معصومه علیپور یگانه

عینیت یکی از ارکان مشروعیت در حسابداری است، اما مسیر تحول آن نشان می دهد که نمی توان آن را صرفاً بازتاب بی طرف واقعیت اقتصادی دانست. در رویکرد پوزیتیویستی، عینیت بر مشاهده پذیری، اندازه گیری و جدایی ناظر از واقعیت استوار بود و اطلاعات مالی به منزله نمایش خنثای رویدادها تلقی می شد. با ظهور پساپوزیتیویسم، عینیت بر آزمون پذیری، خطاپذیری و توافق میان ذهنی مبتنی شد و به جای جستجوی حقیقت قطعی، امکان نقد مستقل اهمیت یافت. رویکردهای ساخت گرایانه و انتقادی نشان دادند که صورت های مالی در بستر زبان، نهادهای حرفه ای و روابط قدرت شکل می گیرند و حسابداری واقعیت را می سازد نه صرفاً ثبت می کند. در این شرایط، عینیت از ویژگی عدد به ویژگی فرآیند تبدیل شده است: شفافیت درباره مفروضات، مستندسازی قضاوت ها و قابلیت بررسی مستقل جایگزین ادعای بی طرفی می شود. در ارزش گذاری های پیچیده و محیط های پرریسک، سه بعد سنتی عینیت مدرکی، اندازه گیری و تأییدی به تنهایی کفایت ندارند و نقش حسابرس از تأیید نتیجه به ارزیابی منطق و روش تولید عدد تغییر می کند. این مقاله با مرور ادبیات فلسفه علم و حسابداری انتقادی، نشان می دهد که عینیت سازه ای چندلایه و نهادی است و تقویت آن مستلزم تمرکز بر فرآیند، شفافیت و پاسخ گویی حرفه ای است.

در دهه اخیر، گزارشگری غیرمالی و الزامات پایداری (ESG) به یکی از عوامل ساختاری دگرگونی نظام افشا و حسابرسی تبدیل شده اند. افزایش فشار نهادهای ناظر، سرمایه گذاران نهادی و استانداردگذاران بین المللی موجب شده شرکت ها علاوه بر اطلاعات مالی، آثار زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی فعالیت های خود را نیز در قالب استانداردهای جدید نظیر IFRS S1 و IFRS S2 افشا کنند. این تحول، دامنه و منطق حسابرسی را از «تأیید صورت های مالی» به «تضمین چندبعدی پایداری سازمان» گسترش داده و حسابرسان را با چالش های جدیدی در زمینه قضاوت حرفه ای، ارزیابی ریسک های غیرمالی، تشخیص سبزشویی و اعتبارسنجی داده های کیفی مواجه ساخته است. مرور نظام مند پژوهش های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ نشان می دهد که گزارشگری پایدار از طریق کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، تقویت حاکمیت شرکتی، افزایش شفافیت و گسترش دامنه مسئولیت حسابرس، کیفیت حسابرسی را ارتقا می دهد؛ هرچند ریسک های جدیدی مانند افشای نمادین و ضعف قابلیت اتکا در داده های ESG می توانند این رابطه را تضعیف کنند بنیاد استانداردهای بین المللی گزارشگری مالی 1 ( 2024)،کریستنسن و همکاران 2 (2022). این مقاله با هدف ارائه یک چارچوب یکپارچه، سازوکارهای اثرگذاری گزارشگری غیرمالی بر تحول نقش حسابرس و کیفیت حسابرسی را تبیین و مسیرهای پژوهشی آینده را تشریح می کند.

هدف از این بررسی تاثیر تخصص هیات مدیره و حق الزحمه حسابرسی بر مدیریت سود با توجه به نقش تعدیل کننده رشد فروش در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی است. نمونه آماری شامل 133 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است که دوره 1395- 1401 فعال بوده اند. روش آماری این پژوهش رگرسیون چند متغیره است. جهت آزمون فرضیه ها از نرم افزار Eviews نسخه 10 استفاده گردید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که حق الزحمه حسابرسی بر مدیریت سود تأثیر مثبت و معناداری دارد و تخصص هیئت مدیره بر مدیریت سود تاثیر مثبت و معناداری دارد و پاداش مدیرعامل، حق الزحمه حسابرسی و تخصص هیئت مدیره بر مدیریت سود با توجه به نقش تعدیل کننده رشد فروش تاثیر مثبت و معناداری دارد.