درخت حوزه‌های تخصصی

سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال روسیه طی دوران محمد بن سلمان، با تحولات چشمگیری همراه بوده است. پس از به قدرت رسیدن محمد بن سلمان، عربستان سعودی تلاش نموده است رویکرد سنتی خود را در روابط خارجی بازنگری کرده و به سمت متنوع سازی شرکای راهبردی خود حرکت کند. در این راستا، تعاملات ریاض با مسکو از سطح همکاری های اقتصادی و انرژی فراتر رفته و ابعاد سیاسی و امنیتی بیشتری یافته است. سؤال اصلی این مقاله آن است که: مؤلفه های تأثیرگذار بر سیاست خارجی عربستان سعودی نسبت به روسیه در دوران محمد بن سلمان کدام اند؟ در این راستا، فرضیه تحقیق مطرح می کند که: شکل گیری نظم منطقه ای جدید در خاورمیانه و ضرورت کاهش وابستگی راهبردی به آمریکا، مهم ترین عوامل در جهت گیری جدید عربستان سعودی به سوی تقویت روابط با روسیه بوده اند. بر اساس یافته های مقاله، عوامل متعددی در سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال روسیه در دوران بن سلمان تاثیرگذار بوده اند که مهم ترین آن ها عبارت اند از: تحولات بازار انرژی و قیمت نفت، ملاحظات امنیتی و نظامی و محاسبات ژئوپلیتیک، گرایش به بازیگری مستقل و چندجانبه گرایی.مطالعه موردی سیاست های اقتصادی و دیپلماسی نفتی نشان می دهد که همکاری با روسیه علاوه بر منافع اقتصادی، در راستای افزایش وزن سیاسی عربستان در سطح منطقه ای و بین المللی صورت گرفته است. در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که تعامل با روسیه برای عربستان صرفاً ابزاری مقطعی نیست

در پژوهش حاضر، فرایندها و پدیده های ژئومورفولوژیک شهر بندرعباس و توسعه ای که طی سال های 1370-1400 داشته است، مورد بررسی قرار گرفت.  داده های مورد نیاز از منابع مختلف و همچنین داده های سنجش از دور جمع آوری شده و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، به لایه های اطلاعاتی مورد نیاز تبدیل شدند که شامل لایه های زلزله، نزدیکی به کانون زلزله، سیل و آبگرفتگی، ریزش سنگ، زمین لغزش، گسل، نشست زمین، جزر ومد، امواج و طوفان های دریایی، طوفان های گرد و غبار با منشا خارجی، فرسایش بادی، پیشروی و پسروی دریا می باشد. در ادامه جهت هم طیف نمودن لایه ها، با استفاده از تئوری منطق فازی، لایه ها استانداردسازی شده اند. جهت استخراج ارزش نسبی هریک از لایه ها در مشخص نمودن پهنه های ژئومورفولوژیکی، از روش تحلیل سلسله مراتبی ( Fuzzy ANP ) استفاده  شده است. پس از ارزش گذاری نسبی لایه های اطلاعاتی، به روی هم گذاری لایه ها با استفاده از روش وزن دهی جمعی ساده ( SAW )  اقدام گردید. همچنین به منظور بررسی میزان خطی در قسمت های گسترش یافته شهر در دهه های اخیر، ابتدا میزان گسترش فیزیکی شهر در سال های 1370 تا 1400 از تصاویر ماهواره ای لندست استخراج گردید و پس از مطابقت با نقشه های کاربری اراضی، روند گسترش فیزیکی شهر در بازه زمانی مورد نظر مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور از روش Crosstab استفاده گردید. نتایج حاصل از بررسی روند گسترش شهری در بازه زمانی مورد نظر نشان می دهد که بیشترین گستردگی شهری در پهنه هایی بوده است که قابلیت ژئومورفولوژیکی کمتری دارند و این نیازمند مدیریت بیشتر در جهت دهی توسعه فیزیکی شهر بندرعباس در پهنه های با قابلیت ژئومورفولوژیک مناسب است.

امروزه ش هرها ت وان فراه م ک ردن زیرس اختهای لازم ب رای جمعی ت مهاجر روستایی جدی د را ندارن د و ای ن عام ل باع ث ران ده ش دن جمعی ت جدی د ب ه س مت پیرام ون آنه ا می ش ود و درنتیجه موجب تبدی ل بس یاری از روس تاها ب ه کارک رد س کونتی خوابگاه ی در مناطق پیراشهری می ش ود. ازین جهت، باید توجه ویژه ای به روستاهای پیراشهری نمود تا با تقویت آنها، از تبدیل شدن به روستاهای خوابگاهی و ایستا جلوگیری کرد. در این راستا، این پژوهش در نظر دارد با تدوین برنامه 5 ساله برای روستای کلاته یاوری، از مشکلات احتمالی پیش رو به علت مهاجرت زیاد جمعیت جلوگیری کرده و نقش مهم و فعال برای این روستا متصور شود. همچنین، تدوین این برنامه باعث نهادینه شدن اهمیت برنامه ریزی و داشتن چشم انداز 5 ساله برای مسؤولین مربوطه، به ویژه شوراها و دهیاری می گردد. روش این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی می باشد. برای گردآوری اطلاعات نیز از روش های کتابخانه ای و میدانی (پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده) استفاده شده است. همچنین از گروه کانونی و روش کیفی برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده گردیده است. قلمرو جغرافیایی این تحقیق، روستای کلاته یاوری از روستاهای حریم شهر بجنورد می باشد. نرخ رشد جمعیت این روستا در 4 دوره سرشماری، 3/7 درصد بوده است که نشان از مهاجرپذیری بالا می باشد. یافته های پژوهش نشان داد که موقعیت روستای کلاته یاوری در حریم شهر بجنورد باعث شده تا میزان مهاجرت به این روستا افزایش یافته و باعث بروز مسائل و مشکلات زیادی شده است. طبق نتایج SWOT نقاط قوت و تهدید این روستا بیشتر از نقاط قوت و فرصت می باشد. بنابراین مهمترین استراتژی در تدوین راهبردهای توسعه این روستا، استراتژی تدافعی است. طبق نتایج تحقیق، به ترتیب، ایجاد و ارتقاء خدمات، زیرساخت ها و امکانات مورد نیاز روستا، توسعه بخش صنعتی-کارگاهی روستا، بازنگری و اجرای مرحله دوم طرح هادی روستایی، بهبود وضعیت محورهای ارتباطی به شهر بجنورد و روستاهای اطراف، ارتقاء سطح ایمنی روستا و ارتقاء شاخص های اجتماعی و فرهنگی روستا، مهمترین راهبردهای توسعه روستای کلاته یاوری هستند. برنامه ریزی روستاهای پیراشهری و توسعه آنها، یک اقدام برد- برد است، چرا که از یک جهت باعث توسعه با برنامه روستا می شود و از سوی دیگر نیازهای شهر مرکزی را تعیین کرده و در صورت نیاز، جمعیت سرریز را به صورت از پیش تعیین شده در خود جای می دهد.

اقتصاد شهری پایدار به دنبال ایجاد تعادل بین رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی و حفاظت از محیط زیست در شهرها است. این مفهوم بر استفاده بهینه از منابع، کاهش اثرات زیست محیطی و ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان تمرکز دارد. برایسون در برنامه ریزی شهری پایدار، چارچوبی استراتژیک ارائه می دهد که شامل تحلیل ذینفعان، تدوین چشم انداز مشترک و اجرای برنامه های عملیاتی است. این رویکرد بر مشارکت عمومی، مدیریت منابع محلی و تقویت زیرساخت های سبز تأکید دارد تا شهرها به عنوان موتورهای اقتصادی، ضمن حفظ پایداری زیست محیطی و اجتماع، عمل کنند. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی، از نظر روش جمع آوری داده ها، آمیخته (کمی-کیفی) و از نظر زمانی، مقطعی است و از نظر مکانی در ناحیه 5 منطقه 20 تهران (منطقه حرم عبدالعظیم شهرری) انجام شده است. در راستای مباحث مطرح شده، برنامه ریزی استراتژیک حرم عبدالعظیم حسنی (ع) طبق مراحل ده گانه مبتنی بر برنامه ریزی استراتژیک (مدل برایسون)، تهیه چارچوب تحلیلی برای فرآیند تصمیم گیری استراتژیک و مرجعی برای پایش (شهرداری منطقه 20) به عنوان خروجی مدل برایسون برای توسعه اقتصاد پایدار محدوده ارائه می دهد.

زمینه و هدف: مقاله حاضر به شناسایی عوامل و مؤلفه های اصلی توسعه زنجیره ارزش گردشگری ورزشی می پردازد و با پیوند پارادایمی بازاریابی و تحلیل استراتژیک در مقاصد گردشگرپذیر، ابعاد این حوزه را بررسی می کند. روش شناسی : این پژوهش کاربردی با روش آمیخته ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شده است. در بخش کیفی از نظریه داده بنیاد داده ها از طریق مصاحبه با خبرگان حوزه های گردشگری، مدیریت ورزشی، مدیریت استراتژیک، بازاریابی و جامعه شناسی گردآوری شدند. نمونه گیری به روش هدفمند و تحلیل داده ها براساس رهیافت نظامند اشتراوس و کوربین صورت گرفت. کدهای استخراج شده در سه سطح باز، محوری و انتخابی دسته بندی شدند. در بخش کمی از روش تحقیق پیمایشی با رویکرد کمّی به اعتبارسنجی ابعاد، مؤلفه ها و شاخص های شناسایی شده در مرحله کیفی پژوهش پرداخته است. در این راستا، داده های جمع آوری شده با استفاده از تحلیل معادلات ساختاری مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها : براساس تحلیل مصاحبه ها، 231 کد خام، 144 کد باز، 48 کد محوری و 13 کد انتخابی شناسایی شد. یافته ها نشان داد مؤلفه هایی مانند برنامه ریزی استراتژیک، مدیریت خدمات و برندسازی، بیشترین تأثیر را بر توسعه زنجیره ارزش گردشگری ورزشی دارند. تحلیل کمّی نیز تأییدکننده معناداری تمامی ابعاد با شاخص نیکویی برازش (GOF=0.554) بود. نتایج بر لزوم توجه به زیرساخت ها، نوآوری در زنجیره تأمین و تعامل ذی نفعان برای توسعه پایدار این صنعت تأکید دارد. اعتبارسنجی عوامل توسط خبرگان نیز انجام گرفت. نتیجه گیری و پیشنهادات : نتایج نشان می دهد که بازاریابی و تحلیل استراتژیک پایه های اصلی توسعه گردشگری ورزشی هستند و درک عمیق محیط داخلی و خارجی برای تدوین راهبردهای مؤثر ضروری است. این عوامل می توانند به ایجاد اکوسیستمی پایدار و ارزش آفرین در این حوزه منجر شوند. اصالت و ارزش: این مطالعه دو نوآوری کلیدی را معرفی می کند؛ 1) ارتباط مفهومی بین بازاریابی و تحلیل استراتژیک در توسعه زنجیره ارزش گردشگری ورزشی و 2) تعیین مسیرهایی برای توسعه پایدار و خلق ارزش در مقاصد گردشگری ورزشی.

توسعه فعالیت های اقتصادی و تنوع فعالیت های تولیدی مناطق روستایی سبب افزایش میزان سرمایه گذاری، تولید در سطح روستاها و در نهایت پایداری اقتصاد روستایی می گردد. تحقیق حاضر به تحلیل پیوندهای اقتصادی در بخش های کشاورزی، صنعت و خدمات با بهره گیری از ظرفیت های موجود پرداخته است. پژوهش حاضر از روش توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و میدانی استفاده گردید. جامعه آماری 303 نفر از خانوارهای روستایی از طریق فرمول کوکران، در 18 روستای بخش رضویه و 26 نفر از کارشناسان منطقه انتخاب شدند. جهت تجزیه تحلیل از آزمون های همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون توکی در نرم افزار SPSS، تحلیل فضایی از نرم افزار GIS و مدل معادلات ساختاری در نرم افزار (smart (PLS استفاده شد. نتایج نشان می دهد که ظرفیت های عمومی و اقتصادی با توجه به ارزیابی شاخص ها در وضعیت مطلوبی قرار نگرفته اند. جهت تحلیل پیوندهای اقتصادی بر اساس ظرفیت های محلی از آزمون تحلیل واریانس یک طرفه و توکی استفاده شد. بررسی اختلاف روابط دو میانگین بین سه سطح از ظرفیت ها در رابطه با پیوندهای اقتصادی نشان داد که ظرفیت های عمومی و ظرفیت های اقتصادی زیاد، نقشی در غنای پیوندهای اقتصادی داشته است. به منظور سنجش میزان تأثیر ظرفیت های اقتصادی بر پیوندهای اقتصادی از مدل معادلات ساختاری استفاده گردید. لذا متغیر توسعه کشاورزی با ضریب تعیین 956/0 بیشترین تأثیر را بر پیوندهای اقتصادی داشته است. توسعه کشاورزی و فعالیت های مکمل تأثیر معناداری با پیوندهای اقتصادی و توسعه کشاورزی تأثیر معناداری با فعالیت های مکمل و احیای صنعت داشته است در حالی که احیای صنعت تأثیر کمی بر پیوندهای اقتصادی داشته است. همچنین مقدار R 2 نشان می دهد 4/93 درصد پیوندهای اقتصادی با توسعه کشاورزی، احیای صنعت و فعالیت های مکمل تبیین شده است. لذا تأثیر ظرفیت های اقتصادی بر پیوندهای اقتصادی قوی می باشد. یعنی به هر میزان ظرفیت های اقتصادی بیشتر باشد پیوندهای اقتصادی بیشتر بوده است.

در عصر حاضر هوشمندسازی بنادر، نقشی کلیدی در افزایش بهره وری، پایداری و امنیت آن ها ایفا می کند. امروزه بسیاری از کشورها در تلاش اند با ظهور فناوری های نسل پنجم و پیشرفت های تکنولوژیک، بکارگیری الگوریتم ها و روش های مبتنی بر هوش مصنوعی و الهام از نمونه های موفق بنادر در جهان، به سمت هوشمندسازی حرکت کنند و بنادر مرکزی منطقه ای ایجاد کنند. از این طریق در تلاشند رشد اقتصادی خود را با توسعه بازارهای خدماتی نوین تسریع کنند و تحول دیجیتال را در صنعت دریایی و بندری ایجاد کنند. این پژوهش به بررسی ظرفیت های هوش مصنوعی در بهبود عملکرد بنادر ایران می پردازد و مدلی جهت شبیه سازی فرآیندها و عملیات در بنادر با بکارگیری هوش مصنوعی در مدیریت لجستیک، کشتی ها، نگهداری و مدیریت فنی زیرساخت های بنادر ارائه می دهد. با مطالعه مقالات مرتبط و بررسی بنادر هوشمند جهان، همچنین با شناسایی فرصت ها و چالش ها، این پژوهش به بررسی راهکارهای ارائه شده برای بهینه سازی جریان بار و ردیابی محموله ها، پیش بینی تقاضا و برنامه ریزی حمل ونقل، بهینه سازی تخصیص اسکله ها، مدیریت خودکار پهلوگیری و کاهش زمان توقف کشتی ها، همچنین مدیریت اسناد و هماهنگی عملیات بنادر می پردازد. پیاده سازی راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در بنادر ایران می تواند بهره وری و پایداری را افزایش دهد و جایگاه ایران را به عنوان یک مرکز مهم حمل ونقل دریایی تقویت کند. این تحولات به تسهیل روابط تجاری و تقویت دیپلماسی اقتصادی ایران از طریق بهبود فرآیندهای لجستیک و کاهش هزینه ها کمک خواهد کرد.

ناکارآمدی رویکردهای سنتی برنامه ریزی شهری در ایران، ضرورت بهره گیری از رهیافت های نوینی همچون راهبرد توسعه شهری (CDS) را دوچندان ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین عوامل مؤثر بر توسعه راهبردی شهر شهرکرد با رویکرد شهر خلاق و ارائه مدل فرآیندی آن انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. گردآوری داده ها به دو روش کتابخانه ای و میدانی صورت گرفت. در بخش کیفی، ۱۸ نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی به روش نمونه گیری هدفمند در فرآیند دلفی و مدل سازی ساختاری-تفسیری (ISM) مشارکت داشتند. (بخش کمی تکمیلی با ۳۸۴ شهروند به روش نمونه گیری خوشه ای طبقه بندی شده انتخاب و با پایایی پرسشنامه تأییدشده (آلفای کرونباخ > ۰.۸) را تکمیل کردند و صرفاً برای ترسیم زمینه ذهنی پژوهش انجام شد و نقشی در مدل اصلی نداشت.) تحلیل داده ها با MICMAC انجام شد ارزیابی کمی نشان داد شاخص های چهارگانه CDS در شهرکرد وضعیت نامطلوبی دارند؛ به ویژه ابعاد حکمروایی (میانگین ۲.۹۸) و رقابت پذیری (میانگین ۳.۰۲) پایین ترین مقادیر را کسب کردند. مدل ساختاری-تفسیری، عناصر «تقویت جامعه محلی» و «افزایش جذابیت و خلاقیت» را به عنوان پیش ران های بنیادین در بالاترین سطح شناسایی کرد. تحلیل MICMAC نیز حاکی از قرارگیری اکثر متغیرها در ناحیه پیوندی و وجود روابط پیچیده و دوسویه میان عناصر بود که نشان دهنده وابستگی متقابل شدید مؤلفه های توسعه در شهرکرد است. تدوین سند راهبرد توسعه شهرکرد با رویکرد شهر خلاق، نیازمند توجه هم زمان به سه مؤلفه تسامح، استعداد و تکنولوژی در چارچوب ابعاد چهارگانه CDS است. مدل فرآیندی ارائه شده با تأکید بر نقش زیرساختی جامعه محلی و خلاقیت، می تواند به عنوان نقشه راهی برای برنامه ریزان شهری عمل کند.

محدودیت منابع آب همواره بر برنامه ریزی های محیط زیستی تاثیرگذار بوده است. این مسئله به ویژه در مورد منابع آب فرامرزی، که برنامه ریزی و مدیریت آنها مربوط به دو یا چند کشور همسایه بوده و هر گونه تغییر و کنترل منابع آبی، بر شرایط محیط زیستی و رفاه و معیشت انسانی در کشور پائین دست تاثیر گذار است، بسیار حائز اهمیت می باشد. در پژوهش حاضر، مدل سازی تولید آب به عنوان یکی از خدمات حیاتی اکوسیستمی در حوضه آبریز فرامرزی هیرمند صورت گرفته است. بدین منظور ابتدا، اطلاعات مربوط به رودخانه هیرمند با استفاده از مرور منابع و پژوهش های صورت گرفته گردآوری و سپس مرز محدوده حوضه مطالعاتی مشخص گردید. اطلاعات مورد استفاده برای مدلسازی، تغییرات فاکتورهای اقلیمی سه دوره زمانی با فاصله 10 ساله شامل سال های 2002، 2012 و 2022 شامل دمای کمینه و بیشینه، بارندگی، تبخیر و تعرق بالقوه، ساعت آفتابی (تابش) و فاکتور های مرتبط با خاک و زمین شامل عمق محدود کننده ریشه و آب قابل دسترس گیاه در خاک و نقشه های کاربری اراضی و پوشش زمین می باشند. جهت برآورد میزان تولید آب در حوضه آبریز مورد بررسی، از مدل مربوط به تولید آب نرم افزارInVEST 3.3.2 بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از تفسیر تصاویر ماهواره ای مربوط به کاربری اراضی در سه بازه زمانی مختلف بیانگر وسعت کاهش پهنه های آبی است. علاوه بر آن تحلیل های مرتبط با تولید آب، نشان می دهند که حجم کل آب تولید شده در حوضه، در سال 2002، 5.14 میلیون مترمکعب بوده، این مقدار در سال های 2012 و 2022 به ترتیب به 4.23 میلیون مترمکعب و 3.87 میلیون مترمکعب رسیده است. این روند کاهشی تولید آب در حوضه آبریز هیرمند که به میزان تقریبی 2۵ درصد بوده است، تاثیرات منفی بر شرایط اقتصادی-اجتماعی مردم منطقه و همچنین شرایط محیط زیستی، به ویژه تالاب هامون، به جای می گذارد. از جمله پیشنهادات این تحقیق، لزوم تلاش جهت تامین حقابه رودخانه هیرمند و تالاب هامون از طریق همکاری و رایزنی با کشور افغانستان می باشد.

در دنیای امروز که کودکان بیشتر در فضاهای بسته و محیط های شهری رشد می کنند، طراحی هوشمندانه فضاهای بازی و آموزشی که زمینه تجربه های حسی، کشف و تعامل با محیط را فراهم کنند، نقش کلیدی در شکوفایی خلاقیت و توسعه شناختی کودکان دارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه نحوه تجربه فضا و تعامل کودک با محیط در دو حالت طبیعی/باز و ساخته شده/بسته و شناسایی ویژگی های فضایی مؤثر در بروز و رشد خلاقیت کودکانه است. این پژوهش از نوع کاربردی و از لحاظ روش اجرا، دارای طرح توصیفی–مقایسه ای به دنبال شناسایی نقش محیط در بروز خلاقیت کودکان پیش دبستانی و فراهم کردن اصول طراحی فضاهای مناسب برای این گروه سنی است. در این مطالعه، پنج مؤلفه تفکر خلاق شامل «سیالی»، «ابتکار»، «انعطاف پذیری»، «بسط» و «خلاقیت کل» با استفاده از آزمون استاندارد تورنس (TTCT) ارزیابی شده اند. جامعه آماری این پژوهش را کودکان دوره پیش دبستانی ساکن منطقه ۲ شهرستان مراغه تشکیل می دادند. از میان این جامعه، دو گروه نمونه انتخاب شدند که به ترتیب در محیط های باز و بسته فعالیت داشتند. نمونه گیری به صورت هدفمند و بر اساس معیارهای مشخص (مانند سن، مقطع تحصیلی و نوع محیط فعالیت) انجام گرفت تا امکان مقایسه مؤثر بین دو گروه فراهم شود. یافته های پژوهش حاضر نشان داد که تعامل مستقیم با محیط طبیعی نقش به سزایی در تقویت و شکوفایی خلاقیت کودکان دارد؛ به طوری که کودکانی که در فضای باز و طبیعی فعالیت داشتند، نسبت به گروهی که در محیط سنتی مهدکودک فعالیت می کردند، افزایش معناداری در مؤلفه های تفکر خلاق (سیالی، ابتکار، انعطاف پذیری، بسط و خلاقیت کل) نشان دادند. در این پژوهش، تأثیر نوع فضا بر مؤلفه های خلاقیت به صورت تفکیکی بررسی شد؛ نتایج نشان داد که مؤلفه «ابتکار» در فضای باز و مؤلفه «انعطاف پذیری» در فضای بسته بیشترین رشد را داشته اند که بیانگر اثر متفاوت محیط ها بر ابعاد گوناگون تفکر خلاق است.

زمینه و هدف: امنیت اجتماعی مفهومی چند بعدی و پیچیده است که به طور مستقیم بر روند توسعه و تعالی هر جامعه تأثیر می گذارد. بی تردید، هیچ عاملی در پیشبرد فرآیند پیشرفت، توسعه و تکامل جوامع و نیز در شکوفایی استعدادهای فردی و جمعی، مهم تر از ایجاد و تقویت احساس امنیت و تأمین آرامش در بستر اجتماعی نیست. از این رو هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین سرمایه فرهنگی و احساس امنیت اجتماعی در میان زنان ساکن شهر دره شهر است. روش شناسی: روش پژوهش حاضر کمی و از نوع پیمایشی است. ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه ای بود که بر روی نمونه ای ۳۶۵ نفری از زنان ۱۹ سال به بالا با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای اجرا شد. تحلیل داده ها با نرم افزارهای SPSS وSmart PLS  انجام گرفت. یافته ها و نتایج: یافته ها نشان داد که میانگین احساس امنیت اجتماعی در میان زنان متوسط رو به پایین است. همچنین، سرمایه فرهنگی و ابعاد آن (تجسم یافته، عینیت یافته و نهادی) با احساس امنیت اجتماعی رابطه معنادار و مثبتی دارند. بر اساس یافته ها، احساس امنیت اجتماعی با وضعیت تأهل، اشتغال و میزان تحصیلات تفاوت معناداری دارد، اما با متغیر سن رابطه ای معناداری مشاهده نشد. سرانجام، نتایج تحلیل معادلات ساختاری نشان داد که متغیرهای مستقل توانسته اند ۲۴ درصد از تغییرات احساس امنیت اجتماعی زنان را تبیین کنند. توصیه می شود سیاست گذاران و مدیران محلی با تقویت سرمایه فرهنگی زنان، از طریق توسعه فرصت های آموزشی، فرهنگی و مشارکت اجتماعی، زمینه ارتقای احساس امنیت آنان را فراهم کنند.

خشکسالی به عنوان مهمترین مخاطره طبیعی، همه ساله در مناطق وسیعی از کره زمین خسارات زیادی اعم از اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی، اجتماعی و امنیتی به وجود می آورد. بدون تردید، نخستین گام مقابله با خشکسالی و پیامدهای آن، شناخت و درک دقیق این پدیده و تأثیرات ناشی از آن در همه ابعاد است. برای نیل به این منظور؛ در پژوهش حاضر به بررسی خشکسالی های شدید و فراگیر حوضه های آبریز ایران در 30 سال اخیر با استفاده از داده های بارش روزانه ایستگاه-های همدید و کلیماتولوژی کشور با دست کم 30 سال آمار پرداخته شد. برای تعیین شدت خشکسالی در ایران نیز از نمایه بارش استاندارد استفاده گردید. شواهد حاکی از این است که در حال حاضر، اغلب مناطق ایران خشکسالی های شدید و بسیار شدید را تجربه می کنند. سهم ترسالی ها در کشور بسیار ناچیز است و فقط نیمه شمالی ایران در حوضه آبریز دریای مازندران و کرانه های جنوبی آن در مجاورت با جنگل ها و رودخانه های دائمی و همچنین گره گاه کوهستانی شمال غرب کشور در حوضه آبریز دریاچه ارومیه در همسایگی جنوب آن با سدها و رودخانه های فراوان، ترسالی اندکی را به خود اختصاص داده اند. همچنین نتایج نشان داد که نیمه شرقی و مرکزی ایران در حوضه های آبریز مرز شرقی، قره قوم و فلات مرکزی، در قلمروی خشکسالی های شدید هستند. همچنین روند تغییرات بلندمدت بارش و خشکسالی نشان می دهد که بارش سالانه در ایران با آهنگ 17/1 میلیمتر در سال، روند کاهشی دارد و انواع طیف خشکسالی در کشور، روندی افزایشی ثبت کرده اند. به طور کلی می توان گفت، خشکسالی در کشور ایران هم شدت گرفته و هم فراگیر شده است و محدود به مناطق گرم و خشک داخلی نیست و حتی در نیمه شمالی، شمال غربی و غرب ایران نیز رخنه کرده است. ضمن اینکه، ترسالی ها در ایران بسیار اندک، متمرکز و از پدیده لانه گزینی اقلیمی تبعیت می کند.

گردشگری غذا، از پویاترین فعالیت های اقتصادی عصر حاضر است که نقش مهمی در توسعه جوامع محلی ایفا می کند. این صنعت از طریق ترکیب و بکارگیری همزمان منابع داخلی و خارجی، منافع اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و فرهنگی زیادی را به همراه دارد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف تحلیل فرایند توسعه گردشگری غذاهای محلی استان گیلان با رویکرد پایدارسازی جوامع روستایی انجام شده است، از این رو، از نظر هدف؛ کاربردی و دارای ماهیت اکتشافی و از لحاظ روش در گروه پژوهش کیفی قرار دارد، و به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تئوری زمینه ای و مدل (DEMATEL) استفاده شد. نتایج نشان داد، مقولات: حمایت دولت و بخش خصوصی، در نظر گرفتن اصالت غذایی، آموزش و کسب دانش و اطلاع رسانی؛ از عوامل علی؛ اقدامات بازاریابی، رویکرد نامتمرکز توسعه گردشگری، توجه به هویت فرهنگی، محلی و ملی روستاها و بهره گیری از تجربیات سایر روستاهای ایران به عنوان عوامل زمینه ای، و مقولات: حمایت از خلاقیت در گردشگری، مدیریت یکپارچه در بین سازمان ها، برنامه ریزی و مدیریت، رفع موانع حقوقی و قانونی و توسعه زیرساخت ها، از عوامل مداخله گر مؤثر در توسعه گردشگری محسوب شدند. همچنین، مقولات: فراهم نمودن بستر گفتمان سازی در راستای توسعه گردشگری، سناریوهای آینده نگاری جامع در تصمیمات مدیران، شناسایی اهمیت و ضرورت توسعه گردشگری خوراک و توسعه مشارکت در دسته راهبردهای توسعه گردشگری شناخته شدند، و سپس مقولات: پایداری سکونتگاه های روستایی، توزیع منافع گردشگری در بین همه ذینفعان و بسترسازی در توسعه مهارت ها از پیامدهای حاصل از توسعه گردشگری، و در نهایت مقولات: عدم چابکی در ساختار سازمان های ذی ربط، نگاه بخشی، جزیره ای به طرح های گردشگری، موانع سیاسی و فقدان نگاه مناسب به طرح های گردشگری غذا، از موانع مهم بر سر راه توسعه گردشگری روستاهای گیلان هستند.

برنامه های درسی آموزش عالی و به تبع آن آموزش معماری در دانشکده های معماری ایران محصول فعالیت عمده نهاد شورای عالی برنامه ریزی است. آموزش معماری و روش های طراحی، کمتر دارای روندی همه جانبه و بازخوردهای عملکردی بوده است. در ایران آموزش کلیه رشته ها به ویژه معماری بیشتر جنبه آموزشی دارد تا پژوهشی و از این رو درک و استنباط مفاهیم عملکردی و ابداع روش هایی منطبق با ارزش های فرهنگی جایگاه مناسبی ندارد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف تدوین نظام ارزیابی طراحی معماری در آموزش معماری ایران بعد از انقلاب فرهنگی صورت گرفته است. در این پژوهش از روش آمیخته ترکیبی از روش کیفی و کمی، استفاده شد. در بخش کیفی، داده ها و اطلاعات مورد نیاز این تحقیق، ابتدا از طریق مصاحبه عمیق با 20 نفر از خبرگان به روش نمونه گیری گلوله برفی، استخراج گردیده و طی سه مرحله به روش تحلیل مضمون (کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی) با نرم افزار مکس کیودا(2018) تحلیل شد و نهایتاً طبق مصاحبه ها، تدوین نظام ارزیابی طراحی معماری در آموزش معماری ایران استخراج و پرسشنامه محقق ساخته طراحی و سپس بر اساس فرآیند مصاحبه، کدگذاری و آزمون های انجام شد و مدل نهایی تحقیق ارائه گردید. در بخش کمی، این پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها توصیفی- پیمایشی و همبستگی است. حجم نمونه 384 نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی مهندسی معماری در کلاس طراحی معماری، در دانشگاه های آزاد اسلامی واحد بندرعباس و یزد می باشد. در این پژوهش میزان ارتباط بین مولفه ها با استفاده از روش مدل یابی معادلات ساختاری و نرم افزار اسمارت پی ال اس(Smart pls) مشخص شد. یافته های حاکی از آن است که ضریب مسیر متغیر بین نظام ارزیابی طراحی معماری در آموزش معماری ایران بعد از انقلاب فرهنگی و آموزش معماری که به مقدار 0.920 و همچنین آماره t به مقدار 16.848 می باشد و لذا بهبود ارزیابی آموزش طراحی معماری باعث افزایش میزان هماهنگی اهداف آموزشی با راهبردهای آموزشی ارائه شده است، همچنین ارتقاء میزان توانایی حرفه ای و بازده در موفقیت های کسب شده در عرصه آموزشی می شود.

حکمروایی خوب، یکی از ارکان توسعه پایدار در نواحی روستایی محسوب می شود اما چالش هایی همچون نابرابری، ضعف زیرساختی، فساد و فقدان مشارکت محلی، مانع تحقق آن است. سرمایه اجتماعی به عنوان عامل کلیدی می تواند در بهبود حکمروایی نقش مؤثری ایفا کند. این پژوهش باهدف مدل سازی رابطه سرمایه اجتماعی و حکمروایی خوب در نواحی روستایی پیراشهری همدان، از روش های آماری و توابع کاپیولا بهره گرفته است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و از نوع کاربردی است. داده ها از طریق روش های اسنادی، کتابخانه ای و میدانی از ۱۲روستای بخش مرکزی گردآوری شده است. از بین ۷۰۲۹ خانوار، 375 خانوار به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده ها با استفاده از تحلیل مؤلفه های اصلی (PCA) پردازش و شاخص های سرمایه اجتماعی و حکمروایی خوب پس از استانداردسازی، از طریق تحلیل همبستگی و مقدار ویژه استخراج شدند. آزمون های KMO و Bartlett مناسب بودن داده ها برای تحلیل عاملی را تأیید کردند. نتایج مدل سازی با توابع کاپیولا و شبیه سازی مونت کارلو زنجیره مارکوف نشان داد که رابطه سرمایه اجتماعی و حکمروایی خوب، غیرخطی و نامتقارن است؛ به گونه ا ی که در سطوح بالاتر سرمایه اجتماعی، احتمال بهبود حکمروایی افزایش می یابد. از بین مدل های کاپیولا، مدل Marshall-Olkin به عنوان بهترین مدل در این تحلیل، با NSE یا بیشترین دقت (9757/0) و با RMSE یا کمترین خطا (0465/0) تطابق بهتری با داده ها را فراهم می کند. این یافته ها بر ضرورت تقویت سرمایه اجتماعی در نواحی روستایی، به منظور بهبود حکمروایی و دستیابی به توسعه پایدار تأکیددارند. بر این اساس، سیاست گذاران با تقویت ظرفیت های سرمایه اجتماعی در نواحی روستایی، باید زمینه بهبود حکمروایی و دستیابی به توسعه پایدار را فراهم سازند.

تحقیق حاضر با هدف بررسی و تحلیل بهره وری نهاده آب در زراعت سویا در استان گلستان، به عنوان یکی از قطب های اصلی تولید این محصول در کشور، انجام شده است. این پژوهش با استفاده از داده های گردآوری شده از ۴۸ بهره بردار سویاکار و به کارگیری شاخص های مختلف بهره وری جزئی و ارزشی آب، به تحلیل وضعیت موجود و عوامل مؤثر بر آن پرداخته است. یافته ها نشان داد که میانگین بهره وری جزئی فیزیکی آب در مزارع سویا برابر با ۷۴/۰ کیلوگرم سویا به ازای هر مترمکعب آب است که دامنه تغییرات آن بین ۲۶/۰ تا ۶۹/۲ کیلوگرم قرار دارد. این اختلاف بیانگر ظرفیت بالقوه افزایش بهره وری از طریق بهبود مدیریت مزرعه و استفاده بهینه از منابع است. از نظر اقتصادی نیز، هر مترمکعب آب به طور میانگین ۱۱۵۸۴۷ ریال درآمد ناخالص و حدود ۷۸۷۱۹ ریال سود ناخالص ایجاد کرده است. این ارقام حاکی از اهمیت بالای تخصیص کارآمد آب در افزایش سودآوری کشاورزان است. برآورد تابع عملکرد-آب با فرم کاب– داگلاس نشان داد که با افزایش یک درصدی مصرف آب، عملکرد سویا تنها ۰۳۵/۰ درصد افزایش می یابد و بهره وری نهایی هر مترمکعب آب حدود ۰۲۳/۰ کیلوگرم سویا است. این امر نشان می دهد که در شرایط موجود، افزایش مصرف آب اثر چندانی بر رشد عملکرد ندارد و افزایش بهره وری نیازمند نوآوری فناورانه و بهبود مهارت های مدیریتی است. بررسی ویژگی های فردی و مدیریتی کشاورزان نیز نشان داد که عواملی چون ارتفاع مزرعه از سطح دریا، نوع شبکه و روش آبیاری بر بهره وری آب اثر معنی داری دارند. به ویژه مزارع دارای سیستم های آبیاری مدرن و تحت فشار، بهره وری آب به مراتب بالاتری نسبت به مزارع سنتی دارند. در مقابل، عواملی مانند اندازه مزرعه و نوع بذر تفاوت معناداری در بهره وری ایجاد نکردند. نتایج تحقیق بیانگر آن است که ارتقای بهره وری آب در کشت سویا، افزون بر ارتقای فناوری های آبیاری و مدیریت مزرعه، نیازمند سیاست های حمایتی در زمینه آموزش، ترویج و تأمین زیرساخت های لازم است. درنهایت، یافته ها می توانند مبنای تصمیم گیری سیاست گذاران و برنامه ریزان بخش کشاورزی در مسیر افزایش تولید داخلی دانه های روغنی و کاهش وابستگی به واردات قرار گیرند.

مهاجرت به عنوان یک پدیده جمعیتی پیچیده، چند علتی و غیرخطی یکی از مهمترین استراتژی های بقای انسان و بخشی ذاتی از تحولات گسترده اجتماعی نگریسته می شود که تحت تاثیر عوامل کشش- فشار در فضاهای جغرافیایی بوده و به شدت بر روی کیفیت زندگی اقتصادی- اجتماعی تاثیر می گذارد. از این رو، هدف تحقیق بررسی اثرات مهاجرت روستا- شهری در تغییرات شاخص های کیفیت زندگی مهاجران روستایی در روستا- شهرهای حاشیه کلانشهرها و مناطق شهری است. در روستا-شهرهای. جامعه آماری تحقیق کلیه خانوارهای مهاجر در 20 سال اخیر در روستا-شهرهای غنی آباد و اسلام آباد شهر ری در جنوب کانشهر تهران به عنوان نمونه های پژوهشی بوده است که بر اساس گزارش غیر رسمی دهیاری بالغ بر 2800 خانوار بوده و با استفاده از فرمول کوکران با فرض مقادیر p و q به میزان 50 بود که تعداد 260 مورد به عنوان نمونه انتخاب شده و پرسشنامه با روش طبقه بندی تصادفی در بین محلات برای گردآوری داده ها توزیع گردید. داده های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه بسته با توزیع گردآوری شده و با آزمون های t تک نمونه ای، دو نمونه ای و رگرسیون چندگانه تجزیه و تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد که شاخص های کیفیت زندگی مهاجران روستایی در مقصد در ابعاد اجتماعی (1.4) و اقتصادی (3.5) بهبود یافته است. همچنین، رابطه معناداری بین مولفه های کیفیت زندگی و بهبود شرایط زندگی مهاجران روستایی در روستا-شهرهای مورد بررسی با توجه به میزان ضریب تعیین به مقدار 0.666 وجود دارد و بیشترین تاثیر مهاجرت در بهبود شرایط زندگی مهاجران روستایی را می توان در شاخص های تنوع بخشی به فرصت های اشتغال (0.507) و تمایل به ماندگاری در مقصد (0.368) گزارش کرد

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی و کیفی عوامل مؤثر بر رفتار رأی دهی در دو دوره دهم و یازدهم انتخابات مجلس شورای اسلامی، با تمرکز بر حوزه انتخابیه قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلان غرب انجام شده است. که اولین کار پژوهشی در این زمینه می باشد و با بهره گیری از رویکرد تحلیل محتوای کیفی و استفاده از نرم افزار MaxQDA، به بررسی دیدگاه های ۳۰ تن از نخبگان محلی پیرامون عامل های شکاف محوری ایلی - طایفه ای، مذهبی، شهرستان گرایی، سیاسی - جناحی و اقتصادی پرداخته است. یافته ها بیان می کنند که این عوامل در هر دو دوره اثرگذار بوده اند اما به جز عامل مذهبی که روندی کاهشی را در دوره یازدهم نشان می دهد، سایر عوامل در مقایسه با دوره دهم روند افزایشی داشته اند. در مجموع داده ها بیانگر آن هستند که رفتار انتخاباتی شهروندان این حوزه در هر دو دوره، کمتر تابع شاخص های برنامه محور بوده است و بیشتر متأثر از ساز و کارهای غیر رسمی، شبکه های هویتی و منافع معیشتی می باشد. تحلیل تطبیقی تغییرات شکاف ها نشانگر آن است که در گذر زمان، گرایش رأی دهندگان به کنش فرهنگ سیاسی کاهش یافته و شکل بندی رأی دهی در بسترهای غیررسمی و هویتی تعمیق یافته است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در نظریه های پیشین رأی دهی و لزوم تدوین الگوهای بومی در تحلیل رفتار سیاسی این منطقه و مناطق پیرامونی ایران تأکید می ورزد.

در دنیای امروز، مدارای اجتماعی به عنوان یک پیش نیاز حیاتی برای توسعه روابط مسالمت آمیز در جوامع مختلف مطرح است. این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر سرمایه اقتصادی بر مدارای اجتماعی در استان اصفهان انجام شد و نقش میانجی احساس امنیت مالی، ادراک آنومی اجتماعی و احساس محرومیت نسبی را مورد بررسی قرار داد. این پژوهش از نوع کمی با رویکرد توصیفی-همبستگی و با استفاده از روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری، شهروندان بالای 18 سال استان اصفهان بودند و حجم نمونه 384 نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد جمع آوری و با نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که سرمایه اقتصادی تأثیر مستقیم و معناداری بر مدارای اجتماعی دارد (ضریب 46/0). همچنین، سرمایه اقتصادی از طریق بهبود احساس امنیت مالی (ضریب غیرمستقیم 38/0)، کاهش ادراک آنومی اجتماعی (ضریب غیرمستقیم 13/0) و کاهش احساس محرومیت نسبی (ضریب غیرمستقیم 19/0) بر مدارای اجتماعی تأثیر می گذارد. این یافته ها با نظریه های بوردیو، دورکیم، مرتون، گر و رانسی من همسو بود. به این ترتیب، نتایج نشان داد که با افزایش سرمایه اقتصادی، احساس امنیت مالی بهبود یافته، ادراک آنومی اجتماعی کاهش یافته و احساس محرومیت نسبی کاهش می یابد و در نتیجه مدارای اجتماعی افزایش می یابد. این پژوهش نشان می دهد که سرمایه اقتصادی نقش مهمی در ارتقای مدارای اجتماعی دارد و این تأثیر، هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیرمستقیم از طریق متغیرهای میانجی اعمال می شود. افزایش سرمایه اقتصادی و توزیع عادلانه منابع در جامعه، می تواند به بهبود احساس امنیت مالی، کاهش ادراک آنومی اجتماعی و کاهش احساس محرومیت نسبی و در نهایت، افزایش مدارای اجتماعی منجر شود. این یافته ها بر اهمیت سیاست گذاری هایی که به بهبود وضعیت اقتصادی و کاهش نابرابری کمک می کنند، تأکید دارد.

این پژوهش با هدف بررسی کاربرد اصول معماری دایره ای در بهینه سازی مصرف سوخت فسیلی در ساختمان های مسکونی ایران، از طریق رویکرد کیفی پدیدارشناختی انجام شد. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ معمار حرفه ای از شهرهای تهران، اصفهان، تبریز و شیراز، جمع آوری و با روش تحلیل تماتیک و نرم افزار NVivo تحلیل شدند. یافته ها چهار تم اصلی را شناسایی کردند: موانع اجرایی (هزینه های بالا، کمبود دانش فنی، مقاومت فرهنگی)، فرصت های نوآورانه (ادغام الگوهای سنتی مانند خشت و بادگیر، نوآوری های دیجیتال، همکاری بین رشته ای)، تأثیر عملی (کاهش ۲۰-۳۰٪ مصرف گاز، پایداری بلندمدت، کاهش ۱۵-۲۵٪ انتشار CO₂)، و راهکارهای پیشنهادی (آموزش، تحقیق محلی، مشارکت جامعه). الگوی پارادایمی Strauss و Corbin (۱۹۹۸) نشان داد که فرصت ها پدیده مرکزی (بهینه سازی مصرف سوخت) را تقویت می کنند، اما موانع آن را تعدیل می کنند، و راهکارها این تعدیل را مدیریت می کنند. این اصول با کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی، به اهداف توسعه پایدار و امنیت انرژی ایران کمک می کنند. مقایسه با مطالعات پیشین نشان داد که الگوهای سنتی ایران پتانسیل مشابهی با رویکردهای جهانی دارند، اما موانع فرهنگی و اقتصادی در ایران برجسته ترند. پیشنهادات شامل: هم راستایی مقررات ملی با اصول دایره ای، یارانه برای مواد بازیافتی، و آموزش معماران است. این پژوهش شکاف کیفی در تجربیات معماران ایرانی را پر کرده و به توسعه معماری پایدار کمک می کند.