ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۲٬۲۰۱ تا ۲٬۲۲۰ مورد از کل ۸۳٬۴۴۶ مورد.
۲۲۰۱.

تحلیلی بر رابطه بُعد بینشی انسان و میل به فرزندآوری در قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۹ تعداد دانلود : ۱۰۲
بُعد بینشی یکی از ابعاد وجودی انسان است که نقش بسزایی در رفتار وی دارد. یکی از کنش های انسانی متأثر از آگاهی، ازدواج و فرزندآوری است. بینش فطری انسان نقش مستقیم در این زمینه دارد. یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار در میزان زاد و ولد در کنار مسائل مالی، نوع نگرش انسان است. سؤال اینکه رابطه بینش انسان با میل به فرزندآوری چگونه است؟ آیا اثر منفی داشته و مانع تکثیر نسل می شود یا اینکه تأثیرش مثبت بوده و موجب افزایش فرزندآوری می گردد؟ هدف تحقیق آَشنایی بیشتر مردم با دیدگاه قرآنی و بینش صحیح جهت تشویق آنان به فرزندآوری است. این مقاله با شیوه مطالعه اسنادی و روش پردازش توصیفی تحلیلی تفسیری به بررسی رابطه بُعد بینشی با میل به فرزندآوری در قرآن می پردازد. یافته های تحقیق حاکی است که در نگاه قرآن، انسان فطرتاً خدای خالق، مالک، رب و رازق را می شناسد. ضعف در این بینش بهانه ترک ازدواج، بی فرزندی یا تک فرزندی است. زشتی قتل در نظر انسان، گواه ناپسندی کم شدن جمعیت برای وی می باشد. کشتن فرزندان از روی جهل و با دلایل واهی مانند ترس از فقر است. تقویت بینش انسان در جلوگیری از کشتن اولاد مانند سقط جنین تأثیر فراوان دارد. ادامه حیات بشر در کره خاکی به ازدواج صحیح و فرزندآوری است و همجنس گرایی و حیوان فرزندی خلاف مقتضای عقل و دین است.
۲۲۰۲.

تعارض فقه و حقوق عرفی در جرم انگاری: تحلیل موردی در نظام حقوق کیفری ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۶ تعداد دانلود : ۱۱۲
نظام حقوق کیفری ایران، با بهره گیری هم زمان از منابع فقه اسلامی و ملاحظات عرفی مدرن، با تعارض هایی بنیادین در حوزه جرم انگاری مواجه است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از تحلیل نمونه های عینی، چون جرم انگاری ارتداد، شرب خمر و محدودیت های مبتنی بر احکام ثانویه، به بررسی مبانی و جلوه های تعارض میان فقه و حقوق عرفی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که در بسیاری از موارد، احکام فقهی سنتی بدون ارزیابی دقیق از ضرورت اجتماعی، تناسب کیفری و موازین حقوق بشری، مبنای جرم انگاری قرار گرفته اند. این وضعیت منجر به تزاحم میان قواعد فقهی و اصول حقوقی نوین مانند کرامت انسانی، حریم خصوصی، آزادی عقیده و اصل قانونی بودن جرم و مجازات شده است. در این راستا، پژوهش با تحلیل نظریه های «مقاصد شریعت»، «اجتهاد زمینه مند» و «حقوق بشر اسلامی»، راهکارهایی برای کاهش این تعارض پیشنهاد می دهد. همچنین نقش نهادهایی چون قانون گذار و شورای نگهبان در اصلاح رویه های تقنینی و ایجاد توازن میان فقه و عرف، مورد واکاوی قرار گرفته است. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که تنها از طریق تلفیق عقلانیت فقهی با الزامات اجتماعی و حقوقی می توان به نظامی کیفری منسجم، مشروع و کارآمد دست یافت. این مقاله، درنهایت، بر لزوم بازنگری در مبانی تقنین کیفری و تقویت گفتگوی بین رشته ای میان فقه، حقوق و جرم شناسی تأکید دارد.
۲۲۰۳.

تحلیل جامعه شناختی زیارت به مثابه صنعت توریسم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۴ تعداد دانلود : ۷۱
زیارت یکی از مهم ترین جلوه های دین داری است که مانند سایر پدیده های اجتماعی از پیامدهای مدرنیته در امان نمانده و تحولات چشمگیری را به خود دیده است. این مقاله درصدد «تحلیل جامعه شناختی زیارت به مثابه صنعت توریسم» به عنوان یکی از پیامدهای مدرنیته می باشد. پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون بهره می برد. داده های این پژوهش بر اساس مصاحبه های نیمه ساختارمند و مطالعه منابع علمی معتبر بر اساس نمونه گیری هدفمند جمع آوری شده اند. با استفاده از «کدگذاری باز»، «کدگذاری انتخابی» و «کدگذاری محوری» در نهایت 29 مضمون پایه، 8 مضمون سازمان یافته و 3 مضمون فراگیر، یافته های این پژوهش را تشکیل می دهند. «عوامل مؤثر بر زیارت»، «پیامدها و چالش ها» و «راهکارهای افزایش ابعاد معنوی زیارت» مضامین فراگیر این مقاله می باشند. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که «تأثیرات مدرنیته»، «تأثیر عوامل فرهنگی»، «نقش نخبگان و کنشگران کلیدی (علمی و اجرایی)» و «نقش نهادها و سازمان های مدیریتی» عوامل کلی تأثیرگذار بر زیارت بوده و مهم ترین پیامد نیز «عرفی شدن زیارت» می باشد. در آخر راهکارهایی در دو سطح «فردی» و «سازمانی» جهت مقابله با چالش ها ارائه گردیده است.
۲۲۰۴.

نقش اخلاق درپی ریزی نظام اقتصادی تمدن نوین اسلامی با تأکیدبر روایات امام صادق(ع)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۱ تعداد دانلود : ۱۵۳
تمدن نوین اسلامی به مثابه طرح و گفتمانی نوین، نیازمند تبیین مبانی نظری خود براساس معارف و آموزه های قرآن و اهل بیت(ع) است. از مهم ترین ارکان هر تمدن، به ویژه تمدن اسلامی، مقوله اخلاق به شمار می رود. با توجه به جایگاه برجسته اخلاق در آموزه های اسلام و معارف اهل بیت(ع)، این پژوهش به بررسی نقش و کارکرد اخلاق در نظام اقتصادی تمدن نوین اسلامی با تأکید بر روایات امام صادق(ع) می پردازد. پرسش اصلی تحقیق آن است که آموزه های اخلاقی امام صادق(ع) چه نقشی در شکل گیری و جهت دهی به نظام اقتصادی تمدن نوین اسلامی دارند؟ یافته های پژوهش نشان می دهد آموزه های اخلاقی، از جمله تشویق به کار و تلاش، پرهیز از بیکاری و تنبلی، استقامت و پایداری در کار، رعایت عدالت، اصل مساوات، تقوا و نظم در امور، توجه به خیر و صلاح دیگران، پای بندی به عهد و پیمان ها، پرهیز از اضرار به غیر، یاری رسانی به نیازمندان، اجتناب از اسراف و تبذیر و موارد مشابه، نقشی بنیادین در پایه گذاری و سامان دهی یک نظام اقتصادی اخلاق محور در تمدن نوین اسلامی ایفا می کنند.  
۲۲۰۵.

تحلیل انتقادی رویکردهای شوپنهاور به متافیزیک جنسیت با تأکید بر دیدگاه آیت الله جوادی آملی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۷۰
این پژوهش به مقایسه و تحلیل تطبیقی دیدگاه های متافیزیکی آرتور شوپنهاور و آیت الله جوادی آملی در زمینه جنسیت می پردازد. شوپنهاور، متأثر از فرهنگ مردسالارانه و جبرگرایی زیستی قرن نوزدهم اروپا، جنسیت را به نقش های زیستی محدود کرده، زنان را موجوداتی ناقص می داند. درمقابل جوادی آملی، با تکیه بر انسان شناسی اسلامی و آموزه های قرآنی، بر کرامت ذاتی و برابری معنوی زن و مرد تأکید دارد و کمال انسانی را در بندگی خدا می بیند. این مطالعه با روشی تحلیلی-تطبیقی، متون اصلی این دو متفکر را بررسی و تفاوت های آنها را در بسترهای فرهنگی-فلسفی شان تحلیل می کند. مقایسه این دو دیدگاه که برای اولین بار انجام شده، نشان دهنده تأثیر عمیق پیشینه های فلسفی بر نگرش های جنسیتی است. نقد دیدگاه شوپنهاور از منظر عرفان اسلامی به ویژه تأکید بر زنان به عنوان مظهر صفات الهی، نوآوری کلیدی پژوهش است. یافته ها بر ضرورت بازنگری مفاهیم سنتی جنسیت و جایگزینی آنها با رویکردهای مبتنی بر برابری معنوی و عدالت جنسیتی تأکید دارند و راهکارهایی برای ارتقای برابری جنسیتی در جوامع معاصر پیشنهاد می دهند.
۲۲۰۶.

تحلیل معنای زندگی و رابطه آن با رستگاری از نگاه علامه جعفری(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۵۳
این مقاله به تحلیل معنای زندگی و رابطه آن با رستگاری از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری، یکی از برجسته ترین فیلسوفان و متفکران اسلامی می پردازد. هدف پژوهش، تبیین و بررسی ارتباط عمیق میان این دو مفهوم بنیادی در اندیشه اوست که زندگی را فراتر از حیات مادی و در راستای کمال و سعادت ابدی تعریف می کند. روش شناسی این مطالعه، تحلیلی بوده و مبتنی بر بررسی آثار مکتوب و آرای فلسفی است که در آن ها به مفاهیمی چون هدفمندی زندگی، اختیار انسان و پیوند آن با رستگاری پرداخته شده است. یافته های کلیدی پژوهش نشان می دهد، معنای زندگی در حرکت آگاهانه انسان به سوی تکامل و قرب الهی نهفته است و رستگاری به عنوان مقصد نهایی این مسیر، نتیجه انتخاب های آزادانه و مسئولانه انسان در هماهنگی با فطرت الهی است. همچنین، تأکید بر عقلانیت و خودآگاهی به عنوان ابزارهای دستیابی به این هدف، از ویژگی های بارز دیدگاه اوست. در نهایت، نتیجه گیری اصلی مقاله این است که در اندیشه علامه، معنای زندگی و رستگاری دو مفهوم جدایی ناپذیرند که در یک فرایند دوسویه قرار دارند؛ به گونه ای که جست وجوی معنا، انسان را به رستگاری رهنمون می شود و رستگاری، غایت و تحقق معنای حقیقی زندگی است. این دیدگاه، انسان را به تأمل در هویت وجودی و مسئولیت هایش دعوت می کند.
۲۲۰۷.

امت وسط و قوم برگزیده به مثابه امت های مأمور (بررسی تطبیقی رسالت جهانی در اسلام و یهودیت با تحلیل تفاسیر علامه طباطبایی و راشی)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۵۰
پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم «امت وسط» در قرآن کریم و «قوم برگزیده» در متون مقدس یهودی انجام شده است. این دو مفهوم بیانگر جایگاه خاصی برای گروهی از انسان ها در تحقق اراده الهی در جهان هستند. این مقاله با رویکردی تطبیقی، به بررسی این دو مفهوم در اسلام و یهودیت پرداخته و تلاش می کند با تحلیل تفاسیر معتبر اسلامی و یهودی، رسالت جهانی این دو امت را واکاوی کند. در اسلام، امت وسط به عنوان جامعه ای متعادل، شاهد بر سایر امت ها و حامل پیام جهانی توحید معرفی می شود و مفهوم امت وسط فراتر از قومیت است؛ درحالی که در یهودیت، قوم برگزیده به منزله حامل عهد الهی و حافظ شریعت، نقش خاصی در تاریخ ایفا می کند. این پژوهش با بهره گیری از روش تحلیل محتوا و بررسی تفاسیر، به شباهت ها و تفاوت های بنیادین نگاه دو دین به مأموریت جهانی امت ها می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اسلام با تأکید بر جهانی بودن پیام و دعوت به عدالت، نگاه فراگیرتری در مقایسه با یهودیت دارد. یهودیت بیشتر بر حفظ هویت قومی و انتظار موعود تأکید می کند. این مقاله می کوشد تا با تبیین این تفاوت ها، زمینه ای برای گفت وگوی بین دینی و فهم مشترک فراهم آورد.
۲۲۰۸.

بررسی تطبیقی روش قرآن کریم و عهدین در تهذیب نفس از رذیلت حسد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۸ تعداد دانلود : ۱۴۸
تهذیب نفس، یکی از ابزارهای است که زندگی انسان را در ابعاد مختلف اعتقادی و عملی متحول و به آن شکل الهی می بخشد. انسان باید با رذیلت ها مبارزه کرده و نفس را برای رشد فضایل اخلاقی آماده نماید. در مقاله حاضر با روش تطبیقی به بررسی روش قرآن و عهدین در تهذیب نفس از رذیله حسد پرداخته می شود. یافته های تحقیق نشان می دهدکه قرآن و عهدین در مورد لزوم زدودن حسد در کلیات اخلاقی با هم همسو می باشند ولی در قرآن این موضوع به صورت جامع هماهنگ با تمام ابعاد زندگی انسان و منطبق با خواسته های فطری او جهت نیل به سعادت دنیا و آخرت طراحی شده، راهکار قرآن کریم برای از بین بردن حسد، توصیه به معرفت توحیدی ، شناخت بیماری حسد و پیشگیری از ابتلا به آن است، در مرحله بعدی در صورت ابتلا به حسد و بروز این بیماری ، نخستین گام شناخت خداوند و معرفت زایی است، این معرفت چندین لایه را شامل می شود: باور به عطایای الهی، اعتقاد به شر و سرانجام پلیدی این بیماری، باورمندی و توجه به علم و حکمت خداوند، افزایش روحیه قناعت، طلب فضیلت و اصلاح آخرت است که برای مبارزه با حسد پیش بینی شده است، اما در عهدین در این حد کامل و جامع بیان نشده است و تنها راهکار عهدین برای از بین بردن حسد، تشویق بر قناعت، خواندن دعا، کتاب مقدس برای مبارزه با حسادت است.
۲۲۰۹.

واکاوی آموزه های عرفانی و اعتقادی در آثار حکیم نزاری قهستانی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۵ تعداد دانلود : ۱۳۹
حکیم نزاری قهستانی از جمله شاعران بلندآوازه در قهستان است که در قرن هفتم و هشتم از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است. نزاری با توجه به زمینه های زندگی شخصی خود و اوضاع نابسامان جامعه خویش، افکار و اندیشه های خود را در قالب غزلیات، قصیده و رباعیات در اختیار مخاطبان قرارداده است. این مقاله نیز به واکاوی آموزه های عرفانی و اعتقادی در آثار حکیم نزاری می پردازد و مسائلی چون اخلاص، خداوند، حضرت محمد(ص)، امامت، قیامت و غیره را بررسی-می کند. روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی - تحلیلی و اسنادی - کتابخانه ای است. بدین گونه که ابتدا کتب، پایان نامه و مقالاتی که در باب زندگی و افکار حکیم نزاری را بررسی و بعد از مطالعه این موارد، فیش برداری از نکات و مفاهیم لازم انجام شد. در مرحله بعدی به صورت خاص آثار مرتبط با آموزه های عرفانی و اعتقادی مورد بررسی قرارگرفت. یافته های تحقیق حاکی از آن است که نزاری در اشعار خود به مقوله های مختلف عرفانی و اعتقادی توجه ویژه ای داشته است. از جمله یکی از مهم ترین مضامین اعتقادی که نزاری از آن در غزلیاتش استفاده کرده، اعتقاد به خداوند متعال است. کلیدواژه ها: حکیم نزاری، آموزه ها، عرفانی، اعتقادی، شیعه نگری، قهستان.
۲۲۱۰.

جایگاه نفس امّاره از دیدگاه امام علی (ع) و امام خمینی (ره)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۰ تعداد دانلود : ۱۵۸
نفس آدمی به معنای حقیقت وجودی انسان یک لطیفه الهی و از مراتب اصلی وجود است، گوهر بسیار ارزشمندی است که در اسلام توصیه به مراقبت و نگهداری از آن شده است. این توجه و تأکید به مراقبت از نفس به دلیل حالات مختلفی است که این حقیقت می تواند به خود بگیرد. اگر به بدی-ها و گناهان تمایل پیداکند، سقوط می کند و تباه می گردد و تبدیل به نفس امّاره می شود و آدمی را قرین و رفیق شیطان می سازد و اگر به نیکی ها و خوبی ها گرایش پیداکند و بدان ها عمل نماید به سوی نفس مطمئنه حرکت می کند و یا حالتی مواخذه گر نسبت به بدی های خود پیدامی کند و تبدیل به نفس لوامه می شود. دیدگاه امام علی (ع) که مستقیماً از سرچشمه وحی سیراب گردیده در این باره کاملاً منطبق بر نظر قرآن است و دیدگاه امام خمینی (ره) نیز که شاگرد مکتب اهل بیت (ع) بوده، کاملاً همسو و منطبق بر نظرات حضرات معصومین(ع) است. کلیدواژه ها: نفس، مراتب وجود، نفس اماره، امام علی(ع)، امام خمینی(ره).
۲۲۱۱.

نقش سرمایه فرهنگی در توسعه سرمایه اجتماعی از منظر تعالیم ایجابی اسلامی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۷۶
هدف پژوهش حاضر بررسی نقش سرمایه فرهنگی در توسعه سرمایه اجتماعی از منظر تعالیم ایجابی اسلامی است. سرمایه فرهنگی به عنوان مجموعه ای از ارزش ها، باورها، دانش ها و مهارت هایی که از طریق تعاملات اجتماعی منتقل می شود، می تواند نقش بسزایی در تقویت پیوندهای اجتماعی و توسعه سرمایه اجتماعی ایفا کند. تعالیم ایجابی اسلامی نیز بر اخلاق، عدالت، همدلی و تعاون تأکید دارد که این مفاهیم با ابعاد مختلف سرمایه فرهنگی مرتبط هستند. روش پژوهش، توصیفی و تحلیلی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سرمایه فرهنگی مبتنی بر آموزه های اسلامی می تواند به عنوان عاملی کلیدی در تقویت اعتماد اجتماعی، افزایش مشارکت مدنی و توسعه شبکه های اجتماعی عمل کند؛ همچنین، تعالیم ایجابی اسلامی با تأکید بر ارزش های اخلاقی و اجتماعی، زمینه ای مناسب برای رشد و توسعه سرمایه فرهنگی فراهم می آورد؛ همچنین عناصر سرمایه فرهنگی مانند «علم، اخلاق، ارزش ها، هنجارها، باورها، آئین ها، سنت ها و هنر»، برآیند تعالیم ایجابی اسلامی هستند که در توسعه سرمایه اجتماعی اثر شگرفی دارند؛ بنابراین میان عناصر سرمایه فرهنگی و مؤلفه های سرمایه اجتماعی، رابطه معناداری وجود دارد که به توسعه سرمایه اجتماعی منجر می شود.
۲۲۱۲.

مطالعه تاریخی جایگاه و تأثیر ابوحمزه ثمالی در انتقال و تثبیت نظریه امامت

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۵۵
ثابت بن دینار ابوحمزه ثمالی، از راویان سرشناس و مورد اعتماد امامیه در کوفه است. وی دوره امامت امام سجاد، امام باقر و امام صادق((ع)) را درک و احادیث زیادی را به صورت مستقیم از آنان دریافت کرد. بخشی از روایات ابوحمزه، درباره امامت و مسائل آن است. در میراث روایی وی، مواردی نظیر ضرورت وجود حجت، خلافت و حجت الهی، ولایت امامان، علم امام، وجوب اطاعت از امام، انجام دادن امور خارق العاده و نص بر تعیین امام وجود دارد. باور به دوازده امام و پیوند آن به دوازدهمین آنان به عنوان قائم(عج)، اهمیت توجه به روایات ابوحمزه را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، به واکاوی نقل های رسیده از ابوحمزه و پرسش های وی از امامان درباره امام شناسی می پردازد. یافته های پژوهش گویای آن است که روایات ابوحمزه، در انتقال مفاهیم درباره امام شناسی در منابع بعدی نقش داشته و با محتوای روایات دیگر راویان امامی و اعتقادات رایج امروزی امامیه همخوان است. این روایات، پیوند میان مفهوم معرفت امام، علم امام و مشروعیت الهی امامت را در عصر امام سجاد(ع) تا امام صادق(ع) بازتاب می دهند.
۲۲۱۳.

نظریه تعهد در تبیین حقیقت وضع؛ تحلیل ادله و نقد اشکالات

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۳۳
این مقاله باهدف بررسی «نظریه تعهد» در تبیین حقیقت وضع در علم اصول فقه و تحلیل اشکالات وارد بر آن نگاشته شده است. پژوهش حاضر با روشی تحلیلی - انتقادی و با بهره‌گیری از تقریرات درس خارج اصول حجت‌الاسلام مهدی معتمدی، به واکاوی تقریرهای مختلف این نظریه و مهم‌ترین اشکالات مطرح‌شده می‌پردازد. مسئله اصلی، ارزیابی ادعای این نظریه است که بنا بر آن، حقیقت وضع نه اعتبار، بلکه «تعهد» متکلم در به‌کارگیری لفظ در هنگام اراده تفهیم معنای خاص است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اشکالاتی چون عدم توجیه تمامی موارد وضع، قرارگرفتن اراده به‌جای خود معنا به‌عنوان موضوعٌ‌له، دور و نیز عدم تناسب با کاربرد زبان در جوامع ابتدایی یا نزد کودکان، از سوی طرف‌داران نظریه مورد بحث و پاسخ واقع شده‌اند. بااین‌حال، به نظر می‌رسد قوی‌ترین نقد بر این نظریه، ناسازگاری آن با ارتکاز و تجربه وجدانی گویشوران زبان است که تعهد پیشافرض‌شده درونی را در فرایند استعمال الفاظ احراز نمی‌کنند. نتیجه آن که اگرچه بسیاری از اشکالات وارده پاسخ‌پذیر می‌نمایند، چالش اصلی نظریه تعهد، گسست آن از شهود زبانی عموم کاربران زبان است.
۲۲۱۴.

بررسی تطبیقی سیره علوی در مذاکرات مربوط به جنگ های سه گانه با مذاکرات مربوط به جنگ تحمیلی عراق علیه ایران(مقاله ترویجی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۵۳
در دنیای دیپلماسی امروز، مذاکره نقش بسیار موثری در روابط بین الملل به خود اختصاص داده است. در اختیار داشتن الگویی از مذاکرات موفق، همچنین مطالعه مذاکرات نا موفق و بررسی علل عدم موفقیت آنها، به مذاکره کنندگان این امکان را می دهد تا در شرایط حساس و استراتژیک، اوقات و سرمایه های خود را برای آزمون و خطا هدر ندهند و دوباره قدم در مسیرهای نادرستی که در این زمینه طی شده است بر ندارند. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی و با بهره گیری از چارچوب نظری «دیپلماسی اتمام حجت و عقلانیت دفاعی»، به استخراج اصول مشترک مذاکرات انجام شده در دو برهه مهم تاریخی دینی و ملی می پردازد. این پژوهش با بررسی سیره علوی در مذاکرات جنگ های سه گانه جمل، صفین و نهروان و مقایسه آن با مذاکرات و تلاش های دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران در دوران دفاع مقدس نشان می دهد در هر دو دوره رهبران همواره پیش از نبرد و اقدامات خود با معتمدین و متخصصان حوزه های مرتبط به مشورت می پرداختند و با ارسال سفیران کارآمد، نامه های روشنگرانه و گفت وگوهای مستقیم، تمام تلاش خود را برای جلوگیری از خون ریزی و برقراری صلح به کار می بستند. در عین حال یافته ها حاکی از آن است که در این الگو، مذاکره نه برای سازش، بلکه به مثابه بخشی از «زنجیره اتمام حجت» عمل می کند به طوری که رهبران پس از اتمام حجت با قاطعیت در برابر دشمنان می ایستادند و همواره بر عهد و پیمان خود (حتی در شرایط سختی چون پذیرش قطعنامه ۵۹۸ در تطبیق با حکمیت) استوار بودند. مطالعه تطبیق این دو دوره تاریخی به لحاظ الگو برداری در مذاکرات سیاسی و نظامی بسیار حائز اهمیت است.  
۲۲۱۵.

وظایف حکومت در امور خانواده براساس آیه 21 سوره روم(مقاله ترویجی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۴۴
آیه ۲۱ سوره مبارکه روم از محوری ترین آیات قرآن کریم در تبیین مبانی تکوینی و تشریعی ازدواج است. بسیاری از تفاسیر و پژوهش ها بر جنبه های اخلاقی، تربیتی و فقهی فردی این آیه تمرکز یافته اند، اما ظرفیت های سیاسی و حکومتی آن در تنظیم وظایف دولت نسبت به نهاد خانواده، کمتر مورد واکاوی قرار گرفته است. این پژوهش با تمرکز بر این آیه شریفه و با رویکردی تحلیلی، در صدد تبیین وظایف حاکمین نسبت به خانواده و ازدواج است. یافته های تحقیق نشان می دهد که توصیفِ ازدواج به عنوان «آیتِ اِلهی»، حاکمیت را موظف می کند تا به عنوان بازوی اجرایی ربوبیت الهی، از قداست این نهاد صیانت کرده و با عوامل و الگوهای انحرافی مقابله نماید. همچنین عبارت «من انفسکم»، بر تساوی زن و مرد و لزوم رعایت عدالت جنسیتی و توزیع عادلانه امکانات دلالت دارد. براساس این آیه، تحقق «سکونت» (آرامش) یکی از غایات اصلی ازدواج و وظایف ذاتی حکومت است که مستلزم بسیج امکانات اقتصادی و فرهنگی برای رفع موانع ازدواج و تأمین بهداشت روانی جامعه می باشد. در نهایت، حاکمیت باید از طریق نهادهای آموزشی و رسانه ای، زمینه بروز «مودت و رحمت» را در خانواده ها فراهم آورده و با موانع این پیوند عاطفی مقابله کند.  
۲۲۱۶.

Cryptocurrency and Forex in Islamic Ethics: Rethinking Opportunities and Challenges for a Meaningful Islamic Life(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۷۶
SUBJECT & OBJECTIVES: In recent years, cryptocurrency and forex markets have emerged as transformative financial platforms, drawing considerable global interest. This study aims to provide a comprehensive jurisprudential and ethical analysis of these markets through the lens of Islamic principles. It seeks to identify the main legal and moral challenges these systems pose, while also exploring the opportunities they may offer for Islamic finance. METHOD & FINDING: Using a descriptive-analytical approach, this article reviews classical and contemporary Islamic legal sources, along with scholarly opinions, to assess the permissibility of cryptocurrencies and forex trading. From a jurisprudential perspective, cryptocurrencies raise significant concerns related to ġarar (excessive uncertainty), ribā (usury), and the absence of intrinsic value. The scholarly discourse remains divided, with some jurists deeming these assets impermissible due to their speculative nature, while others permit their use under clearly defined conditions. Similarly, the forex market presents legal ambiguities involving ribā, speculative practices akin to gambling, and fictitious transactions. Ethically, both markets face criticisms concerning a lack of transparency, inadequate accountability mechanisms, and unequal access to market information. Nonetheless, these platforms also offer valuable prospects for enhancing financial inclusion and developing Sharīʿah-compliant financial instruments. CONCLUSION: The article proposes practical frameworks to align these emerging markets with Islamic jurisprudential and ethical standards. It underscores the pivotal role of regulatory bodies and educational institutions in raising awareness and promoting compliance with Islamic norms. The findings contribute to scholarly and policy-oriented debates on the future of digital financial systems within an Islamic context.
۲۲۱۷.

راهبردهای اصولی در تأمین عدالت اجتماعی و رفاه از منظر مقام معظّم رهبری(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۴۰
عدالت از مفاهیم بنیادینی است که همه ادیان الهی با هدف تحقّق این اصل از سوی خدای متعال به واسطه انبیاء نازل گشته اند. از آنجا که مهم ترین دغدغه پیام آوران الهی بعد از شناخت خدا و نزدیک کردن انسان به او، ایجاد و بسط عدالت بوده است دین اسلام نیز به عنوان خاتم ادیان، تحقّق عدالت را در سر لوحه اهداف خود قرار داده است. همچنین اندیشه های مقام معظّم رهبری در حوزه رسیدن به عدالت اجتماعی، برگرفته از آیات قرآن و تعالیم اسلامی می باشد. این مقاله با هدف کاربردی و روش توصیفی - تحلیلی  بیانگر موضوع عدالت اجتماعی و تلاش برای دست یافتن به  یک نظریه ناب اسلامی با توجه به بیانات مقام معظّم له می باشد. با توجه به بیانات مقام معظّم رهبری، راه های وصول به عدالت اجتماعی عبارتند از: روش های اقتصادی (رونق اقتصادی، اقتصاد مقاومتی، کاهش فاصله طبقاتی، رفع فقر)؛ راه های اجتماعی (عدالت در خانواده و پرداخت مهریه زنان، رفتار عادلانه با ایتام، اتحاد مردم و مسئولین)، راه های سیاسی (دقّت در انتخابات، تقسیم و توزیع متناسب فرصت های کشور، پشتیبانی و مقاومت ملّت ها، توصیه به کارگزاران نظام و قوای مقننه و قضاییه) و روش های دینی (همراهی عقلانیت و معنویت، الگوگیری از اسوه های عملی و معصومین(ع) و بررسی بیانات ایشان، می تواند به ایجاد یک نظریه ناب اسلامی و رعایت عدالت اجتماعی کمک کند.
۲۲۱۸.

امکان انتخاب قضات محاکم مدنی از طریق آراء عمومی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۵۱
یکی از مباحث مهمّ فقه و حقوق، مسأله قضاء است که به لحاظ کاربردی در تقنین و رسیدگی در محاکم قضایی جایگاه ویژه داشته و تأثیرات بسزایی در تحوّل امور حقوقی به جاگذاشته است. نقش مردم در انتخاب قوای سه گانه بالأخص در قوای مقنّنه و مجریه در کشورهای جهان با عنوان دموکراسی مشخّص شده ولی در مورد قوه قضائیه در میان کشورها و فقهای اسلامی یا توجّهی نشده یا کمتر توجّه شده است. این موضوع امروزه می تواند بحثی مهم و عملی در حوزه داوری حقیقی و حقوقی و تأکید در بسیاری از رسیدگی های قضائی باشد. آیا می توان به صورت کلان، تشکیلات قضائی را با آراء مردم ایجاد کرد و گزینش قضات و یا اعضاء رئیسه و یا رئیس قوه قضائیه را با درنظر گرفتن عنوان «قاضی تحکیم» و «نقش مردم در حکومت» پذیرفت؟ به اتفاق فقهای امامیه، جواز قاضی تحکیم از یک طرف، و نقش مردم در حکومت اسلامی و تأکید علمای مشروطه بر جایگاه مردم در انتخاب قوای مقنّنه و مجریه از طرف دیگر، به این نتیجه می رسیم که در مورد انتخاب قضات، مردم حقّ انتخاب قضات خود را از طریق آرای عمومی دارند ولی در مورد انتخاب رئیس قوه قضائیه، به اتفاق فقها، اذن امام(ع) یا نائب امام(ع) لازم است.
۲۲۱۹.

اعتبار سنجی وصایای صغیر ممیز (کودک ده ساله) از منظر فقهی حقوقی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۴۶
مسئله اعتبار وصیت افراد غیر بالغ، به ویژه صغیر ممیز ده ساله، در فقه امامیه و حقوق مدنی ایران به دلیل تعارض روایات و ابهامات قانونی، از موضوعات چالش برانگیز است که باعث طرح این سوال شده است که آیا برای صحت و اعتبار وصیت، بلوغ شرط است یا اینکه وصایای افراد غیر بالغ نیز از اعتبار فقهی حقوقی برخودار است؟ در پاسخ این سوال، دو دیدگاه عمده بین محققین وجود دارد؛ جمعی از محققین با استناد به قواعد و اصل کلی حاکم بر قراردادها بر این باورند که برای اعتبار و صحت وصیت، باید وصیت کننده بالغ باشد و از این جهت تفاوتی بین وصیت و سایر اعمال حقوقی نیست. در مقابل گروهی از محققین با استناد به ادله خاص فقهی، بر این اعتقادند که در خصوص وصیت، قواعد عمومی قراردادها، تخصیص خورده و وصایای افراد غیر بالغ ده ساله، نافذ و معتبرند. در پژوهش حاضر که مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی است، با تکیه بر روایات معتبر فقهی و شهرت عملی و فتوایی، وصایای افراد غیر بالغ ده ساله صحیح و معتبر است مشروط بر اینکه در أمور خیریه و برای أقارب باشد. از این رو، ضرورت دارد ضمن اصلاح متن ماده 835 قانون مدنی، یک تبصره بدان ملحق شود تا ضمن رفع ابهام از ماده مذکور، دیدگاه مشهور فقها در قانون مدنی منعکس شود.
۲۲۲۰.

بررسی فقهی تأثیر رابطه ولائی و قطع صله رحم بر منع توارث(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۴۶
در شریعت اسلام صله رحم امری واجب و قطع آن حرام است. از دیدگاه فقهی قطع صله رحم با ترک احسان به آنان یا اذیت و آزار محقق خواهد شد.یکی از مهمترین آثار حقوقی مترتب بر رابطه خویشاوندی، توارث است. فقها اتفاق نظر دارند که یکی از اسباب توارث، خویشاوندی است؛ آنها اختلاف دین، قتل و بردگی را از موانع ارث می دانند. سؤال مطروحه در این زمینه آن است که آیا موانع ارث منصوص و محدود در موارد مذکور فقهاست یا امری اجتهادی است و همانگونه که قطع رابطه سببی(زوجیت) پایان رابطه توارث است، قطع صله رحم نیز می تواند مانع توارث بوده و شرطی از شروط ورّاث تلقی شود؟ این پژوهش بر آن است تا به روش توصیفی تحلیلی امکان تأثیر قطع صله رحم بر منع توارث را از دیدگاه فقه اسلامی مورد بررسی قرار دهد. نتیجه حاصله از این تحقیق آن است که دیدگاه رایج فقها آن است که قطع صله رحم، مانع توارث نیست؛ زیرا با وجود قطع صله رحم در عصر تشریع و پس از آن، به عنوان مانع توارث ذکر نشده است. فرضیه دیگر آن است که این عامل می تواند مانع ارث بری قرار گیرد؛ زیرا همانگونه که مناط حکم در مانع اختلاف دین، ترک رابطه ولائی و نقش حمایتی است، در قطع صله رحم نیز این رابطه وجود ندارد  و حفظ این رابطه به عنوان شرطی از شروط توارث معدوم است در نتیجه توارث منتفی است.  با نقد و بررسی ادله دو دیدگاه به نظر می رسد قول جمهور راجح است و دیدگاه دیگر از دلیلی قوی برخوردار نیست.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان