مطالعات رسانه های نوین

توسعه فناوری های نوین، سلامت دیجیتال را به رویکردی مؤثر در بهبود ارتباطات و خدمات سلامت تبدیل کرده است. این پژوهش باهدف شناسایی مؤلفه ها و عناصر سلامت دیجیتال در نظام جامع ارتباطات سلامت در ایران، با بهره گیری از نظریه اشاعه نوآوری «راجرز»، به تحلیل وضعیت موجود سلامت دیجیتال در کشور پرداخته است. روش تحقیق بر مبنای تحلیل SWOT و با استفاده از نمونه گیری نااحتمالی هدفمند از میان خبرگان حوزه سلامت و ارتباطات انجام شد. یافته ها نشان می دهد که وجود سامانه های ملی سلامت، بهره گیری از هوش مصنوعی و استقبال شهروندان از خدمات آنلاین، از مهم ترین نقاط قوت سلامت دیجیتال در ایران به شمار می روند. در مقابل، نبود چارچوب قانونی جامع، عدم یکپارچگی سامانه ها و مقاومت ساختاری در برابر تغییرات فناورانه، ازجمله موانع اصلی اشاعه نوآوری محسوب می شوند. همچنین فرصت هایی مانند توسعه اپلیکیشن های خودمراقبتی و گسترش رسانه های اجتماعی، در کنار تهدیدهایی همچون شکاف دیجیتال و مخاطرات امنیت سایبری، نقش تعیین کننده ای در موفقیت یا ناکامی این تحول دارند. بر اساس مراحل پنج گانه نظریه راجرز (دانش، ترغیب، تصمیم، اجرا، تثبیت)، نتایج پژوهش نشان می دهد؛ سلامت دیجیتال در ایران هنوز در مراحل آغازین پذیرش قرار دارد. برای پیشبرد این تحول، تدوین سیاست های یکپارچه، توسعه زیرساخت های فناورانه و امنیتی، توسعه فرهنگ همکاری بین بخشی، اطلاع رسانی و آموزش هدفمند به مردم برای ارتقای سواد سلامت دیجیتال ضروری است.

ظهور و گسترش شبکه های اجتماعی، صورت های سنتی خلوت و فنا را که ریشه در سلوک عرفانی و تجربه معنوی انسان داشت، دستخوش تحول بنیادین کرده است. در این پژوهش با رویکرد تحلیلی تفسیری و با اتکای بر مبانی عرفان اسلامی و فلسفه تکنولوژی، تلاش شده است نسبت میان حضور دیجیتال و خلوت درونی انسان معاصر بررسی شود تا امکان بازشناسی سلوک معنوی در بافت شبکه ای فراهم شود. روش مطالعه مبتنی بر تحلیل مفهومی و تطبیقیِ متن های عرفانی و گفتمان های ارتباطی معاصر است. یافته ها نشان می دهد که در زیست دیجیتال، خلوت از انزوا به «خلوت داده ای» و فنا از «فنا فی الله» به «فنا در اتصال» تغییر معنا یافته است؛ به گونه ای که فرد در مواجهه با سیلان اطلاعات، نوعی ریاضت داده محور و خویشتن داری ارتباطی را تجربه می کند. جمع بندی پژوهش بیانگر آن است که سلوک دیجیتال می تواند به منزله ی الگویی برای بازتعریف معنویت در عصر شبکه ها تعبیر شود؛ الگویی که میراث اخلاق خلوت و فنا را از سنت عرفانی به زیست جهانی متصل منتقل می کند و افق تازه ای برای تربیت رسانه ای و زیست معنوی انسان مدرن می گشاید.

هدف از نگارش این مقاله، مطالعه و طبقه بندی اشکال مختلف حضور اساتید دانشگاه در اینستاگرام است؛ پلتفرمی که برای کاربران خود ازجمله اساتید دانشگاه این امکان را فراهم می کند که خود و قاب هایی از سبک زندگی شان را در این عرصه به نمایش درآورند. این مطالعه که در قدم اول با رویکردی اکتشافی آغاز شد با روش مردم نگاری دیجیتال به انجام رسید. پس از مطالعه بیست حساب کاربری در سه رشته علوم انسانی، هنر و فنی مهندسی این نتیجه حاصل شد که می توان حضور اساتید دانشگاه در اینستاگرام را با چهار شکل از اجرا ازجمله اجرای آکادمیک، مناسبتی، روزمره و اجرای واکنشی طبقه بندی کرد. داده های این پژوهش نشان می دهد که سازوکار اینستاگرام و قواعد حضور در آن با از میان برداشتن حجاب اطلاعاتی میان اساتید و دنبال کنندگانشان می تواند به معمولی شدن هویت استادی و نهایتاً تغییر رابطه سنتی استاد- شاگردی در این فضا منجر شود.

با رشد فزاینده فناوری های نوظهور، بازی های رایانه ای به بستری برای تجربه روایت هایی تعاملی، پویا و شخصی سازی شده بدل شده اند. این پژوهش باهدف واکاوی نحوه تأثیرگذاری چهار فناوری محوری، هوش مصنوعی، واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و یادگیری ماشینی، بر تحول روایت های تعاملی در بازی های رایانه ای انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که این فناوری ها از طریق چه مکانیسم هایی در بازتعریف ساختار و تجربه روایت دخالت می کنند و چه پیامدهایی برای طراحی روایی در محیط های دیجیتال دارند. روش این پژوهش از نوع تحلیل مفهومی-نظری است که در آن با استفاده از منابع نظری میان رشته ای، تحلیل نمونه محور بازی های رایانه ای و طراحی یک مدل مفهومی، به واکاوی ساختارهای روایی متأثر از فناوری های نوظهور پرداخته شده است. در این راستا، نمونه هایی از بازی های شاخص که به طور متمایز از فناوری های نوظهور بهره گرفته اند، به صورت هدفمند انتخاب و بر اساس شاخص هایی چون واکنش پذیری، پویایی و شخصی سازی تحلیل شده اند. برای انسجام بخشی به تحلیل ها، مدلی مفهومی با چهار سطح فناوری، مکانیسم، پیامد و روایت طراحی شده که با رویکرد قیاسی و بر مبنای ادبیات نظری روایت تعاملی، تعامل انسان و رایانه و مطالعات کاربرد فناوری در طراحی بازی تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی ساختارهای تصمیم محور و واکنش پذیر را تقویت کرده، واقعیت مجازی کیفیت غوطه وری و بدن مندی روایت را ارتقا داده، واقعیت افزوده روایت را با بستر واقعی زندگی کاربر ادغام نموده و یادگیری ماشینی امکان تولید روایت های انطباق پذیر بر اساس داده های زنده کاربر را فراهم کرده است. این نتایج حاکی از آن است که روایت های تعاملی آینده، نه محصول یک فناوری منفرد، بلکه حاصل هم افزایی میان فناورانه خواهند بود.

با ظهور و گسترش رسانه های اجتماعی هویت تبدیل به امری تغییرپذیر و چندپاره شده و جامعه و خانواده دیگر تنها منابع تعیین کننده نیستند، بنابراین هویت و فرایند هویت یابی به خصوص در بین جوانان دستخوش دگردیسی گسترده ای شده است. از اینرو در پژوهش حاضر قصد داریم هویت جوانان و فرایند هویت یابی آنها را در نتیجه استفاده از رسانه های اجتماعی واکاوی نماییم. پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون و انجام مصاحبه عمیق نیمه ساخت یافته با 17 نفر از جوانان با روش نمونه گیری هدفمند و مصاحبه حضوری وآنلاین انجام شده است. یافته های حاصل از مصاحبه ها با تکنیک تحلیل مضمون، استخراج و تحلیل شده است که 4 مضمون اصلی: «شکاف ارزش ها و باورها»، «رسانه ای شدن سبک زندگی»، «پروبلماتیک شدن خود»، «دگردیسی تعاملات» و 12 مضمون فرعی: «دگردیسی در عقاید و باورهای دینی»، «دگردیسی در عقاید و باورهای سیاسی»،« عدم علاقه رسانه های رسمی داخلی»، «ترندی شدن زندگی»، «رسانه محور شدن علاقمندی ها و اهداف»، «فرصتی برای آزادی عمل»، «فرصتی برای تغییر خود»، «فرصتی برای خود وانمودسازی»، «فرصتی برای همانندی با خود»، «فرصتی برای همانندی با دیگران»، «شکل گیری دوستی های سطحی»، «قربانی شدن تعاملات رودررو» است. بنابر یافته ها نسل جوان، تحت تأثیر رسانه ها و مواجه با انبوهی از اطلاعات و اندیشه ها، با شیوه های متکثر و متنوعی در پاسخ به سؤال «کیستی و چیستی» و فرایند هویت یابی خود مواجه هستند و در مقام کنشگری با هویت چندپاره و سیّال به دنبال هویت-یابی اند.

این پژوهش باهدف بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش پیام رسان های داخلی توسط کاربران ایرانی انجام شد. تحقیق ازنظر روش از نوع توصیفی- علی بوده و با استراتژی پیمایش انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را کاربران پیام رسان های ایرانی تشکیل می دادند. به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه استاندارد استفاده شد. درنهایت تعداد 388 پرسشنامه به صورت آنلاین جمع آوری شد و در نرم افزارهای SPSS26 و PLS3 مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. روایی سازه با استفاده از روایی همگرا و واگرا و پایایی داده ها با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی ارزیابی و تأیید شد. یافته های این تحقیق نشان داد که اعتماد، تصویر ذهنی و کیفیت سیستم بر راحتی استفاده و سودمندی درک شده تأثیر مثبت دارند. محدودیت دسترسی بر سودمندی درک شده تأثیر منفی و بر راحتی استفاده درک شده تأثیر مثبت دارد. همچنین راحتی استفاده درک شده بر سودمندی درک شده تأثیر مثبت دارد، اما بر نگرش تأثیری ندارد. سودمندی درک شده بر نگرش و نگرش بر پذیرش تأثیر مثبت دارند. نتایج نشان داد که پیام رسان های ایرانی به منظور بهبود پذیرش توسط کاربران باید بر روی برندینگ پیام رسان ها و آگاهی کاربران تأکید بیشتری کرده و تلاش کنند که سطح پیام رسان های ایرانی به سطح موردپذیرش بین المللی برسانند و همچنین در زمینه بهبود امکانات و کارایی خود نیز تلاش کنند. این تحقیق توانسته شکل جدیدی از مدل های TAM را در زمینه پذیرش پیام رسان های ایرانی با توجه به شرایط کشور ایران ارائه کند.

چکیده با ظهور فناوری های دیجیتال، نسل زد که در دوران شکوفایی تکنولوژی رشد یافته اند، تعامل گسترده ای با رسانه های دیجیتال دارند و به عنوان پذیرندگان اولیه راهکارهای نوین شناخته می شوند. این نسل با انتظارات منحصربه فرد خود از خرید و استفاده از خدمات، شیوه های سنتی بازاریابی را به چالش کشیده و نیازمند رویکردهای نوین در طراحی تجربه مشتری است. باوجود سرمایه گذاری گسترده شرکت ها در استفاده از رسانه های دیجیتال برای تعامل با نسل زد، پژوهش های محدودی به ابعاد کیفیت تجربه این نسل پرداخته اند. ازاین رو، هدف از پژوهش حاضر، واکاوی ابعاد کیفیت تجربه مشتریان نسل زد در استفاده از رسانه های دیجیتال است تا درک جامعی برای مدیران بازاریابی در تدوین استراتژی های مدیریت تجربه مشتری فراهم آورد. بدین منظور، ابتدا با استفاده از روش فراترکیب و بهره گیری از تکنیک هفت مرحله ای سندولوسکی و باروسو به استخراج مؤلفه های چارچوب از مطالعات پیشین پرداخته و سپس با تشکیل گروه کانونی متشکل از خبرگان، کدهای استخراج شده تکمیل و غنی تر شده اند. درنهایت، پنج بعد اصلی شامل تعامل پذیری رسانه، کیفیت محتوا، عملکرد، تجربه شناختی و تجربه عاطفی و حسی شناسایی شد. پژوهش نشان می دهد که نسل زد به عنوان نسلی دیجیتال، تجربه ای منحصر به فرد در تعامل با رسانه های دیجیتال دارد و نتایج می تواند در تدوین راهبردهای بازاریابی دیجیتال و بهبود تصمیمات مدیریتی برای جذب و نگهداشت مشتریان نسل زد مؤثر باشد.

بازنمایی رسانه ای یکی از ابعاد بازنمایی است که در مطالعات فرهنگی اهمیت بسزایی دارد. مطابق اسناد بالادستی، شهرداری تهران مکلف شده است تا در راستای تحقق عدالت شهری عمل کند. براین اساس انتظار می رود رسانه شهرداری تهران نیز موضوع تهیدستان شهری را مورد بازنمایی قراردهد. هدف از این پژوهش تحلیل بازنمایی تهیدستان شهری در رسانه مدیریت شهری، همشهری آنلاین است. بدین منظور از روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی استفاده شده است. دوره مورد بررسی دوره ششم مدیریت شهرداری از سال 1400 تا 1403 است. در این دوره تمامی گزارش های تحلیلی و خبری مرتبط با موضوع مطالعه شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد در یک سنخ شناسی از تهیدستان شهری، بیشترین بازنمایی در رسانه همشهری مربوط به گروه هایی است که از آنها به عنوان تهیدستان نیازمند یاد می شود. و رسانه مدیریت شهری سعی کرده تا در راستای اسناد بالادستی اقدامات شهرداری تهران را در این زمینه بازتاب دهد. پس از آن، مقولات تهیدستان شیاد و تهیدستان قابل ترحم قراردارند. این نتایج نشان می دهد. بازنمایی رسانه ای در چارچوب گفتمان و ایدئولوژی رایج ضمن تفکیک تهیدستان به گروه های واقعی و غیرواقعی و مستحق و غیرمستحق، بی آزاد و پرخطر، سعی نموده تا به نوعی واقعیت تهیدستی مدیریت شود. همچنین در این رسانه کمتر به علل ساختاری فقر پرداخته شده و نوع گزارشها بیشتر خبری است تا تحلیلی.

یکی از فناوری های نوظهوری که در دهه گذشته تأثیر زیادی بر سبک زندگی ما داشته است، فناوری بلاک چین نام دارد که امکان ایجاد انقلابی در نحوه تجارت و تعامل جامعه را فراهم می کند. بلاک چین یک پایگاه داده همتا به همتا ی توزیع شده است که امکان غیرمتمرکزکردن سیستم ها را فراهم، توزیع و ذخیره سازی داده ها و تراکنش ها را تضمین می کند. این فناوری پتانسیل زیادی برای توسعه در صنعت رسانه و سرگرمی دارد و می توان این صنعت را متحول کند. این تحولات مکانیسم تولید، تضمین محتوا، مدیریت حقوق دیجیتال تا بحث های سانسور و امینت کاربر را شامل می شود. مطالعات فعلی در مورد این موضوع هنوز در مراحل اولیه است. از جمله مزایایی که می توان برای بلاک چین توصیف کرد، ایجاد شفافیت، ایجاد بسترهای تسهیل سازی مالی، حذف واسطه ها، افزایش اعتماد و امنیت، تمرکززدایی و غیرقابل دست کاری بودن آن است. در این پژوهش، برای شناسایی کاربردهای بلاک چین در صنعت رسانه و سرگرمی با رویکرد آینده پژوهی از روش پویش محیط استفاده شد. در نتیجه با تحلیل مضامین بدست آمده، دوازده کاربرد بلاکچین در صنعت رسانه و سرگرمی شناسایی شد که شامل این موارد است: 1- مقابله با اخبار جعلی و شایعات؛ 2- حذف ربات های تبلیغاتی؛ 3- تضمین گردش آزاد اطلاعات؛ 4- مقابله با سرقت ادبی؛ 5- ارتقای امنیت کاربر؛ 6- تسهیل تأمین مالی جمعی؛ 7- حذف واسطه های صنعت رسانه؛ 8- امکان پذیری تبادل مالی بین المللی؛ 9- احراز هویت مخاطب؛ 10- تحقق ایده های متاورسی؛ 11- بستر ایجاد پلتفرم رسانه اجتماعی؛ 12- ارتقای وفاداری مخاطب از طریق توکن هواداری.