۱.
مبانی و روش های مورد استفاده در رویکرد فقه سنتی، پیش آورنده پاره ای چالش های عملی، فراروی برخی ساحات این رویکرد و از جمله ساحت حقوق زنان است که در زیست انسانی معاصر پیوسته در حال زایش و تکثیر می باشد و چنان چه مبانی و روش های این رویکرد مورد بازبینی قرار نگیرد، نقش آفرینی آن با بحران روبه رو می شود؛ چراکه به تدریج با گرایش اکثریت اجتماع به دین حداقلی، برای اقامه دستورات شرعی در جامعه با دشواری های فزاینده ای مواجه خواهیم شد. در این جستار با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و شیوه مطالعه کتابخانه ای ضمن طرح ضرورت بازاندیشی در قرائت های معمولِ دینی، به چالش های فراروی فقه سنتی در مواجهه با حقوق زنان پرداخته و به مواریث فقهی در کشاکش گفتمان ثبات و تغییر اشاره شده و سپس رویکرد پژوهش حاضر در به کارگیری ادله و شیوه بازاندیشی نسبت به نصوص شرعی بیان شده است.
۲.
امروزه زنان به عنوان مهندسین ناظر و طراح معماری مستقیماً نقش اثرگذار خود را در توسعه و رونق معماری ایران ایفا می کنند درحالی در گذشته چنین نقشی به عهده نداشتند. در راستای فهم نقش آنان در توسعه و رونق معماری گذشته قرون هفتم تا نهم ه.ق یزد که بنابر اسناد و مصادیق تاریخی معماری در اوج رونق و توسعه خود بوده، انتخاب گردید. خواتین زنان درباری این دوران بودند که نقش مهمی در حوزه های مختلف سیاسی و اجتماعی ایفا کردند. پژوهش حاضر به دنبال تبیین نقش اثرگذار آنان در حوزه ی فرهنگ و خاصه معماری بوده؛ به نظر می رسد بتوان متکی بر اسناد و آثار تاریخی این هدف را دنبال کرد. در این مقاله سعی شد با روش توصیفی-تحلیلی-استنباطی نقش آنان در توسعه و رونق معماری یزد تبیین شود. ابتدا خواتین فعال و لیست بناهای به جای مانده این دوران معرفی گردید. با استدلال مبتنی بر مستندات، به این پرسش پاسخ گفته شد که «خواتین مسلمان دوران مذکور در رونق و توسعه معماری یزد چه نقشی ایفا کردند؟». معلوم شد خواتین با تخصیص اموال و املاک خود در خدمت ساخت و توسعه ابنیه عام المنفعه و توسعه خانه و باغات به عنوان بانی، حامی یا واقف معماری یزد در توسعه و رونق آن اثرگذار بودند.
۳.
موضوع معراج که درباره سیر شهودی یک شخصیت پاک به عوالم فرامادی است بدلیل دربرداشتن آموزه های اخلاقی- رفتاری و تأثیرگذاری اش بر اصلاح ساختارهای اجتماعی همواره مورد توجه بوده است. آنگونه که طی سده های متمادی تاریخی- از ادوار باستانی تا به امروز- انگیزه ای قلمداد می شده تا در باب آن نگارش ها و تصویرسازی های متعددی انجام گیرد. با ابتناء بدین موضوع، پژوهش حاضر بر دو نسخه: معراج نامه میرحیدر و کمدی الهی دانته متمرکز شده تا به صورت مطالعه موردی، صرفاً یک نشانه از آنها یعنی زنان دوزخی را بررسی و تحلیل نماید. زیرا این نشانه در توصیفات متنی- تصویری یکی با دیدگاه اسلامی و در دیگری از منظر دین مسیحیت توصیف و تجسم یافته است. فلذا سؤال پژوهش آنست که: در دو نسخه مورد بحث، زنان دوزخی به چه نحوی مورد توصیف و تصویرگری قرار گرفته و وجوه اشتراک و افتراق شان چیست؟ برآیند تطبیقی بر یافته های حاصله نشان می دهند که اگرچه در هر نسخه به عذاب های گوناگونی پیرامون زنان پرداخته شده؛ لیکن تمامی آنها حول یک گناه واحد مطرح گردیده اند که منبعث از جوهره قدسی هر دو دین است و متعلق دانستن شدیدترین عذاب ها بدان در هر دو نسخه، سبب شده تا وجوه مشترک آنها در توصیف گری زنان دوزخی بیش از تفاوت-هایشان باشد.
۴.
در جهان امروز رسانه ها از طریق رمزگان خود به رفتارهای اجتماعی ما جهت می دهند؛ این رمزگان رسانه ای به عنوان ابزاری مفید در زمینه آگاهی بخشی، جامعه پذیری و شناساندن ارزش ها و هنجارهای حاکم از عوامل هویت ساز در یک جامعه به شمار می روند. این پژوهش با رویکردی میان رشته ای و با هدف شناخت بازنمایی زن در سینمای ایران پس از انقلاب، به بررسی الگوی سفر قهرمان زن در چهار فیلم بانو، میهمان مامان، شیار ۱۴۳ و باشو غریبه کوچک می پردازد. مبنای نظری پژوهش بر الگوی دوازده مرحله ای «سفر قهرمان» کریستوفر ووگلر است که مسیر تحول شخصیت را از انفعال تا آگاهی نشان می دهد. در کنار آن، از نظریه ی فمینیستی بازنمایی زنان و مفهوم «نگاه مردانه» لورا مالوی بهره گرفته شده تا چگونگی عبور قهرمان زن از موقعیت ابژه گی به فاعلیت و خودآگاهی تبیین شود. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای تفسیری است. یافته ها نشان می دهد قهرمانان زن در این فیلم ها، مسیری از وابستگی تا خودشناسی را طی کرده و در پایان به کنشگری و استقلال می رسند. این روند در سطح فرهنگی نیز بیانگر گذار سینمای ایران از بازنمایی زن در جایگاه تابع به سوی تصویر زن آگاه و مستقل است.
۵.
در این مقاله با مطالعه مقاله های علمی مرتبط با هوش مصنوعی و توانمندسازی زنان در کشورهای درحال توسعه، ضمن کشف سطوح و عوامل شکل دهنده مسیر توانمندسازی زنان مبتنی بر هوش مصنوعی، پیشنهادهایی برای سیاست گذاری در جهت دسترسی زنان ایران به زیرساخت های دیجیتال و آموزش مهارت های هوش مصنوعی و تضمین مشاغل باکیفیت در امتداد زنجیره ارزش هوش مصنوعی ارائه شده است. ابتدا ۲۳ مقاله علمی-پژوهشی منتشرشده به زبان انگلیسی در سال ۲۰۲۴ به صورت یکپارچه مرور شدند. سپس، یافته های به دست آمده از مرور یکپارچه، در یک گفت وگوی گروه متمرکز توسط نمونه ای از زنان فعال در حوزه فناوری ایران مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفتند. بر اساس یافته های پژوهش، هوش مصنوعی با توسعه مهارت ها، کارآفرینی، و سلامت شخصی سازی شده در سطح فردی، کاهش فقر و ارتقای آموزش در سطح نهادی، و برابری جنسیتی و دسترسی به بازارهای جهانی در سطح بین المللی، توانمندسازی زنان را تقویت می کند، اما کلیشه های جنسیتی، بیکاری، سوگیری الگوریتمی، و شکاف دیجیتال موانعی اند که با یادگیری مادام العمر، زیرساخت های محلی، و همکاری جهانی قابل رفع اند. با بررسی های انجام شده، راهکارهایی همچون حاکمیت مسئولانه و منصفانه هوش مصنوعی، تدوین قوانین و مقررات مناسب، افزایش مشارکت و توانمندسازی زنان، همکاری نهادهای مختلف، افزایش سواد دیجیتال، و حمایت از ابتکارات و آموزش پیشنهاد شدند.
۶.
ادبیات معاصر در سال های اخیر با ورود پررنگ تجربه های زیستی زنان، به ویژه مادری با خلأ نظری مواجه شده است؛ چراکه این تجربه ها در چارچوب های سنتی ادبیات جای نمی گیرند. پژوهش حاضر با هدف امکان شناسی «ادبیات مادرانه» به مثابه ژانری نوظهور در نقد ادبی معاصر انجام شده است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی بوده و آثاری از شارلوت پرکینز گیلمن، سیمون دوبووار و شیوا علی نقیان به عنوان نمونه های شاخص تحلیل شده و ویژگی های متمایز این ژانر بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد که ادبیات مادرانه واجد شاخصه هایی مستقل است همچون: تمرکز بر بدن مندی، تجربه های عینی مادری، روایت های چندصدایی، بهره گیری از فرم های روزنگاشتی متناسب با زیست مادری و ایفای نقش انتقادی در برابر گفتمان های تثبیت شده درباره مادری. این ژانر با عبور از مرزهای سنتی گونه ای خودآگاهی جمعی درباره تجربه مادری پدید می آورد و نشان می دهد مادری آغازی تازه برای بازآفرینی زبان زنانه است. این خصوصیات بیانگر آن است که ادبیات مادرانه ظرفیت تثبیت درجایگاه ژانری مستقل را دارد. نوآوری این پژوهش در آن است که برای نخستین بار مادری از سطح «موضوع» به سطح «ژانر» ارتقا یافته و جایگاهی نظری در مباحث ژانرشناسی یافته است. اهمیت این نتیجه آن است که ادبیات مادرانه به غنای نقد ادبی و مطالعات جنسیت کمک می کند.
