درخت حوزه‌های تخصصی

هدف تحقیق حاضر ارائه الگویی از عوامل کاهنده ریاکاری اخلاقی حسابرسان در خدمات حرفه ای می باشد. این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد اکتشافی-تبیینی است. جامعه آماری پژوهش شامل حسابرسان شاغل در حرفه و صاحب نظران حوزه حسابرسی است. نمونه گیری به صورت هدفمند و به شیوه نمونه گیری متوالی و بصورت گلوله برفی انجام شد که 15 نفر از حسابرسان و صاحب نظران مورد مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. داده های حاصل از مصاحبه ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد عوامل کاهنده ریاکاری اخلاقی حسابرسان در خدمات حرفه ای شامل عوامل سازمانی و مدیریتی (8 شاخص)، عوامل اخلاقی و فرهنگی (11 شاخص)، عوامل اقتصادی و مالی (8 شاخص)، عوامل حکمرانی و قانونی (5 شاخص) می باشند. درک دقیق این پس ران ها و ارتباط آنها با رفتارهای اخلاقی حسابرسان می تواند به پیشگیری از ریاکاری و ایجاد یک محیط حرفه ای و اخلاقی در حوزه حسابرسی کمک کند.

با توجه به اهمیت شفافیت و دقت در گزارشگری مالی و نقش روزافزون فناوری اطلاعات در بهبود فرآیندهای مالی، بررسی تأثیر پذیرش فناوری اطلاعات و ریسک حسابرسی بر کیفیت گزارشگری مالی از ضرورت بالایی برخوردار است. عدم مدیریت ریسک حسابرسی و استفاده ناکافی از فناوری های نوین می تواند منجر به کاهش دقت، افزایش خطا و کاهش اعتماد ذی نفعان به اطلاعات مالی شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر پذیرش فناوری اطلاعات و ریسک حسابرسی بر گزارشگری مالی و همچنین نقش تعدیل کنندگی ریسک حسابرسی در رابطه میان پذیرش فناوری اطلاعات و گزارشگری مالی انجام شد. جامعه آماری تحقیق شامل حسابرسان موسسه های حسابرسی معتمد بورس اوراق بهادار می باشد بود که تعداد آن ها 112 نفر برآورد شد. روش نمونه گیری به صورت تصادفی ساده و داده ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد لیکرت پنج گزینه ای در سه ماهه اول سال 1404 گردآوری شد. داده های جمع آوری شده پس از کدگذاری، با بهره گیری از نرم افزار SmartPLS و روش مدل سازی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که پذیرش فناوری اطلاعات اثر مثبت و معناداری بر کیفیت گزارشگری مالی دارد و موجب ارتقای شفافیت، قابلیت اتکا و به موقع بودن اطلاعات مالی می شود. همچنین ریسک حسابرسی اثر منفی و معناداری بر گزارشگری مالی دارد و افزایش ریسک منجر به کاهش کیفیت و شفافیت گزارش ها می گردد. علاوه بر این، ریسک حسابرسی نقش تعدیل کننده ای در رابطه میان پذیرش فناوری اطلاعات و گزارشگری مالی ایفا می کند؛ به طوری که در شرایط ریسک پایین، اثر مثبت فناوری اطلاعات تقویت و در شرایط ریسک بالا کاهش می یابد. نتایج پژوهش تأکید می کند که بهره گیری از فناوری اطلاعات به تنهایی کافی نیست و مدیریت ریسک حسابرسی شرطی اساسی برای بهبود کیفیت گزارشگری مالی محسوب می شود.

در دهه اخیر، گزارشگری غیرمالی و الزامات پایداری (ESG) به یکی از عوامل ساختاری دگرگونی نظام افشا و حسابرسی تبدیل شده اند. افزایش فشار نهادهای ناظر، سرمایه گذاران نهادی و استانداردگذاران بین المللی موجب شده شرکت ها علاوه بر اطلاعات مالی، آثار زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی فعالیت های خود را نیز در قالب استانداردهای جدید نظیر IFRS S1 و IFRS S2 افشا کنند. این تحول، دامنه و منطق حسابرسی را از «تأیید صورت های مالی» به «تضمین چندبعدی پایداری سازمان» گسترش داده و حسابرسان را با چالش های جدیدی در زمینه قضاوت حرفه ای، ارزیابی ریسک های غیرمالی، تشخیص سبزشویی و اعتبارسنجی داده های کیفی مواجه ساخته است. مرور نظام مند پژوهش های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ نشان می دهد که گزارشگری پایدار از طریق کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، تقویت حاکمیت شرکتی، افزایش شفافیت و گسترش دامنه مسئولیت حسابرس، کیفیت حسابرسی را ارتقا می دهد؛ هرچند ریسک های جدیدی مانند افشای نمادین و ضعف قابلیت اتکا در داده های ESG می توانند این رابطه را تضعیف کنند بنیاد استانداردهای بین المللی گزارشگری مالی 1 ( 2024)،کریستنسن و همکاران 2 (2022). این مقاله با هدف ارائه یک چارچوب یکپارچه، سازوکارهای اثرگذاری گزارشگری غیرمالی بر تحول نقش حسابرس و کیفیت حسابرسی را تبیین و مسیرهای پژوهشی آینده را تشریح می کند.

در دهه اخیر، اقتصاد ایران شاهد تحولات بنیادین در نظام مالیاتی خود بوده است که با هدف گذار از اقتصاد نفتی به اقتصاد مبتنی بر مالیات، شفافیت مالی و عدالت اقتصادی صورت گرفته است. این پژوهش با رویکردی جامع و تحلیلی، به بررسی اثرات دو رویداد مهم قانونی، یعنی «اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۹۴» و «اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده»، بر ارزش شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می پردازد. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می شود که مالیات نه تنها به عنوان یک هزینه بر جریان های نقدی شرکت اثر می گذارد، بلکه از طریق کانال های ساختار سرمایه، هزینه های نمایندگی و ریسک اطلاعاتی، پارامترهای ارزش گذاری را دگرگون می سازد. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری شامل تئوری های ساختار سرمایه (موازنه ایستا و سلسله مراتب)، تئوری نمایندگی و تئوری های مرتبط با سرمایه در گردش در بستر مالیات بر ارزش افزوده تشریح شده اند. سپس، تحلیلی از مواد قانونی کلیدی شامل ماده ۹۷ (حذف علی الرأس)، ماده ۱۳۲ (مشوق های سرمایه گذاری) و ماده ۱۰۵ (تثبیت نرخ) ارائه شده است. مرور ادبیات تحقیق نشان می دهد که اصلاحات سال ۱۳۹۴، به ویژه حذف شیوه تشخیص علی الرأس، با کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و ریسک سیستماتیک ناشی از برخورد سلیقه ای ممیزان، رابطه ای مثبت با ارزش شرکت داشته است. از سوی دیگر، اگرچه مالیات بر ارزش افزوده چالش های نقدینگی کوتاه مدت برای صنایع با دوره وصول مطالبات طولانی ایجاد کرده، اما در بلندمدت از طریق شفاف سازی زنجیره تأمین و حذف رقبای غیررسمی، به بهبود کیفیت سود و ارزش شرکت کمک کرده است. این پژوهش استدلال می کند که اثر خالص اصلاحات مالیاتی بر ارزش شرکت، برایند تقابل «کاهش سپر مالیاتی ناشی از کاهش نرخ ها» و «افزایش ارزش ناشی از کاهش ریسک و شفافیت» است که در سال های اخیر کفه ترازو به نفع شفافیت سنگینی کرده است.

هدف این پژوهش ارائه یک مدل جامع از عوامل مؤثر بر شکاف مالیاتی در کشورهای اسلامی است که بر اساس فراتحلیل ۳۷ نتیجه استخراج‌شده از ۱۷ مقاله منتشرشده تا سال ۲۰۲۴ به دست آمده است. سپس اعتبار این مدل با بررسی ۷۹ شرکت بورسی در ایران طی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ آزمون شده است. یافته اصلی نشان می‌دهد که شکاف مالیاتی در ایران با سایر کشورهای اسلامی تفاوت دارد و مدل اندازه‌گیری آن نیز متفاوت است. همچنین نتایج متاآنالیز نشان می‌کند که سودآوری، ارتباط سیاسی، موجودی کالا، جنسیت و جریان وجه نقد عملیاتی بر شکاف مالیاتی اثر دارند، اما مدیریت سود و رشد تأثیری معنادار ندارند. نتایج مطالعات ناهمگونی نشان می‌دهد که جنبه‌های دینی، رابطه بین هنجارهای اجتماعی و شکاف مالیاتی را تقویت می‌کنند. همچنین، با وجود داشتن دین مشترک، تفاوت در ساختارهای مالیاتی موجب ایجاد سطوح متفاوت شکاف مالیاتی در کشورهای اسلامی شده است. این مطالعه راهنمایی برای پژوهش‌های آتی فراهم می‌کند تا جنبه اسلام و دین را در مطالعات مربوط به شکاف مالیاتی در نظر بگیرند.

هدف: در گزارش های مالی، مالیات سهم دولت از سود شرکت ها است؛ اجتناب مالیاتی به معنای صرفه جویی مالیاتی ناشی از کاهش مالیات پرداختی عمومی است که گاهی اوقات، قانونی بودن آن، مورد تردید بوده و به مفهوم تعداد معاملات برای به حداقل رساندن بدهی های مالیاتی به شمار می آید. شرکت ها مسئولیت هایی در مقابل ذی نفعان، جامعه و افراد دارند که تحقق آن، در گرو رعایت سایر مسئولیت ها چون مسئولیت پذیری اجتماعی است که می تواند مسبب بهبود رهبری مالی شرکت شود. روش: پژوهش حاضر، رابطه ی اجتناب مالیاتی و رهبری مالی را با نقش مسئولیت پذیری اجتماعی، بررسی کرده که از نظر تقسیم بندی بر مبنای هدف، از نوع کاربردی و از نظر روش انجام پژوهش توصیفی- هم بستگی، پیمایشی است. جامعه ی آماری تحقیق، کلیه حسابداران رسمی عضو جامعه حسابداران رسمی بوده است. گزینش نمونه ها، بصورت تصادفی و در دسترس انجام و پرسش نامه ها در جامعه ی آماری توزیع شد. نسخه های جمع آوری شده، پس از حذف موارد ناقص و مخدوش، به تعداد 342 مورد در تجزیه و تحلیل شرکت داده شدند. روایی ابزار پژوهش به شیوه ی روایی صوری، محتوایی و تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ مورد محاسبه قرار گرفت. ابزار سنجش پرسش نامه ی ارتقاء سبک های رهبری مالی برگرفته از مدل باردنز و متزکاس (2007)، پرسش نامه ی اجتناب مالیاتی پژوهش هادیان و تحویلی (1392) و پرسش نامه ی مسئولیت اجتماعی کایرت (2015)، منطبق با پژوهش سبحانی و همکاران (1399)، با روش مقیاس پنج گزینه ای لیکرت بوده است. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش مدل یابی معادلات ساختاری با نرم افزار Smart PLS استفاده شد. یافته ها: نتایج حاکی از آن بود که بین اجتناب مالیاتی و سبک رهبری مالی، رابطه ی منفی و معناداری وجود دارد و مسئولیت پذیری اجتماعی اثر معنی داری بر رابطه بین اجتناب مالیاتی و سبک رهبری مالی،دارد. نتیجه گیری: می توان نتیجه گرفت هر چه اجتناب مالیاتی بیشتر شود، نوع و سبک رهبری مالی شرکت ها تغییر می یابد. به عبارتی این شرکت ها از نظر سبک رهبری، از خلاء الزامات قانونی و استانداردهای حسابداری استفاده نموده و به ارزش های فردی کمتر توجه می نمایند.

هدف: افشای ریسک آینده نگر یک جزء ارزشمند در پیش بینی سود تحلیلگران با توجه به تأثیر بالقوه آن بر ارزش شرکت است؛ بنابراین در این پژوهش، به تأثیر مقوله های الگوی افشای ریسک آینده نگر در بستر مدل یابی معادلات ساختاری پرداخته شده است. روش شناسی: روش پژوهش با استفاده ز ابزار پرسشنامه اجرا گردید و جامعه آماری را فعالان بازار سرمایه و اعضای هیئت علمی تشکیل می دهند.آزمون فرضیه ها با روش معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزار پی ال اس صورت گرفت. تحلیل عاملی تأییدی به روش کمترین مربعات جزئی جهت اعتبار یابی 29 متغیر اصلی و گویه های افشای ریسک آینده نگر مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها: یافته های حاصل از معادلات ساختاری بیانگر ارتباط مطلوب در ساختار عاملی الگو می باشد بدین صورت که بین متغیرهای مرتبه دوم افشای استراتژیک، افشای کسب وکار، لحن افشای ریسک آینده نگر، افشای ریسک مالی آینده نگر و افشای ریسک غیرمالی آینده نگر با متغیر های مرتبه اول آن ها ارتباط معناداری وجود دارد. همچنین بین متغیر مرتبه سوم افشای ریسک نرم آینده نگر با متغیر های مرتبه دوم (افشای استراتژیک، افشای کسب وکار، لحن افشای ریسک آینده نگر) و متغیر مرتبه سوم افشای ریسک سخت آینده نگر، با متغیر های مرتبه دوم (افشای ریسک مالی آینده نگر، افشای ریسک غیرمالی آینده نگر) روابط علی معناداری وجود دارد. همچنین در بررسی ارتباط بین متغیر مرتبه چهارم افشای ریسک آینده، با متغیر های مرتبه سوم (افشای ریسک نرم آینده نگر، افشای ریسک سخت آینده نگر) نشان داد که روابط علی معناداری وجود دارد. دانش افزایی: این پژوهش علاوه بر توسعه ادبیات افشای ریسک آینده نگر منجر به بهبود گزارشگری شده و اهمیت مقوله های الگو را نیز برای ذی نفعان مشخص می نماید.

هدف: هدف این پژوهش بررسی تاثیر حضور مدیران زن در هیئت مدیره بر سطح مالی شدن شرکت هاست. همچنین این مطالعه به بررسی نقش میانجی عملکرد زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیت شرکتی در رابطه بین مدیران زن و میزان مالی شدن شرکت ها می پردازد. روش: به منظور دستیابی به هدف پژوهش، نمونه ای برابر با 121 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی بازه زمانی 1396 تا 1401 معادل 726 سال- شرکت، با استفاده از تحلیل رگرسیون چندگانه مبتنی بر داده های ترکیبی مورد بررسی قرارگرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد که افزایش مدیران زن در هیئت مدیره به طور قابل توجهی مانع از مالی شدن شرکت می گردد. همچنین یافته ها نقش میانجی عملکرد زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیت شرکتی بر رابطه بین حضور مدیران زن و مالی شدن شرکت را تایید کرد. نتیجه گیری: حضور مدیران زن در هیئت مدیره، می تواند سطح مالی شدن شرکت را کاهش دهد. همچنین بهبود عملکرد زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیت شرکتی تاثیر منفی مدیران زن بر سطح مالی شدن شرکت را تقویت می کند. در واقع با حضور مدیران زن و سرمایه گذاری بخشی از منابع شرکت در مسائل زیست محیطی و اجتماعی میزان مالی شدن شرکت ها تنزل می یابد. این مورد می تواند هم به دلیل کاهش منابع در دسترس باشد و هم به دلیل افزایش نظارت خارجی بر شرکت. دانش افزایی: به طورکلی، این مطالعه روشی موثر برای کاهش ریسک مالی شدن شرکت ها از منظر ساختار حاکمیت داخلی شرکت ارائه داده و ادبیات رفتار اقتصادی زنان در حاکمیت شرکتی را توسعه می دهد.

با توجه به این که شیوع کووید- 19 در کشورهای جهان، بازارهای مالی و از جمله بازار رمزارزها را تحت تاثیر قرار داده، بررسی رفتار معامله گران در این بازار، طی همه گیری کووید-19 می تواند جالب توجه باشد. پژوهش حاضر با استفاده از روش پراکندگی مطلق مقطعی (CSAD) و تکنیک حداقل مربعات معمولی، رفتار گله ای در بازار رمزارزها را در پنج دوره زمانی مجزا (کل دوره زمانی، قبل و در طول دوره  همه گیری کووید-19، بازار صعودی (گاوی) و نزولی (خرسی)) با استفاده از داده های قیمت روزانه چهار رمزارز بزرگ بر اساس ارزش بازار (بیت کوین، اتریوم، تتر و ریپل) از  ژانویه 2019 تا دسامبر 2021 مورد بررسی قرار داده است. نتایج تحقیق نشان دهنده وجود رفتار گلهای قوی در سراسر بازار طی دوره مورد مطالعه بوده و به این معنی است که در این دوره، سرمایه گذاران، عملکرد بازار را دنبال می کنند. همچنین نتایج بیانگر این است که رفتار گله ای در دوره قبل از شیوع کووید-19 در بازار مشاهده نمی شود، در حالی که همه گیری کووید- 19، رفتار گله ای در بازار رمزارزها را به دنبال دارد. بر اساس یافته های پژوهش، رفتار گله ای، تنها در بازار صعودی (گاوی) به طور معنی داری تایید می شود و بنابراین می توان گفت که معامله گران در بازار رمزارزها در طول دوره همه گیری کووید- 19 و نیز در بازار صعودی،  تصمیمات معاملاتی مشابهی را اتخاذ می کنند.

غیرخطی بودن و نوسانات بالای سری های زمانی مالی، پیش بینی قیمت سهام را دشوار کرده است. هرچند با پیشرفت های اخیر در حوزه یادگیری عمیق و استفاده از مدل های شبکه های عصبی مانند RNN، LSTM و GRU، بهبودهای قابل توجهی در تحلیل این نوع داده ها به وجود آمده است، اما سیستم های مالی پیچیده و پویا به راحتی تحت تأثیر نویز قرار می گیرند. وجود نویز در سری های زمانی باعث می شود که مدل های یادگیری عمیق به سختی بتوانند الگوها و ویژگی های پنهان سری های زمانی را استخراج کنند و در نتیجه، توانایی یادگیری و دقت پیش بینی مدل های یادگیری عمیق کاهش می یابد. تحقیقات نشان داده است که روش تجزیه کامل به مجموعه مؤلفه های مود تجربی (CEEMD) ممکن است در تجزیه و تحلیل سری های زمانی مالی مؤثر باشد. پژوهش حاضر به دنبال طراحی یک مدل بر اساس تجزیه سری های زمانی برای پیش بینی یک روز آینده است. در این راستا، این پژوهش در چهار ساختار، مدل CEEMD را با مدل های یادگیری عمیق مانند RNN، LSTM و GRU و مدل آماری ARMA ترکیب کرده است. برای ارزیابی مدل ها از داده شاخص کل و داده های قیمت سهام 34 شرکت فعال تر بورس تهران مربوط به بازه زمانی فروردین 1396 تا فروردین 1401 استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که تجزیه داده های خام می تواند فرآیند استخراج ویژگی ها و الگوها را برای یادگیری ماشین تسهیل نماید. به علاوه، مدل CEEMD-ARMA-LSTM نسبت به مدل های ترکیب نشده دقت پیش بینی را 3 درصد افزایش داده است.

حسابرسان همواره بدنبال مدیریت زمان خود هستند تا اثربخشی حسابرسی را بهبود ببخشند. در پژوهش حاضر به بررسی تاثیر مدیریت زمان بر اثربخشی حسابرسی با نقش تعدیلی استقلال حسابرس و پیچیدگی کار پرداخته شده است. جامعه آماری تحقیق شامل اعضای جامعه حسابداران رسمی می باشد و تعداد آنها 216 در نظر گرفته شده است و قلمرو زمانی تحقیق نیز شش ماه اول سال 1402 می باشد. ویژگی های فردی مورد بررسی حسابرسان شامل جنسیت، میزان تحصیلات و وضعیت سنی آنها بوده است. برای اندازه گیری متغیرهای تحقیق از ابزار پرسش نامه (محقق ساخته و اقتباس شده) بوده است. یافته های تحقیق نشان می دهند که مدیریت زمان بر اثربخشی حسابرسی تاثیر مستقیم دارد. همچنین، استقلال حسابرس بر اثربخشی حسابرسی تاثیر مستقیم دارد. ولی، پیچیدگی کار بر اثربخشی حسابرسی تاثیر منفی دارد. اما، استقلال حسابرس بر رابطه بین مدیریت زمان و اثربخشی حسابرسی تاثیر مستقیم دارد. ولی، پیچیدگی کار بر رابطه بین مدیریت زمان و اثربخشی حسابرسی تاثیر منفی دارد.

با توجه به اهمیت روزافزون شفافیت و امنیت در فرآیندهای مالی، بررسی تاثیرات بلاکچین به عنوان یکی از نوآورانه ترین تکنولوژی های دهه اخیر بر حسابداری مدیریت ضروری به نظر می رسد. هدف پژوهش حاضر بررسی شرایط و عوامل مؤثر بر نقش فناوری بلاکچین در بهبود حسابداری مدیریت می باشد. جامعه پژوهش شامل خبرگان حسابداری و استادان دانشگاهی در رشته حسابداری مدیریت در سطح بین المللی است. به منظور استخراج مؤلفه های مؤثر بر تکنولوژی بلاکچین در حسابداری مدیریت، از رویکرد مرور نظام مند مبانی نظری و مصاحبه نیمه ساختاریافته با 7 خبره بین المللی استفاده شد. روش پژوهش، رویکرد داده بنیاد بوده و نمونه گیری خبرگان بر مبنای اشباع نظری داده ها صورت گرفت. این پژوهش در سال 1403 انجام شد. نتایج نشان داد که الگوی پژوهش را می توان در شش مقوله محوری (1 مقوله)، شرایط علّی (22 مقوله)، شرایط زمینه ای (21 مقوله)، راهبردها (14 مقوله)، شرایط مداخله ای (24 مقوله) و پیامدها (11 مقوله) طبقه بندی نمود. نتایج نشان داد که فناوری بلاکچین با افزایش شفافیت، کاهش هزینه ها از طریق حذف واسطه ها، و بهبود کارایی با خودکارسازی فرآیندها، به بهبود عملکرد سازمان ها کمک می کند. همچنین، بلاکچین با رمزنگاری داده ها، امنیت اطلاعات را تقویت می کند و تغییر نقش حسابداران مدیریت از فعالیت های سنتی به تحلیل داده ها و مشاوره تخصصی را تسهیل می نماید.

هدف: ریسک پذیری بانکی یکی از مؤلفه های بنیادین در سنجش پایداری مالی نظام های اقتصادی به شمار می رود و تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله ساختار مالکیت، نوع سهامداران و رفتار سرمایه گذاران قرار دارد. در این میان، افق سرمایه گذاری نهادی—اعم از کوتاه مدت یا بلندمدت—می تواند نقش تعیین کننده ای در نحوه مواجهه بانک ها با انواع ریسک های بازار ایفا کند. سرمایه گذاران نهادی با افق های متفاوت، رویکردهای گوناگونی در نظارت، تخصیص منابع و واکنش به نوسانات بازار اتخاذ می کنند که این تفاوت ها می تواند پیامدهای مستقیم بر سطح ریسک پذیری بانک ها داشته باشد. با توجه به پیچیدگی، چندبعدی بودن و غیرخطی بودن رابطه میان افق سرمایه گذاری و ریسک پذیری، استفاده از مدل های سنتی تحلیل مالی نظیر رگرسیون خطی یا شبکه های عصبی پیش خور با محدودیت هایی مواجه است. این مدل ها غالباً در شناسایی الگوهای پنهان، روابط غیرخطی و ویژگی های محلی داده های مالی ناکارآمد هستند. از این رو، هدف اصلی پژوهش حاضر، بهره گیری از شبکه های عصبی کانولوشنالی (CNN) برای مدل سازی دقیق تر رابطه افق سرمایه گذار نهادی با ریسک پذیری بانکی در داده های ساختاریافته بانک های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. روش: این مطالعه از نوع کاربردی بوده و با رویکرد توصیفی-همبستگی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه بانک های فعال در بورس تهران طی سال های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۹ بود. داده های مربوط به افق سرمایه گذاری نهادی (کوتاه مدت و بلندمدت) و شاخص های ریسک پذیری بانکی استخراج گردید و به منظور پردازش توسط شبکه های کانولوشنالی، به ماتریس های ۴×۴ تبدیل شدند. سه مدل CNN با تعداد فیلترهای 64، 128 و 256 طراحی و آموزش داده شدند تا عملکرد آن ها در شناسایی الگوهای پیچیده و پیش بینی دقیق تر رابطه مورد نظر ارزیابی شود. برای سنجش کیفیت مدل ها از معیارهای دقت (Accuracy)، امتیاز F1 و سطح زیر منحنی ROC (AUC) استفاده شد. یافته ها: نتایج حاصل از مدل سازی نشان داد که همبستگی میان افق سرمایه گذاری کوتاه مدت و ریسک پذیری بانکی برابر با 0.86 بوده که به مراتب قوی تر از همبستگی افق بلندمدت با ریسک پذیری (0.72) است. این یافته حاکی از آن است که سرمایه گذاران نهادی با افق کوتاه مدت، به دلیل واکنش پذیری سریع تر نسبت به تغییرات بازار، نقش مؤثرتری در کاهش ریسک های بانکی ایفا می کنند. از میان سه مدل طراحی شده، شبکه 64 فیلتری (CNN64) با دقت 0.829، امتیاز F1 برابر با 0.815 و AUC برابر با 0.842، بالاترین عملکرد را در مدل سازی رابطه مورد نظر داشت. این مدل توانست با استخراج ویژگی های محلی و شناسایی الگوهای پیچیده در داده های مالی، عملکردی به مراتب بهتر از مدل های سنتی ارائه دهد و اثربخشی شبکه های کانولوشنالی در تحلیل های مالی را به اثبات رساند. نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان داد که شبکه های عصبی کانولوشنالی، به ویژه در ساختارهای سبک تر مانند CNN64، ابزار قدرتمندی برای تحلیل روابط پیچیده و غیرخطی در داده های مالی هستند. استفاده از این مدل ها در تحلیل افق سرمایه گذاری نهادی و ریسک پذیری بانکی، نه تنها دقت پیش بینی را افزایش می دهد، بلکه امکان تفسیر بهتر رفتار بازار، شناسایی الگوهای پنهان و اتخاذ تصمیمات سرمایه گذاری آگاهانه تر را فراهم می سازد. تمرکز بر افق کوتاه مدت به عنوان عامل مؤثر در کاهش ریسک های بانکی، می تواند راهگشای تدوین سیاست های نظارتی، طراحی ابزارهای کنترلی و توسعه راهبردهای سرمایه گذاری هوشمندانه تر در صنعت بانکداری باشد. پیشنهاد می شود در مطالعات آتی، از مدل های یادگیری ماشین متنوع تری مانند درخت های تصمیم گیری، مدل های تصادفی و شبکه های عمیق تر استفاده شود و تأثیر عوامل کلان اقتصادی نظیر نرخ بهره، تورم و سیاست های پولی نیز در تحلیل ها لحاظ گردد. همچنین، گسترش دامنه تحقیق به سایر بازارهای مالی، نمونه های بین المللی و بازه های زمانی بلندمدت می تواند به تعمیم پذیری نتایج، افزایش اعتبار بیرونی و توسعه نظری در حوزه مدیریت ریسک بانکی کمک شایانی نماید.

پژوهش حاضر به بررسی رابطه سرمایه گذاران نهادی پایدار و عملکرد پایداری شرکت با اجتناب مالیاتی می پردازد. این پژوهش ازنظر ماهیت و روش توصیفی و ازنظر هدف، یک پژوهش کاربردی بوده و ازآنجایی که در پژوهش حاضر وضعیت موجود متغیرها با استفاده از جمع آوری اطلاعات، از طریق اطلاعات گذشته مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفته است، در ردیف مطالعات توصیفی و از نوع پس رویدادی گنجانده می شود. در مسیر انجام این پژوهش، دو فرضیه تدوین و 167 شرکت از طریق نمونه گیری به روش حذف سیستماتیک برای دوره زمانی 8 ساله بین 1394 تا 1401 انتخاب شده و داده های مربوط به متغیرهای پژوهش بعد از گردآوری در نرم افزار اکسل با استفاده از نرم افزار آماری ایویوز مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها نشان داد که سرمایه گذاران نهادی پایدار و عملکرد پایداری شرکت با اجتناب مالیاتی رابطه معکوس معناداری دارد، یعنی هرچه پایداری سهامداران نهادی و عملکرد پایداری شرکت بیشتر باشد، شرکت نسبت به پرداخت مالیات، اجتناب کمتری خواهد داشت.

جهت گیری تحقیقات مرتبط با اصلاحات حسابداری در بخش عمومی طی سه دهه گذشته به طور قابل توجهی دستخوش تحول شده است. این مقاله باهدف تبیین روند تکامل پژوهش ها در زمینه به کارگیری حسابداری تعهدی در بخش عمومی تدوین شده و به شناسایی مسیرهای بالقوه برای تحقیقات آینده می پردازد. این مطالعه با مرور جامع ادبیات پژوهشی به بررسی پیامدهای منفی پذیرش حسابداری تعهدی در بخش عمومی و شناسایی زمینه های پژوهشی آینده می پردازد. نمونه مورد بررسی شامل ۱۰۶ مقاله بین المللی (۱۹۸۰–2022) از مجلات حوزه حسابداری و مدیریت بخش عمومی و 71 مقاله داخلی (۱۳۶۰–۱۴۰2) است. یافته ها نشان می دهد توجه به پیامدهای منفی حسابداری تعهدی در بخش عمومی در سال های اخیر افزایش چشمگیری یافته است. در سطح درون سازمانی، مقاومت در برابر تغییر، ازجمله ایجاد نفاق سازمانی و ترس ازدست دادن استقلال و افزایش سازوکارهای کنترلی، پرتکرارترین چالش ها بوده است. در سطح برون سازمانی نیز کاهش قابلیت اتکا و شفافیت، و تضعیف کنترل و پاسخگویی دموکراتیک، از مهم ترین پیامدهای منفی شناسایی شده اند. تحقیقات داخلی تاکنون عمدتاً بر امکان سنجی و موانع اجرای حسابداری تعهدی متمرکز بوده اند و بررسی مستقلی از پیامدهای منفی این سیستم انجام نشده است. این مقاله با مرور ادبیات حسابداری تعهدی در بخش عمومی، تحولات، نقدها و دیدگاه های مخالف را بررسی کرده و با شناسایی شکاف های پژوهشی، پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده ارائه می دهد. این پژوهش با تمرکز بر شکاف های پژوهشی، به ادبیات اصلاحات حسابداری بخش عمومی افزوده و پیامدهای گسترده آن را برای سیاست گذاران، مانند دیوان محاسبات، برجسته می کند.

بررسی ها نشان می دهد دولت به طیف وسیعی از اشخاص حقیقی و حقوقی، دولتی و غیردولتی بدهکار است که از مهم ترین آنها می توان به بانک مرکزی اشاره کرد. بدهی دولت دارای نقش مهمی در هر دو دوره کوتاه مدت و بلندمدت در اقتصاد است. ساز و کار تسویه بدهی ها با توجه به پویایی آن ها و تغییر شرایط اقتصادی مهم است. اگر بدهی دولت در جهت ارتقای ظرفیت های اقتصادی استفاده شود، موجب کاهش نرخ تورم می شود. با این حال رقم رو به رشد بدهی های دولت نیازمند بررسی راه های رفع آن، می باشد. لذا پژوهش حاضر با هدف تعیین عوامل موثر بر رفع بدهی های دولت ایران به بانک مرکزی در سال 1403 با نمونه انتخابی از 10 ساله اخیر داده های بانک مرکزی انجام شد. پژوهش از لحاظ روش گردآوری داده ها توصیفی- شاخه همبستگی و از لحاظ هدف کاربردی بوده و داده ها از طریق منابع کتابخانه ای جمع آوری شده و با نرم افزار spss با رگرسیون خطی و غیرخطی تحلیل گردید. پژوهش با در نظر گرفتن عوامل تولید ناخالص داخلی، درآمدهای مالیاتی، نرخ تورم و میزان فروش اوراق بهادار به عنوان عوامل موثر برای رفع بدهی ها، به این نتیجه رسید که این عوامل در سطح معناداری 95 درصد به صورت غیرخطی معنادار هستند. به این ترتیب با افزایش بدهی ها، دولت بایستی میزان مالیات های دریافتی، فروش اوراق بهادار و رشد اقتصادی را افزایش داده تا بتواند ضمن مهار تورم، بدهی ها را کنترل کند.

بورس اوراق بهادار به عنوان یکی از مهم ترین منابع تأمین مالی شرکت ها و بستر سرمایه گذاری پس اندازهای افراد جامعه، در سال های اخیر توانسته است بخش زیادی از سرمایه های داخلی را جذب و به عنوان بخشی از بازار سرمایه، نقشی اساسی در رشد و توسعه اقتصادی کشور ایفا کند. باوجود اهمیت نقش بازار سهام در اقتصاد ایران به بررسی دقیق رفتار سرمایه گذاران و واکنش های آنان در برابر تغییرات اقتصادی و اجتماعی کمتر توجه شده است. در این پژوهش، بررسی رفتار توده وار در بورس اوراق بهادار تهران در شرایط مختلف اقتصادی و اجتماعی نظیر قبل و بعد از نوسانات نرخ ارز، قبل و بعد از وقوع پاندمی کووید 19 و در شرایط بازارهای خرسی و گاوی طی دوره زمانی فروردین 1394 تا اسفند 1401 براساس شاخص کل قیمت سهام و شاخص 50 شرکت برتر بررسی شده است. تحلیل داده ها با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی  (OLS)و رگرسیون چارکی انجام شده است. نتایج پژوهش حاکی ازاین است که رفتار توده وار به طور درخور توجهی در بازار سهام ایران طی کل دوره بررسی شده و در بیشتر چارک ها (از چارک 05/0 تا 75/0) در هر دو شاخص مشاهده شده است. براساس نتایج به دست آمده وجود رفتار توده وار در دوره قبل از نوسانات شدید نرخ ارز به وضوح مشهود است؛ اما پس از آن، به دلیل عدم معناداری ضریب به دست آمده نمی توان وجود رفتار توده وار را تأیید کرد. نتایج پژوهش نشان داد که رفتار توده وار قبل از شیوع ویروس کووید در بازار سهام ایران وجود داشته است، اما پس از شیوع ویروس، این رفتار به طور درخور توجهی کاهش یافت و حتی در برخی موارد به رفتار توده وار معکوس تبدیل شد؛ علاوه براین، تحلیل ها نشان داد که در بازارهای خرسی و گاوی نیز رفتار توده وار به ویژه در چارک های پایین تر بازار مشهود بوده است.

بازارهای کارا به عنوان یکی از اصول بنیادی در نظریه های مالی، نقش مهمی در تعیین ارزش شرکت ها دارند. بااین حال، ناسازگاری های مشاهده شده در این بازارها می تواند پیش بینی ارزش شرکت را با چالش هایی مواجه کند. در این پژوهش، تأثیر ناسازگاری های بازارهای کارا بر پیش بینی ارزش شرکت ها مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، ابتدا مفاهیم مرتبط با کارایی بازار، فرضیه بازار کارا و عوامل مؤثر بر ناسازگاری های آن تبیین شده و سپس اثر این ناسازگاری ها بر مدل های ارزش گذاری شرکت بررسی شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که عواملی نظیر عدم تقارن اطلاعاتی، نوسانات رفتاری سرمایه گذاران و تأخیر در انعکاس اطلاعات در قیمت سهام، از جمله مهم ترین دلایل ناکارآمدی بازارها هستند. این عوامل باعث می شوند که مدل های پیش بینی ارزش شرکت ها دچار خطا شده و سرمایه گذاران و تحلیل گران مالی نتوانند برآورد دقیقی از ارزش واقعی شرکت ها داشته باشند. در نتیجه، شناخت دقیق ناسازگاری های بازار می تواند به بهبود روش های ارزش گذاری و تصمیم گیری های سرمایه گذاری منجر شود.

پژوهش حاضر به بررسی رابطه کوته بینی مدیران و سرمایه گذاری دوسویه در نوآوری با نقش تعدیل گری عدم قطعیت سیاست اقتصادی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می پردازد. این پژوهش از نظر ماهیت و روش توصیفی و از نظر هدف، یک پژوهش کاربردی بوده و از آنجایی که در پژوهش حاضر وضعیت موجود متغیرها با استفاده از جمع آوری اطلاعات، از طریق اطلاعات گذشته مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است، در ردیف مطالعات توصیفی و از نوع پس رویدادی گنجانده می شود. در مسیر انجام این پژوهش، دو فرضیه اصلی تدوین و 167 شرکت از طریق نمونه گیری به روش حذف سیستماتیک برای دوره زمانی 7 ساله بین 1396 تا 1403 انتخاب شده و داده های مربوط به متغیرهای پژوهش بعد از گردآوری در نرم افزار اکسل با استفاده از نرم افزار آماری ایویوز نسخه 10 با الگوی رگرسیون چندمتغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از آزمون فرضیات نشان داد: بین کوته بینی مدیران و سرمایه گذاری دوسویه در نوآوری رابطه مستقیم معناداری وجود دارد. همچنین عدم قطعیت سیاست اقتصادی بر رابطه بین کوته بینی مدیران و سرمایه گذاری دوسویه در نوآوری تاثیر مستقیم معناداری دارد.

در این پژوهش تأثیر استقلال رئیس هیئت مدیره بر ریسک شرکت و هزینه بدهی بررسی شده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی همبستگی مبتنی بر تحلیل رگرسیون چندمتغیره انجام شده است. جامعه آماری غربال شده شامل ۱۵۳ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی یک دوره یازده ساله از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ است. داده های مورد نیاز از سایت کدال و آرشیو بورس اوراق بهادار تهران گردآوری شده اند. به منظور آزمون فرضیه ها از تکنیک های اقتصادسنجی و نرم افزار ایویوز استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان داد استقلال رئیس هیئت مدیره تأثیر معناداری بر ریسک شرکت ندارد، ولی بر هزینه بدهی تأثیر منفی و معناداری دارد. این نتایج حاکی از آن است که در محیط ایران، استقلال رئیس هیئت مدیره از منظر اعتباردهندگان می تواند یک مکانیسم حاکمیت شرکتی موثر برای کاهش احتمال نکول شرکت باشد؛ با این حال، سرمایه گذاران آن را در ارزیابی شرکت در نظر نمی گیرند. همچنین، نتایج نشان داد ریسک شرکت منجر به افزایش هزینه بدهی می شود، ولی استقلال رئیس هیئت مدیره می تواند اثرات نامطلوب ریسک شرکت بر هزینه بدهی را کاهش دهد یا به عبارتی آن را تضعیف کند. این یافته ها دستاوردهای مفیدی برای حاکمیت شرکتی در محیط ایران دارد.