درخت حوزه‌های تخصصی

هدف از پژوهش حاضر، روایت زنان از پدیده ی خشونت علیه زنان بود. روش: این مطالعه به شیوه کیفی و با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون(2001Sterling & Atrides,) انجام شد. 20 زن ساکن در استان چهارمحال و بختیاری با نمونه گیری هدفمند و داوطلب براساس ملاک های ورود به پژوهش تا حد اشباع داده ها انتخاب و مورد مصاحبه نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. در ابتدا هر یک از جمله ها یا پاراگراف های استخراج شده از مصاحبه های خام، توسط یک گزاره یا عبارت مفهومیِ کوتاه، توضیح داده شد، سپس گزاره های مفهومی بر اساس رویکرد تحلیل مضمون در سه دسته مضامین پایه، مضامین سازمان دهنده و مضامین فراگیر کدگذاری شدند. یافته ها: ابتدا سی و نه مضمون پایه شناسایی شد. از ترکیب و تلخیص مضامین پایه، هفت مضمونِ سازمان دهنده ی القای ضعف تشخیصی و شناختی؛ موقعیت برابر، تعاریف نابرابر؛ ارزش قربانی شدن؛ مقصر جلوه دادن زن؛ اهمیت ازدواج بر مبنای امور غیر منطقی؛ بی توجهی به شناخت زنان و پدیده زن علیه زن حاصل شد و در نهایت با یک پارچه سازی مضامینِ سازماندهنده، مضمون فراگیرِ "ضد ارزش های ارش شده" استخراج گردید. نتیجه گیری: بازنگری در پدیده خشونت علیه زنان بر اساس تجربه و روایت های زنان از پدیده ی خشونت و اصلاح و تغییر جریان جامعه پذیری افراد به منظور کاهش خشونت های عاطفی و روانی نهادینه شده در جامعه، از نتایج پژوهش حاضر است که ضرورت دارد مورد توجه برنامه ریزان فرهنگی جامعه قرار گیرد.

درصدی از زوجها نابارورند و برخی از آن ها برای بچه دار شدن نیاز به روش های درمان ناباروری یا کمک باروری دارند. یکی از روش های درمان ناباروری روش ایکسی یا میکرواینجکشن است که در آزمایشگاه نمونه انزال مرد تهیه و اسپرم ها پس از آماده سازی و شست وشو در مجاورت تخمک قرار داده می شوند و با وسایل پیشرفته به داخل سیتوپلاسم تخمک تزریق می شوند تا لقاح صورت گیرد و جنین در محیط آزمایشگاه ایجاد شود. در این روش برای اینکه درصد موفقیت بیشتر باشد چندین جنین می سازند و جنسیت آن ها را تعیین می کنند سپس یکی را با انتخاب والدین در رحم مادر قرار می دهند و جنین های اضافی را یا از بین می برند یا منجمد می کنند تا در صورت شکستِ درمان، از آن ها در درمان بعدی استفاده کنند. پرسش اصلی این جستار این است که حکم فقهیِ اتلاف و از بین بردن جنین های اضافی در روش ایکسیِ درمان ناباروری چیست؟ نوشتار حاضر به صورت تحلیلی توصیفی به بررسی و نقد ادله جواز و عدم جواز پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اتلاف و از بین بردن جنین های اضافی جایز است و اشکالی ندارد.

فضاها عاملی برای شکل دادن به روابط اجتماعی است و تعاملات جامعه و فضا می تواند به کم رنگ سازی یا محو محدودیت های تعاملی زنان کمک کند. فضای سوم اولین بار توسط اولدنبرگ مطرح شده و از آن زمان در عرصه علمی جهان مورد بحث بوده است. هدف از این پژوهش ادراک فرایندهایی است که فرهنگ سراها به عنوان فضای سوم می توانند جهان اجتماعی اجتماعی زنان را متمایز سازند. جامعه آماری پژوهش شامل زنان حاضر در فرهنگسراهای شهر تهران بوده که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و نظری به تعداد 15 نفر تعیین شد. روش پژوهش؛ کیفی و رویکرد آن داده بنیاد بود. هسته مرکزی پژوهش شامل ایجاد فضای نشانه شناسانه مقاومت بود که در فرایند علّی شکاف نسلی، ایجاد ارتباط و جهان بینی متمایز در این مکان سوم شکل گرفته است و علی رغم زمینه هایی همچون ممنوعیت های فضای انضباطی، به تصرف و مقاومت در فضا پرداخته اند. یافته ها نشان داد که زنان کنش گران خلاقی هستند که خود عرصه هایی را که مطلوبشان است، تولید می کنند.

بخشی از احکام مادری که در احکام دین مبین اسلام بیان شده، مربوط به احکام مالی مادر، مانند ارث و نفقه، و بخشی نیز مربوط به احکام غیرمالی مادر، مانند نسب، حضانت و ولایت است و معمولا به زنی تعلق می گیرد که هم صاحب تخمک و هم صاحب رحم است؛ زیرا مادر به طور معمول، همان کسی است که صاحب تخمک و رحم است. مسئله اصلی این پژوهش در مورد گونه ای است که زن بنا به دلایلی نتواند جنین را تا تولد طفل در رحم خود نگاه دارد و بنابراین، از رحم جایگزین یا استیجاری استفاده می شود. در این موارد، صاحب تخمک و صاحب رحم، یک نفر نیستند. در این گونه حالت خاص که رو به افزایش است، ضرورت دارد احکام مادری، بررسی و تعلق احکام به هریک مشخص شود. همچنین باید مشخص شود که کدام یک از این دو زن، مادر واقعی طفل است. باتوجه به اینکه نظرات فقها در این زمینه متفاوت است، ضرورت دارد بعد از معلوم شدن مادر اصلی، تعلق احکام مادری به هریک از این دو زن مورد بررسی قرار گیرد تا تکلیف و وظیفه آنها معین و از به وجود آمدن مشکلات بعد از تولد طفل جلوگیری شود. این مقاله با روش کتابخانه ای و به صورت توصیفی- تحلیلی و استنباطی، در پی تبیین احکام مادری و تفکیک آن بین صاحب تخمک و صاحب رحم استیجاری است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که مادر، به معنای اصل، ریشه و منشأ تکون است، و باتوجه به دو دیدگاه مادر بودن صاحب تخمک و مادر بودن صاحب رحم، احکام مالی مادری بین صاحب تخمک و صاحب رحم ازنظر فقهی، به تفصیل، امکان سنجی و بررسی می شود و در نتیجه آنچه به دست می آیدآآ این است که احکام مالی مادری، توارث و نفقه، شامل مادر واقعی، یعنی صاحب تخمک خواهد بود و توارث، شامل صاحب رحم نمی شود. براین اساس، تنها صاحب رحم، علاوه بر اجرت، در دوران بارداری، برای رشد جنین و به خاطر نفقه فرزند، به او نفقه داده می شود.

مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که نوجوانی، مهم ترین دوره زندگی بشر است که به دلیل تغییرات سریع در ابعاد مختلف وجودی، فرد را با چالش های مختلفی روبه رو می کند. هدف از انجام این پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش روان شناختی انتظارمحور مبتنی بر آموزه های مهدویت بر میزان گرایش به نوع دوستی و بهزیستی روان شناختی در دانش آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر اهواز در سال تحصیلی 1401-1402 بود . روش پژوهش حاضر، از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با مرحله پیگیری بود. جامعه آماری پژوهش حاضر، دانش آموزان دختر متوسطه دوم شهر اهواز بود. برای تعیین نمونه با به کارگیری روش نمونه گیری غیرتصادفی هدفمند از بین جامعه آماری، 32 نفر انتخاب شدند و با گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (در هر گروه شانزده نفر) تقسیم شدند. ابزار پژوهش، شامل پرسش نامه نوع دوستی احمدی (1388) و پرسش نامه بهزیستی روان شناختی ریف (1989) بود. گروه آزمایش، تحت دوازده جلسه آموزش بسته انتظارمحور مبتنی بر آموزه های مهدویت قرار گرفت، ولی آموزشی به گروه کنترل داده نشد. برای تحلیل داده ها در پژوهش حاضر، از تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر استفاده شد. یافته ها نشان داد که آموزش روان شناختی انتظارمحور مبتنی بر آموزه های مهدویت، بر نوع دوستی و بهزیستی روان شناختی دانش آموزان دختر متوسطه دوم مؤثر بود (05/0>p). در نتیجه ، متخصصان فعال در حوزه کار با نوجوان می توانند در کنار سایر مداخلات روان شناختی، از آموزش روان شناختی انتظارمحور مبتنی بر آموزه های مهدویت به منظور افزایش گرایش به نوع دوستی و ارتقای بهزیستی روان شناختی در گروه نوجوانان بهره ببرند.

مقدمه : روان شناسی مثبت نگر سلامت روانی را معادل کارکرد مثبت آن انگاشته و آنرا در قالب بهزیستی روان شناختی مفهوم سازی کرده است. از آنجایی که بهزیستی روان شناختی یکی از شاخص های مهم سنجش بهداشت روان می باشد و پیامد های روان شناختی مثبت زیادی به همراه دارد، بررسی عوامل فردی و اجتماعی موثر بر آن بسیار حائز اهمیت است. بهزیستی روان شناختی متاثر از عوامل متعددی است. هدف این پژوهش بررسی نقش دو عامل سبک زندگی ارتقادهنده سلامت و خودکارآمدی تحصیلی در تبیین بهزیستی روانشناختی می باشد. روش: این مطالعه از نظر هدف توسعه ای و یک پژوهش توصیفی-همبستگی است که در اسفند 1402 و فروردین 1403 لینک الکترونیکی سه پرسشنامه بهزیستی روان شناختی ریف فرم کوتاه، سبک ارتقاء دهنده سلامت والکر و خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان در گروههای مجازی دانش آموزان دختر هنرستانی شهر سنندج ارسال شد و از 400 نفر تکمیل کننده پرسشنامه تعداد 173 نفر از دانش آموزان که به طور کامل به سوالات پاسخ دادند، داده های پرسشنامه آنها با نرم افزار آموس و روش آماری معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل گردید. یافته ها : نشان داد وزن رگرسیونی سبک ارتقای سلامت بر بهزیستی معنی دار، وزن رگرسیونی خودکارآمدی تحصیلی بر بهزیستی دارای معنی داری کمتر از 01/0 درصد است و همبستگی میان سبک ارتقای دهنده سلامت و خودکارآمدی در سطح کمتر از 01/0 معنی دار است. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش حاکی از اهمیت سبک زندگی ارتقادهنده سلامت و احساس خودکارآمدی تحصیلی در بهزیستی روان شناختی دانش آموزان دختر هنرستانی می باشند.

در دهه های اخیر، تقابل سنت و مدرنیته در زندگی زنان ایرانی، چارچوب معنایی دوگانه ای ایجاد کرده که هویت اجتماعی و سیاسی آنان را تحت تأثیر قرار داده است. در این راستا، پرسش اصلی تحقیق این است که تقابل سنت و مدرنیته چگونه بر تجارب زیسته و راهبردهای زنان در بازتعریف هویت و نقش های اجتماعی آن ها تأثیر می گذارد و این امر چه پیامدهایی برای آن ها دارد. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه ای ساخت گرای چارمز انجام گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 23 زن از زمینه های اجتماعی و فرهنگی متنوع در تبریز جمع آوری و با استفاده از کدگذاری اولیه، متمرکز و محوری تحلیل شدند. یافته ها نشان داد زنان دو راهبرد اصلی را به کار می گیرند: پذیرش محتاطانه که تعادلی میان هنجارهای سنتی و فرصت های مدرن ایجاد می کند، و مقاومت انتقادی که با چالش محدودیت های سنتی، نقش های جنسیتی را بازتعریف می کند. این راهبردها تحت تأثیر ریشه های ساختاری (هنجارهای جنسیتی، ارزش های مدرن، تجارب زیسته)، عوامل محیطی (خانواده، نهادها، فرهنگ، اقتصاد) و شرایط مداخله گر (اجتماعی، فرهنگی، نهادی، روان شناختی) در سه سطح فردی، گروهی و اجتماعی شکل می گیرند و پیامدهای آن از حفظ مشروعیت اجتماعی زنان در برابر انتظارات سنتی تا تقویت عاملیت و تغییر اجتماعی را دربرمی گیرد. مطابق نتایج، خوانش دوگانه سنت و مدرنیته فرایندی پویا و بازاندیشانه است که در نوسان میان امنیت اجتماعی و تحقق فردیت، به تحول تدریجی فرهنگ سیاسی و اجتماعی زنان می انجامد.

هدف پژوهش حاضر، تحلیل روان شناختی - فرهنگی عوامل مؤثر بر فرسودگی شغلی زنان در عصر هوش مصنوعی بود. جامعه پژوهش شامل تمامی متون علمی پژوهشی، گزارش های بین المللی و مقالات معتبر مرتبط با فرسودگی شغلی، زنان شاغل، هوش مصنوعی، و روان شناسی فرهنگی بود که از سال ۲۰۲۱ تا 2025 منتشر شدند. نمونه پژوهش به صورت هدفمند از میان متون مرتبط انتخاب شد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مرور نظام مند متون علمی منتشرشده بود. گردآوری داده ها از طریق جستجو در پایگاه های علمی معتبر مانند اسکوپوس، وب اف ساینس و گوگل اسکولار انجام شد. یافته ها نشان داد فرسودگی شغلی زنان نتیجه تعامل پیچیده میان عوامل روان شناختی و فرهنگی است. همچنین ده عامل اصلی شناسایی شده شامل شکاف دسترسی به فناوری، نگرانی از امنیت شغلی، فشار یادگیری مستمر، نظارت الگوریتمی، اختلال توازن کار - زندگی، تبعیض الگوریتمی، طوفان داده ای، تنهایی دیجیتال، دام بهره وری مصنوعی، و شکاف جنسیتی در فرسودگی شغلی به دست آمد. در نهایت تحلیل یافته ها بر پایه نظریه حفظ منابع (هابفال، ۱۹۸۹) و مدل الزامات - منابع شغلی (بیکر و دمروتی، ۲۰۰۷) نشان داد افزایش الزامات فناورانه بدون منابع حمایتی کافی موجب تحلیل مستمر منابع روان شناختی زنان می شود. بر اساس نتایج، برای کاهش فرسودگی شغلی زنان در عصر هوش مصنوعی، مداخلات چندسطحی در سطوح فردی، سازمانی و فرهنگی ضرورت دارد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله مبتنی بر چشم انداز زمانی بر کنش وری اجرایی زنان مطلقه انجام شد. روش پژوهش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش، کلیه زنان مطلقه تحت پوشش موسسه خیریه محبان الرضا (علیه السلام) و مرکز مشاوره هیمان مشهد در سال 1401 بود. از میان این زنان، 30 نفر که دارای اختلال در کنش اجرایی بودند به صورت داوطلبانه انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه 15 نفره آزمایش و کنترل جایگزین شدند. برنامه چشم انداز زمان طی 6 جلسه برای گروه آزمایش اجرا شد، ولی گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. ابزار پژوهش پرسشنامه نارسایی ها در کنش وری اجرایی (بارکلی، 2012) بود که در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون تکمیل شد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره و تک متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد مداخله مبتنی بر چشم انداز های زمانی بر بهبود نارسایی در کنش وری اجرایی زنان مطلقه اثربخش بود (05/0>p). همچنین مداخله مبتنی بر چشم انداز زمانی بر مولفه های پنج گانه کنش وری اجرایی شامل خودسازماندهی، خودکنترلی، خودانگیزشی، خودنظم جویی هیجانی و خودمدیریتی زمان تاثیرگذار بود (05/0>p). بر اساس یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که مداخله مبتنی بر چشم انداز زمانی با روشن نمودن فرایند تفکر در سه چشم انداز زمانی گذشته، حال و آینده، یعنی توجه بیشتر به گذشته مثبت، توجه به حال و مهم جلوه دادن آینده همراه با تمرین های متعدد موجب بهبود در کنش وری اجرایی و مولفه های آن می گردد.

نتایج پژوهش های متعدد حاکی از تأثیر قابل توجه استفاده از شبکه های اجتماعی بر روابط صمیمانه می باشد. پژوهش حاضر، با هدف ارزشیابی ویژگی های روانسنجی مقیاس نظارت الکترونیکی بین فردی توکوناگا (2011) انجام شد. جامعه آماری پژوهش کلیه زنان بالای 18 سال ساکن شهر آبادان بود که، متأهل یا درگیر یک رابطه صمیمانه بوده و خود و همسر / شریکشان دارای یک حساب فعال در یکی از شبکه Iای اجتماعی بودند. نمونه پژوهش شامل 240 نفر از این زنان بود که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود که در آن پایایی و روایی مقیاس مذکور بررسی شد. اعضای نمونه علاوه بر مقیاس نظارت الکترونیکی بین فردی (توکوناگا، 2011)، مقیاس اعتماد (رمپل، هولمز و زانا، 1986) و مقیاس پاسخ های نشخواری (نولن - هوکسما و مارو، 1991) را در قالب یک فرم برخط، پاسخ دادند. نتایج تحلیل عامل تأییدی نشان داد که الگوی یک عاملی این مقیاس برازندگی خوبی با بار عاملی مناسب (حداقل 565/0) داشته است. همبستگی به دست آمده برای روایی همگرا و واگرا این مقیاس با مقیاس اعتماد (41/0-=r) و مقیاس پاسخهای نشخواری (48/0=r) نیز معنیدار (05/0>p) به دست آمد. پایایی این ابزار با استفاده از روش آلفای کرونباخ، تنصیف و گاتمن نیز به ترتیب برابر 94/0، 85/0 و 91/0 محاسبه شد. نتایج نشان داد که این مقیاس از ویژگی های روانسنجی قابل قبولی برخوردار بوده و برای استفاده در روابط صمیمانه بزرگسالان مناسب می باشد.

خانواده های نظامی با خانواده های غیرنظامی متفاوت اند و نسبت به خانواده های غیرنظامی بیشتر در معرض خطر مسائل مربوط به سلامت فردی، خانوادگی و اجتماعی قرار دارند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه فرایندهای خانواده و مرزهای ارتباطی خانواده های نظامی و غیرنظامی انجام گرفت. پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت پس رویدادی و از نظر روش جمع آوری داده ها پیمایشی بود. جامعه ی آماری پژوهش حاضر تمامی خانواده های نظامی، کارمندان بانک و مشاغل آزاد شهر اراک در سال 1399 بودند. نمونه شامل 450 نفر از مردان متأهل نظامی، کارمندان بانک و مشاغل آزاد شهر اراک بودند (در هر گروه 150 نمونه) که به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و مقیاس فرآیند خانواده سامانی و پرسشنامه مرزهای ارتباطی کیانی و را تکمیل کردند. داده های جمع آوری شده با استفاده تحلیل واریانس یک راهه و آزمون تعقیبی بونفرنی در نرم افزار SPSS نسخه 25 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.نتایج نشان داد که بین تصمیم گیری و حل مسئله، مهارت مقابله و انسجام و احترام متقابل در سه گروه خانواده های نظامی، کارمندان بانک و مشاغل آزاد تفاوت معناداری وجود ندارد (05/0<P)، اما بین مهارت های ارتباطی و باورهای مذهبی در سه گروه خانواده های نظامی، کارمندان بانک و مشاغل آزاد تفاوت معناداری وجود دارد (05/0>p). بین مرز بهنجار در سه گروه خانواده های نظامی، کارمندان بانک و مشاغل آزاد تفاوت معناداری وجود ندارد (05/0<P)، اما بین مرز به هم تنیده و گسسته در سه گروه خانواده های نظامی، کارمندان بانک و مشاغل آزاد تفاوت معناداری وجود دارد (05/0>p). مشاوران خانواده از نتایج پژوهش حاضر می توانند برای ترمیم مرزهای در هم تنیده در خانواده های نظامی، بهبود بخشی ارتباط در خانواده های کارمندان بانک و مشاغل آزاد و ارتقاء والدگری در خانواده ها تلاش نمایند.

با توجه به آمار اخیر، حداقل 20 درصد مردان در طول ازدواجشان حداقل یک بار خیانت کرده اند. ضمن اینکه تعیین نرخ شیوع خیانت در ایران به دلیل تابو بودن این مسئله ممکن نیست. علی رغم اینکه خیانت دردناک ترین خطا در پیمان زناشویی هست، با این حال در دهه های اخیر افزایش یافته است. هدف ما در این پژوهش بررسی اثربخشی درمان هیجان مدار بر تحمل آشفتگی در زنان خیانت دیده بود. این پژوهش از منظر هدف، تحقیقی کاربردی و از منظر روش، تحقیق یک مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون بدون گروه کنترل است. ابزار جمع آوری داده ها در این پژوهش، پرسشنامه تحمل آشفتگی Simmons and Gaher (2005)، پرسشنامه استاندارد خیانت زناشویی Yenisari and Kokdemir (2006) بود. با توجه به طرح پژوهش، نمونه ی مورد مطالعه شامل ۸ زن خیانت دیده هست که به صورت هدفمند و با توجه به معیارهای پژوهش انتخاب شده اند و بر این اساس در گروه درمانی قرار گرفتند و در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون به سؤالات مربوط به پرسشنامه های این پژوهش پاسخ دادند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون در نرم افزار SPSS در دو سطح آمار توصیفی و آمار استنباطی انجام گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که درمان هیجان مدار می تواند آشفتگی هیجانی زنان آسیب دیده از خیانت را به طور معناداری کاهش دهد. بر اساس نتایج این پژوهش می توان گفت، درمان هیجان مدار در افزایش تحمل آشفتگی هیجانی مؤثر است.

توانمندسازی زنان به عنوان محور توسعه پایدار، نیازمند ابزاری استاندارد برای سنجش ابعاد چندگانه آن است. این مقاله با هدف طراحی پرسشنامه ای روا و پایا برای سنجش توانمندسازی زنان ایرانی انجام گرفت. با بررسی پیشینه موضوع، مصاحبه و مشورت با متخصصان، پرسشنامه با ۳۷ گویه در هفت حوزه توانمندسازی روان شناختی، تصمیم گیری، اجتماعی، جنسیتی، اقتصادی، سلامت و رفاه و مدنی طراحی شد. سپس اعتبار سازه پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شد. نتایج، هفت زیرمقیاس را تأیید کرد که ۵۹ درصد از واریانس داده ها را تبیین کردند و ساختار منطقی ابزار را نشان دادند. درنهایت، پایایی پرسشنامه با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ 83/0 برای کل مقیاس تأیید شد که حاکی از همسانی درونی مطلوب بود. استفاده از نمونه بزرگ و ترکیب روش های کیفی و کمی به افزایش اعتبار نتایج کمک کرد. ابزارهای موجود از توجه به ابعاد روانی-اجتماعی غافل اند و با بافت جوامع فارسی زبان تطابق ندارند، ولی این پرسشنامه جامع قادر است ابعاد پیچیده توانمندسازی زنان را در بافت فرهنگی-اجتماعی ایران اندازه گیری کند و با شناسایی چالش های ساختاری از جمله موانع فرهنگی-اجتماعی، قوانین تبعیض آمیز و نبود ابزارهای چندبعدی بوم محور، قوت ها و ضعف های برنامه ها را شناسایی کند. یافته ها نشان می دهد این ابزار نه تنها برای ارزیابی وضعیت کنونی کاربرد دارد، بلکه شکاف موجود در ابزارهای پیشین را پر می کند و با شناسایی موانع زمینه ای، داده های لازم را برای اصلاح سیاست ها، طراحی مداخلات چندبعدی و پایش پیشرفت به سوی اهداف توسعه پایدار فراهم می کند.

پژوهش حاضر به بررسی سفال نگاره مربوط به داستان بیژن و منیژه، ساخت قرن ششم هجری و متعلق به شهرری، اختصاص یافته است. هدف اصلی این مطالعه، تحلیل نحوه بازنمایی شخصیت منیژه در این اثر تصویری و تطابق آن با متن شاهنامه فردوسی است. سؤال کلیدی پژوهش به شرح زیر است: چگونه نقش منیژه در متن شاهنامه و در تصاویر سفال مجموعه فریر واشنگتن بازنمایی شده است و چه تفاوت هایی در تفسیر این شخصیت در این دو رسانه وجود دارد؟ روش تحقیق بر اساس هدف، کاربردی و بر اساس ماهیت، توصیفی و تحلیل تصویری است. برای جمع آوری داده ها از منابع کتابخانه ای، مراجعه به منابع معتبر داخلی و اینترنتی و مطالعه نمونه های ظرف سفالی با نقش بیژن و منیژه موجود در مجموعه فریر واشنگتن بهره گرفته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هنرمند سفالگر با حفظ عناصر نمادین، شخصیت منیژه را در کلیت داستان رعایت کرده است. در عین حال، تمرکز او بیشتر بر وفاداری، عشق ورزی و صبر منیژه است و کمتر لایه های قهرمانی و فعالانه او در داستان نمایان است. این در حالی است که در متن شاهنامه، فردوسی منیژه را زنی شیردل، شخصیت فعال و درگیر در نجات بیژن و نماد وفاداری و عشقی قوی تصویر می کند. در پایان، نقوش ظرف سفالی، با بهره گیری از قهرمانی های رستم و عناصر حماسی، حساسیت حماسی داستان را حفظ کرده است، هر چند بیشتر بر جنبه های عاطفی و نمادین شخصیت منیژه تأکید دارند. این مطالعه نشان می دهد که تفاوت هایی در تفسیر و بازنمایی شخصیت منیژه در متن و تصویر وجود دارد، اما هر دو رسانه به نحوی مکمل یکدیگر نقش مهمی در تداوم میراث فرهنگی و روایت های ملی ایران ایفا می کنند. تأکید بر اهمیت وحدت هنرهای تصویری و ادبی در حفظ و انتقال روایت های ملی، از دستاوردهای اصلی این پژوهش است و نشان می دهد که نقش سفالینه ها در ترویج و قرائت داستان های کهن ایرانی اهمیت ویژه ای دارد.

گیلان با کمترین نرخ موالید از جمله پیرترین استان های کشور است. لذا مسئله کاهش جمعیت و نرخ موالید در استان یکی از مهم ترین مسائل استان گیلان به شمار می رود. یکی از مهم ترین عوامل تأثیرگذار در تحقق عملی اهداف سیاست های جمعیتی و افزایش میزان موالید، اقبال و پذیرش عمومی مردم و جامعه نسبت به این سیاست های جمعیتی است. بر این اساس در این پژوهش تلاش شد تا نگرش مردم گیلان از ابعاد شناختی عاطفی و عملی نسبت به سیاست های جمعیتی کشور مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد. برای گردآوری داده ها ضمن اتخاذ رویکردی توصیفی و پیمایشی تلاش شد تا با ابزار پرسشنامه نگرش مردم گیلان در خصوص سیاست های جمعیتی مورد بررسی قرار گیرد. جامعه آماری پژوهش شامل ساکنان 18 تا 50 ساله متأهل استان گیلان است و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 384 نفر محاسبه گردید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که نگرش مردم نسبت به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در وضعیت بینابین (نه خیلی منفی نه خیلی مثبت) قرار دارد. 70 درصد پاسخ دهندگان از محتوای قانون اطلاع زیادی ندارند. بر اساس نتایج پیمایش، رابطه معناداری میان جنسیت، مذهب، تحصیلات و محل سکونت افراد و شغل با نگرش آنان نسبت به سیاست های جمعیتی وجود ندارد؛ اما بین نگرش رفتاری و سن رابطه معنادار معکوس وجود دارد. همچنین میان برخی از ابعاد نگرشی افراد و مدت تأهل و تعداد فرزند، نوع سکونت (مالک- مستأجر) و میزان هزینه کرد ماهانه و درآمد فعلی افراد و نیز تعداد مطلوب فرزند رابطه معنادار وجود دارد. اگر چه از جنبه عاطفی همسویی نسبتاً زیادی با مقوله فرزندآوری و قانون حمایت از خانواده دیده می شود اما با توجه به نمره پایین نگرش شناختی و رفتاری عموم زوج های گیلانی می توان گفت نسبت به قانون و اهداف آن و مقوله فرزندآوری از حیث عملی و رفتاری همراهی وجود ندارد.

هدف این پژوهش، مدل یابی روابط علّی پیوستگی اجتماعی و دل بستگی به همسالان با احساس تعلق به مدرسه همراه با مطالعه نقش میانجی گری احساس تنهایی و تعدیل گری رشته تحصیلی در دختران نوجوان بود. تعداد 349 دانش آموز دختر دوره دوم متوسطه شهر ارومیه (میانگین سنی 66/16، انحراف استاندارد 01/1) به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و به پرسشنامه های احساس تعلق به مدرسه، پیوستگی اجتماعی، احساس تنهایی و دل بستگی به همسالان پاسخ دادند. داده ها به روش معادلات ساختاری و رگرسیون سلسله مراتبی به کمک نرم افزار Spss و ایموس نسخه 26 تحلیل شدند. نتایج نشان داد در غیاب تعدیل گر، احساس تنهایی نقش میانجی دارد. همچنین شاخص های برازش این مدل مطلوب بودند و 8 درصد از واریانس احساس تعلق به مدرسه توسط ترکیب متغیرهای پیوستگی اجتماعی، دل بستگی به همسالان و احساس تنهایی تبیین می شد. در ادامه نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از این بود که در مدل مفهومی مقدار تبیین واریانس احساس تعلق به مدرسه در سطح معناداری کمتر از 05/0، برای رشته ریاضی- فیزیک و رشته علوم تجربی معنادار و مثبت و برای رشته علوم انسانی غیر معنادار بود. این نتیجه گویای آن است که رشته تحصیلی نقش تعدیل گری معناداری دارد. درمجموع، مدل میانجی– تعدیل گر در رشته های ریاضی-فیزیک و علوم تجربی برازش دارد. از این یافته ها نتیجه می شود که میزان پیوستگی اجتماعی و احساس تنهایی دختران نوجوان را می توان جهت پیش بینی احساس تعلق به مدرسه در آنان مطالعه و بررسی کرد. با این حال، لازم است در این مطالعه و حتی طراحی و برنامه ریزی مداخلات احتمالی آتی، رشته تحصیلی نیز مدنظر قرار گیرد.

هدف از این تحقیق، طراحی و اعتباریابی الگوی امیدآفرینی در دانشجویان دختر از طریق مشارکت در فعالیت های فوق برنامه ورزشی بود. مشارکت کنندگان بخش کیفی پژوهش شامل مدیران ورزشی در دانشگاه ها، اساتید مدیریت ورزشی و کارشناسان فوق برنامه ورزشی دانشگاه ها و جامعه آماری در بخش کمی ﺷﺎﻣﻞ دانشجویان دختر شرکت کننده در فعالیت های ورزشی فوق برنامه دانشگاه می باشد. نمونه آماری بخش کیفی 15 نفر (نمونه گیری هدفمند) و در بخش کمی 400 نفر (نمونه گیری خوشه ای) انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده ها در پژوهش حاضر مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسش نامه محقق ساخته بود. به منظور تجزیه وتحلیل داده های پژوهش حاضر از نظریه داده بنیاد رویکرد استراوس و کوربین در بخش کیفی و از روش معادلات ساختاری در بخش کمی با استفاده از نرم افزار اسمارت پی. ال. اس نسخه 4 استفاده گردید. در بخش کیفی پژوهش 11 مقوله استخراج شد و در قالب ابعاد شش گانه الگوی پارادایمی جای گرفتند. در بخش کمی نیز مشخص گردید که هر شش مؤلفه اصلی پژوهش از برازش مناسبی برخوردار است، بنابراین مدل پژوهش از برازش کافی برخوردار می باشد. همچنین روابط موجود در مدل پژوهش تأیید شدند (مقدار تی بیشتر از 96/1). به دلیل اینکه مشارکت در فعالیت های ورزشی فوق برنامه پیامدهای مثبت فراوانی در زمینه امیدآفرینی در دانشجویان به عنوان آینده سازان ایران دارد، توصیه می شود که تدابیر لازم باتوجه به مدل ارائه شده برای افزایش مشارکت دانشجویان دختر در فعالیت های ورزشی فوق برنامه دانشگاه با ارتقا کیفی و کیفی آن اتخاذ گردد.

مسئله اصلی پژوهش، بررسی مطلوبیت و ارزش فرزندآوری از نگاه قرآن است. روش این پژوهش، ترکیبی از روش استنطاق شهید صدر و قواعد اصول فقه است که با محوریت سؤال اصلی، در قالب پرسش های متعدد از قرآن کریم اجرا گردید. ابتدا سؤال اصلی در مورد مطلوبیت فرزندآوری، از قرآن کریم پرسیده شد و سپس باتوجه به جواب و برای روشن شدن جوانب مختلف مسئله، پرسش های متناسب با نیاز روز، از قرآن استنطاق گردید. یافته ها نشان داد قرآن کریم، فرزند را هم به عنوان دشمن و هم نور چشم پدر و مادر ترسیم می کند. در منطق قرآن کریم، اصل فرزندآوری، مطلوب ضمنی دارد و با نگاه تربیتی نسبت به آینده فرزند همراه می باشد. هشدار این کتاب آسمانی به والدین نسبت به اثرپذیری ایمانی از فرزندان، اهمیت تربیت فرزند را دوچندان می نماید. فزونی تعداد فرزندان نیز ازنظر اجتماعی ارزشمند است و گاه شرایط اجتماعی ویژه، مطلوبیت فرزندآوری را افزایش می دهد. درنتیجه باید گفت که ضروری است در مدار محوریت فرزند صالح و تلاش در تحقق آن حرکت کرد.

پیر بوردیو، مردم شناس معاصر فرانسوی، به قابلیت های ادبیات و ترسیم اوضاع اجتماعی توجه ویژه ای دارد. از نظر او، قدرت یافتن یک فرد در میدان های مختلف و میزان سهیم شدن او در مدیریت میدان قدرت به سرمایه خاصی بستگی ندارد، بلکه به حجم و ترکیبی از انواع سرمایه ها وابسته است. از آنجا که جامعه شناسی انتقادی بوردیو، افزون بر بعد عینی و ساختاری، بعد ذهنی حیات اجتماعی را نیز مورد توجه قرار می دهد، می تواند ظرفیت لازم برای بازشناسی انواع سرمایه ها را در رمان کارناوال شهر (کرنفال المدینه) در اختیار قرار دهد تا زمینه درک شرایط جامعه فلسطین فراهم شود. از این رو پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر نظریه «انواع سرمایه» پیر بوردیو، به ارزیابی این رمان می پردازد و آن را در چهار سطح سرمایه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و نمادین واکاوی می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد سرمایه اجتماعی مردم فلسطین به شدت رنگ باخته و سبب ایجاد محدودیت ها و کاستی هایی در سرمایه های اقتصادی و فرهنگی آن ها شده است. اما حضور پررنگ عشق در بستر خانواده و نیز در سطوح ملی، سرمایه نمادین بارزی در این داستان محسوب می شود. مبارزه با اشغالگری و امیدواری برای رفع محدودیت های ریشه ای نیز عامل نجات دهنده و امیدبخش دیگری است که به زندگی نابسامان مردم فلسطین، جان تازه ای می بخشد. در حقیقت سرمایه نمادین را می توان اهرم مؤثری برای مواجهه با مشکلات فردی و اجتماعی شخصیت های داستان و به طور کل مردم فلسطین، در شرایط سخت و آشفته اجتماعی به شمار آورد.

امروزه زنان به عنوان مهندسین ناظر و طراح معماری مستقیماً نقش اثرگذار خود را در توسعه و رونق معماری ایران ایفا می کنند درحالی در گذشته چنین نقشی به عهده نداشتند. در راستای فهم نقش آنان در توسعه و رونق معماری گذشته قرون هفتم تا نهم ه.ق یزد که بنابر اسناد و مصادیق تاریخی معماری در اوج رونق و توسعه خود بوده، انتخاب گردید. خواتین زنان درباری این دوران بودند که نقش مهمی در حوزه های مختلف سیاسی و اجتماعی ایفا کردند. پژوهش حاضر به دنبال تبیین نقش اثرگذار آنان در حوزه ی فرهنگ و خاصه معماری بوده؛ به نظر می رسد بتوان متکی بر اسناد و آثار تاریخی این هدف را دنبال کرد. در این مقاله سعی شد با روش توصیفی-تحلیلی-استنباطی نقش آنان در توسعه و رونق معماری یزد تبیین شود. ابتدا خواتین فعال و لیست بناهای به جای مانده این دوران معرفی گردید. با استدلال مبتنی بر مستندات، به این پرسش پاسخ گفته شد که «خواتین مسلمان دوران مذکور در رونق و توسعه معماری یزد چه نقشی ایفا کردند؟». معلوم شد خواتین با تخصیص اموال و املاک خود در خدمت ساخت و توسعه ابنیه عام المنفعه و توسعه خانه و باغات به عنوان بانی، حامی یا واقف معماری یزد در توسعه و رونق آن اثرگذار بودند.