درخت حوزه‌های تخصصی

هدف این پژوهش، مطالعه کیفی علل و زمینه های عدم تمایل دانش آموزان دوره دوم متوسطه به مطالعات فلسفی است. روش پژوهش از نوع کیفی بوده و با شیوه نظریه داده بنیاد انجام شده و تلاش بر این است تا با بهره گیری از مصاحبه عمیق، فرآیند ایجاد انگیزش مطالعات فلسفی بواسطه واحد یادگیری آموزش فلسفه در دوره متوسطه دوم را شناسایی کند. مشارکت کنندگان این پژوهش 25 نفر از معلمان شهر تبریز هستند که به روش نمونه گیری مبتنی بر هدف انتخاب شدند. فرآیند نمونه گیری تا اشباع اطلاعاتی ادامه پیدا کرد. یافته های حاصل از مصاحبه های مشارکت کنندگان نشان می دهد که مقوله های نقص در فرآیند کاوشگری و بسط مهارت ها، عدم توسعه مهارت های دانش آموزان و بی توجهی به ظرفیت تخصصی معلمان به مثابه شروط علی و مقوله های عدم بسترمندی آموزش فلسفه در آموزش و پرورش، ضعف در کیفیت آموزشی واحد یادگیری فلسفه و عدم احساس نیاز به آموزش فلسفه به عنوان شرایط زمینه ساز بی انگیزگی دانش آموزان به مطالعات فلسفی است. تحلیل داده های حاصل از مصاحبه ها همچنین حاکی است که مقوله های کالایی شدن آموزش و پرورش، تسلط آموزشهای سنتی و پولی شدن آموزش شروط مداخله گر است. مشارکت کنندگان مقوله های مطلوبیت ساختار و تعاملات آموزش و پرورش، بهبود محیط آموزشی و توجه به شیوه های فعال در آموزش فلسفه را به مثابه استراتژی های ایجاد انگیزه در دانش آموزان برای مطالعات فلسفی دانستند. مقوله های فرهیختگی دانش آموزان، تبلور خردمندی و زیست اخلاقی دانش آموزان از منظر مشارکت کنندگان پیامدهای انگیزش مطالعات فلسفی دانش آموزان است. مقوله محوری در این پژوهش مفهوم هژمونی سیستماتیک نظام بازاری بر آموزش و پرورش است.

هدف کلی پژوهش حاضر، مقایسه و تحلیل روایت های سه گروه ذی نفع اصلی برنامه درسی، یعنی معلمان، فراگیران و والدین آن ها، ذیل دو کلان استعاره «سفرتربیتی» و «جهان های موازی»، است. طرح پژوهش از نوع کیفی و روش اصلی پژوهش، از نوع «روایی» و مبتنی بر مصاحبه های نیمه ساختاریافته است. مکان پژوهش نیز به صورت عام، عرصه تعلیم و تربیت ایرانی-اسلامی و به طور خاص، مدرسه دولتی ابتدایی واقع در ناحیه دو آموزش و پرورش استان قم است. نمونه پژوهش نیز شامل 3 تَن از معلمان دوره ابتدایی،2 تَن از فراگیران و نیز والدین آن ها (به سبب متارکه یک گروه از والدین، جمعاً 3 نفر) می باشد. در خصوص روش تحلیل داده ها نیز باید گفت که تحلیل روایتی با نگاهی فراگیر در سراسر پژوهش جریان داشته و علاوه بر آن، فرآیند اصلی استخراج مفاهیم و مضامین اصلی، با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی (1987) انجام شده است. یافته ها حاکی از شکاف و فاصله جدی میان ساختار کلان حاکم بر نظام آموزشی و حوزه مطالعات برنامه درسی با میدان عمل برنامه درسی و داستانِ واقعی است که در مدرسه جریان دارد. در چنین مختصاتی، ضمن این که نمی توان تربیت را از برنامه درسی جدا دانست، مؤلفه های برنامه درسی، با دفع منطق حاکم بر برنامه درسی (تایلریسم خطی) ماهیتی پیچیده و غیرخطی یافته و به کلی دگرگون می شوند.

پیشینه و اهداف: امروزه جهان با چالش اساسی مصرف مواد و الکل در نوجوانان مواجه است و اغلب کشورهای عضو دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، در راستای پیشگیری از مصرف مواد اقدام به انجام مداخلات آموزشی پیشگیرانه در سطح مدارس نموده اند. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش توانمند سازی روانی- اجتماعی بر ارتقای نگرش به مصرف مواد مخدر و مهارت حل مسئله اجتماعی نوجوانان انجام شده است. روش : این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دهم شهرستان ملارد بود که 380 نفر از آنها (190 پسر و 190 دختر) به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت11جلسه تحت آموزش بسته توانمند سازی روانی- اجتماعی و گروه گواه تحت آموزش های مرسوم مدرسه ای قرار گرفتند. داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه های نگرش سنج موادمخدر و توانایی حل مسئله گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس انجام گرفت. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که آموزش برنامه توانمند سازی روانی- اجتماعی به طور معناداری بر نگرش به مصرف مواد مخدر(f= 22.017, p<0.01) و مهارت حل مسئله اجتماعی(f= 10.867, p<0.01) دانش آموزان گروه آزمایش را نسبت به گروه کنترل افزایش داد. نتیجه گیری: اجرای برنامه آموزشی توانمند سازی روانی- اجتماعی در مدارس می تواند به عنوان راهکاری مؤثر در ارتقای نگرش به مصرف مواد مخدر و مهارت حل مسئله اجتماعی به کار گرفته شود.

پیشینه و هدف : در دهه های اخیر، توجه پژوهشگران تعلیم و تربیت به پرورش تفکر خلاق، در دانش آموزان افزایش یافته است. یکی از رویکردهای مؤثر در این زمینه، الگوی شش کلاه تفکر ادوارد دوبونو است که با هدف سامان دهی و هدایت فرایند اندیشیدن طراحی شده است. این الگو شش شیوه متمایز تفکر را در قالب شش «کلاه» رنگی معرفی می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل محتوای بخش تاریخ کتاب های درسی مطالعات اجتماعی متوسطه اول بر اساس مؤلفه های تفکر ادوارد دوبونو اجرا شد. روش: روش پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل محتوا و رویکرد پژوهش کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش، بخش تاریخ کتاب های درسی مطالعات اجتماعی متوسطه اول در سال تحصیلی 1405- 1404 بود که، کل جامعه آماری به عنوان نمونه در نظر گرفته شد. ابزار اندازه گیری چک لیست تحلیل محتوای محقق ساخته بود و نتایج پژوهش با استفاده از شاخص های آمار توصیفی در فرایند تحلیلی «آنتروپی شانون» مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش: در بخش تاریخ کتاب های درسی مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول، 376 مرتبه به مؤلفه های تفکر اشاره شده است. همچنین فراوانی مؤلفه های تفکر کلاه های سفید، قرمز، سیاه، زرد، سبز و آبی به ترتیب 143، 35، 53، 60، 35 و 50 بوده است. نتیجه گیری: عمده ترین نتایج پژوهش بیان کننده آن است که در بین پایه های تحصیلی متوسطه اول، پایه هفتم با میزان بار اطلاعاتی 1.515 و ضریب اهمیت 0.360 بیشترین توجه و پایه هشتم با میزان بار اطلاعاتی 1.454 و ضریب اهمیت 0.317 کمترین توجه را به مؤلفه های تفکر به خود اختصاص داده بودند.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی چالش ها و موانع اصلی بازدارنده پژوهندگی در دانشجو معلمان است. این پژوهش در قالب پژوهش آمیخته تشریحی صورت گرفته است. در بخش کمی از آمار استنباطی و در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی استفاده شده است. جامعه پژوهشی شامل دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی (پردیس زینب کبری و پردیس باهنر) به تعداد 1856 نفر بود که از این جامعه در بخش کمی پژوهش، به روش نمونه گیری تصادفی 334 نفر انتخاب شدند و در بخش کیفی با روش نمونه گیری هدفمند و با ملاک نفرات اول هر ورودی و رتبه های زیر 1000 در کنکور سراسری (در سال های 1400-1402)؛ 20 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش گردآوری داده ها در بخش کمی، پرسش نامه موانع فعالیت های تحقیقاتی در دانشگاه (Karimian et al, 2011) بود که شامل 46 گویه در طیف لیکرت است و تحلیل داده ها با مدل رگرسیون، تحلیل عاملی و آزمون فردیمن انجام شده است. روایی این پرسش نامه با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی و ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسش نامه 91/0 به دست آمد  و در بخش کیفی از روش مصاحبه نیمه سازمان یافته جهت جمع آوری داده ها استفاده شد و با روش کلایزی تحلیل شد. نتایج به دست آمده در بخش کمی پژوهش نشان داد که شش بعد موانع پژوهندگی با یکدیگر همبستگی دارند و می توانند تحت عنوان کلی؛ موانع پژوهندگی قرار گیرند. همچنین نتایج نشان داد که موانع حرفه ای مهمترین مانع پژوهندگی است. تحلیل داده ها در بخش کیفی نیز منجر به شکل گیری 3 مضمون اصلی (چالش منابع، چالش شخصی و چالش دسترسی به استادان و راهنماهای پژوهشی) و 9 مضمون فرعی گردید. بنابراین می توان نتیجه گرفت که موانع حرفه ای مانند کمبود تجربه دانشجو معلمان در پژوهش، عدم شناخت منابع اطلاعاتی و عدم مدیریت زمان و مهارت های عملی آن ها، مهم ترین مانع پژوهندگی در میان دانشجو معلمان است.

امروزه روش کلاس درس معکوس به عنوان یک روش آموزشی جدید که می تواند فناوری را با آموزش ادغام کند موردتوجه قرارگرفته است. کلاس درس معکوس به عنوان یک رویکرد آموزشی جدید به طور فزاینده ای در آموزش ریاضی مورداستفاده قرار می گیرد. اگرچه مطالعات زیادی در مورد اثربخشی کلاس معکوس بر بهبود یادگیری ریاضیات در مقایسه با روش سنتی انجام شده است، بااین حال نتایج به دست آمده از این مطالعات یکسان نیستند. برای پرداختن به این موضوع، این فراتحلیل اثربخشی آموزش به روش کلاس معکوس را بر عملکرد ریاضی دانش آموزان موردبررسی قرار داده است. پژوهش حاضر یک  فراتحلیل نظام مند  از 15 مطالعه ایرانی با 16 اندازه اثر بود که به روش  نیمه آزمایشی یا آزمایشی  بین سال های 1390 تا 1402 اجرا شده بودند. جامعه آماری شامل  دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی  در ایران بود. داده ها با استفاده از  نرم افزار SPSS نسخه 28  و مدل  اثرات تصادفی  تحلیل شدند. سوگیری انتشار با روش های  نمودار فونل و آزمون اِگر  بررسی گردید. نتایج نشان داد که  اندازه اثر ترکیبی (73/0= g )  به دست آمده معنی دار و در حد متوسط است که حاکی از برتری روش کلاس معکوس نسبت به روش سنتی در آموزش ریاضی می باشد. همچنین،  هیچ شواهدی از سوگیری انتشار  در مطالعات موردبررسی مشاهده نشد. یافته های این فراتحلیل نشان می دهد که  روش کلاس معکوس در بافت آموزشی ایران  می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی مؤثر برای بهبود عملکرد ریاضی دانش آموزان به کار گرفته شود. پیشنهاد می شود معلمان و سیاست گذاران آموزشی با در نظر گرفتن زیرساخت های فناورانه، این روش را در نظام آموزشی ایران ترویج دهند.

هدف از این پژوهش معرفی و اعتباریابی ابزار سنجش «ادراک معلمان از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش» بود. روش پژوهش، توصیفی پیمایشی بود. جامعه آماری، دانشجومعلمان سال سوم و چهارم دانشگاه فرهنگیان استان کردستان بودند. با استفاده از روش نمونه گیری دردسترس، نمونه ای به حجم 321 نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها مقیاس 15 ماده ای ادراک معلمان از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش بود که توسط اوزوم و همکاران (Üzüm & et al., 2025) تدوین شده است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی، ضریب آلفای کرونباخ و آزمون t تک نمونه ای انجام شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که نسخه فارسی مقیاس دقیقاً مشابه با ساختار عاملی نسخه اصلی، قابل تقلیل به سه زیرمقیاس است. بنابراین به پیروی از نسخه اصلی، این زیرمقیاس ها به ترتیب «ادراک از تدریس»، «ادراک از یادگیری» و «ادراک از مسائل اخلاقی» نام نهاده شدند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نیز بیانگر برازش خوب مدل سه بعدی ادراک معلمان از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش بود. نتایج بررسی پایایی نشان داد که پایایی کل مقیاس با ضریب 89/0 تأیید می شود. پایایی زیرمقیاس ها نیز در دامنه 75/0 تا 89/0 بود. سایر یافته ها بیانگر ادراک مثبت افراد نمونه از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش بود. بر مبنای یافته های پژوهش، نسخه فارسی مقیاس ادراک معلمان از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش در نمونه ایرانی مورد مطالعه دارای روایی و پایایی مناسبی است و می توان از این ابزار در پژوهش های آتی استفاده نمود.

پژوهش حاضر باهدف شناسایی دیدگاه معلمان پایه سوم ابتدایی نسبت به تغییرات برنامه درسی ریاضی در پنج سال اخیر است. در این پژوهش، تعداد 10 نفر مشارکت کننده معلم از منطقه ۵ شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1404 با توجه به معیارهایی چون تجربه زیسته در تدریس پایه سوم ابتدایی و سابقه کاری مرتبط، از طریق شیوه گلوله برفی انتخاب و برای مصاحبه های نیمه ساختار یافته در چارچوب رویکرد پدیدارشناسی دعوت شدند. داده ها نیز با روش گام به گام کلایزی و نرم افزار MAXQDA تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که معلمان، تغییرات برنامه را از نظر کاربردی تر شدن مفاهیم، افزایش فعالیت های گروهی و مشارکتی و تأکید بر حل مسأله و فعالیت های بازی محور مثبت ارزیابی می کنند اما با چالش هایی همچون حجم بالای مطالب نسبت به زمان تدریس، سازمان دهی ضعیف برخی محتواها، کمبود منابع و راهنمایی های پشتیبان، عدم تناسب برخی مباحث با سطح سنی و ضعف آموزش ضمن خدمت مواجه هستند. همچنین موانع ساختاری و اجرایی مانند کمبود امکانات فیزیکی، تراکم بالای کلاس، ضعف حمایت مدیریتی و مقاومت خانواده ها ازجمله محدودیت های اصلی اجرای موفق برنامه است. این نتایج بر اهمیت درک دیدگاه ها و تجربیات معلمان برای طراحی و اجرای موثرتر تغییرات آتی در برنامه درسی تأکید می کند.

پژوهش حاضر، توصیفی از نوع همبستگی است که با هدف تعیین رابطه تاب آوری اخلاقی تحصیلی با وجدان تحصیلی و بی صداقتی، در نمونه ای از دانشجومعلمان دختر دانشگاه فرهنگیان اجرا شده است . در این پژوهش 180 نفر دانشجومعلم دختر رشته های علوم پایه به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شده اند. متغیرها با استفاده از پرسشنامه های تاب آوری اخلاقی تحصیلی (راه پیما و همکاران ، 1398 ) ، وجدان تحصیلی (مک ایلروی و بانتینگ ، 2002) و پرسشنامه بی صداقتی تحصیلی ( مک کاب و تریوینو 1996) اندازه گیری شده اند. تحلیل آماری داده ها به کمک نرم افزار SPSS نسخه 24 و با روش رگرسیون گام به گام انجام شده است. نتایج تحلیل نشان دادند ، رابطه منفی معنی داری بین بی صداقتی تحصیلی با تاب آوری اخلاقی تحصیلی ( p<0.01 , r= -0.273 ) و همچنین رابطه منفی معناداری بین وجدان تحصیلی و بی صداقتی تحصیلی وجود دارد ( p<0.01 , r = -0.493 ) . همچنین رابطه بین وجدان تحصیلی و تاب آوری اخلاقی تحصیلی مثبت و معنادار است ( p<0.01 , r = 0.346 ). نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نیز حاکی از این است که وجدان تحصیلی قوی ترین پیش بین کننده تاب آوری اخلاقی تحصیلی محسوب می شود؛ اما متغیر بی صداقتی تحصیلی در حضور متغیر وجدان تحصیلی، فاقد سهم افزوده معنادار در پیش بینی تاب آوری اخلاقی بود . چشم انداز این پژوهش ایجاد زمینه برای انجام تحقیقات آزمایشی در راستای متغیرهای پژوهش است تا اثربخشی مداخلات مبتنی بر ارتقاء وجدان تحصیلی و کاهش بی صداقتی بر تاب آوری اخلاقی تحصیلی مورد بررسی قرار گیرد .

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای فصل دوم (حواس) از کتاب زیست شناسی پایه یازدهم بر اساس مدل خلاقیت گیلفورد انجام شد. این مدل شامل چهار مؤلفه اصلی حافظه شناختی، تفکر همگرا، تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب است که ابعاد مختلف تفکر و خلاقیت دانش آموزان را مورد ارزیابی قرار می دهد. مطالعه حاضر از نوع توصیفی-کاربردی و با رویکرد تحلیل محتوای کمی طراحی شد. جامعه پژوهش شامل کل محتوای فصل «حواس» کتاب زیست شناسی پایه یازدهم دوره دوم متوسطه (چاپ 1404-1403) بود و ابزار گردآوری داده ها، فرم محقق ساخته بر اساس مؤلفه های خلاقیت گیلفورد بود که روایی آن توسط پنج نفر از کارشناسان تعلیم و تربیت و اساتید زیست شناسی تأیید شد. برای بررسی پایایی، دو کدگذار مستقل ۲۰٪ از داده ها را به طور جداگانه کدگذاری کردند و میزان توافق آن ها با استفاده از روش توافق بین کدگذاران ارزیابی شد. برای تحلیل داده ها، محتوای فصل به سه بخش متن، تصاویر و فعالیت ها تقسیم شد و هر واحد محتوا به صورت جمله به جمله با مؤلفه های خلاقیت کدگذاری گردید. نتایج نشان داد از مجموع 220 واحد کدگذاری شده، 106 واحد (48%) مربوط به حافظه شناختی، 68 واحد (31%) به تفکر همگرا، 25 واحد (11.5%) به تفکر واگرا و 21 واحد (9.5%) به تفکر ارزشیاب اختصاص یافته است. این یافته ها نشان می دهد که کتاب مورد بررسی تأکید بیشتری بر حافظه شناختی دارد و سایر ابعاد خلاقیت، به ویژه تفکر واگرا و ارزشیاب، کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. این نتایج می توانند به طراحان محتوای آموزشی، معلمان و برنامه ریزان درسی در جهت تقویت فعالیت های خلاقانه و توسعه تفکر واگرا و ارزشیاب در کتاب های درسی کمک کنند.

این پژوهش تأثیر انگیزه های درونی و بیرونی را بر رضایت شغلی و کارآمدی معلمان زبان انگلیسی در محیط های آموزشی دولتی و خصوصی ایران بررسی کرده است. با بهره گیری از رویکرد ترکیبی، داده ها از طریق پرسشنامه و مصاحبه با 150 معلم از مناطق مختلف ایران گردآوری شد تا شکاف موجود در درک انگیزش معلمان در زمینه های غیرغربی مورد توجه قرار گیرد. نتایج این پژوهش نشان داد که انگیزه های درونی، مانند رضایت شخصی از تدریس، کارآمدی معلمان را تقویت کرده و آن ها را به استفاده از نوآوری های آموزشی ترغیب می کند. در مقابل، انگیزه های بیرونی، مانند افزایش حقوق و ارتقاء شغلی، در حفظ وفاداری سازمانی و دستاوردهای کوتاه مدت مؤثرند، اما تأثیر کمتری بر رشد حرفه ای بلندمدت معلمان دارند. همچنین مشخص شد که معلمان در مدارس خصوصی، به دلیل حمایت های بیشتر و دسترسی بهتر به منابع، انگیزش بالاتری گزارش کردند. این یافته ها می توانند به طراحی سیاست های آموزشی مؤثری برای بهبود انگیزه و رضایت شغلی معلمان کمک کنند.

هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی الگوی سنجش برخط مبتنی بر نظریه ارتباط گرایی در ارتقای یادگیری عمیق دانش آموزان در محیط های آموزش مجازی بود. پژوهش حاضر با طرح شبه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه اجرا شد که در آن ۴۰ دانش آموز پایه هفتم به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش تحت تاثیر الگوی سنجش برخط قرار گرفتند و در نهایت عملکرد و میانگین نمرات آنها در پس آزمون مورد بررسی قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل آزمون عملکردی و پرسشنامه یادگیری عمیق بودند که روایی و پایایی آن ها پیش تر تأیید شده بود. داده های کمّی با استفاده از آزمون کوواریانس تحلیل شدند و بخش کیفی که مربوط به طراحی الگوی سنجش برخط بود، با تحلیل مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان آموزشی انجام گرفت. نتایج نشان دادند که میانگین نمرات گروه آزمایش به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (73/13 در برابر 96/10) و ضریب اثر بالا (566/0) اثربخشی مدل را تأیید کرد. همچنین تحلیل کیفی داده ها، منجر به طراحی الگویی با چهار مؤلفه «مربی»، «فراگیر»، «روش ها» و «ابزارها» شد که تعامل میان آن ها یادگیری فرایندی را در حین سنجش ارتقاء می داد. انطباق الگوی طراحی شده با ابعاد یادگیری معنادار طبقه بندی فینک نیز مورد تأیید قرار گرفت. نظر سنجی دانش آموزان، نشان ازواقع گرایانه و منصفانه بودن نمره های کسب شده داشت. یافته ها مؤید آن است که مدل پیشنهادی با بازتعریف نقش های سنتی سنجش، می تواند مبنایی برای تحول در آموزش الکترونیکی و تحقق «سنجش به مثابه یادگیری» باشدکه مهم ترین مشخصه آن، همزمانی فرایند سنجش و تدریس است.

این پژوهش باهدف شناسایی مولفه های معلمان الهام بخش انجام گرفت. رویکرد پژوهش ، کیفی و روش آن سنتز پژوهی و راهبرد مورداستفاده فراترکیب بود. جامعه پژوهش شامل کتاب ها، پژوهش ها و مطالعات مرتبط با الهام بخشی معلمان بود که با استفاده از کلیدواژه های مشخص و در بازه زمانی 2007 تا 2024، تعداد 77 سند از پایگاه های اطلاعاتی معتبر علمی خارجی انتخاب و بر اساس معیارهای ورود و خروج مورد بررسی قرار گرفتند. پس از چندین مرحله غربالگری بر اساس عنوان، چکیده و محتوای پژوهش، درنهایت 31 سند به صورت هدفمند انتخاب شدند. سپس داده های پژوهش با انجام فرآیند کدگذاری و طبقه بندی ویژگی هایی که در اسناد به عنوان شاخص های معلمان الهام بخش و مفاهیم مرتبط مطرح شده بودند، در سه سطح مضمون پایه، مضمون سازمان دهنده و مضمون فراگیر پالایش و تحلیل شدند. در این پژوهش از قابلیت اعتماد به عنوان معیاری برای جایگزینی روایی و پایایی استفاده شده است. پس از تجزیه وتحلیل اسناد، 122 مضمون باز استخراج و در قالب 30 مضمون سازمان دهنده دسته بندی شدند. درنهایت، مضامین هر دسته در چهار مضمون فراگیر شامل ویژگی های شخصیتی، ویژگی ها و مهارت های حرفه ای، مدیریت مؤثر کلاس و بهینه سازی فرآیند یادگیری و خلاقیت دسته بندی شدند. بر این اساس، این ویژگی ها معلمان را در جایگاه الهام بخشی قرار می دهند که می توانند دانش آموزان و جامعه را به سوی پیشرفت و ترقی سوق دهند.

هدف از این پژوهش ارائه مدلی برای آموزش مجازی دوره ابتدایی با استفاده از روش پژوهش ترکیبی بود. جامعه پژوهش شامل معلمان شاغل مقطع ابتدایی بود. در مرحله کیفی،20 نفر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و در بخش کمّی 367 نفر در پژوهش شرکت کردند. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه بود. تحلیل مصاحبه ها با استفاده از روش استراس- کوربین و آزمون مدل، از طریق مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. عوامل علّی مدل عبارت هستند از: خلاء تئوریک، فقدان شایستگی های دیجیتال، وابستگی به الگوهای رایج. و عوامل مداخله گر: مشکلات زیرساختی، سخت افزاری و فنی، ساختار سنتی نظام آموزشی و پشتیبانی مدیران از معلمان. عوامل زمینه ای: همکاری، همفکری و هم افزایی بین معلمان، تدریس در کلاس شیشه ای، تدریس در مقابل آئینه، فضای آموزشی پرفشار و پرکار، تداخل کار و خانواده، فراخنای توجه شاگردان در فضای مجازی و نقش چندگانه والدین. راهبردها: تأکید بر محتوای معلم ساخته، دسترسی بیشتر به معلم و محتوا، عدالت توجه، سبک سازی تدریس، برپایی نمایشگاه دائمی و همگانی فعالیتها، زیباسازی فضای آموزش مجازی، گروه بندی، مدیریت اقتضایی فضای آموزشی مجازی. پیامدها: کاهش کیفیت فرایند یاددهی- یادگیری، کاهش اقتدار معلم، کاهش اعتبار ارزشیابی، کاهش روابط عاطفی- اجتماعی، کاهش اعتماد به نفس و افزایش وابستگی شاگردان، خستگی از آموزش مجازی، افزایش دانش و مهارت دیجیتال، تقویت مهارت تدریس توضیحی و افزایش فعالیت های عملی. «بازتولید راهبرد آموزشی مستقیم» به عنوان پدیده مرکزی انتخاب شد. همچنین تحلیل کمّی نشان داد که مدل از برازش مناسب و قابل قبول با داده ها برخوردار است. عمده ترین پیشنهاد تأکید بر «رویکرد تلفیقی کم اثر» با شرایط خاص نظام آموزشی ایران است.

هدف پژوهش حاضر بررسی شیوع فرسودگی شغلی و نقش حمایت اجتماعی، تعامل معلم-دانش آموز و معنویت محیط کار در پیش بینی آن در معلمان کودکان دارای کم توانی عقلانی در دوره کووید-19 بود. روش تحقیق همبستگی بود. جامعه ی آماری پژوهش شامل کل معلمان کودکان کم توان عقلانی استان همدان بود (160=N). حجم نمونه 133 نفر بود که به روش سر شماری انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مقیاس فرسودگی شغلی، مقیاس حمایت اجتماعی، مقیاس تعامل دانش آموز-معلم و مقیاس معنویت محیط کار گردآوری شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیری به روش گام به گام استفاده شد. نتایج توصیفی نشان داد که 55/19 درصد معلمان در دوره کووید-19 دارای فرسودگی شغلی بودند. نتایج رگرسیون گام به گام (001/0>p؛ 83/20=F) نشان داد که به ترتیب ارتباط نزدیک معلم-دانش آموز (26/0-=بتا)، تعارض معلم-دانش آموز (25/0=بتا) و حمایت اجتماعی (23/0-=بتا) توانسته اند فرسودگی شغلی معلمان را پیش بینی کنند؛ اما سهم معنویت محیط کار در پیش بینی فرسودگی شغلی معنی دار نبوده است. براساس یافته ها تقویت حمایت اجتماعی، برنامه ریزی در جهت آموزش ارتباط معلم-دانش آموز، و معنویت محیط کار از طریق کارگاه های آموزشی و برنامه های ضمن خدمت می تواند کاهش فرسودگی شغلی معلمان کودکان کم توان ذهنی را در شرایط استرس زا مانند کووید-19به دنبال داشته باشد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه های زیبایی شناختی مؤثر بر تدریس درس اخلاق اسلامی از دیدگاه دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان انجام شد. مطالعه به صورت ترکیبی انجام گرفت. روش: در بخش کیفی، با روش تحلیل مضمون و نمونه گیری هدفمند با حداکثر تنوع، مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۳ نفر انجام شد و مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری یعنی زمانی که اطلاعات جدیدی حاصل نمی شد، ادامه یافت. در بخش کمی با روش توصیفی–تحلیلی از نوع پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر مضامین بخش کیفی، داده های ۱۶۰ دانشجومعلم گردآوری شد. تحلیل مضمون کیفی براساس الگوی براون و کلارک (2006) انجام شد و تحلیل کمی با استفاده از نرم افزار SPSS و تحلیل عاملی تأییدی در لیزرل صورت گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد تجربه زیباشناختی در تدریس درس اخلاق اسلامی از چهار بعد اصلی تشکیل یافته است: زیبایی در منش و رفتار استاد، زیبایی در بیان و روش تدریس، زیبایی در محتوا و معنا، و زیبایی در فضای آموزشی و ارتباط انسانی. ضرایب استاندارد مسیرها بین 0.74 تا 0.82 بود که نشان دهنده سهم قوی هر مؤلفه در تجربه زیباشناختی تدریس است. همچنین، تفاوت معناداری میان دیدگاه دختران و پسران مشاهده نشد. نتایج نشان داد زیبایی در تدریس فراتر از جلوه های ظاهری است و در منش، معنا و روابط انسانی استاد متجلی می شود؛ بنابراین تقویت نگرش زیباشناسانه در تربیت معلم می تواند موجب ارتقای کیفیت آموزش اخلاق اسلامی و پرورش تجربه ای انسانی، اخلاقی و الهام بخش در یادگیری گردد.

هدف: هدف این پژوهش واکاوی لایه های اثربخشی اعضای هیئت علمی بوده است. چرا که اعضای هیئت علمی به واسطه ارتباط با دانشجویان به عنوان سرمایه های انسانی-اجتماعی و همکاران ارزش آفرین می توانند علاوه بر دانش، بر ادراک، احساس و شیوه زیست دانشجویان اثر بگذارند. منظور از لایه های اثربخشی در این پژوهش، نگرش، ارزش ، دانش، منش و کنش اعضای هیئت علمی در امور حرفه ای خویش و در نسبت با دانشجویان است. روش: برای انجام پژوهش روش کیفی و راهبرد تحلیل مضمون انتخاب شد. برای جمع آوری داده با 17 نفر از اعضای هیئت علمی که توسط همکاران و دانشجویان استاد اثربخش معرفی شدند، به عنوان مشارکت کننده مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته تا حد اشباع صورت گرفت. سپس داده های حاصل از مصاحبه های پیاده شده با نرم افزار Atlas Ti کدگذاری و در سطوح مفاهیم، زیرمقولات و مقولات دسته بندی و تحلیل شدند. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد اثربخشی اعضای هیئت علمی در دانشگاه بر اساس 1- نگرش استاد نسبت به خود، دانشجو، جامعه و تعهد اخلاقی، 2- ارزش های اعتقادی و حرفه ای، 3- دانش تخصصی، اخلاق حرفه ای و علوم تربیتی، 4- منش استاد یعنی ویژگیهای اخلاقی، رفتاری و روانشناختی او و 5- کنش استاد در نسبت با پرورش دانشجو، برقراری ارتباط مؤثر، مهارت های تدریس، کلامی و شناختی قابل لایه بندی است. بر اساس فراوانی و تأکید مشارکت کنندگان چنین به نظر می رسد که نگرش نسبت به دانشجو، ارزش های اعتقادی و حرفه ای، داشتن دانش تخصصی، ویژگی های رفتاری، توجه به پرورش دانشجو و مهارت برقراری ارتباط مؤثر از اهمیت بیشتری برخوردار است. همچنین نگرش می تواند جهت دهنده سایر مقوله ها باشد و باور توحیدی ارزش افزوده ای در مسیر حرکت استاد باشد که پایبندی به تعهد اخلاقی را تضمین کند و افقی بلند و عمقی متفاوت به ارزش های او ببخشد.

هدف این پژوهش، بررسی تأثیر نقش معلمان راهنما بر شکل گیری هویت حرفه ای دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان در ایران بود. این پژوهش با استفاده از روش کیفی انجام شد. داده ها از طریق ده مصاحبه نیمه ساختاریافته با دانشجومعلمان سال آخر، یادداشت های میدانی و مشاهدات از جلسات بازخورد پس از تدریس گردآوری گردید. شرکت کنندگان شامل چهارده نفر دانشجومعلم رشته آموزش زبان و ادبیات فارسی بودند که همگی تجربه کارورزی در مدارس متوسطه را گذرانده بودند. تحلیل داده ها در دو مرحله انجام شد: ابتدا تحلیل درون موردی به منظور ترسیم پروفایل فردی و شناسایی ویژگی ها و چالش های هر شرکت کننده، و سپس تحلیل بین موردی با بهره گیری از تکنیک مقایسه مستمر برای شناسایی شباهت ها و تفاوت ها. یافته ها نشان داد که کیفیت تعاملات و میزان دسترس پذیری معلمان راهنما، نقش تعیین کننده ای در ایجاد یا تقویت هویت حرفه ای دانشجومعلمان دارد. در حالی که بازخوردهای دقیق و حمایت های منظم، منجر به تقویت اعتمادبه نفس و انگیزه آموزشی می شود، کمبود تعامل یا حضور محدود راهنما می تواند احساس عدم حمایت و سردرگمی ایجاد کند. نتایج این مطالعه بر اهمیت انتخاب و آموزش معلمان راهنما به عنوان یکی از مؤلفه های کلیدی برنامه های کارورزی در دانشگاه فرهنگیان تأکید دارد و پیشنهاد می کند که سیاست گذاران آموزشی، استانداردهای مشخصی برای نقش آفرینی مؤثر این معلمان تدوین کنند.

این مقاله به بررسی کیفیت تربیت دینی رسمی در ایران می پردازد و راه هایی برای بهبود آن از منظر فلسفی، با تکیه بر آنچه «رویکرد اسلامی عمل» نامیده می شود، ارائه می دهد. مقاله استدلال می کند که یک چرخش پارادایمی در تربیت دینی رسمی ضروری است. چرخش های پیشنهادی عبارت اند از: گذار از شیء انگاری به فهم عقلانیِ سوژه محور؛ از آموزش تلقینی و پاسخ محور به پرسشگری عقلانی و گفت وگو؛ از قطعیتِ مفروض به تردید عقلانی و استدلال فرضی؛ از مطلق گرایی به حقیقت جویی؛ از دینداری ایستا به کنش دینی پویا؛ از رویکردهای فقهیِ سخت گیرانه به چشم اندازهای آموزشیِ انعطاف پذیر؛ و از وابستگی عاطفی-شناختی به جست وجوی مستقل و صادقانه حقیقت.

یادگیری سیار به عنوان پارادایمی نوین در عرصه آموزش پتانسیل قابل توجهی در پشتیبانی از یادگیرندگان با نیازهای ویژه دارد به شرط آنکه طراحی اصولی در فرایند یادگیری و آموزش در آن اعمال گردد. ازاین رو پژوهش حاضر به منظور تعیین راهبردهای آموزشی مبتنی بر یادگیری سیار و ملاحظات طراحی مرتبط با آن ها برای دانش آموزان با نیازهای ویژه به مرور ادبیات در این حوزه پرداخت و از دستورالعمل پریزما پیروی نمود. جستجوی مقالات در پایگاه های داده معتبر علمی شامل گوگل اسکالر، ساینس دایرکت و پروکوئست با ترکیب کلیدواژه های تخصصی در محدوده زمانی 2010 تا 2025 انجام شد و 144 مقاله استخراج گردید که پس از غربالگری 18 مقاله مرتبط مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها حاکی از آن است که پلتفرم ها و ابزارهای مبتنی بر فناوری های سیار به ویژه هوش مصنوعی با راهبردهای دسترسی و راحتی، تعامل و ارتباط، شخصی سازی و انطباق با نیازها و انگیزه دهی و تشویق نقش مؤثری در بهبود فرآیند آموزش این گروه از دانش آموزان ایفا کرده اند. اگرچه نتایج گویای ظرفیت بالای این فناوری ها در ایجاد محیط های آموزشی فراگیر است اما فقدان پژوهش های طولی و مقایسه ای برای سنجش دقیق اثربخشی آن ها به عنوان چالشی اساسی مطرح می باشد. همچنین ردپای طراحی آموزشی در بسیاری از مقالات دیده نشد.