مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان (مطالعات زنان سابق)

با افزایش اهمیت خود، بدن به عنوان آشکارترین قرارگاه خود، جایگاه خاصی پیدا کرده و زمینه ای برای توجه مجدد و رواج آن حول محور موضوعاتی نظیر هویت، مصرف، سبک زندکی در نظریه های اجتماعی شده است. هدف این پژوهش مطالعه گونه های سبک مصرفی زنان شهر تبریز و رابطه آن با مدیریت بدن است. روش پژوهش پیمایشی بود که داده های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته مدیریت بدن و انواع سبک مصرف گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش، زنان بالای 15 سال شهر تبریز در سال 1402 بود که 401 نفر از آنان به شیوه نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. یافته های توصیفی نشان می دهد در میان ابعاد مدیریت بدن، رویه های لاغری دارای کمترین میانگین و آرایش صورت و بدن حائز بیشترین میانگین بوده است. در گونه های سبک مصرفی، سبک مصرفی کارکردی حائز بیشترین و سبک مصرفی منزلت گرایانه حائز کمترین میانگین بوده است. یافته های استنباطی نیز حاکی از آن است که میانگین مدیریت بدن بر حسب متغیرهای وضعیت تأهل، میزان تحصیلات، وضعیت اشتغال، متوسط درآمد خانواده و وضعیت اجتماعی- اقتصادی پاسخ گویان تفاوت معنی داری با هم دارند. همچنین، رابطه مدیریت بدن با سن و سبک مصرفی کارکردی منفی و معنی دار، و با سبک مصرفی زاهدانه، منزلت گرایانه و لذت جویانه مثبت و معنی دار بود. نتایج برآورد مدل رگرسیونی نشانگر آن است از میان گونه های سبک مصرفی، سه گونه منزلت گرایانه، زاهدانه و لذت جویانه در مجموع حدود 56 درصد از واریانس مدیریت بدن را تبیین می کنند.

نابرابری جنسیتی در آموزش، دسترسی زنان به آموزش و مشارکت آن ها در نیروی کار را محدود و این به کاهش نوآوری، کاهش بهره وری و کاهش رشد اقتصادی می انجامد. از طرفی، کاهش سوگیری جنسیتی علیه زنان در آموزش عالی می تواند این نابرابری ها را کاهش و با کمک به شکل گیری نیروی کار متعادل تر از رشد اقتصادی پایدار حمایت کند. لذا، این مطالعه با استفاده از روش پانل پویا به بررسی تأثیر سوگیری های اجتماعی علیه تحصیلات عالی زنان بر نابرابری جنسیتی در آموزش عالی در چارچوب پیچیدگی اقتصادی در پانلی متشکل از 23 کشور، با تمرکز ویژه بر ایران، طی دوره 2014 تا 2021 پرداخته است. پیچیدگی اقتصادی، نشان دهنده پیچیدگی و تنوع قابلیت های تولیدی یک اقتصاد است و به عنوان یک عامل تعیین کننده مهم در نابرابری جنسیتی در آموزش مطرح می شود. علاوه بر پیچیدگی اقتصادی، متغیرهای کنترلی مانند هزینه های آموزشی دولت به ازای هر دانش آموز، نرخ بیکاری، حکمرانی خوب و باز بودن کسب وکار در مدل گنجانده شده است تا دیدی جامع ارائه دهد. یافته های تجربی نشان می دهد که سرمایه گذاری مستقیم خارجی بالاتر و شاخص حکمرانی بهتر به کاهش نابرابری جنسیتی در آموزش کمک می کند، در حالی که سطوح بالاتر بیکاری با افزایش نابرابری همراه است. در مقابل، آزادسازی تجارت و هزینه های آموزشی دولت به ازای هر دانش آموز تأثیر قابل توجهی بر نابرابری جنسیتی در آموزش عالی ندارد. این مقاله بینش هایی را در مورد پویایی سوگیری های اجتماعی علیه تحصیلات عالی زنان و ساختارهای اقتصادی در شکل دهی برابری آموزشی، با پیامدهای سیاستی برای کشورهایی که درپی کاهش تفاوت های جنسیتی در آموزش عالی از طریق اصلاحات اقتصادی و حکمرانی هستند، ارائه می کند.

هدف پژوهش حاضر فهم سبک زندگی دیجیتالی دانش آموزان دختر در شهر اهواز و نقش فناوری های نوین خصوصاً اینترنت و شبکه های اجتماعی مجازی بر دیجیتالی شدن سبک زندگی است. فناوری های نوینی که به تمام فضاهای اجتماعی، سازمانی و فردی در جوامع بشری نفوذ کرده و شیوه زندگی روزمره، کار و معرفت افراد را متأثر ساخته است. روش پژوهش نظریه داده بنیاد بود و داده های پژوهش از طریق مصاحبه عمیق و به شیوه نمونه گیری هدفمند از 15 نفر از دانش آموزان دختر مقطع متوسطه دوم در نواحی چهارگانه اهواز گردآوری شده است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نسخه 2015 کوربین و اشتراوس و پنج شیوه کدگذاری باز و تشخیص مفاهیم، توسعه مفاهیم در جهت ابعاد و ویژگی ها، تحلیل داده ها برای زمینه، وارد کردن فرآیند به تحلیل و یکپارچه سازی مقولات انجام شد. پس از تحلیل داده های حاصل از مصاحبه ها و کدگذاری آن ها، ۱۲ مقوله اصلی شناسایی شد که هر یک با استناد به متن مصاحبه ها مورد تحلیل قرار گرفتند. این مقولات در سه بعد اصلی شرایط، کنش-تعامل، و پیامدها دسته بندی شدند. بُعد شرایط شامل مقولاتی نظیر جذابیت و خوشایند بودن، کنجکاوی و هیجان خواهی، انزوا و گوشه گیری، احساس عقب ماندگی از فناوری های روز دنیا و هم نوایی است. در بُعد کنش-تعامل، مقولاتی مانند فائق آمدن بر مشکلات و فرار از واقعیت، حفظ و تداوم روابط صمیمی با کاهش فاصله مکانی، ارتباطات بین فردی با فراتر رفتن از محدودیت های خانواده و جرأت مندی و ابراز وجود استخراج شدند. در نهایت، بُعد پیامدها شامل اوقات فراغت، اطلاع رسانی و اطلاع گیری، تجارت الکترونیکی و صرفه جویی و تسریع دسترسی به امکانات و خدمات بود. با تحلیل و ادغام این سه بعد، مقوله هسته «تحول دیجیتالی در سبک زندگی دانش آموزان» شناسایی شد. این مقوله بیان گر آن است که تعامل با فناوری های نوین، فرآیندی دوسویه از شناخت و بهره گیری است که از طریق آن، افراد نه تنها به نیازهای روزمره خود پاسخ می دهند، بلکه به بازتعریف هویت، روابط اجتماعی و سبک زندگی خود می پردازند.

نوجوانی، دوره بازیابی خویشتن در بافت زندگی و شناخت هویت است. این برهه فرصت تجربه باورها، نقش ها، وظایف و تعهدات مختلف را برای نوجوان فراهم می کند. به نظر می رسد در دوران اخیر فضای مجازی نقشی پر رنگ در شکل گیری هویت نوجوانان داشته است. هدف پژوهش حاضر، با رویکردی روان شناختی به بررسی تجربه زیسته دختران نوجوان از هویت فردی و خانوادگی متأثر از حضور در فضای مجازی در شهر کرج پرداخته است. در این راستا، با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی، با 19 نفر از دختران نوجوان در سنین 13 تا 16 سال مصاحبه صورت پذیرفت. از تحلیل محتوای مصاحبه ها، 3 مقوله اصلی «مناسبات هویت»، «سکوی هویت» و «سیالیت هویت» استخراج گردید. درون مایه استخراج شده از این مقولات تحت عنوان «ارزش های فردی و خانوادگی متأثر از دوگانه زیست جهان واقعی و مجازی» بود؛ چرا که اشخاصی که دارای پراکندگی هویت بودند، میزان استفاده از فضای مجازی آن ها، کمتر از 4 ساعت بود و اشخاصی که در مرحله وقفه و ضبط هویت قرار داشتند، بیشتر از 4 ساعت در شبانه روز از فضای مجازی استفاده می کردند. هم چنین، افراد دارای پراکندگی هویت، از فضای مجازی به مثابه ابزاری جهت پیشرفت، افزایش آگاهی و به روز کردن اطلاعات عمومی استفاده می کردند؛ اما افرادی که وقفه هویتی داشتند، فضای مجازی را جهت درونی کردن عقاید دیگران به کار می بردند. هم چنین بیشترین برنامه مورد استفاده دختران نوجوان، اپلیکیشن شاد و کمترین آن، اسنپ چت و پینترست است.

خشونت علیه زنان، به ویژه خشونت خانگی شریک زندگی، یک مشکل جهانی و نقض حقوق بشر در زنان است. هدف از این پژوهش مقایسه امید به زندگی و انعطاف پذیری روان شناختی در زنان با و بدون تجربه خشونت خانگی بود که با روش علی مقایسه ای انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه زنان اردبیلی بود که به دو دسته زنان مورد خشونت خانگی توسط همسر قرار گرفته و نگرفته تقسیم شدند. از این جامعه، نمونه ای به حجم 100 نفر (هر گروه 50 نفر) با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و با استفاده از پرسشنامه های امید به زندگی اشنایدر (2000) و انعطاف پذیری روان شناختی دنیس و واندر وال (2010) مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس تک متغیره و چند متغیره و از طریق نرم افزار SPSS نسخه 20 تجزیه وتحلیل شدند که یافته ها نشان داد در سطح معنی داری 1 درصد، تفاوت معنی داری بین زنان با و بدون تجربه خشونت خانگی به لحاظ مؤلفه های امید به زندگی و انعطاف پذیری روان شناختی وجود دارد. بر اساس این نتایج، با ارزیابی سازه های روان شناختی مانند امید به زندگی و انعطاف پذیری روان شناختی زنان و شناسایی افراد در معرض خشونت، می توان اقدامات پیشگیرانه ای برای کاستن از میزان شیوع خشونت های خانگی و کنترل مشکلات جسمی، روانی و اجتماعی ناشی از خشونت در زنان انجام داد. علاوه بر حوزه پیشگیری، این یافته ها اشارات مهمی به آسیب شناسی، مداخلات درمانی و مقابله بالینی در خصوص زنان قربانی خشونت دارد.

توانمندسازی زنان در همه ابعاد از پیش شرط های دستیابی جوامع به توسعه پایدار همه جانبه است. لذا این پژوهش با هدف ارائه مدل در حوزه توانمندسازی حرفه ای زنان با استفاده از توسعه مهارت های اطلاعات و ارتباطات انجام شده است. در این راستا، با رویکرد کیفی و استفاده از روش فراترکیب، مطالعات مرتبط با موضوع شناسایی شد و پس از ارزیابی، تعداد 74 مقاله پژوهشی برای استفاده در پژوهش انتخاب و مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. شیوه تحلیل داده ها نیز کدگذاری بود. یافته های پژوهش در سه محور (1) پیشایندها ناظر بر نقش سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی– آموزشی نهادهای بین المللی، دولت ها و خانواده؛ (2) فرآیندها با تأکید بر توسعه قابلیت های فردی زنان، افزایش مشارکت های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنان و همچنین تمرکز بر رهبری و مدیریت زنان در عصر دیجیتال و (3) پیامدهای توانمندسازی حرفه ای زنان شامل توسعه پایدار، توسعه فردی و اجتماعی، اقتصادی و سیاسی با بهره گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات ارائه شده است. نتایج پژوهش نشان داد که توانمندسازی زنان از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات برای دستیابی به توسعه پایدار ضروری است. بنابراین، یافته های پژوهش می تواند به عنوان نقشه ای راه برای سیاست گذاران، کارشناسان و محققان به منظور توسعه و اجرای مداخلات مؤثر در این حوزه عمل نماید.

مدیران در تصمیماتی که در سازمان می گیرند با سوگیری های شناختی و رفتاری مواجه اند که عامل اصلی خطاها و قضاوت های نادرست آن ها در بسیاری از موقعیت ها است. درحالی که زنان در نقش های مدیریتی پیشرفت هایی داشته اند، سوگیری های ناخودآگاه، انتظارات اجتماعی و ساختارهای سازمانی همچنان مانع مشارکت و نفوذ کامل آن ها در ابتکارات راهبردی است. در این تحقیق از رویکرد کیفی تحلیل مضمون و نرم افزار مکس کیو دی ای۲۰۲۰ برای تجزیه وتحلیل داده ها استفاده شده است. داده ها نیز از طریق مصاحبه عمیق با ۱۵ مدیر زن به دست آمده و تا اشباع نظری ادامه داشته است. در مجموع ۷۶ کد اولیه، ۱۸ خرده مضمون و۱۳ مضمون اصلی استخراج شد که در سه دسته سوگیری های عاطفی/ هیجانی، شناختی و کلیشه ای جنسیتی طبقه بندی شدند. سوگیری های عاطفی/ هیجانی شامل چهار سوگیری محرک های عاطفی قبلی، سوگیری خوش بینی بیش از حد، سرایت عاطفی و ترس از دست دادن احتمالی است. سوگیری های شناختی شامل پنج سوگیری در پردازش اطلاعات، اتکا به حافظه، عدم توجه، خطای قضاوت و خطای اعتمادبه نفس بیش از حد است و سوگیری های کلیشه ای جنسیتی شامل خطای نقش های چندگانه، انتظارات و هنجارهای اجتماعی، کمال گرایی و مقایسه با همتایان مرد است. شناسایی این سوگیری ها امکان می دهد تا به چالش ها و فرصت های منحصربه فرد مدیران زن در تصمیم گیری های پیچیده راهبردی پی برد و درک دقیق تری از عوامل شکل دهنده رفتار مدیریتی و تصمیم گیری مدیران زن در سازمان ها به دست آورد.