درخت حوزه‌های تخصصی

علوم اسلامی

حوزه‌های تخصصی
ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
اخلاق و تعلیم و تربیت اسلامی ادبیات عرب تاریخ اسلام و سیره تصوف و عرفان اسلامی تفسیر و علوم قرآن حدیث و علوم حدیث علوم غریبه فقه و اصول گروه های ویژه منطق، فلسفه و کلام اسلامی
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱٬۶۰۱ تا ۱٬۶۲۰ مورد از کل ۸۲٬۵۵۱ مورد.
۱۶۰۱.

تحلیل اهداف سیاست های کلی نظام و توصیه های سیاستی با بهره گیری از دیدگاه حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوه نامه فقه و علوم اسلامی دوره ۴ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱۲ 27 - 50

کلیدواژه‌ها: آیت الله خامنه ای مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست های کلی نظام اهداف سیاست های کلی فرایند تدوین سیاست های کلی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۵۳
درک و شناسایی دقیق اهداف سیاست های کلی نظام، یکی از مهم ترین گام های تحلیل سیاست کلی است. درصورت درک درست هدف یا اهداف سیاست کلی توسط سیاست گذار در زمان تدوین سیاست، سیاست کلی در اجرا کمتر دچار مشکل خواهد شد. پرسش اصلی تحقیق، این است که منظور از تعیین سیاست کلی چیست؟ در این مقاله که با بهره گیری از رهنمودهای آیت الله خامنه ای، توصیف اهداف سیاست کلی (ضمنی و مصرح) در 37 عنوان سیاست کلی ابلاغ شده توسط معظم له با روش توصیفی- استنباطی انجام شد، این نتیجه حاصل گردید که تکرار و تعارض بین اهداف وجود دارد و از سوی دیگر، با توجه به تعدد اهداف در سیاست های کلی، بازنگری در اهداف سیاست های کلی بر پایه: 1- باید و نبایدهای سیاست، 2- ارتباط منطقی و انسجام سیاست ها با یکدیگر و 3- با عنایت به سیر تحولات پُرسرعت و نیاز به به روزرسانی اهداف سیاست های کلی؛ ضروری قلمداد می شود.
۱۶۰۲.

مبانی اجتهادی اصل 152 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در حمایت از جریان مقاومت با تکیه بر اندیشه حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوه نامه فقه و علوم اسلامی دوره ۴ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱۲ 51 - 78

کلیدواژه‌ها: جهاد اصل 152 قانون اساسی مبانی فقهی اندیشه آیت الله خامنه ای صلح

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۸ تعداد دانلود : ۱۱۰
جمهوری اسلامی ایران براساس خط مشی اصولی مصرح در فصل دهم قانون اساسی خویش، متعهد به حمایت از مبارزه حق طلبانه مستضعفان در برابر مستکبران در هر نقطه ای از جهان شده است و هم زمان مطابق با اصول مصرح در این فصل، مکلف به دفاع از حقوق همه مسلمانان گردیده است؛ ازاین رو با انجام مجموعه ای از اقدامات سیاسی، فرهنگی و نظامی همچون تأسیس سپاه قدس، فعال سازی رایزنان فرهنگی در سرتاسر جهان، ابداع هفته وحدت اسلامی، مراسم برائت از مشرکان که هرساله در مراسم حج برگزار می شود، کمک به تأسیس احزاب سیاسی نظامی یا تقویت موارد موجود از آن ها همچون حزب الله لبنان، حماس، حشدالشعبی، انصارالله یمن و... در این راستا عمل کرده است. بر این اساس و با تکیه بر اصل 110 قانون اساسی و جایگاه مؤثر آیت الله خامنه ای در اقدامات کلان کشوری، در این پژوهش ضمن تبیین اندیشه ایشان در حمایت از محور مقاومت، مبانی اجتهادی اصل 152 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بررسی می شود. بنابراین با بهره گیری از روش تحلیلی- توصیفی مبتنی بر اسناد کتابخانه ای، ابتدا به جریان شناسی محور مقاومت پرداخته، سپس با ارائه تحلیل اندیشه آیت الله خامنه ای در حمایت از محور مذکور، مبانی قرآنی و روایی آن مورد واکاوی قرار گرفته و آنگاه با تکیه بر داده های دست یافته ثابت شده است که اولاً اختلاف مذهب نقشی در حمایت از جریان مقاومت ندارد و ثانیاً دولت جمهوری اسلامی با توجه به مبانی اجتهادی اندیشه آیت الله خامنه ای و مطابق با اصل 152 قانون اساسی، به صورت شرعی و قانونی مکلف به حفظ رویکرد صلح طلبانه به همراه دفاع از حقوق همه مسلمانان و حمایت از این جریان است.
۱۶۰۳.

انگیختگی آوایی در سوره طه (با تأکید بر نظریه هینتون)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات سبک شناختی قرآن کریم سال ۸ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۱۶) 234 - 255

کلیدواژه‌ها: انگیختگی آوایی شفافیت تیرگی سوره طه هینتون

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰ تعداد دانلود : ۷۳
نظریه تصویرگونگی آوایی که از زیرشاخه های دانش نشانه شناسی است، پیوند انگیخته دال را با مدلول نشان می دهد. این نظریه، بافت و ساختار زبان را متاثر از شناخت حسی انسان از جهان پیرامون می داند. در واقع انگیختگی آوایی از برجسته ترین ارکان زیبایی شناختی و آفرینش هنری در قرآن است که به منظور انتقال معنا و عینیت بخشیدن به مفاهیم انتزاعی مورد استفاده قرار می-گیرد. در این راستا هدف از انجام پژوهش حاضر آن است که در سوره طه با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از الگوی پیشنهادی هینتون و همکاران او، ضمن بررسی چگونگی ارتباط دال با مدلول، ذاتی یا قراردادی بودن این ارتباط مورد مطالعه قرار گیرد همچنین درجات انگیختگی نشانه ها بر روی یک پیوستار از شفاف ترین درجه تا تیره ترین آن، معین گردد. یافته های پژوهش نشان می دهد که انواع نمادهای تصویرگونه در سوره طه عبارتست از: عینی، تقلیدی، ترکیبی و قراردادی. در این سوره، نشانه های عینی شامل عبارت های ندا، تحضیض و تعجب دارای بیشترین میزان انگیختگی هستند، پس از آن به ترتیب نشانه های تقلیدی شامل واژگان صوت آوا، نمادهای ترکیبی که به واسطه تکرار همخوان یا واکه خاص پدید می آیند و نشانه های قراردادی که با توالی دو واج معین ایجاد می شوند، در سطوح دوم، سوم و چهارم پیوستار جای می گیرند.
۱۶۰۴.

امکان سنجی توثیق عام سلسله روات در تفسیر علی بن ابراهیم قمی

نویسنده:
منبع: مطالعات حدیث پژوهی سال ۱۰ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱۹ 28 - 46

کلیدواژه‌ها: تفسیر علی بن ابراهیم قمی توثیق عام علم رجال سلسله روات مشایخ ثقات

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۸
پژوهش حاضر به بررسی توثیق عام سلسله راویان در تفسیر علی بن ابراهیم قمی می پردازد. در علم رجال، ملاک اعتماد به یک راوی، حاصل شدن توثیق است که می تواند خاص یا عام باشد. روایات موجود در تفسیر علی بن ابراهیم قمی یکی از مصادیق توثیق عام مورد بحث است که در صورت اثبات توثیق عام آن، حدود 287 راوی توثیق می شوند. علی بن ابراهیم قمی، از مشایخ برجسته شیعه و مورد وثوق شیخ کلینی بوده و بیشترین روایات کافی را از طریق او نقل کرده است. نجاشی و شیخ طوسی نیز او را توثیق کرده اند. اقوال مختلفی در مورد توثیق عام سلسله راویان این تفسیر وجود دارد؛ برخی مانند شیخ حر عاملی و آیت الله خوئی معتقدند که عبارت علی بن ابراهیم در مقدمه تفسیر دلالت بر وثاقت تمامی مشایخ او دارد. در مقابل، برخی دیگر تنها مشایخ بلاواسطه را موثق می دانند. دیدگاه سومی نیز مطرح است که تفسیر موجود را از علی بن حاتم قزوینی می داند. همچنین، نظری وجود دارد که این تفسیر تلفیقی از تفسیر علی بن ابراهیم، تفسیر ابوالجارود و روایات متفرقه جمع آوری شده توسط ابوالفضل العباس است.  نویسنده با ارائه ادله ای مانند اعتراف علی بن ابراهیم در مقدمه ، شهرت زودهنگام و فراگیر کتاب ، استناد علمای بزرگ به آن ، استناد شیخ حر عاملی و علامه مجلسی ، و وثاقت ابوالفضل العباس ، صحت انتساب تفسیر به علی بن ابراهیم و تقویت قول به توثیق عام را پدیرفته و همچنین به نقد ادله مخالفان و پاسخ به مسئله وجود روایات تحریف در تفسیر پرداخته است.
۱۶۰۵.

سیاست گذاری گاز در ایران: الزامات توسعه پایدار و نقش آفرینی منطقه ای در جهان اسلام(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام سال ۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۲۵) 30 - 53

کلیدواژه‌ها: سیاست گذاری انرژی توسعه پایدار حکمرانی یکپارچه دیپلماسی انرژی اسلامی عدالت زیست محیطی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۷
صنعت گاز طبیعی یکی از مزیت های راهبردی اقتصاد ایران است که نقشی کلیدی در تحقق توسعه پایدار ایفا می کند؛ توسعه ای که علاوه بر بهبود شاخص های اقتصادی و زیست محیطی، با اصول عدالت، مشارکت و مسئولیت پذیری در حکمرانی همخوانی دارد. در رویکرد غربی، توسعه پایدار مبتنی بر حکمرانی شفاف، عدالت بین نسلی، حفاظت از منابع طبیعی و مشارکت ذی نفعان است؛ در حالی که در آموزه های اسلامی نیز بر تعادل در بهره برداری، حفظ محیط زیست به مثابه امانت الهی، و تقویت همکاری های درون امت اسلامی تأکید شده است. جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از دومین ذخایر بزرگ گاز جهان، توان ایفای نقش مؤثر در معماری انرژی منطقه ای و ارتقای دیپلماسی انرژی را داراست. با این حال، سیاست گذاری گازی کشور با چالش هایی نظیر ضعف در حکمرانی یکپارچه، گسست تصمیم سازی، و بی توجهی به ارزیابی های زیست محیطی مواجه است. این پژوهش با پرسش اصلی «مهم ترین موانع و الزامات تحقق توسعه پایدار در سیاست گذاری گاز ایران با توجه به نقش منطقه ای کشور چیست؟» به تحلیل این چالش ها می پردازد. فرضیه تحقیق بر آن است که تحقق این هدف نیازمند رفع موانع نهادی، استقرار حکمرانی مشارکتی، تدوین راهبردهای بلندمدت، و بهره برداری هدفمند از ظرفیت گاز طبیعی برای تقویت پیوندهای منطقه ای است. این مطالعه با روش توصیفی–تحلیلی و تحلیل مضمون داده های اسنادی انجام شده و نشان می دهد اصلاح سیاست گذاری، تقویت شفافیت، و پیوند سیاست گازی با اهداف کلان منطقه ای، راهی برای تحقق توسعه ای بومی گرا و عدالت محور است.
۱۶۰۶.

نارکوتروریسم داعش خراسان و معضلات امنیتی آن در قبال دولت سازی طالبان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام سال ۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۲۵) 168 - 200

کلیدواژه‌ها: داعش خراسان دولت سازی طالبان معضلات امنیتی افغانستان نارکوتروریسم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۵ تعداد دانلود : ۲۲
با قدرت گیری طالبان در افغانستان موضوع داعش خراسان و درگیری این دو گروه و گسترش دامنه تهدیدات امنیتی آن بر علیه روند دولت سازی جنبش طالبان در منطقه بیشتر از گذشته اهمیت پیدا کرده است. پس از حاکمیت دوباره طالبان که چند سال از آن می گذرد، تروریست های داعش بیش از ۳۰۰ مورد حمله را در ولایت های مختلف افغانستان انجام داده و حملات آنها از نظر جغرافیایی نیز گسترش چشمگیری داشته، به طوری که دامنه این درگیری ها از شش ولایت در سال ۲۰۲۱ به ۱۱ ولایت تا اواسط سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی در صدد بررسی معضلاتی می باشد که نارکوتروریسم داعش خراسان در افغانستان در مسیر دولت سازی طالبان ایجاد کرده است. بنابراین سوال این است که، مهم ترین معضلاتی که نارکوتروریسم داعش خراسان علیه فرآیند دولت سازی طالبان در افغانستان ایجاد کرده چیست؟ فرضیه پژوهش که با تعریفی از تروریست به عنوان چارچوب نظری پژوهش به دست آمده، بدینگونه است، معضلات امنیتی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی که در ادامه به تحلیل آن می پردازیم مهم ترین معضلاتی هستند که داعش خراسان در افغانستان ایجاد کرده است. این مسأله روند دولت سازی طالبان را با مشکلات قابل توجهی مواجه کرده است.
۱۶۰۷.

بررسی تطبیقی اعاده معدوم از منظر امامیه و ماتریدیه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه سال ۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱۰ 169 - 198

کلیدواژه‌ها: اجزاء اصلی و فرعی اعاده معدوم حشر عین و مثل اجزاء امامیه ماتریدیه

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۰
چگونگی رستاخیز انسان در محشر از مباحث مهم مربوط به معاد در بین مذاهب است. این مقاله با گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه ای به روش تحلیلی مقایسه ای در مقام جواب به این سؤال است که از منظر امامیه و ماتریدیه، رستاخیز انسان در قیامت به صورت اعاده عین معدوم خواهد بود یا تجمیع اجزای پراکنده خواهد بود؟ به گونه ای که اعاده و برگشت انسان پس از پراکنده شدن اجزاء و یا نیست شدن برخی یا تمام عناصرش، به صورت عین آن اجزای دنیوی خواهد بود یا مثل آن اجزای دنیوی خواهد بود؟ هدف پژوهش، تطبیق و مقایسه دیدگاه متکلمان دو مکتب امامیه و ماتریدیه است. بر اساس یافته های این پژوهش، اکثر متکلمان امامیه بر امتناع اعاده معدوم معتقد بوده و درنتیجه حشر انسان در قیامت با بقایِ اجزای عنصری، عینِ آن عناصر دنیوی؛ و با قول به فنایِ اجزاء دنیوی، مثلِ آن عناصر در آخرت خواهد بود. برخلاف عده کمی از متکلمان امامیه و اکثر متکلمان ماتریدیه بر جواز اعاده معدوم معتقد شدند؛ آنان با تبعیت از ادله نقلی، رستاخیز انسان را با توجه به قدرت کامله خداوند، به صورت حشرِ عینِ اجزای اصلی و فرعی (و نه مثل) دانستند؛ بنابراین ازآنجایی که ادله عقلی و نقلی نشان دهنده یِ زوال و فانی بودن تمام عناصر مادی عالم است، قول «متکلمان فیلسوف مشرب امامیه و برخی از دانشمندان ماتریدیه» مبنی بر «فنای اجزا اصلی و فرعی انسان و بقای نفس و روح» با قواعد عقلی و نقلی موافقت و سازش بیشتری دارد.
۱۶۰۸.

بررسی تطبیقی هستی شناسی معنا از منظر اصولیان مسلمان و فیلسوفان زبان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه سال ۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱۰ 245 - 276

کلیدواژه‌ها: هستی شناسی معنا اصولیان مسلمان فیلسوفان زبان بررسی تطبیقی نفس الامر

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۹
مسئله این نوشتار، معناشناسی و بحث از هستی شناسی معناست. معناشناسی نقش بسیار تعیین کننده ای در روند تفسیر متن و کشف معنا دارد. در این مقاله سعی شده به روش استدلالی و فلسفی، دیدگاه دو گروه از متخصصان دانش های زبانی بررسی گردد. استدلال ها و مطالبی که از سوی دو گروه از متخصصان (از یک سو فیلسوفان زبان و از سوی دیگر عالمان اصولی) بیان گردیده، مورد نقد و بررسی قرار می گیرد. هدف از این مقاله هستی شناسی ماهیت معنا به عنوان اساس ترین و بنیادی ترین پیش فرض فلسفی که پایه و اساس سایر مباحث زبانی است موردبررسی و تبیین قرار گیرد. در پایان نگارندگان با استمداد از دیدگاه علامه غروی اصفهانی و تکمیل نواقص آن نظریه و همچنین پیوند آن با آراء فیلسوفان مسلمان در باب نفس الامر، دیدگاه نهائی خود را ارائه می دهند.
۱۶۰۹.

عوامل و موانع شناختی فقر فکری

نویسنده:
منبع: تحقیقات قرآنی و حدیثی سال ۷ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱۱ 61 - 76

کلیدواژه‌ها: تفکر تفکر صحیح عوامل شناختی موانع شناختی فقر فکری

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۸
قوه تفکر و تعقل، بزرگ ترین نعمت الهی ویژه انسان هاست و نقش و جایگاه ویژه ای در زندگی بشری دارد. قدرت تفکر برای انسان، شناخت و آگاهی به ارمغان می آورد و فرد را به انجام کارهای عاقلانه و آگاهانه وامی دارد. بااین حال، گاهی قوه تفکر با عوامل مزاحمی مواجه می شود که مانع شناخت صحیح این نیرو در زندگی می شود. هر کس از قوه تفکر و تعقل خدادادی خود در راستای رشد، هدف گذاری صحیح و تلاش برای بهبود شرایط زندگی فردی و اجتماعی استفاده نکند یا به دلایلی قادر به استفاده از آن نباشد دچار فقر فکری خواهد شد. نوشتار حاضر باروش توصیفی-تحلیلی و استناد به آیات قرآن کریم و روایات درصدد تبیین عوامل و موانع فقر فکری است. یافته های پژوهش نشان می دهد که جهل، اعتماد به ظن و گمان و بی توجهی به قوه عاقله از عوامل فقر فکری هستند. همچنین، تبیین جایگاه تعقل و توجه به علم و یقین، مبارزه با جهل و نادانی، موانع فقر فکری در عرصه شناخت است.
۱۶۱۰.

غريب ألفاظ اُصول الكافي لغةً وصرفاً(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
منبع: پژوهشنامه علوم حدیث تطبیقی سال ۱۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲۲ 168 - 200

کلیدواژه‌ها: الغرابه اللفظ الکلینی الکافی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۶
تعتبر هذه المقاله محاوله فی الإجابه على السؤال الأصلی: ما هو تحلیل الألفاظ الغریبه فی أصول الکافی لغهً وصرفاً؟ بعد ما تمّ العثور على عدد لیس بالیسیر من الألفاظ والمفردات المبهمه والغامضه والغریبه فی المعنى اللغوی من جهه، وفی البناء الصرفی من جهه أخرى.وکان الهدف من هذه المقاله کشف الغموض عن المفردات الغریبه الوارده فیه من جهه اللغه بسبب ترک الاستعمال أو ندرته، أو تعدد المعانی وتشابهها.وکذلک کان هدف البحث رفع الغموض والإبهام عن الغریب الصرفی الحاصل بسبب تعقید الترکیب وعدم تمییز حروفه الأصول عن الزائده فیها، أو بسبب الظواهر الصرفیه العارضه على الکلمه من قبیل القلب المکانی والإبدال والحذف.وأهمیه هذه المقاله تکمن فی فتح الباب أمام طلبه العلم والباحثین لدراسه هذا السفر المبارک والتأمل فی ألفاظه وتراکیبه لما یتضمن من معانی عظیمه صدرت من أهل بیت النبی (ص) فی أبواب مختلفه فی: العقل والجهل وفضل العلم والتوحید وغیرها.وأما منهج البحث فقد اُعتمد فیه المنهج التحلیلی القاضی بتحلیل اللفظ وبیان حروفه الأصول من الزوائد، وهذا المنهج لا یبتعد عن المنهج الوصفی أیضاً حیث یقوم بتوضیح العلاقه بین الألفاظ المختلفه وهل تشترک بمعنىً ما أو لا؟ ووصفها أیضاً بالفاعلیه والمفعولیه وغیرها من الصفات للوقوف على معانیها بدقه.والآلیات المتبعه لرفع الغرابه فی هذه المقاله هی: اللغه والقرآن والحدیث.. 
۱۶۱۱.

آسیب شناسی موانع توسعه فرهنگ قرآنی همراه با نگاه تحلیلی به منشور توسعه فرهنگ قرآنی کشور(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: قرآن، فرهنگ و تمدن سال ۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۲۱) 1 - 26

کلیدواژه‌ها: قرآن کریم فرهنگ آسیب شناسی مانع توسعه فرهنگ قرآنی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۹
فراگیر شدن فرهنگ منبعث از قرآن و عترت (ع)، همواره به تلاشی مضاعف و بهینه سازی و تمهید زمینه های لازم نیاز دارد. ازاین رو هدف پژوهشِ حاضر آسیب شناسی مهم ترین موانع توسعه فرهنگ قرآنی و نیز تبیین اقدامات اصلاحیِ متناظر با آن، با نگاه تحلیلی به منشور توسعه فرهنگ قرآنی کشور است. سؤال اصلی پژوهش چنین است: مهم ترین موانع و ضروری ترین اقدامات اصلاحیِ لازم برای تحقّق توسعه فرهنگ قرآنی در جامعه چیست؟ در این پژوهش، با طراحی و ارائه پرسش نامه، از روش توصیفی پیمایشی و نیز مطالعات کتابخانه ای استفاده کرده و با طرح ده سؤال اساسی، از نظرات فعالان و کارشناسان قرآنی کشور با جامعه آماری بالغ بر 1450 نفر بهره برده ایم. نویسنده پس از بررسی طیف وسیعی از موانع و اقدامات اصلاحیِ متناسب با آن، این موانع را بر اساس میزان اثرگذاریِ هریک، به دو بخش موانع ساختاری و فرعی تقسیم کرده است. تعدّد و تکثّر متولیان دولتیِ قرآن کریم، باورمندیِ ناکافی به محوریت و اولویت قرآن کریم در مدیریت کلان کشور و حمایت های غیرمنسجم از فعالان قرآنی از مهم ترین موانع ساختاری به شمار می رود. توجه ناکافی به تربیت و جذب حداکثری فعالان قرآنیِ کارآمد و متخصّص، فقدان نظام جامع ارزیابی و نظارتِ مستمرّ بر فعالیت های قرآنی و فقدان سامانه های نوین و جامع اطلاعاتی و به روزرسانی مستمرّ آن نیز از مهم ترین موانع فرعی است. نتایج این پژوهش نشان داد توسعه فرهنگ قرآنی در جامعه امری امکان پذیر و تحقّق آن نیازمند مانع زدایی و طیف وسیعی از اقدامات اصلاحی با محوریت منشور توسعه فرهنگ قرآنی است.
۱۶۱۲.

همگرایی تمدنی: تحلیل ایثار و جهاد در آموزه های بودا و نقد قرآنی آن (راهبرد، مبانی، اهداف و شاخصه ها)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: قرآن، فرهنگ و تمدن سال ۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۲۱) 71 - 94

کلیدواژه‌ها: ایثارگری ایثار در بودا جنگ آوری در بودا نقد بودا

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۸
ایثارگری در میدان نبرد از جمله مقوله های حیات بخش در مکاتب انسانی بوده و در غالب آنها مورد تاکید قرار گرفته است. بررسی این مقوله در آیین های زنده غیر توحیدی همچون بودا که از پیروان قابل توجهی برخوردار است نشان می دهد، تبیین منطقی آموزه های وحیانی قرآن و آشکار سازی و تقویت نقاط اشتراک دو آیین اسلام و بودا،در مورد ایثارگری، می تواند همگرایی تمدنی قابل توجهی را در میان پیروان دو آیین به ارمغان بیاورد. بررسی این مساله با این هدف، نیازمند پژوهشی عمیق در مبانی، اهداف و شاخصه های ایثارگری است؛ زیرا که این سه حوزه، تعیین کننده کیفیت و حدود تعالیم دفاعی و ایثارگرایانه ادیان و آیین ها می باشد. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی، کلیات تعالیم آیین بودا در سه حوزه مبانی، اهداف و شاخصه ها را مورد مطالعه قرار داده و زمینه های تأثیرگذار آنها در روحیه ایثار و دفاع را تبیین نموده،سپس به نقد وبررسی آنها در معارف قرآن پرداخته است. نتایج این مطالعه نشان می دهد، آیین بودا متاثر از حقائق چهارگانه، قانون کارما (رفتار) و اندیشه های فراگیر نوع دوستی، راهبرد اصلی ایثارگری در جنگ را، بخشش و ایثار منافع به متخاصم و تأمین خواسته های او می داند و از این طریق به دنبال فرونشاندن عطش دشمنان به مادیات است. قرآن کریم با پذیرش اصل رنج در زندگی و جهت دهی حکیمانه آن به اهداف متعالی، اهداف مطرح در بودا را نقد و اصلاح پذیری متخاصم در راهبرد بودا را مردود دانسته، دفاع و ایثاگری فعال را واجب می داند.
۱۶۱۳.

Investigating the Reason for the Introduction of Hadith in Maʻānī al-Akhbār, Focusing on the Perspective of Commentators(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: Quran and Religious Enlightenment, Volume ۶, Issue ۱, ُ۲۰۲۵ 153 - 166

کلیدواژه‌ها: Reason for the Introduction of Hadith Commentaries Shaykh Ṣadūq Maʻānī al-Akhbār

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۸
The reason for the introduction of a hadith refers to the conditions and situations in which the impeccable Imam (AS) took action to express a statement, issue a ruling, or perform an action. Recognizing this context, especially considering the audience, social atmosphere, and cultural background of the time the narration was issued, plays an important role in correctly understanding the concepts of the hadith. The present research, with a descriptive-analytical approach and focusing on Shaykh Ṣadūq's book, Maʻānī al-Akhbār, explains the position of the reason for introduction in the analysis of narrations. Also, the views of Shiʻa and Sunni commentators have been examined to determine their impact on a better understanding of the reason for introduction and the analysis of the content of the narrations. The results show that the late Ibn Bābawayh, using the method of Fiqh al-Hadith, especially relying on the reason for introduction, analyzes the narration and emphasizes avoiding the absolute or inappropriate generalization of the meaning of the narration. In addition, in understanding the reason for the introduction of the hadith, interpretive views should not be ignored, especially when the relevant narration is a point of contention between the two sects.
۱۶۱۴.

بررسی و تحلیل روش قرآن کریم در تصویر سازی کلمات جهت شناخت معانی آیات(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات سبک شناختی قرآن کریم سال ۹ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۱۷) 120 - 139

کلیدواژه‌ها: الگو های تصوری الگو ی حجمی الگو ی حرکتی الگو ی قدرتی معنی شناسی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۲۲
معنی شناسی برگرفته از لغت یونانیِ (semantias) علم مطالعه معناست که به بررسی و مطالعه معانی در زبان-های انسانی می پردازد. به طورکلی، بررسی ارتباط میان واژه و معنا را معناشناسی می گویند. این علم معمولاً بر روی رابطه بین دلالت کننده ها مانند لغات، عبارت ها، علائم و نشانه ها و این که معانیشان برای چه استفاده می شود، تمرکز دارد. یکی از شاخه های معنی شناسی که در بررسی آیات قرآن به کار رفته است، معنی شناسی شناختی می باشد. معنی شناسی شناختی به انواع مختلفی تقسیم شده است، که یکی از آن ها، الگو های تصوری است که باعث درک بهتر قرآن کریم می شود. در این مقاله، با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد قرآنی به بررسی و تحلیل طرح های تصوری معنی شناسی شناختی در واژگان قرآن کریم پرداخته شده است و نتیجه به دست آمده چنین است که خداوند در قرآن، از راه-های متعددی برای بیان مفهوم آیات استفاده کرده تا انسان ها بتوانند معنای آیات را به راحتی بفهمند و دلیلی برای اجتناب از قرآن و پیام های اسلامی نداشته باشند. یکی از این گزینه ها، طرح های تصوری می باشد که خداوند، معنی و مفهوم آیات را برای بندگانش به تصویر می کشد؛ بنابراین، الگو های تصوری معنی شناسی که در سه قسم حجمی، حرکتی و قدرتی بیان شده اند، پدیده های جهان آفرینش را این چنین لمس و تصور می کنند.
۱۶۱۵.

طبقه بندی شاخص های بررسی روش تفسیری در سطح ادبی (بوطیقایی) تفسیر قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات سبک شناختی قرآن کریم سال ۹ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۱۷) 204 - 229

کلیدواژه‌ها: تفسیر بوطیقایی قرآن سطح زیبایی شناختی تفسیر فرم های خرد لفظی و معنایی فرم های کلان معنایی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۸
شناخت دقیق روش های تفسیری مفسران در سطح ادبی، به فهم عمیق تر از معانی و مفاهیم قرآن و همچنین ارزیابی کیفیت تفاسیر کمک شایانی می کند. در مطالعات تفسیری، علی رغم توجه روزافزون به روش شناسی، هنوز هم روش شناسی جامعی برای تحلیل سطح ادبی تفاسیر ارائه نشده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک الگوی جامع و روشمند برای کشف روش تفسیری مفسران در سطح ادبی انجام شده است. این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به دنبال ارائه شاخص ها و طبقه بندی آن ها برای روش شناسی تفاسیر است. هدف اصلی، یافتن معیارهایی است که بر اساس آن ها بتوان سطح ادبی و کیفیت تفاسیر ادبی را ارزیابی کرد. در این راستا، عناصر ادبی(فرم های لفظی و معنایی) مختلف در سطح های خرد و کلان شناسایی و طبقه بندی شده اند. در سطح خرد از علوم بلاغت و در سطح کلان از علوم ادبی معاصر مانند سبک شناسی، روایت شناسی، نظریات نقد متن و نگاه ساختارگرایانه بهره گرفته شده است.
۱۶۱۶.

نقش سنن الهی قرآن کریم در مدیریت بحران های عصر غیبت

نویسنده:
منبع: جامعه مهدوی سال ۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۱۱) 29 - 64

کلیدواژه‌ها: عصر غیبت کبری سنت های الهی بحران های عصر غیبت مدیریت بحران انتظار فعال جامعه منتظر

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۵
در عصر غیبت کبری که دوره ای حساس و سرنوشت ساز در تاریخ تشیع است، جامعه منتظر با چهار بحران اصلی مواجه است: بحران اعتقادی و معرفتی، بحران اجتماعی و هویتی، بحران اخلاقی و فرهنگی، و بحران سیاسی و راهبری. در این شرایط، سنت های الهی به مثابه قوانین ثابت، عام و حکیمانه الهی که در آیات قرآن کریم تبیین شده اند، نقش کلیدی در مدیریت این بحران ها ایفا می کنند؛ سنت هایی همچون هدایت، امتحان و تمحیص، استدراج، نصرت الهی، استخلاف و پیروزی نهایی حق. این نوشتار با روش توصیفی - تحلیلی بر اساس منابع کتابخانه ای به ویژه تفسر شیعی به سامان رسیده است تلاش دارد به هریک از سنن بالا به مثابه راهبردی الهی، کارکردهایی متنوع، ازجمله آگاهی بخشی، غربال گری و تصفیه جامعه، ایجاد روحیه مقاومت و امید فعال، تقویت هویت جمعی و انسجام اجتماعی و استحکام اراده فردی و اجتماعی بپردازد. این سنت ها با جلوگیری از فروپاشی، یأس و انفعال، جامعه شیعی را به سوی انتظار فعال، پویایی تمدنی و آمادگی برای یاری امام موعود# سوق می دهند. تحلیل این سنت ها نشان می دهد که نه تنها مانع استحاله و استیصال در برابر بحران های متوالی هستند، بلکه بحران ها را نیز به فرصت های تربیتی، ایمانی و تمدنی برای تقویت جبهه حق تبدیل می کنند. بر این اساس، شناخت و تبیین سنت های الهی، ضرورتی بنیادین برای صیانت از هویت جامعه منتظر و تحقق رسالت تاریخی آن در عصر غیبت است.
۱۶۱۷.

شیوه های سازماندهی پیامبر اسلام (ص) در مقابله با عملیات روانی جنگ نرم

نویسنده:
منبع: مطالعات قرآن و علوم سال ۹ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱۷ 114 - 160

کلیدواژه‌ها: سازماندهی مدیریت پیامبر (ص) عملیات روانی جنگ نرم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۸
در دوره های جنگ های نرم، عملیات روانی به عنوان ابزاری کلیدی برای تضعیف انسجام و روحیه جوامع عمل می کند؛ لذا، ساختارهای سازمانی مقاوم در برابر این تهدیدات ضروری است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی شیوه های سازماندهی پیامبر اسلام (ص) در مواجهه با عملیات روانی جنگ نرم می پردازد و الگوهای مدیریتی ایشان را در قالب نظریه های معاصر مدیریت و اصول قرآنی بازنمایی می کند. با تکیه بر گزاره های وحیانی و مطالعات علمی مدیریت، مفهوم سازماندهی از منظر تقسیم کار، هماهنگی و تخصیص مسئولیت ها تعریف می شود و سپس بر مبنای اصول دینی همچون نظم خلقت، تعاون، مشورت و عدالت مقایسه می گردد. در ادامه، رویکردهای پیامبر (ص) در مقابله با تهدیدات روانی تحلیل می شود: افشای توطئه های دشمن، مدیریت دقیق اطلاعات و شایعات، به کارگیری تاکتیک های فریب و سردرگمی، توزیع عادلانه مسئولیت ها بر پایه شایستگی، و تقویت معنویت و ارتباط روحانی. یافته ها حاکی از آن است که سازماندهی پیامبر (ص) ترکیبی از عدالت، شفافیت، مشارکت جمعی و ارتقاء معنوی بود که جامعه اسلامی را به طور مؤثر در برابر حملات روانی و اطلاعاتی مقاوم ساخت. این الگو، به ویژه در بحران های اطلاعاتی، جنگ رسانه ای و نیاز به تقویت انسجام داخلی جوامع معاصر، چارچوبی قابل تطبیق و کارآمد ارائه می دهد.
۱۶۱۸.

فرصت های نظام بین الملل در حال گذار برای جمهوری اسلامی ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام سال ۷ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۲۴) 112 - 134

کلیدواژه‌ها: نظام بین الملل گذار جمهوری اسلامی ایران ائتلاف قدرت معنایی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۹
ظهور و افول قدرت های بزرگ، همواره یکی از موضوعات مهم در نظام بین الملل بوده است. با شروع قرن بیست ویکم این گزاره در بین ناظران و تحلیل گران قوت گرفته که دوران گذار در نظام بین الملل شروع شده و نظم بین المللی مورد نظر ایالات متحده آمریکا بعد از فروپاشی شوروی در حال تغییر است. با توجه به تاکید نئورئالیسم بر تاثیر پذیری کشورها از نظام بین الملل، دوران گذار می تواند برای جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از قدرت های منطقه ای دارای فرصت باشد. سئوال اصلی پژوهش عبارت است از: نظام بین الملل در حال گذار چه فرصت هایی برای جمهوری اسلامی ایران دارد؟ فرضیه پژوهش بیان می کند دوران نظام بین الملل در حال گذار فرصت هایی همچون همکاری راهبردی با قدرت های نوظهور، استفاده از ظرفیت ائتلاف ها و پیمان های منطقه ای و بین المللی، افزایش کنشگری قدرت معنایی و کاهش اثر تحریم ها را برای جمهوری اسلامی ایران فراهم می نماید. نتایج پژوهش بیانگر این است که نظام بین الملل در حال گذار برای کشورهایی همچون جمهوری اسلامی ایران که مخالف نظام بین الملل آمریکا محور بوده، فرصت هایی را فراهم نموده است که استفاده از فرصت ها برای تامین منافع ملی جمهوری اسلامی ایران ضرورت دارد. این پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی بوده و از منابع کتابخانه ای و پویش اینترنتی برای جمع آوری داده ها استفاده شده است. 
۱۶۱۹.

واکاوی معنای «مکظوم» در آیه ی «و هو مکظوم» در تفاسیر، ترجمه های فارسی و انگلیسی و تطبیق آن با عهد عتیق(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی سال ۹ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیایی ۳۴) 82-103

کلیدواژه‌ها: یونس مکظوم اندوهناک خشمناک محبوس

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳ تعداد دانلود : ۱۸
مفسران و مترجمان فارسی و لاتین در معنا و ترجمه ی «مکظوم» در آیه ی «... وَ هُوَ مَکْظُوم » (قلم: 48) اختلاف نظر دارند. این آیه درباره ی حضرت یونس (ع) است که با حالتی خاص خداوند را ندا داد. معانیی چون غمناک، خشمناک، خشم فرو برده، مورد خشم واقع شده، محبوس، مأیوس و... برای آن ذکر شده است. مکان ندای حضرت یونس (ع) نیز مورد اختلاف است. شکم ماهی، تاریکی شب و تاریکی دریا، مکان-های مورد اختلاف است. این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه ای با هدف دست یابی به معنای دقیق تر این واژه در آیه ی مذکور با روش مطالعه تاریخی تطبیقی همراه با تحلیل داده ها صورت پذیرفته است. واژه پژوهان چند معنا برای این واژه ثبت کرده اند. همچنین در روایات، معانی متفاوتی برای معنای «مکظوم» نقل شده است. به علاوه این موضوع در عهد عتیق نیز آمده است: بررسی منابع لغت، تفاسیر، ترجمه های فارسی و لاتین و تحلیل آن ها، ذکر روایات و تحلیل آن ها و نهایتا مقایسه موضوع در قرآن و عهدین جهت ارائه معنایی دقیق تر، فرایند پژوهش حاضر را شکل می دهد. نتایج نشان می دهد که برخی از معانی ترجیحی فاقد پیشتوانه لغوی یا روایی است.
۱۶۲۰.

تحلیل گفتمان انتقادی قصیده سلاسل الذهب بر اساس نظریه نورمن فرکلاف(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: فرهنگ رضوی سال ۱۳ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۵۲ 103 - 129

کلیدواژه‌ها: گفتمان انتقادی شعر معاصر عربی فرکلاف سلیمان السلمان ایدئولوژی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۱۳
در دنیای امروز تحلیل گفتمان انتقادی با رویکردی نوین، فراتر از بررسی ساختار و زیبایی‌های زبانی، به دنبال رمزگشایی از مناسبات قدرت و ایدئولوژی در متن است. بر همین اساس، نظریه تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف یکی از کارآمدترین شیوه‌ها برای بررسی متون و کشف معنا در سطح متن و فرامتن است. سلیمان السلمان، شاعر فلسطینی الأصل و ساکن سوریه است که قصیده‌ای با عنوان «سلاسل الذهب» را تحت تأثیر سفر به مشهد در مدح و ثنای امام رضا g سروده است. این سروده سیاسی اجتماعی بازتاب دردهای شاعری است که از کودکی شاهد رنج‌های مردم فلسطین به دست رژیم اشغالگر صهیونیسم بوده است. در واقع، شاعر دردها و رنج‌های جامعه فلسطین را با امام رضا g بیان می‌کند و با التجا به ایشان به‌نوعی در پی ایجاد گفتمانی سیاسی با هدف تغییر نگرش‌ها و ایدئولوژی‌های حاکم بر جامعه خویش است. این پژوهش در تلاش است که با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی، مؤلفه‌های تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف را بر قصیده مذکور تطبیق دهد و به کشف اندیشه‌ها و گفتمان‌های نهفته در آن بپردازد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است شاعر در سطح توصیف با آرایه تکرار و با به‌کارگیری واژگانی مانند: «الإمام»، «الولی»، «الرضا»، «نور» بر جایگاه امامت در هدایت و سعادت جامعه تأکید کرده است. مؤلف در سطح تفسیر درصدد ایجاد گفتمانی بر پایه مقاومت و پایداری مردم فلسطین و سوریه است. در سطح تبیین نیز شاعر با بیان مهم‌ترین علت شهادت امام g، گفتمانی انتقادی مبتنی بر سازش برخی حکام عرب با رژیم اشغالگر صهیونیستی ایجاد کرده است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان