بررسی تورش های رفتاری سرمایه گذاران حقیقی با استفاده از مدل پنج عاملی بیلارد، بیل و کایزر(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
راهبرد مدیریت مالی سال ۱۳ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۰)
163-190
حوزههای تخصصی:
تورش های رفتاری به عنوان خطاهای شناختی نظام مند و قابل پیش بینی، می توانند فرایند تصمیم گیری مالی را به طور معنی داری تحت تأثیر قرار دهند. مدل پنج عاملی بیلارد، بیل و کایزر از چارچوب های شناخته شده در شناسایی و تبیین این تورش ها به شمار می رود. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر ویژگی های شخصیتی سرمایه گذاران حقیقی بر تورش های رفتاری آنان با استفاده از این مدل بود. جامعه آماری شامل سرمایه گذاران حقیقی فعال در بورس اوراق بهادار تهران بوده و داده ها از طریق پرسشنامه و با روش نمونه گیری گلوله برفی گردآوری شد. حجم نمونه ۲۱۶ نفر و روش تحلیل شامل مدل یابی معادلات ساختاری و آزمون های ناپارامتریک بود. متغیرهای مطالعه در سه دسته اصلی قرار داشتند: ویژگی های شخصیتی، تورش های رفتاری (تمایلی، لنگراندازی و گله واری)، و شاخص های جمعیت شناختی (جنسیت، سن، وضعیت تأهل، تحصیلات، درآمد و تجربه). بر مبنای مدل بیلارد، بیل و کایزر، ویژگی های شخصیتی بر اساس دو بعد «احتیاط–شتاب زدگی» و «اعتمادبه نفس–اضطراب» به پنج تیپ ماجراجو، مدگرا، محتاط، فردگرا و متعادل طبقه بندی می شوند.یافته ها نشان دادند که ویژگی های شخصیتی اثر معنی داری بر بروز تورش های رفتاری دارند. به علاوه، مقایسه زوجی تیپ های شخصیتی بر حسب هر سه تورش رفتاری حاکی از تفاوت معنی دار میان برخی گروه ها بود؛ برای مثال، سرمایه گذاران مدگرا و محتاط در هر سه تورش رفتاری الگوهای متفاوتی نشان دادند. از منظر جمعیت شناختی، تنها متغیرهای جنسیت و تحصیلات بر تورش تمایلی، جنسیت، سن و تجربه بر تورش گله واری، و سن بر تورش لنگراندازی اثرگذار بودند. همچنین سه متغیر جنسیت، سن و تحصیلات بر الگوی ویژگی های شخصیتی تأثیر معنی داری داشتند. نتایج این مطالعه بیانگر آن است که شناخت و تحلیل تورش های رفتاری می تواند به سرمایه گذاران حقیقی و سیاست گذاران در کاهش اثرات منفی این خطاهای شناختی و اتخاذ تصمیم های منطقی کمک کند. به ویژه، مدل پنج عاملی بیلارد، بیل و کایزر می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در این مسیر به کار گرفته شود.