظران عرصه سیاستگذاری و تنظیم گری رسانه های اجتماعی و برای ارزیابی داده ها از تحلیل مضمون استفاده شده است. یافته ها نشان می دهند که مضامین بنیادین ادراکی-شناختی، زمینه ای، اقتصادی، سیاسی-اجتماعی و فناورانه، در کنار چالش های حقوقی-قانونی و مضامین تاسیسی مرتبط با نهاد(های) تنظیم گر از مهم ترین موانع پیش روی تنظیم گری مؤثر هستند، ضمن اینکه درک نادرست از مفهوم تنظیم گری، ساختارهای پیچیده و غیرشفاف تصمیم گیری و نبود اجماع میان سیاستگذاران، منجر به ناکارآمدی های موجود شده است. در نهایت می توان نتیجه گرفت که گذار از مدل های تنظیم گری سنتی به حکمرانی شناختی و گفتمانی می تواند با در نظرگرفتن پویایی های اجتماعی و فناورانه، چالش های موجود را کاهش دهد و به بهبود حکمرانی در این حوزه کمک کند. تنظیم گری، راهکار دقیقی برای مدیریت پلتفرم های داخلی رسانه های اجتماعی است با این حال گذار به حکمرانی شناختی-گفتمانی برای مدیریت فناوری های نوظهور و پلتفرم های خارجی ضرورت دارد. این نوع از حکمرانی جذابیت و قدرت کافی را برای خلق روایت های مقبول و در نتیجه گفتمان سازی دارد و قادر است به راحتی با زیست روزمره مردم ایران پیوند برقرار کند.

اینترنت افراد (IoP) مفهومی نوظهور است که با تأکید بر تعامل انسانی، استفاده از داده های شخصی و توسعه مشارکت اجتماعی در بستر دیجیتال، زمینه ساز تغییرات بنیادین در شیوه ارتباطات فردی و اجتماعی شده است. با توجه به نقش روزافزون شبکه های اجتماعی و پیام رسان های موبایلی در این فرایند، پژوهش حاضر به دنبال بررسی و ارائه الگوی مطلوب این پلتفرم ها برای توسعه اینترنت افراد در ایران بوده است. در این پژوهش تلاش شده است با تمرکز بر شکاف موجود در ادبیات، به صورت مشخص، نحوه پیوند شبکه های اجتماعی و پیام رسان های موبایلی با توسعه IoP تبیین شود.پژوهش حاضر، کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون بوده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی در حوزه فضای مجازی گردآوری و با استفاده از نرم افزار Maxqda2020 تحلیل شده اند.تحلیل مصاحبه ها منجر به شناسایی ۵ بعد اصلی، ۴۰ مؤلفه و ۱۳۱ کد پایه شده است که بیانگر مجموعه ای از شرایط زمینه ای، کنش ها و واکنش ها، کارکردهای مثبت و کژکارکردهای شبکه های اجتماعی در پیوند با توسعه اینترنت افراد است. بر اساس یافته ها نبود یک چارچوب جامع بومی در این حوزه باعث شده است که شبکه های اجتماعی نتوانند به درستی در مسیر توسعه مشارکت اجتماعی، خرد جمعی و تعاملات مدنی قرارگیرند. این پژوهش با ارائه الگویی بومی و نظام مند، به تبیین دقیق ابعاد توسعه اینترنت افراد در پیوند با شبکه های اجتماعی و پیام رسان های موبایلی پرداخته و وجه تمایز آن، شناسایی نظام مند مضامین مرتبط با توسعه IoP در بافت ایرانی و ارائه راهکارهای کاربردی برای بهره برداری سیاستگذاران و مدیران فضای مجازی، همسو با حکمرانی دیجیتال، توسعه ارتباطات مردمی و تقویت زیست بوم اطلاعاتی کشور بوده است.  

قیام امام­حسین (ع) یکی از وقایع بسیار مهم در تاریخ اسلام است که تأثیرات عمیقی بر فرهنگ ایران، از جمله ادبیات و هنر، داشته و نشانه­های آن به­ویژه در هنر نقاشی پرده‌های عاشورایی ظهور پیدا کرده‌ است. در این پژوهش خوانش نگاره­های واقعه‌ی­کربلا بر پرده‌ی ­قلمکار حسینیه‌ی ­کبابی بیرجند مربوط به دوره‌ی ­قاجار، که ازجمله نقاشی­های مرتبط با تعزیه است، مورد توجه قرار گرفته ‌است. در این راستا و به­منظور فهم بهتر این نقاشی، سیر تحول عاشورا­نگاری دوره‌ی ­قاجار نیز بررسی شده است. روش تحقیق پیش­رو تحلیلی ـ تطبیقی و براساس منابع کتابخانه­ای و تحقیقات میدانی انجام گرفته ‌است. مهم‌ترین اهداف پژوهش دسته‌بندی مضامین پرده‌ی مزبور (براساس ترتیب روایت واقعه و تطبیق آن با اسناد تاریخی مرتبط) است. دستیابی به عوامل فرهنگی و مذهبی تأثیرگذار بر شکل‌گیری مضامین آن نیز براساس متون و عاشورانگاری‌ دوره‌ی قاجار انجام شده‌ و بدین‌منظور این اثر با چهار داده‌ی فرهنگی دیگر با مضمون عاشورا تطبیق داده ‌شده است. از مهم‌ترین دستاوردهای پژوهش پیش­ رو می‌توان به­ شناسایی دوازده صحنه‌ی از واقعه‌ی کربلا در این اثر اشاره‌کرد که با محوریت حضرت عباس (ع) و آب شکل‌ گرفته ‌است. علاوه بر این، تداوم حیات فرهنگ شفاهی و شنیداری از دوره‌ی صفوی در انتقال تجربه‌ی رنج به ‌گفته‌خوان و همچنین منابع مکتوب دوره‌ی قاجار، که گاه پیش‌زمینه‌ی شکل‌گیری رویدادهای فراواقعی در این اثر هستند، قابل توجه است و از این منظر با دیگر آثار عاشورانگاری در دوره­‌ی قاجار هم‌راستا است. همچنین در تمام نمونه‌های مورد پژوهش اهمیت و احترام ویژه به اهل­بیت، درحالت‌های گوناگون و حتی شهادت، از مواردی است که گفته‌پرداز با ترکیب شبکه­ای از معانی پنهان متصل به­هم به آن‌ها پرداخته‌‌است. به­طور کلی، می‌توان گفت تنوع مضامین مستقل با تأکید بر درک بیشتر رنج اهل‌بیت و پویایی اثر مورد مطالعه، از دلایل تداوم حضور آن در مناسک عزاداری امروز در حسینیه‌ی کبابی بیرجند است.

آدمی فرهنگ را به عنوان مجموعه ای از آداب و قوانین در زیست غیر ارگانیک خود می آموزد و در طی سالیان متمادی از نسلی به نسل دیگر انتقال می دهد. ابوحاتم رازی در مناظره ای که با پسر زکریای رازی دارد، به نوعی به دفاع از دینداری می پردازد که می توان گفت در نظر او، فرهنگ به معنای امروزی آن و خاستگاه هنجارهای فرهنگی و نهادهای اجتماعی برآمده از آموزه های نبوی است و از این جهت برای فرهنگ نبوی اصالت و تقدم قائل می شود. در این نوشتار دیدگاه ابوحاتم درباره کارآمدی و وجه زیر بنایی فرهنگ نبوی تبیین خواهد شد. در نظر ابوحاتم اگر نبوت نبود، پدیده زبان و بالتبع هنجارهای اجتماعی شکل نمی گرفت و نهادهایی مثل سیاست پابرجای نمی ماند. دفاع ابوحاتم رازی از دینداری متضمن نوعی نگاه کارکردگرایانه به دین است، که قابل مقایسه با نگاه دورکیم در حوزه جامعه شناسی دین است در این راستا این نوشتار با استفاده از چشم انداز کارکردگرایانه دورکیم، در پی کشف زوایای جدیدی از اندیشه ابوحاتم خواهد بود. این پژوهش در پی پاسخ به اینست که رویکرد ابوحاتم را تا کجا می توان کارکردگرایانه به معنای امروزی آن دانست.

اهداف: هدف این پژوهش، واکاوی برساختگی تضادهای مبتنی بر دین در زیست حیات اجتماعی استان کردستان است. تضاد به عنوان یک واقعیت اجتماعی، مسأله ای فراگیر به ویژه با بن مایه های دینی است. دین با آنکه غالباً خصلتی انسجام بخش دارد، اما تضادآفرینی آن نیز قابل انکار نیست. به لحاظ نظری، ساخت اجتماعی دین، دربرگیرنده ساخت اجتماعی «نادین» و «دین خطا» نیز هست. بنابراین، این مطالعه درصدد پاسخ  به چگونگی برساخت تضادهای مبتنی بر دین در زیست حیات اجتماعی استان کردستان طراحی شده است. روش مطالعه: پژوهش حاضر به روش قوم نگاری و مشاهده و مصاحبه عمیق نیمه ساخت یافته با شهروندان شهرهای مختلف استان کردستان بود که تجربه زیسته ای از تضادهای مبتنی بر دین داشتند. اشباع نظری نیز با انجام 23 مصاحبه حاصل شده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش تحلیل تماتیک بروان و کلارک استفاده شد. به نحوی که پس از وارسی دقیق رونوشت متن مصاحبه ها و با انجام کدگذاری، 80 کد اولیه شناسایی شدند. از ترکیب کدهای اولیه، 16 تم فرعی شناسایی شد. این تم ها سپس در ذیل 4 تم اصلی سازمان دهی شدند و در ادامه، تم های اصلی، تم فراگیر «تضادهای مبتنی بر دین» را آشکار کردند. یافته ها: یافته ها نشان دادند که تم های خودحق پنداری، عدم پذیرش کثرت-گرایی، انحصارگرایی و تمامیت خواهی به عنوان «منشأ تضادهای مبتنی بر دین» عمل می کنند. همچنین، تم های ارتداد، تکفیر، تعصب ورزی و ستیزورزی به مثابه «تشدیدکننده های تضادهای مبتنی بر دین» نقش ایفا کرده اند. تم های انعطاف ناپذیری، انتقادناپذیری، غیریت سازی و الحادگرایی به عنوان «تداوم بخش تضادهای مبتنی بر دین» عمل نموده اند. درنهایت، تم های مناسک گرایی، نمادگرایی، آئین های قدسی و رسوب شدگی سنت ها به عنوان «انعکاس دهنده تضادهای مبتنی بر دین» ظاهر شده اند. نتیجه گیری: خصلت های یادشده، به طور هم زمان در فرآیند تولید، تشدید و تداوم تضادهای مبتنی بر دین در زیست حیات اجتماعی استان کردستان تأثیرگذار بوده و نقش کلیدی در تحول این تضادها ایفا کرده اند.

عفاف  یکی از ارزش های بنیادین در نظام اخلاقی اسلام، مفهومی چندبعدی است که ریشه در آموزه های قرآنی و روایات دارد. این ارزش که به معنای خودکنترلی، پاک دامنی و پایبندی به حدود الهی است، نه تنها کرامت انسانی را حفظ می کند بلکه روابط اجتماعی را در مسیری سالم و اخلاق مدار تنظیم می نماید. زیست عفیفانه، به عنوان الگویی متعادل برای زندگی، با تقویت خودآگاهی اخلاقی و مقاومت در برابر فشارهای ضد فرهنگی، در جوامع اسلامی معاصر اهمیتی ویژه یافته است. این نوشتار درصدد تبیین مبانی قرآنی و روایی عفاف و بررسی کارکردهای آن در زندگی فردی و اجتماعی است تا چارچوبی منسجم برای بهره گیری از این ارزش در حل مسائل اخلاقی و اجتماعی ارائه دهد و راهکارهایی برای تقویت آن در برابر چالش های فرهنگی پیشنهاد کند. نگارنده در این نوشتار با روش توصیفی تحلیلی به این نتیجه رسیده که مبانی عفاف در قرآن و روایات شامل ایمان، تقوا، خویشتن داری، خودشناسی و تهذیب نفس است. این مبانی، عفاف را به راهبردی تربیتی و اجتماعی تبدیل می کنند که در بعد فردی، آرامش روانی، کاهش اضطراب، افزایش عزت نفس و دوری از رفتارهای پرخطر را به دنبال دارد. در بعد اجتماعی، عفاف با ایجاد مرزهای روشن رفتاری، اعتماد عمومی و امنیت اجتماعی را تقویت کرده و آسیب هایی مانند خیانت، مزاحمت و ناهنجاری های اخلاقی را کاهش می دهد. این نتایج نشان دهنده نقش کلیدی عفاف در پایداری خانواده، انسجام فرهنگی و مقابله با چالش هایی مانند نفوذ فرهنگ های غیر اسلامی و تضعیف نهادهای سنتی است

مقدمه و اهداف: در چند دهه اخیر، جنبش های فکری پست مدرنیستی و رویکردهای تفسیری در علوم اجتماعی، به ویژه در حوزه مدیریت، موجب تغییرات چشمگیری در درک مفاهیم قدرت، نفوذ و رهبری شده اند. این رویکردها با تکیه بر نقش سازه های ذهنی و نمادها، جایگاه رهبر را نه صرفاً در چهارچوب سلسله مراتب رسمی، بلکه در شبکه ای از معانی، ارزش ها و نشانه های اجتماعی تعریف می کنند. یکی از مهم ترین مفاهیم در این چهارچوب، «سرمایه نمادین» است که توسط پیر بوردیو برای تبیین شیوه مشروعیت بخشی و اقتدار در مناسبات اجتماعی معرفی شده است. سرمایه نمادین شامل منابع غیرمادی همچون اعتبار اجتماعی، شهرت، افتخارات و توانایی جلب اعتماد است؛ منابعی که می توانند قدرت رهبر را بدون نیاز به ابزارهای اجبار یا کنترل مستقیم تقویت کنند.در بستر سازمان های فرهنگی ایران، مسئله بهره وری پایین به ویژه ناشی از ضعف در تأثیرگذاری مدیران بر کارکنان، برجسته شده است. حتی با افزایش قابل توجه منابع اقتصادی و زیرساختی، عملکرد مطلوب حاصل نمی شود؛ زیرا سرمایه نمادین رهبران به خوبی شکل نگرفته یا به کار گرفته نشده است. پژوهش حاضر با انتخاب دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم به عنوان مورد مطالعه، به دنبال شناسایی و تبیین ابعاد و مؤلفه های سرمایه نمادین رهبران فرهنگی و ارائه مدل بومی بازتولید آن است. سؤال محوری تحقیق این است که «رهبران فرهنگی چگونه می توانند بدون اتکا به سازوکارهای مستقیم و مادی قدرت، سطح نفوذ و اثربخشی خود را افزایش دهند؟». پاسخ به این سؤال می تواند هم در حوزه نظری رهبری و هم در عمل مدیریتی سازمان های فرهنگی، ارزشمند و کاربردی باشد. این هدف از طریق ترکیب نظریه بوردیو و داده های میدانی حاصل از مصاحبه های عمیق با مدیران و خبرگان فرهنگی دنبال شده است.این مطالعه از نظر هدف ماهیتی توسعه ای و از نوع پژوهش های کیفی دارد و برای تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. انتخاب این روش به دلیل قابلیت آن در کشف الگوهای پنهان، روابط معنایی و ساخت مدل های مفهومی از داده های ناهمگن بود. چهارچوب مفهومی تحلیل مضمون در این تحقیق، الگوی سه سطحی کینگ و هورکس بوده که بر شناسایی مضامین کلیدی، تجمیع آنها به مضامین یکپارچه کننده، و سپس استخراج مضامین کلان تأکید دارد.جامعه آماری شامل خبرگان سازمان های فرهنگی و دانشگاهی آشنا با مسائل سرمایه نمادین بود. نمونه گیری به روش هدفمند آغاز شد و سپس با استفاده از تکنیک گلوله برفی، دامنه خبرگان گسترش یافت. معیار انتخاب شامل سابقه فعالیت مدیریتی یا پژوهش تخصصی در حوزه رهبری فرهنگی، و آشنایی با مفاهیم جامعه شناسی سرمایه ها بود. در نهایت، ۸ نفر شامل ۵ مدیر ارشد دفتر تبلیغات اسلامی و ۳ عضو هیئت علمی دانشگاه، طی مصاحبه های نیمه ساختاریافته مشارکت کردند.مصاحبه ها به صورت حضوری و با زمان میانگین ۶۰ دقیقه انجام شد. پرسش ها باز و کاوشگرانه طراحی شدند تا افزون بر پاسخ مستقیم، زمینه بروز دیدگاه های جدید و تجربه های زیسته خبرگان فراهم آید. داده ها پس از ضبط، به متن مکتوب تبدیل شد و طی فرایند چندمرحله ای کدگذاری باز، محوری و انتخابی، ساختار تحلیل شکل گرفت. برای اطمینان از پایایی داده ها، دو کدگذار همکار به طور جداگانه بخشی از داده ها را کدگذاری کردند که توافق درونی آنها به ترتیب ۸۶ و ۸۸ درصد بود. این عدد بالاتر از حداقل مطلوب ۶۰ درصد برای مطالعات کیفی است. سرانجام، با رسیدن به نقطه اشباع نظری، گردآوری داده پایان یافت و مدل نهایی براساس همپوشانی یافته های نظری و میدانی تدوین شد.تحلیل داده ها به شناسایی ۱۷ مضمون کلیدی منجر شد که نقش مستقیم در ایجاد یا بازتولید سرمایه نمادین رهبران فرهنگی دارند. این مضامین شامل گستره ای از عوامل فردی، سازمانی و شبکه ای بودند. از ویژگی های شخصیتی مانند اخلاق، تواضع و اعتمادبه نفس، تا توانمندی های تخصصی در مدیریت و شبکه سازی. برای مثال، «تیم سازی و شبکه سازی» به عنوان عاملی مؤثر در گسترش دامنه نفوذ رهبر شناسایی و «برندسازی شخصی» ابزاری کلیدی برای تثبیت تصویر مثبت از رهبر در اذهان ذی نفعان تلقی شد.در گام بعدی، این ۱۷ مضمون به ۹ مضمون یکپارچه کننده و سرانجام به ۵ مضمون کلان تجمیع شدند: ارتباطات اجتماعی (شامل اعتماد، حمایت متقابل و شبکه سازی)، برندسازی شخصی، شایستگی (تخصصی، رفتاری و هوشی)، عملکرد موفق، و ویژگی های فردی (اخلاقی و اعتقادی). بررسی نسبت اهمیت این مضامین نشان داد که «شایستگی» مهم ترین بنیان سرمایه نمادین پایدار است. درواقع، رهبر زمانی می تواند اعتبار و نفوذ خود را تثبیت کند که ابتدا در حوزه های تخصصی و رفتاری به سطحی از مهارت برسد که به تولید عملکرد موفق و قابل رؤیت در سازمان بینجامد. این موفقیت سپس ازسوی بالادستان و شبکه های اثرگذار به رسمیت شناخته شده و به شکل «افتخارات سازمانی» در حافظه جمعی سازمان جای می گیرد.افزون براین، شهرت مثبت و پایدار و توانایی انتقال پیام سازمانی در قالب تبلیغات هدفمند یا روایت پردازی، از طریق برندسازی شخصی، موجب تقویت مؤلفه های دیگر می شود. همچنین، یافته ها نشان می دهد دارایی های اقتصادی گرچه نقش مستقیم در ایجاد سرمایه نمادین ندارند، اما به عنوان تسهیل گر، زمینه رشد سایر مؤلفه ها را فراهم می آورند. براساس این نتایج، مدل نهایی پژوهش ترسیم شد که در آن، جریان شکل گیری سرمایه نمادین از شایستگی آغاز و از طریق عملکرد موفق، افتخارات، و برندسازی، به توسعه ارتباطات اجتماعی منجر می شود.پژوهش حاضر با تمرکز بر رهبران فرهنگی ایرانی، ابعادی را روشن کرده که پیش تر در ادبیات داخلی کمتر به صورت یکپارچه بررسی شده بود. یافته ها نشان می دهد که در چنین سازمان هایی، مشروعیت و نفوذ رهبران به شدت به عوامل نمادین و غیرمادی وابسته است و صرف منابع مالی یا جایگاه رسمی، تضمین کننده موفقیت نیست. این نتایج همسو با نظریه بوردیو تأکید می کند که سرمایه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در صورت مدیریت راهبردی، قابلیت تبدیل به سرمایه نمادین را دارند و این سرمایه نمادین است که می تواند به پایداری قدرت منجر شود.براساس مدل نهایی، اقدامات مدیریتی باید از تقویت شایستگی های چندبعدی آغاز شود؛ زیرا این عامل نه تنها مبنای عملکرد موفق، بلکه پیش شرط ایجاد شهرت و افتخارات معتبر است. پیشنهاد می شود که سازمان های فرهنگی برنامه های آموزشی منسجم در حوزه مهارت های تخصصی، رفتاری و ارتباطی برای مدیران خود طراحی کنند و افزون برآن، از ابزارهای برندسازی شخصی، روایت پردازی سازمانی و ایجاد شبکه های حمایتی برای تثبیت تصویر مثبت رهبر استفاده کنند.همچنین، یافته ها نشان می دهد ارزش های اخلاقی و اعتقادی رهبر، به ویژه در سازمان های فرهنگی با ماهیت ارزشی، نقش انکارناپذیری در جلب اعتماد و حمایت ایفا می کند. بنابراین، انتخاب و پرورش مدیران باید با ارزیابی دقیق این مؤلفه ها همراه باشد. از منظر پژوهشی، این مطالعه مدلی بومی و کاربردی ارائه می دهد که می تواند مبنای تحقیقات آتی در حوزه های میان رشته ای مانند مدیریت استراتژیک، جامعه شناسی سازمان و رهبری تحول گرا قرار گیرد. همچنین، قابلیت تعمیم مدل به سایر سازمان های ایرانی، مشروط به انطباق با زمینه فرهنگی و ساختاری آنها، باید در مطالعات آینده بررسی شود. در سطح کلان، ادغام ملاحظات سرمایه نمادین در سیاست گذاری فرهنگی کشور، می تواند ضمن ارتقای بهره وری، سرمایه اجتماعی و انسجام ملی را نیز تقویت کند.

ناآرامی‌های اجتماعی به دلایل گوناگونی در هر کشوری رخ می‌دهد. هدف پژوهش حاضر بررسی درک معنایی و تفسیر دانشجویان مدیریت بحران و مسئولان ذی‌ربط به‌منظور توسعه مدل داده‌‌بنیاد مدیریت ناآرامی‌های اجتماعی با تمرکز بر نقش سرمایه اجتماعی است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به‌لحاظ روش، توصیفی و از نظر نوع مطالعه از نوع پژوهش‌های کیفی مبتنی بر روش داده‌بنیاد است. مشارکت‌کنندگان در پژوهش را 20 نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد مدیریت بحران دانشگاه آزاد کرمان و 5 نفر از مسئولان مدیریت بحران استان کرمان را تشکیل می‌دهند. شیوه نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند می‌باشد. از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته به‌عنوان ابزار گردآوری داده‌ها استفاده شده است. برای رسیدن به معیار قابلیت اعتماد از سه روش: کنترل یا اعتباریابی توسط اعضا، مقایسه‌های تحلیلی و استفاده از روش ممیزی بهره گرفته شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که عوامل مهم در بروز ناآرامی‌های اجتماعی شامل سرمایه اجتماعی، کارآمدی اقتصادی و پاسخگویی دولت است که عوامل زمینه‌ای همچون احساس محرومیت نسبی و التزام عملی به اسلام و عوامل مداخله‌گر مانند زیرساخت‌های مشارکتی و امید به آینده نقش دارند. همچنین، جهاد تبیین به‌عنوان راهبرد اصلی و بحران‌های اقتصادی و اجتماعی به‌عنوان پیامدهای ناآرامی‌های اجتماعی معرفی می‌شوند. نتیجه‌گیری حاکی از آن است که جهاد تبیین، با رویکرد مدیریت انقلابی و جهادی و بهره‌گیری از توانمندی‌های اعتقادی، علمی و عملی، می‌تواند سرمایه اجتماعی را تقویت و به‌عنوان ابزار مهم در مدیریت ناآرامی‌های اجتماعی و اغتشاشات مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

زمینه و هدف: قوم لک یکی از اقوام ایرانی است که اعضای آن تا پیش از مواجهه با همه گیری کووید-19، فرم و محتوای قومی تعاملات خود را تا حد چشم گیری حفظ کرده بودند، اما فاصله گیری اجتماعی ناشی از شیوع بیماری کووید-19، تغییراتی در کمّیت و کیفیت تعاملات مذکور به بار آورد. هدف تحقیق حاضر، درک پدیدارشناسانه زیست جهان پساکووید بخشی از قوم لک (ساکن در شهرستان بروجرد) بوده است. روش و داده ها : روش تحقیق، پدیدارشناسی توصیفی موستاکاس بوده و تعداد 16 نمونه به صورت هدفمند، و تا اشباع نظری انتخاب شده که با آنان مصاحبه عمیق صورت گرفته است. همچنین از 10 مشاهده مشارکتی استفاده شده است. یافته ها: در نتیجه کدگذاری سازه مفهومی «بازآفرینی تعامل قومی» شامل 8 خوشه اصلی است که عبارتند از: 1) فهم نیاز به تعامل/اجتماع، 2) فهم عاملیت انسانی، 3) فهم معنای جدید تعامل، 4) فهم معنای جدید اجتماع، 5) فهم معرفت علمی-عقلانی، 6) فهم آزادی در پیوستگی، 7) فهم عاملیت ناانسانی، و 8) فهم معنای جدید هویت. بحث و نتیجه گیری: یافته ها نشان داد که دگرگونی سازنده ای در تعاملات قومی جامعه هدف روی داده و نقش عاملیت انسانی و ناانسانی در این دگرگونی برجسته شده است؛ بدین معنا که فرد پیش از مواجهه با کووید-19، برای حضور در «اجتماعی از پیش موجود» «توسط اعضای پیشین اجتماع» «به صورت اجباری» و «لزوماً با قرار گرفتن در میان جمع» و «با ارجاع به ذخیره دانشی از پیش موجود و وحدت گرای سنتی» «اجتماعی شده است»، حال آن که، مواجهه با کووید-19 به عنوان یک عامل ناانسانی سبب شده که او برای حضور در «اجتماعی خودساخته»، «توسط خودش» «به صورت خودخواسته» و «در انزوا و به دور از جمع و با تکیه بر فردیت خود» و «با ارجاع به ذخیره دانشیِ علمی-شخصیِ بازاندیشانه و کثرت گرا»، «خود را بازاجتماعی سازد.» پیام اصلی: دگرگونی تعاملات قومی ناشی از مواجهه با مخاطره کووید-19، در آگاهی فرد به معنای درک نیازش به ارتباط با دیگران است. به عبارت دیگر، مواجهه با مخاطره و انزوای اجباری فیزیکی- اجتماعی ناشی از آن، نیاز فرد به «با دیگران بودن» را برای او آشکار ساخته است. 

زمینه و هدف: سبک زندگی در دوران معاصر، تحولات گسترده ای را در ابعاد ذهنی و عینی  تجربه نموده که بازتابی از برهمکنش سه نیروی سنت، دین و مدرنیته  است. ابعاد نظری این پدیده حول شش مفهوم بنیادینِ مصرف، لذت، معنا، نمادها، منزلت و تمایز سامان یافته اند و مؤلفّه های پوشش و آرایش، گذران اوقات فراغت، مصرف فرهنگی و چشم اندازها از مهم ترین ابعاد آن هستند. هدف اصلی پژوهش حاضر، واکاوی تجارب زیسته جوانان و شناسایی عوامل و فرایندهایی است که به شکل گیری و تنوع سبک های زندگی آنان در این بستر منجر می شود.   روش و داده ها : پژوهش، کیفی و با روش نظریه داده بنیاد اشتراوس و کوربین و با مشارکت 22 نفر از جوانان 18 تا 35 ساله ساکن مشهد انجام گرفته است و داده ها با روش نمونه گیری هدفمند و با تکنیک مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری شدند.   یافته ها: حاصل واکاوی داده ها، 740 مفهوم، 157 مقوله فرعی و 42 مقوله بوده است که در شرایط زمینه ای پدیدارهایی مانند «هنجارهای فرهنگی و خرده فرهنگی»، «مردسالاری»، «تنش های فردی-اجتماعی»، «شبکه های اجتماعی» و «ساختارها و الزامات اقتصادی-فرهنگی»؛ در شرایط علّی، «نارضایتی های اجتماعی»، «تغییر ذائقه فرهنگی» و اندیشه های فراگیر جهانی» و در شرایط مداخله گر، «چهره های مشهور ملی-جهانی»، «سرمایه های اقتصادی-انسانی»، «شرایط عرضه و تقاضا در بازار مصرف» و «جهانی شدن» به سبک زندگی جهت داده اند. پیامد این شرایط به «درهم تنیدگی سبک های متنوع زندگی»، «مدگرایی و محوریت یافتن استایل»، «مصرف انبوه داده ها در شبکه های اجتماعی» و «تقلیدگریزی شدید» ختم شده و راهبردهایی مانند «فردگرایی»، «رویکرد تلفیقی در ابعاد گوناگون سبک زندگی» و «وابستگی به دنیای مجازی» را برانگیخته اند.   بحث و نتیجه گیری: سبک زندگی، محصول کشاکشِ پیچیده انتخاب های فردی و اجبارهای اجتماعی است که مدرنیسم، سنت های کهن و دین آنها را در بستری به گستره زمان و مکان، شکل داده و متحول نموده است. این پدیده اگرچه دارای کلیت یکپارچه ای است اما مهم ترین ابعاد آن (مانند پوشش، تفریحات، مصرف فرهنگی و چشم اندازها)، هر یک در شرایط زمینه ای، علّی و مداخله گر متفاوتی ریشه دارند، به وسیله راهبردهای متفاوتی ادامه می یابند و به پیامدهای متفاوتی نیز ختم می شوند.   پیام اصلی: سنت، دین و مدرنیته اضلاع مثلثی هستند که سبک زندگی جوانان را دستخوش تحول نموده است. به عبارت دیگر، سبک زندگی جوان امروز ایرانی، در کشاکشی تنگاتنگ میان هنجارهای سنتی-دینی و دستاوردهای مدرنیته قرار دارد و امواج سهمگین جهانی شدن و فضای مجازی، کنش ها و نگرش ها را در جریانی سیّال به پیش می راند.

هدف - این پژوهش با هدف مطالعه اشتراکات و تفرق ها در اندیشه و فرهنگ عشایری آذربایجان و فرهنگ درباری اروپایی در قرن های گذشته درباره درون مایه عشق ورزی و جایگاه معشوق و نحوه نگاه وی به موضوع عشق و نیز مفاهیمی که در مناسبت با عشق می باشند با بررسی تطبیقی شخصیت سارای در افسانه های آذربایجان و اوفلیا در نمایش نامه هملت بر پایه مکتب آمریکایی در ادبیات تطبیقی انجام می شود و در عین حال فایده این نوع پژوهش ادبی وصف و فهم و درک هر چه بهتر آثار ادبی است. روش شناسی- روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی_تحلیلی و شیوه تجزیه و تحلیل اطلاعات به شکل کیفی صورت می پذیرد. برای انجام کار ابتدا افسانه سارای به صورت کتابخانه ای مطالعه و مشهورترین و محبوب ترین روایت از آن از منابع مختلف استخراج شد. سپس نمایشنامه هملت از زاویه دید عشق میان هملت و اوفلیا واکاوی شد و برای بررسی تطبیقی دو شخصیت سارای و اوفلیا و عشقی که بحث می شود؛ در مورد نظرگاه های مکتب آمریکایی در ادبیات تطبیقی اطلاعاتی گردآوری شد و پژوهش حاضر با این رویکرد برای نیل به هدف ذکر شده به توصیف، تحلیل، تطبیق، قیاس و نتیجه گیری می پردازد. یافته ها- نتیجه این بررسی روشن شدن افتراق و اشتراک دو فرهنگ عشایری آذربایجانی و فرهنگ درباری اروپایی نسبت به مفاهیم جایگاه زن، صداقت و وفاداری در عشق و مساله خودکشی به خاطر عشق است. در فرهنگ ایل آذربایجان زن مستقل و صاحب نظر است اما در فرهنگ خواص درباری اروپا که در نمایشنامه هملت نمایانده می شود زن مطیع و نفوذپذیر است. این آزادی زن را می توان یکی از وجوه تمایز فرهنگ ایلات آذربایجان از فرهنگ اشرافی و خواص قرن پانزده اروپا لحاظ کرد که نمایشنامه هملت باز می گوید. در فرهنگ ایل آذربایجان صداقت به خصوص در جریان عشق، نهادینه و چیزی جز بی آلایشی و یگانگی نیست اما در فرهنگ درباری اروپایی، فریبکاری در عشق برای رفع تمنای جنسی و هوس رانی محتمل تر به نظر می رسد که می تواند مصداق و نمونه ای از آزادی روابط عاطفی از قید و بند تعهد در فرهنگ اروپایی آن زمان به خصوص میان طبقه اشراف باشد. از این منظر شاید بتوان این تفاوت را مهم ترین اختلاف در دو فرهنگ مورد بررسی آذربایجانی و اروپایی در زمان و مکان بحث شده دانست. همچنین موضوع وفاداری در عشق به عنوان یک فضیلت اخلاقی به ویژه از جانب زنان در هر دو فرهنگ درک و فهم می شود. موضوع خودکشی به خاطر عشق نیز با التفات به انگیزه آن که در افسانه سارای برای پاسداری از عشق بوده در فرهنگ ایل آذربایجان ستایش می شود ولی خودکشی اوفلیا تحت تاثیر رفتار متناقض هملت، هنجارشکنی و در تضاد ارزش های فرهنگی درباری اروپا و نشان دهنده شکنندگی انسان در مواجهه با دسیسه ها و کشمکش های اخلاقی است. نتیجه گیری- در نهایت این بررسی تطبیقی، تشابهات و تفاوت های دو فرهنگ عشایری آذربایجانی و فرهنگ درباری اروپایی در قرن های گذشته در نحوه عشق ورزی و مسائل مشغول و مربوط با عشق و نسبت به موضوعات جایگاه زن و صداقت و وفاداری در عشق و خودکشی برای عشق را مشخص می کند و نشان می دهد عشق، اگرچه یک تجربه جهانی است اما معانی و نمودهای آن در بسترهای مختلف فرهنگی، متفاوت و منحصر به فرد است

  هنر برای انسان همواره واجد معناها و کاکردهای مختلف بوده است. ژانرهای متنوع هنری، از موسیقی تا سنگ نگاره ها، همگی تلاش هایی بوده اند از جانب انسان برای غلبه بر تضادهای زندگی از راه اخذ رویکردی زیبایی شناختی به جهان. میدان هنر، در مدرنیته کنونی، وسعت، تنوع و پیچیدگی بی سابقه ای دارد که توانسته است مخاطبان خود را در سطوح متفاوتی سرگرم کند. جوانان در این میان از اصلی ترین گروه های هدف ترویج و مصرف هنر هستند. به همین دلیل 20 نفر از جوانان آستانه ای (18 تا 19 سال) به صورت هدفمند با استفاده از نمونه گیری نظری انتخاب شدند و با آنها مصاحبه های عمیق صورت پذیرفت. با استفاده از روش نظریه زمینه ای با رویکرد سیستماتیک، داده های جمع آوری شده به شیوه کدگذاری باز، محوری و گزینشی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های مطالعه در قالب مقولات اصلی شامل زمینه های علاقه مندی هنری، محدودیت های چندجانبه، آواتارپایی، پروبلماتیک دنباله روی، حسرت های سلبریتی مدار، پذیرش فشارهای عاطفی و ... استخراج گردید. مقوله هسته پژوهش نیز تحت عنوان آواتارپایی: حسرت های فراواقعی، انتخاب شد. بر همان اساس مدل پارادایمی و نظریه پژوهش ارائه شد. نتایج پژوهش نشان داد که به واسطه محدودیت های ساختاری و آوارتارپایی برای موفقیت، حسرت های فراواقعی در جوانان شکل می گیرد. مقوله هسته پژوهش نیز تحت عنوان آواتارپایی: حسرت های فراواقعی، انتخاب شد. بر همان اساس مدل پارادایمی و نظریه پژوهش ارائه شد. نتایج پژوهش نشان داد که به واسطه محدودیت های ساختاری و آوارتارپایی برای موفقیت، حسرت های فراواقعی در جوانان شکل می گیرد.

با گسترش مهاجرت ها، یکی از روندهای اثرگذار بر آموزش و جابه جایی های بین المللی، افزایش نابرابری ها در سطح ملی و جهانی است. با قدرت گیری طالبان در افغانستان در سال 2021 و افزایش تبعیض های قومیتی، جنسیتی و افراطی گری های سیاسی و مذهبی، دسترسی برابر به فرصت های آموزشی و شغلی برای گروهی محدود شده است. حضور بیش از نیم قرن مهاجران افغانستانی در جامعیه ایرانی، همراه با تحرکات اخیر دانشجویان مهاجر از افغانستان، دانشگاه های ایران را به یکی از مراکز مهم پذیرش دانشجو تبدیل کرده است. هدف این مطالعه بررسی روند شکل گیری و نقش شبکه ها در ورود و سازگاری دانشجویان مهاجر جدید به کشور است.روش مقاله حاضر تحلیل کیفی شبکیه اجتماعی است. جامعیه هدف 29 دانشجوی مهاجر افغانستانی مشغول تحصیل در دانشگاه های ایران هستند که به روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند.یافته های پژوهش نشان داد دانشجویان مهاجر با قرارگرفتن در شبکه های اولیه و ثانوییه دانشجویی، بخش عمده ای از نیازهایشان رفع می شود و شرایط سازگاری و انطباقشان با مقصد بیشتر فراهم می شود. بر همین اساس نیز مکانیسم های شکل گیری روابط در شبکه ها به خصوص در بین دانشجویان تازه وارد، ترجیح برقراری تعامل و پیوند با افرادی شبیه خودشان (اصل هموفیلی) است. این شباهت از منظر دانشجو بودن، افغانستانی بودن، هم قوم و هم مذهب بودن بیش از سایر موارد بود؛ درحالی که در بین مهاجران نسل دوم و سوم، شبکه های گسترده تری همراه با پیوندهای قوی و ضعیف متعدد از جامعیه مهاجران افغانستانی و همین طور جامعیه ایرانی وجود دارد.هرچند دانشجویان در ظاهر اذعان دارند که تعصبات قومیتی در شکل گیری پیوندها و تعاملاتشان در شبکه های موجود نقشی ندارد، اما در واقعیت امر نشانه هایی از مرزهای نامرئی موجود در بین آن ها و غلبیه ته نشست های قومیتی در برقراری تعاملات و پیوندها مشاهده می شود. این نگاه در بین دانشجویان تازه وارد از افغانستان پررنگ تر و در بین مهاجران نسل دوم و سوم که در فضای ایران رشد کرده اند، کمتر نمود دارد و در برخی تعاملات، ناخودآگاه خود را نشان می دهد.

فضای مجازی به عنوان یک ابزار دوسویه، هم می تواند عامل تقویت هویت دینی و یا باعث تضعیف آن باشد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیرات فضای مجازی بر هویت دینی و فرهنگی خانواده های اسلامی است. روش پژوهش اسنادی و از نوع توصیفی - تحلیلی است. داده ها از طریق تحلیل اسنادی و بررسی منابع معتبر علمی جمع آوری شده اند. نتایج نشان می دهند که فضای مجازی از یک سو امکان تقویت هویت دینی، ارتباطات خانوادگی و گسترش آموزه های اسلامی را فراهم می آورد و از سوی دیگر، چالش هایی همچون گسترش محتوای غیراخلاقی، تهدید حریم خصوصی و ترویج ارزش های مغایر با اصول اسلامی را به همراه دارد. این پژوهش بر لزوم مدیریت آگاهانه فضای مجازی، ارتقای سواد رسانه ای و تولید محتوای باکیفیت اسلامی تأکید دارد. یافته ها حاکی از آن است که استفاده صحیح از این فضا می تواند به تقویت بنیان های دینی و فرهنگی خانواده های اسلامی منجر شود و نقش مؤثری در کاهش تهدیدات آن ایفا کند.