تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه های عمومی (پیام کتابخانه سابق)

تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه های عمومی (پیام کتابخانه سابق)

تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه های عمومی دوره 21 پاییز 1394 شماره 82

یادداشت ها

۱.

سخن سردبیر: برجام و مدیریت دانش و اطلاعات

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
  1. علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت اطلاعات
  2. علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت دانش
تعداد بازدید : ۱۹۶ تعداد دانلود : ۱۹۰
توافقنامه برجام «برنامه جامع اقدام مشترک» هسته ای حاصل تلاش چندین و چند ساله مسئولان سیاسی کشور در برابر ظلم و جنایت قدرت های جهانی به نام جامعه ملل، به تازگی شکل گرفته و منعقد شده است. اگر با این توافقنامه درست برخورد شود و مسئولان کشور مسئولانه با آن برخورد کنند علیرغم نارسائی هایی که در متن دارد امید است برای کشور صاحب خیر باشد و اگر غفلتی در آن صورت گیرد و اتحاد و یکپارچگی ملت از دست برود به قرارداد ترکمانچائی تبدیل می شود که آیندگان بر روی اثرات آن قضاوت خواهند کرد.

مقالات

۱.

سکوت سازمانی کتابداران کتابخانه های عمومی کشور: عوامل اثرگذار و اثرپذیر (سال 1392)

کلید واژه ها: کتابدارانکتابخانه های عمومیسکوت سازمانی

حوزه های تخصصی:
  1. علوم کتابداری کتابخانه ها کتابداران و کارمندان کتابخانه
  2. علوم کتابداری علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری
  3. علوم کتابداری کتابخانه ها(به طور عام) انواع کتابخانه ها عمومی
تعداد بازدید : ۲۰۶ تعداد دانلود : ۱۸۷
هدف: سکوت سازمانی بر خدمات دهی هر نهاد، سازمان یا مؤسسه ای اثر سوء می گذارد. هدف پژوهش حاضر آن است که وضعیت سکوت سازمانی کتابداران کتابخانه های عمومی زیر نظر نهاد کتابخانه های عمومی کشور را در سال 1392 بررسی کند و برخی عوامل اثرگذار بر/ و اثرپذیر از آن را معین نماید. روش: با نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، 350 کتابدار از کتابخانه های عمومی هفت استان کشور انتخاب و 277 نفر آنان «پرسشنامه سکوت سازمانی کتابداران کتابخانه های عمومی» را به صورت حضوری و یا از طریق پست الکترونیکی تکمیل کردند. داده های گردآوری شده با روش های آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شد. یافته ها: از نظر کتابداران، سکوت سازمانی در کتابخانه های عمومی کشور در حد متوسط است. به علاوه، گرایش مدیریت عالی نهاد کتابخانه های عمومی کشور به سکوت سازمانی عامل بالقوه رفتار سکوت سازمانی کتابداران است. فرصت های ارتباطی ضعیف عامل اثرگذار بر سکوت سازمانی و رضایت شغلی کم و تعهد سازمانی اندک نیز متأثر از سکوت سازمانی کتابداران است. اصالت/ارزش: این پژوهش آغاز راهی برای بررسی گسترده بحث سکوت سازمانی در کتابخانه ها و میان کتابداران است. با این حال، ارزش مقاله حاضر در معرفی متغیر «فرصت های ارتباطی اندک» است که باعث می شود، کتابداران نتوانند صدای خود را به گوش مسئولان برسانند. توجه به این نکته می تواند سکوت سازمانی کتابداران را بشکند و به بالندگی کتابخانه های عمومی کمک نماید.
۲.

مقایسه کارایی در مرزهای واقعی برای کتابخانه های نهادی و مشارکتی استان ها و تعیین اهمیت شاخص ها برای رسیدن به شرایط مطلوب

کلید واژه ها: تحلیل حساسیتکتابخانه های نهادیکتابخانه های مشارکتیمرز واقعیوضعیت مطلوب.

حوزه های تخصصی:
  1. علوم کتابداری کتابخانه ها مدیریت و سازمان کتابخانه ها
  2. علوم کتابداری کتابخانه ها نهادها،سازمان ها و انجمن های کتابداری
تعداد بازدید : ۱۷۷ تعداد دانلود : ۱۷۳
هدف: برای تعیین وضعیت مطلوب و با معیار قرار دادن دو نوع مهم کتابخانه های عمومی یعنی کتابخانه های نهادی و کتابخانه های مشارکتی، این تحقیق به مقایسه و تحلیل حساسیت شاخص های آنها در کارایی نسبی در مزر واقعی پرداخته است. روش: روش تحقیق مورد استفاده از نوع توصیفی– تحلیلی و داده ها از مستندات کتابخانه ای استخراج شده است. در این تحقیق میانگین ارقام سال های 1389 و 1390 در 3 شاخص ورودی و 6 شاخص خروجی وارد مدل ریاضی تحلیل پوششی داده ها از نوع ورودی گرای افزایشی گردید. یافته ها: نتایج نشان می دهد که استان های کارا در میان کتابخانه های مشارکتی 8 مورد و در میان کتابخانه های نهادی 11 مورد است. هر دو نوع کتابخانه ها، بیشترین حساسیت را در میان ورودی ها به شاخص تعداد کتاب دارند وکمترین حساسیت در میان شاخص های ورودی برای کتابخانه های مشارکتی مربوط به تعداد مواد سمعی و بصری می باشد و برای کتابخانه های نهادی تعداد صندلی است. در میان کتابخانه های مشارکتی، استان سیستان و بلوچستان بهترین کیفیت را داراست و استان های یزد و هرمزگان دارای کمترین کیفیت کارایی هستند. در میان استان های کارا در کتابخانه های نهادی نیز قزوین، خراسان شمالی و خراسان جنوبی دارای بهترین کیفیت در ارقام کارایی و از طرفی خراسان رضوی و کردستان دارای کمترین کیفیت کارایی هستند. اصالت/ارزش: ارزش مقاله حاضر در نشان دادن استان های کارا و نشان دادن متغیرهای دارای بیشترین و کمترین حساسیت در کتابخانه هاست. با استفاده از این یافته ها می توان در تقویت ورودی ها یا خروجی های دارای حساسیت بالا تمرکز کرد و با تخصیص بهینه سایر ورودی ها یا خروجی ها، اثر یک سویه آنها را تعدیل نمود.
۳.

بررسی رابطه ی بین متغیرهای شغلی و غیرشغلی با کیفیت زندگی کاری کتابداران در استان یزد

کلید واژه ها: کتابدارانکتابخانه های عمومیکیفیت زندگی کاریمتغیرهای شغلیمتغیر های غیر شغلی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹۸ تعداد دانلود : ۱۹۳
هدف: پژوهش حاضربا هدف مطالعه وجود رابطه بین متغیرهای شغلی و غیرشغلی و کیفیت زندگی کاری کتابداران در کتابخانه های عمومی در استان یزد صورت گرفت. روش: این پژوهش یک مطالعه کمی و نیز توصیفی بارویکرد همبستگی از نوع کاربردی می باشد. پاسخ دهندگان کتابداران شاغل در کتابخانه های عمومی در استان یزد می باشند. از پرسشنامه برای جمع آوری داده ها برای هر یک از کتابخانه های شرکت کننده مورد استفاده قرار گرفت. پرسشنامه به دو قسمت تقسیم شده است: بخش (الف) اطلاعات فردی و بخش (ب) سوالات مربوط به هریک از متغیرها. داده ها با استفاده از تجزیه و تحلیل همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت . یافته ها: یافته های حاصل از این مطالعه نشان داد که هر دو متغیرهای شغلی و غیرشغلی متغیرهای با اهمیتی در تعیین کیفیت زندگی کاری هستند و همبستگی معناداری بین متغیرهای شغلی و غیرشغلی و کیفیت زندگی کاری وجود دارد.
۴.

تأثیر رهبری معنوی بر توانمندسازی کتابداران کتابخانه های عمومی استان خوزستان

کلید واژه ها: کتابدارانکتابخانه های عمومیاستان خوزستانرهبری معنویتوانمندسازی.

حوزه های تخصصی:
  1. علوم کتابداری کتابخانه ها کتابداران و کارمندان کتابخانه
  2. علوم کتابداری علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری
  3. علوم کتابداری کتابخانه ها(به طور عام) انواع کتابخانه ها عمومی
تعداد بازدید : ۱۵۸ تعداد دانلود : ۱۴۹
هدف: هدف پژوهش حاضر، تبیین تأثیر رهبری معنوی و اَبعاد آن بر توانمندسازی کتابداران کتابخانه های عمومی استان خوزستان است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و روش انجام آن به صورت پیمایشی است. جامعه پژوهش 230 کتابدار شاغل در کتابخانه های عمومی استان خوزستان می باشد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ای پیش ساخته است که در آن ضریب آلفای کرونباخ مقیاس رهبری معنوی با 25 سئوال 89/. و توانمندسازی با 16 سئوال 80/0 بوده است. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSSاستفاده شده است. برای انجام تحلیل های استنباطی از آزمون های کلموگروف- اسمیرنوف، رگرسیون چندگانه خطی، t تک نمونه ای و آزمون فریدمن استفاده شده است. یافته ها: مقیاس های توصیفی پژوهش نشان می دهد که مؤلفه های رهبری معنوی و اَبعاد آن در وضعیت مطلوبی قرار دارد. نتایج آزمون فریدمن نشان داد از بین عوامل اثرگذار بر توانمندسازی، چشم انداز سازمانی، بیشترین و عضویت، کمترین تأثیر را بر توانمندسازی کتابداران کتابخانه های عمومی خوزستان دارند. همچنین رگرسیون پیش بینی توانمندسازی به کمک رهبری معنوی معنی دار بود و تأثیر متغیرهای ایمان به کار و معنی داری در کار در سطح 95 درصد معنی دار بود. اصالت/ارزش: ارزش مقاله حاضر در معرفی دو متغیر اثرگذار «ایمان به کار» و «معنی داری در کار» به عنوان متغیرهای اثرگذار بر توانمندسازی کتابداران است که مدیران منابع انسانی را به تمرکز به این متغیرها در بهبود توانمندسازی دعوت می کند.
۵.

شناسایی اَبعاد سیستم مدیریت دانش در کتابخانه های عمومی و تحلیل تأثیر آن بر توسعه نوآوری (مطالعه موردی: استان یزد)

کلید واژه ها: مدیریت دانشنوآوریکتابخانه های عمومی یزدکتابداران.

حوزه های تخصصی:
  1. علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت دانش
  2. علوم کتابداری کتابخانه ها(به طور عام) انواع کتابخانه ها عمومی
  3. علوم کتابداری علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری تفکر انتقادی
تعداد بازدید : ۲۵۳ تعداد دانلود : ۲۵۸
هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی اَبعاد سیستم مدیریت دانش و نوآوری و ارزیابی وضعیت آنها در کتابخانه های عمومی شهر یزد و تحلیل تأثیر مدیریت دانش بر نوآوری است. روش: پژوهش حاضر از لحاظ ماهیت، توصیفی پیمایشی و از نظر هدف کاربردی است. به منظور گردآوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش را کلیه کتابداران کتابخانه های عمومی استان یزد (مشارکتی و غیرمشارکتی) تشکیل می دهند. داده ها با استفاده از آزمون های آماری پیرسون، تی تک نمونه ای، مدل یابی معادلات ساختاری و تحلیل مسیر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد که کلیه ابعاد مدیریت دانش به جز بُعد «خلق و کسب دانش» بر نوآوری تأثیر دارند. به استناد ضرایب معادلات ساختاری، بیشترین اثرگذاری بر نوآوری به ترتیب مربوط به بُعد «فن آوری و ساختار» و بُعد «سازماندهی، ذخیره و تسهیم دانش» بود. همچنین یافته ها نشان داد که متغیرهای «نوآوری اجرایی» و «نوآوری فنی» در کتابخانه های عمومی یزد از وضعیت متوسط و نامطلوب برخوردار هستند. به نظر می رسد به این دو حوزه توجه کمتری شده است و برنامه ریزی و تدوین استراتژی به منظور حل مشکلات و بهبود بخشیدن به وضعیت آنها وجود ندارد. اصالت/ارزش: اهمیت این پژوهش در معرفی عوامل نیازمند بهبود در سیستم مدیریت دانش و نوآوری نهاد است. عامل «خلق و کسب دانش در سیستم مدیریت دانش، و عوامل «نوآوری اجرایی» و «نوآوری فنی» در کتابخانه های عمومی نیازمند تقویت و توجه مدیریتی است.
۶.

الگوی بومی مدیریت بحران در کتابخانه های ایران: پژوهش کیفی

کلید واژه ها: نظریه داده بنیادمدیریت بحرانبومی سازیکتابخانه ها

حوزه های تخصصی:
  1. علوم کتابداری کتابخانه ها
  2. علوم کتابداری علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری
تعداد بازدید : ۲۴۱ تعداد دانلود : ۱۹۱
هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر ارائه الگوی بومی مدیریت بحران در کتابخانه ها است. شناسایی زمینه ها و راهبردهای اصلی و نیز عوامل اصلی مداخله گر در مدیریت بومی بحران کتابخانه های ایران، از اهداف فرعی پژوهش به شمار می رود. روش: این پژوهش به روش کیفی و با استفاده از نظریه داده بنیاد انجام شد و داده ها با انجام مصاحبه های نیمه ساختار یافته عمیق گردآوری گردید. اشباع داده ها عامل اساسی در تعیین حجم نمونه بود. جامعه پژوهش، متخصصان مدیریت بحران و نیز مدیران کتابخانه ها در ایران بودند. تحلیل داده ها از طریق کدگذاری نظری که شامل سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی است انجام شد. در کدگذاری محوری پدیده یا مقوله اصلی شناسایی شد و در مرحله کدگذاری گزینشی الگوی مورد نظر ارائه گردید که در این الگو زمینه ها، شرایط علی، راهبردهای اصلی، مداخله گرها (شرایط واسطه ای) و پیامدهای مدیریت بحران در کتابخانه ها مشخص شد. یافته ها: زمینه های اصلی مدیریت بحران در الگوی ارائه شده، در سه مقوله ارزش ها، نیروی انسانی و روش ها و تمهیدات جای گرفته است. شرایط علی و آنچه که باعث شده تا تحقیق مورد نظر شکل بگیرد، سه مقوله خسارت های مالی ناشی از بحران های گذشته در کتابخانه ها، نارضایتی مراجعان از خدمات کتابخانه ها و بی رغبتی کارمندان هستند. با توجه به یافته های پژوهش، راهبردهای اصلی مدیریت بحران عبارتند از: توجه به ویژگی های شخصیتی متقاضیان حین استخدام، راهکارهای افزایش مهارت ها و ارتباطات انسانی نیروی انسانی، نهادینه ساختن ارزش ها (مذهبی، اخلاقی و اجتماعی) در کتابخانه ها، استفاده از راهکارهای بودجه بندی صحیح و انجام فعالیت های پیشگیرانه از بروز بحران و استانداردسازی ساختمان کتابخانه ها. مصاحبه شوندگان در صحبت های خود به عواملی اشاره داشتند که بر انجام و سرعت انجام فرایند مدیریت بحران تاثیرگذار است (شرایط واسطه ای)، از جمله مکانیزم های مدیریتی، اقتصادی، سازمانی و اداری و مکانیزم های مربوط به استفاده از فن آوری در کتابخانه ها. در نهایت پیامد اجرای فرایند مدیریت بحران در کتابخانه های ایران، کاهش و یا از بین رفتن اثرات بحران های آشکار و پنهان داخلی و خارجی است. اصالت/ارزش: بررسی متون حاکی از این است که تاکنون الگوی بومی جهت مدیریت بحران در کتابخانه های ایران ارائه نشده است. استانداردهای زیادی جهت مدیریت ریسک و بحران در دنیا ارائه شده است اما با توجه به ساختارهای فرهنگی، مذهبی، سیاسی و اجتماعی متفاوت کشورها، ضروری به نظر می رسید که الگویی بومی ارائه شود. استفاده از این الگو به کتابخانه ها کمک می کند که از بحران های طبیعی و سازمانی مصون بمانند و یا آسیب کمتری ببینند.
۷.

نظریه شایستگی های کانونی: الگویی برای برنامه ریزی آموزش علم اطلاعات و دانش شناسی

کلید واژه ها: شایستگی های کانونیآموزش مبتنی بر شایستگیآموزش علم اطلاعاتآموزش کتابداری.

حوزه های تخصصی:
  1. علوم کتابداری علوم کتابداری آموزش کتابداری
  2. علوم کتابداری علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری
تعداد بازدید : ۱۶۹ تعداد دانلود : ۱۵۴
هدف: هدف این پژوهش بررسی مفاهیم آموزش مبتنی بر شایستگی و شایستگی های کانونی و به کارگیری این مفاهیم به عنوان الگویی برای برنامه ریزی آموزش علم اطلاعات و دانش شناسی در ایران است. روش : این پژوهش به روش سندی انجام شده است. مرور مطالعات انجام شده در خصوص شایستگی های مورد نیاز متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی و نیز بیانیه های انجمن های کتابداری برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز به کار گرفته شده است. یافته ها: یافته های پژوهش حاضر نشان داد که شایستگی های کانونی مورد نیاز متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی را می توان در دو گروه کلی دسته بندی کرد. نخست، شایستگی های کانونی عمومی که به شایستگی های پایه مورد نیاز دانشجویان برای انجام فعالیت های شغلی شان، صرف ن ظر از این که در کجا مش غول به کار می شوند، اشاره دارد، و دوم شایستگی های کانونی تخصصی که با شایستگی های خاص مربوط به علم اطلاعات و دانش شناسی و مدیریت فرایند اطلاعات در ارتباط است. ارزش/اصالت: الگوی شایستگی های کانونی در یک نظام آموزشی می تواند برای نیازسنجی آموزشی افراد، تهیه و ارزشیابی برنامه آموزشی، ارزشیابی کارآیی، ارزشیابی اثربخشی آموزشی و نهایتاً برنامه ریزی برای رشد و پیشرفت فرد به کار رود.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۶۳