درخت حوزه‌های تخصصی

پدیده زمین لغزش یکی از انواع حرکت های دامنه ای است که همواره خسارات زیادی را در کشور به وجود آورده است. انتقال بخشی از رسوبات دامنه به سمت پایین آن علاوه برخسارت های مالی، خطرات جانی زیادی را نیز در پی خواهد داشت. حوضه نوبران استان مرکزی، با توجه به وضعیت زمین شناسی، فیزیوگرافی، لیتولوژی، اقلیمی و انسانی، بسیار مستعد وقوع زمین لغزش می باشد و لذا هدف تحقیق حاضر، پهنه بندی خطر زمین-لغزش در این شهرستان می باشد. در این مطالعه ابتدا، عوامل مؤثر جهت ایجاد لغزش در حوضه نوبران (طبقات ارتفاعی ارتفاع، شیب، جهت شیب، لیتولوژی، فاصله از گسل، فاصه از آبراهه، فاصله از راههای ارتباطی، بارش و کاربری اراضی) شناسایی شدند و سپس نسبت به تهیه ی لایه های اطلاعاتی در سامانه اطلاعات جغرافیایی اقدام گردید. در مرحله بعد وزن دهی عوامل مورد بررسی، با استفاده از روش ANP و در محیط نرم افزار Super Decision انجام گردید و تحلیل و مدل سازی نهایی با استفاده از روش ARAS به عنوان یکی از روش های تصمیم گیری چند معیاره، انجام شد. در نهایت، نقشه ی حاصله در پنج رده ی با خطر بسیار کم تا خطر بسیار زیاد طبقه بندی گردید با توجه به نتایج مطالعه، عوامل کاربری اراضی، شیب، زمین شناسی و طبقات ارتفاعی بیشترین ضریب وزنی را به خود اختصاص دادند. همچنین، نتایج مطالعه نشان داد؛ به ترتیب 11/417 و 300/400 کیلومتر مربع از مساحت حوضه، در طبقات بسیار پرخطر و پرخطر، قرار دارند و مناطق بسیار پرخطر و پرخطر در سازندهایی با زیربنای سنگ سخت به همراه مواد رسوبی و سست سطحی و توده سنگ های ریولیتی، کاربری های زراعی و مرتع و چراگاه های دامی، شیب های 35-20 درصد و ارتفاعات بیش از 1600 متر قرار دارند در نهایت می توان اظهار داشت، نظر به توان بالای حوضه نوبقران، از لحاظ رخداد حرکات و مخاطره لغزشی، بایستی اقدامات حفاظتی، مدیریتی و آبخیزداری در سطح حوضه مورد توجه مسئولان و دستگاه های ذی ربط قرار گیردو اقدامات پیشگیرانه لازم صورت گیرد.

هدف: پاندمی کووید-۱۹ مفهوم و کارکرد خانه را تغییر داده و ضرورت توجه به آن را به عنوان فضایی چندبعدی و پاسخ گو به نیازهای متنوع انسان، برجسته ساخته است؛ شولتز نیز با تعریف فضا به عنوان مفهومی چندبعدی تطابق معناداری با شرایط پاندمی که چندین بعد را در برمی گیرد، پیدا می کند. اما این پرسش مطرح می شود که در شرایط بروز پاندمی، کدام شاخص ها در طراحی خانه متناسب با شرایط مذکور بیشترین اهمیت را دارند و چگونه می توان از زبان فضایی نوربرگ شولتز برای شناسایی مفاهیم و شاخص ها و الگوهای طراحی در وهله اول و اولویت بندی آن ها در وهله دوم بهره گرفت؟ هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت بندی شاخص ها و الگوهای طراحی مسکونی متناسب با شرایط پاندمی با بهره گیری از زبان فضایی نوربرگ شولتز است. روش پژوهش: مطالعه حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تأکید بر جنبه های چندبعدی نظریه شولتز است. داده ها در دو مرحله جمع آوری شد: نخست، مرور مبانی نظری و تجربی مرتبط با مفهوم خانه و زبان فضایی شولتز و تعریف شاخص ها و الگوهای طراحی؛ دوم، تکمیل پرسش نامه مقایسه زوجی بر اساس طیف ۹ درجه ای لیکرت توسط ۴۰ متخصص در حوزه های معماری، شهرسازی، روان شناسی محیطی و بهداشت برای تعیین اهمیت هر شاخص. داده ها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نرم افزار Expert Choice 11 تحلیل شد. یافته ها: حاکی از آن است که «انطباق پذیری» مهم ترین شاخص است و پس ازآن «سیر فضایی»، «یکپارچگی فضای کار و خانه» و «فضاهای احیاگر» قرار دارند. نتیجه گیری: نشان می دهد که بهره گیری از شاخص های نظری شولتز -مانند تداوم فضا و زمان، تعامل انسان و محیط، سلسله مراتب فضایی و مفهوم فضا به عنوان رسانه ارتباطی- چهارچوبی مفهومی برای طراحی خانه های آینده فراهم می آورد. چنین خانه هایی علاوه بر پاسخ گویی به نیازهای فیزیکی، نقش مؤثری در تقویت هویت مکانی، سلامت روان و تاب آوری اجتماعی در شرایط بحرانی دارند و می توانند الگویی کاربردی برای طراحی مسکن در شرایط پاندمی و بحران های مشابه متناسب با نیازهای انسان ارائه کنند.

امروزه تأثیر رسانه های اجتماعی در رفتار خرید مخاطبان آن ها را نمی توان انکار کرد. رسانه های اجتماعی، از طریق شکل دادن به نگرش متقاضیان رزرو اقامتگاه، تأثیرگذاری در اهداف رزرو آن ها و ایفای نقشی حیاتی در فرایند تصمیم گیری، در رفتار رزرو متقاضیان اقامتگاه ها تأثیر چشمگیری می گذارند. نوآوری این پژوهش متمرکز بودن بر رسانه اجتماعی اینستاگرام، به منزله رسانه ای تأثیرگذار در همه جوانب زندگی جوانان، و هدف آن بررسی عوامل مؤثر بر تمایل به رزرو بوتیک هتل ها توسط دنبال کنندگان صفحات آن ها از طریق همین رسانه است. پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت کمّی، و راهبرد آن همبستگی است. قلمرو زمانی پژوهش بهار 1403 و جامعه آماری آن دربردارنده همه کاربران مجازی و دنبال کنندگان صفحات بوتیک هتل ها در رسانه اجتماعی اینستاگرام در ایران است و به روش نمونه گیری غیرتصادفی در دسترس و از طریق خود نرم افزار اینستاگرام انتخاب شده است. حجم نمونه لازم برای پژوهش با استفاده از فرمول کوکران 384 نفر برآورد شده که با ابزار پرسش نامه از طریق خود رسانه اینستاگرام گردآوری شده است. برای تحلیل داده ها از آزمون رگرسیون چندگانه و برای انجام آزمون ها و تحلیل های آماری داده های گردآوری شده از نرم افزار اس پی اس اس استفاده شده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که چهار متغیر مستقل «کارآمد بودن رسانه اجتماعی»، «اعتماد به رسانه اجتماعی برای رزرو»، «استفاده عمومی از رسانه اجتماعی» و «پذیرش پیشنهادها از طریق رسانه اجتماعی»، به ترتیب شدت، در متغیر «تمایل به رزرو بوتیک ها از طریق رسانه اجتماعی» تأثیر مثبتی دارند. این در حالی است که متغیر مستقل «سهولت استفاده از رسانه اجتماعی» بر متغیر وابسته گفته شده اثرگذار نیست.

امنیت غذایی از نیازهای اساسی همه جوامع بشری است که به عنوان یکی از محورهای توسعه در برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران بسیار مورد توجه قرار گرفته است. محیط زیست نیز زیستگاه انسان ها و بستر همه فعالیت های بشر است. با توجه به نقش و اهمیت محیط زیست در تامین غذا و امنیت غذایی، در این مطالعه با استفاده از سیستم معادلات همزمان – رگرسیون های به ظاهر نامرتبط به بررسی تاثیر رد پای محیط زیست، متغیرهای اقتصادی و کشاورزی بر امنیت غذایی ایران در دوره 1400-1369 پرداخته شده است. نتایج نشان داد که متغیرهای رد پای محیط زیست، ارزش افزوده بخش کشاورزی، درآمد سرانه، عملکرد غلات و مصرف انرژی به ترتیب با ضرایب  0.605، 0.122، 0.012، 0.373 و 0.202 دارای تاثیر مثبت و معنی دار بر امنیت غذایی در ایران بودند. همچنین متغیرهای ردپای محیط زیست، ارزش افزوده بخش کشاورزی، مصرف انرژی و تورم به ترتیب با ضرایب 0.457، 0.176، 0.310 و 0.027 تاثیر منفی بر مخارج نهایی مصرفی خانوارها داشتند اما درآمد سرانه با ضریب 0.115 سبب افزایش مخارج نهایی مصرفی خانوارها شده است. بنابراین با توجه به اهمیت موضوع امنیت غذایی پیشنهاد می شود به منظور حفظ و بهبود امنیت غذایی، سیاست های حمایتی بخش کشاورزی، افزایش سرمایه گذاری در تولید غذا و سیاست های افزایش قدرت خرید افراد بیشتر مورد توجه قرار گیرند. از آن جایی که محیط زیست زمینه ساز و بستر همه فعالیت های انسانی از جمله تولید غذا است، در بلندمدت توجه به پایداری محیط زیست و بهبود کیفیت آن، از طریق به کارگیری فناوری های کمتر آلاینده در تولید محصولات کشاورزی و غذایی می تواند بر افزایش امنیت غذایی موثر باشد.

سابقه و هدف: در سال های اخیر، پوشش زمین به منزله شاخصی کلیدی در بررسی تغییرات اقلیمی، سیستم های اکولوژیکی و مدیریت منابع طبیعی مورد توجه قرار گرفته است. محدودیت هایی که در مسیر تهیه داده های به روز و دقیق وجود دارد نیاز به استفاده از فنّاوری های نوین سنجش از دور را افزایش داده است. در این میان، تصاویر راداری سنتینل – ۱ که به سامانه رادار با روزنه مجازی (SAR) مجهز است، به دلیل فنّاوری مایکروویو فعال خود و با امکان عملکرد در هر شرایط جوّی، می تواند ابزاری مناسب برای تهیه نقشه های پوشش زمین به شمار آید. هدف این تحقیق بهبود طبقه بندی پوشش زمین، با استفاده هم زمان از تصاویر دریافتی از مدارهای بالارونده و پایین رونده سنتینل – ۱ و بررسی تأثیر تصحیح رادیومتریک توپوگرافی در صحت نتایج طبقه بندی است. مواد و روش ها: در این تحقیق سه منطقه متفاوت در ایران، شامل شهرهای مرند و ساری و چادگان، به دلیل ویژگی های متفاوت پوشش زمین و وجود نواحی کوهستانی، بررسی شد. داده های مورد استفاده، در این تحقیق، تصاویر ماهواره سنتینل – ۱ با قطبش های VV و VH در هر دو گذر بالارونده و پایین رونده است. پیش پردازش داده ها انجام شد که مراحلی همچون اعمال فایل مداری، حذف نویز حرارتی، حذف نویز حاشیه، کالیبراسیون، تصحیح رادیومتریک توپوگرافی، فیلتر اسپکل، تصحیح توپوگرافی رنج داپلر و تبدیل به دسی بل را دربرمی گرفت. همچنین با استفاده از روش نرمال سازی کمینه – بیشینه، داده ها به بازه ای مشخص تغییرمقیاس یافتند. سپس الگوریتم جنگل تصادفی (RF) برای طبقه بندی پوشش زمین به کار رفت. این طبقه بندی شامل پنج کلاس آب، خاک، پوشش گیاهی، مناطق شهری و کشاورزی است. در انتها، نتایج با استفاده از معیارهای صحت کلی، ضریب کاپا و صحت هر کلاس ارزیابی شد. نتایج و بحث: نتایج نشان می دهد که استفاده هم زمان از تصاویر بالارونده و پایین رونده، بدون اعمال تصحیح رادیومتریک توپوگرافی، باعث بهبود شایان توجه صحت طبقه بندی در تمامی مناطق مورد مطالعه می شود. برای نمونه، در مرند، صحت کلی طبقه بندی از 3/65% به 17/79% افزایش یافته که معادل با بهبود تقریبی 13% است. در ساری، ترکیب تصاویر به افزایش صحت کلی از 67/55% به 41/75% منجر شده است. همچنین در چادگان، افزایش حدود 12درصدی صحت کلی از 88/56% به 06/68% مشاهده شده است. ازنظر صحت کلاسی، در مرند، صحت کلاس پوشش گیاهی ارتقای چشمگیری از 41/43% به 64/69% داشته و در ساری، صحت کلاس خاک از 57/19% به 40/46% بهبود یافته است. تحلیل عددی نشان می دهد ترکیب تصاویر، از مدارهای گوناگون، دیدگاه های مکملی از سطح زمین ارائه می دهد که به کاهش اعوجاج های ناشی از زاویه دید و توپوگرافی کمک می کند. همچنین نتایج نشان می دهد که اعمال تصحیح رادیومتریک توپوگرافی تأثیر دوگانه ای دارد. در حالت تک تصویری، می تواند به بهبود صحت برخی کلاس ها کمک کند اما، در ترکیب دو تصویر، ممکن است باعث شباهت بیش ازحد بین برخی کلاس ها شود و در نهایت، عملکرد کلی را کاهش دهد. نتیجه گیری: این تحقیق تأکید می کند که به کارگیری هم زمان تصاویر سنتینل – ۱ از مدارهای بالارونده و پایین رونده، به ویژه بدون استفاده از تصحیح رادیومتریک توپوگرافی، نقش کلیدی در افزایش صحت طبقه بندی پوشش زمین دارد. افزایش صحت کلی طبقه بندی به میزان ۱۳ تا ۲۰% در مناطق متفاوت، نشان از پتانسیل بالای این رویکرد در طبقه بندی پوشش زمین دارد. ازسوی دیگر، نتایج بیان می کند که نحوه پیش پردازش تصاویر سنتینل – 1 در صحت و کارآیی مدل تأثیر گذار است و استفاده از تصحیح رادیومتریک توپوگرافی، در برخی موارد، باعث کاهش صحت و کارآیی مدل می شود. به عبارت دیگر، ترکیب بهینه داده های سنتینل – 1 در مدارهای گوناگون می تواند به ارائه نقشه های دقیق تر و مورد اعتمادتر منجر شود. بنابراین رویکرد مطرح شده می تواند، به منزله مرجعی برای مطالعات آینده در حوزه سنجش از دور، بهبود طبقه بندی پوشش زمین و کاربردهای محیط زیستی و کشاورزی مطرح شود.

بدین جهت در این مطالعه هدف تحلیل اثرات گردشگری بر تاب آوری سکونتگاه های روستایی است چراکه رونق و توسعه گردشگری در این مناطق روستایی باعث تغییرات کالبدی در سطح روستا گردشگرپذیر می شود؛ و این پژوهش با روش علی - معلولی به دنبال تهیه مدلی برای تبیین تأثیر گردشگری بر بهبود تاب آوری سکونتگاه های روستاهای منتخب شهرستان ماهنشان است که در پژوهش حاضر تاب آوری به عنوان متغیر وابسته و گردشگری به عنوان متغیر مستقل است؛ همچنین گردشگری شامل تعداد متغیرهایی از جمله سهم نسبی اشتغال مستقیم گردشگری از کل اشتغال، نرخ بازدید مجدد، نسبت نفوذ گردشگران، کسب وکارهای گردشگری متعلق به افراد بومی، نسبت خانوار ساکن به خانه های دوم، درصد اعتبارات گردشگری است. از سویی داده های گردآوری شده از مراکز رسمی در بازه زمانی 1375 تا 1399 هستند که با استفاده از روش رگرسیون داده های تابلویی (پانل) به وسیله نرم افزار آماری ایویوز ورژن 13 به تجزیه وتحلیل روستاهای موردنظر پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد گردشگری دایره گسترده ای فرصت ها را در تمام ابعاد ایجاد می کند. تأثیر گردشگری از بین جنبه های مورد بررسی بر تاب آوری کالبدی با ضریب (69/0) است همچنین از بین هفت متغیر کلیدی و تأثیرگذار در افزایش تاب آوری کالبدی پنج متغیر (سهم نسبی اشتغال مستقیم گردشگری از کل اشتغال، نرخ بازدید مجدد، نسبت نفوذ گردشگران، کسب وکار گردشگری متعلق به افراد بومی، درصد اعتبارات گردشگری) تآثیر معنی داری بر تاب آوری کالبدی داشتند. در نتیجه باتوجه به نتایج، تقویت گردشگری سبب افزایش تاب آوری کالبدی مناطق گردشگری می شود و می تواند کلید توسعه روستایی باشد که با افزایش مداوم جریان حضور گردشگران سبب بهبود ظرفیت انعطاف پذیری و استحکام بیشتر جامعه روستایی می شود.

گردشگری یکی از عناصر اصلی توسعه و ژئوتوریسم به عنوان گونه ای از گردشگری پایدار اهمیت ویژه ای در توسعه گردشگری کشورها داشته است. ژئوتوریسم یکی از ارکان گردشگری است که بر چشم اندازها، فرم ها، و فرایندهای به وجود آورنده آن ها تأکیددارد و دارای اشکال و انواع گوناگونی است که با توجه به شرایط محیطی متفاوت هستند. هدف از این پژوهش بررسی ظرفیت های ژئوتوریستی و قابلیت های جذب گردشگر در دامنه های شرقی سبلان می باشد. در پژوهش حاضر از روش توصیفی تحلیلی وکاربردی استفاده گردیده است. در روش کومانسکو هر لندفرم دارای پنج ارزش(علمی، زیبایی شناختی، مدیریت، اقتصادی، فرهنگی و کاربری) است. مدل کوبالیکوا بیش تر بر معیارهای علمی، آموزشی، اقتصادی، حفاظتی و فرهنگی تأکید دارد. نتایج حاصله نشان داد بر اساس مدل کوبالیکوا منطقه توریستی آلوارس با مقدار (43/10) بیش ترین امتیاز را نسبت به سایر مناطق توریستی کسب کرده است و هم چنین نتایج حاصله از مدل کومانسکو نشان داد که در بین مناطق مورد مطالعه روستای آلوارس با امتیاز(23/12) قابلیت بیش تری در جذب گردشگر نسبت به سایر مناطق دارد این منطقه از نظر شاخص ارزش اقتصادی و ارزش افزوده، بیش ترین امتیاز و از نظر شاخص آموزشی و حفاظتی، کم ترین امتیاز را به خود اختصاص داده است. منطقه توریستی کله سر در نتایج مدل های کوبالیکوا و کومانسکو کم ترین امتیاز به ترتیب (43/7) و (۹۶/10) را به خود اختصاص داد. بر این اساس نتیجه گیری می شود منطقه توریستی آلوارس از نظر توانمندی ژئوتوریستی نسبت به مناطق مورد مطالعه قدرت جذب بیش تری در جهت توسعه ژئوتوریسم را به خود اختصاص داده است. بنابراین پیشنهاد می گردد در پژوهش های آتی برای شناساندن مناطق بکر ژئوتوریستی مطالعات متعددی بر اساس منابع ژئوتوریستی انجام گیرد و در این محدوده نگرشی تازه و نو ارائه گردد.

حافظه جمعی نقشی کلیدی در هویت بخشی و انسجام اجتماعی شهر ایفا می کند. امروزه با تغییر شیوه زیست مردم و مداخلات شهری ناآگاهانه به بهانه توسعه شهری و اعیانی سازی، کالبدهای تاریخی و خاطره انگیز در معرض تهدید قرار دارند. این پژوهش، با هدف تبیین توپوگرافی حافظه جمعی شهر از طریق مدلسازی مفهومی، تلاش کرده است تا با بهره گیری از روش مرور نظام مند همراه با تحلیل مضمون محتوای غربال شده به ادغام دیدگاه های رشته های مختلف بپردازد. این مدل در شهرهای مناطق بیابانی شامل یزد، کرمان، طبس و کاشان به کار بسته شده است. یافته ها نشان می دهد توپوگرافی حافظه جمعی، نگاشتی استعاری از خاطرات مشترک است که از تعامل میان چارچوب های فضا، مکان و رفتارهای اجتماعی شکل می گیرد و در تأثیر نیروهای قدرت، سیاست و گفتمان های مسلط، دستخوش تغییرات و بازتفسیرهای متنوع می شود. مدل مفهومی در سه مسیر «شکل گیری»، «بازخوانی/بازتولید» و «تاب آوری» عمل می کند.اقلیم، مهاجرت، اقتصاد سیاست، گردشگری و فناوری عوامل مداخله گری اند که الگوهای کالبدی و روایت ها و رویدادهای اجتماعی را تعدیل می کنند. کاربست مدل نشان داد سامانه های سنتی آب رسانی، بازارها، میادین، حسینیه ها و خانه های درون گرا لنگرهای اصلی حافظه در شهر های اقلیم بیابانی اند. هم چنین لایه مخاطرات در طبس و بم، مسیرهای یادسپاری را بازچینش کرده است. بر مبنای مدل، سه بسته سیاستی پیشنهاد می شود: «شکل گیری» وانتقال دانش بومی، «بازسازی/کنترل» لایه ها با رویکرد پالیمپسست، و «تاب آوری حافظه محور» جهت مواجهه با مخاطرات/ اختلالات. ابزارهایی چون «اطلس حافظه»، «شاخص های شدت و جهت» و «کریدورهای حافظه» برای طراحی حساس به زمینه معرفی می شود.

فرسایش خاک از مهمترین مشکلاتی است که طی سال های اخیر زندگی بشر را تحت الشعاع قرار داده است. نوع و شدت فرسایش خاک در یک منطقه، تابع شرایط اقلیمی، پستی بلندی زمین، خاک و کاربری اراضی است. که در این میان اهمیت کاربری اراضی به دلیل نقش مؤثر انسان بر آن نسبت به دیگر عوامل زیادتر است. در این پژوهش جهت برآورد میزان فرسایش و رسوب حوضه آبریز زیمکان با بکارگیری دو روش MPSIAC و EPM، که هرکدام به ترتیب نه عامل(زمین شناسی، خاک، آب و هوا، رواناب، توپوگرافی، پوشش گیاهی، کاربری اراضی، وضعیت فعلی فرسایش و فرسایش رودخانه ای) و چهارعامل (فرسایش، استفاده از زمین، حساسیت خاک و شیب متوسط حوضه) را مورد ارزیابی قرار می دهند. و در ادامه از نرم افزار ArcGIS و تصاویر سنجنده ماهواره Sentinel2 در محیطENVI 5.3  جهت تهیه لایه های مرتبط استفاده گردید. نتایج نشان داد که مقادیر فرسایش در دو مدل MPSIAC و EPM  به ترتیب 9/5142، 2/6401 تن در سال و میزان رسوب به ترتیب  63/2461 ،72/3624 تن در سال و کلاس و شدت فرسایش پذیری حوضه از لحاظ هدر رفت خاک در وضعیت شدید قرار دارد. بیشترین شدت فرسایش و تولید رسوب در بخش های جنوب و جنوب غرب حوضه مشاهده شد. لذا اعمال سیاست های مدیریتی و حفاظتی در سطح حوزه ضروری است و همچنین مشخص شد که نتایج روش MPSIAC نسبت به روش EPM به مشاهدات واقعی در حوضه نزدیک تر می باشد. 

امروزه با پیچیده شدن مسائل شهری، افزایش بیش از حد جمعیت، تنوع و کثرت نیازها و احتیاجات، نمی توان به طور طبیعی شهرها را به حال خود رها کرد تا خود به حیاتشان ادامه دهند، از این رو طرح های توسعه شهری بنیادی ترین ابزار شکل دهی شهرها بر اساس نظم و برنامه از پیش تعیین شده محسوب می شوند. لذا هدف تحقیق حاضر ارزیابی وضعیت طرح های جامع شهری اراک در طی سال های 1378 و 1398 است. داده ها و اطلاعات موردنیاز به روش کتابخانه ای و مطالعه اسناد فرادستی به دست آمد و در بخش دوم تحقیق برای پیش بینی سناریوها از نظرات کارشناسان استفاده شد. نمونه آماری تعداد 40 نفر از کارشناسان مرتبط با موضوع پژوهش بوده که به روش گلوله برفی انتخاب شده اند. درنهایت نتایج به دست آمده مؤید این مطالب است که طرح جامع سال 1378 در زمینه پیش بینی جمعیتی و سرانه پیشنهادی برخی کاربری ها مانند آموزشی، صنعتی و تقریباً مسکونی مناسب عمل کرده است، اگرچه با استاندارد سرانه ها فاصله دارد. همچنین نتایج نشان داد که طرح جامع سال 1398 در زمینه استانداردسازی سرانه و پیش بینی جمعیتی به خوبی عمل نکرده است. در نهایت از بین 5 سناریوی دارای اینرسی بالا (احتمال وقوع و تکرارپذیری بالا) یعنی با اینرسی %60 درصد، تعداد سه سناریوی فاجعه در زمینه اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی ارائه گردید.

زمینه و هدف: سیلاب ها یکی از پدیده های طبیعی هستند که می توانند خسارات زیادی به زیرساخت ها، مزارع و محیط زیست وارد کنند. این پدیده به طور عمده به دلیل بارش های سنگین، ذوب برف ها یا ترکیبی از این عوامل رخ می دهد. بنابراین هدف از این پژوهش پهنه بندی خطر سیلاب و ارتباط آن با کاربری اراضی با استفاده از مدل فرایند تحلیل شبکه در حوضه آبخیز رضی چای در استان اردبیل است. روش شناسی: دراین پژوهش با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 8 مربوط به سال 2022، نقشه DEM 30 متر استر، نقشه توپوگرافی با مقیاس 1:50000، نقشه زمین شناسی با مقیاس 1:250000 و همچنین استفاده از سایر اطلاعات تفضیلی حوضه مورد مطالعه 10 پارامتر تاثیرگذار در رخداد سیل که شامل: ارتفاع، شیب، جهت شیب، پوشش گیاهی، سازندهای زمین شناسی، فاصله از رودخانه، جهت جریان، کاربری اراضی، بارش، تراکم زهکشی مورد استفاده قرار گرفته و برای تعیین اهمیت هر متغیر از مدل فرآیند شبکه تحلیلی (ANP) استفاده شد. یافته ها و نتیجه گیری: ازمیان پارامترهای مورد مطالعه، لایه های شیب (با ضریب 30 درصد)، ارتفاع (با ضریب 21 درصد)، کاربری اراضی (با ضریب 17 درصد) وزن بیش تری را کسب کردند. در نتیجه وقوع سیلاب در حوضه آبریز رضی چای را به شدت کنترل می کنند. نتایج نشان می دهد که حدود 36 درصد از حوضه آبریز رضی چای در مناطق پرخطر و بسیار پرخطر قرار دارد. این پهنه ها در قسمت پایین حوضه، به طور معمول در تقاطع دو آبراهه اصلی حوضه قرار دارند. با توجه به پراکندگی فضایی سکونتگاه ها در منطقه می توان گفت که اکثر سکونتگاه های قسمت پایین حوضه در معرض سیلاب قرار دارند.

این پژوهش با هدف بررسی نقش لندفرم ها در میزان فرسایش خاک در حوضه های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند انجام شد. با استفاده از مدل اصلاح شده جهانی فرسایش خاک (RUSLE) و سامانه گوگل ارث انجین (Google Earth Engine)، عوامل مؤثر بر فرسایش شامل فرسایندگی بارش (R)، فرسایش پذیری خاک (K)، طول و شدت شیب (LS)، مدیریت پوشش گیاهی (C) و عملیات حفاظتی خاک (P) مورد ارزیابی قرار گرفت و طبقه بندی لندفرم ها نیز در این سامانه انجام گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که مناطق با فرسایش خیلی زیاد و زیاد با مساحتی حدود 45/0 درصد معادل 33/17 کیلومترمربع را شامل می شود. این مناطق در بالادست حوضه که دارای ارتفاع بالا، میانگین بارندگی بیشتر و دارای پوشش گیاهی کمتری بوده رخ داده است. مناطق با فرسایش خیلی کم و کم مساحتی حدود 54/95 درصد معادل 11/3623 کیلومترمربع بوده است که در مناطق دارای پوشش گیاهی پر تراکم، بارندگی کم تر و در مناطق دشت ها و مسطح بوده است. علاوه بر این، تحلیل لندفرم های منطقه نشان داد که بیش ترین میزان فرسایش در لندفرم های آبراهه ها، پرتگاه ها و دره های باریک مشاهده می شود. در حالی که لندفرم های مسطح تر نظیر دشت ها و تراس های آبرفتی از فرسایش کمتری برخوردارند. استفاده از سامانه GEE در این پژوهش قابلیت بالای آن را در ترکیب و تحلیل داده های جغرافیایی مقیاس پذیر نشان داد و روشی مؤثر برای مدیریت پایدار اراضی و کاهش فرسایش خاک فراهم آورده شد. این یافته ها می توانند در برنامه ریزی های مدیریتی و اجرای عملیات حفاظتی در حوضه های آبخیز مشابه، توسط مسئولین و محققین مورد استفاده قرار گیرند.

آسیب های اجتماعی یکی از محورها و مباحث اصلی مطالعات آسیب شناسی شهری در اغلب شهرهاست. هدف پژوهش حاضر، تحلیل فضایی آسیب های اجتماعی بافت های شهری (مطالعه موردی: بافت های جدید(گلشهر) و غیررسمی(میکائیل آباد) شهر مراغه) بود. نوع تحقیق کاربردی و روش پژوهش توصیفی از نوع علی – مقایسه ای بوده است. جامعه آماری پژوهش شامل افرادی که در بافت های شهر جدید گلشهر و بافت غیررسمی میکاییل آباد زندگی می کنند. نمونه آماری با توجه به روش تحقیق و نظر متخصصان، تعداد ۱۰۰ نفر برای هر گروه و در کل ۲۰۰ نفر از طریق روش نمونه گیری خوشه ای احتمالی انتخاب شدند. برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه آسیب های اجتماعی محقق ساخته استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون خی دو و تحلیل واریانس چند متغیره استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان می دهد؛ که نوع آسیب های اجتماعی در بافت های جدید و غیررسمی شهر مراغه متفاوت است. ولی در مؤلفه های ۵ گانه (اجتماعی، خشونت، خانواده، محیط عمومی و اموال) تفاوتی وجود نداشت. همچنین میزان آسیب های اجتماعی در بافت های جدید و غیررسمی شهر مراغه متفاوت است و میزان مؤلفه های ۵ گانه آسیب های اجتماعی (اجتماعی، خشونت، خانواده، محیط عمومی و اموال) تفاوت معنی داری را در بین بافت های غیررسمی و بافت شهری جدید نشان داد. در نهایت می توان گفت که در هر دو بافت شهری جدید و بافت های غیررسمی آسیب های اجتماعی وجود دارد و میزان آسیب های اجتماعی در بافت های غیررسمی بیشتر از بافت های شهری جدید می باشد.

موضوع سالمندان و چالش های مربوط به آن ها به دلیل افزایش جمعیت این گروه سنی، به مسئله ای جهانی و مهم تبدیل شده و نیازمند توجه بیشتر است. شیوع همه گیری کرونا تأثیر عمیقی بر زندگی سالمندان گذاشته و بنابراین، ایجاد محیطی تاب آور می تواند به جلوگیری از انزوا و افزایش مشارکت فعال آن ها در جامعه، به ویژه در سطح محله، کمک کند این پژوهش با هدف بررسی شرایط محیطی محله جلفا اصفهان برای تقویت تاب آوری سالمندان، به ویژه در مواجهه با چالش های ناشی از همه گیری کرونا، پرداخته است. با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۳ سالمند، نتایج نشان می دهد که محیط زندگی سالمندان در سه مقیاس مسکن، واحد همسایگی و محله نقاط قوت قابل توجهی دارد، اما معایب و چالش هایی نیز وجود دارد. در مقیاس مسکن، سالمندان نسبتاً با چالش های بحران سازگار شده و ارزیابی مثبت از کیفیت محیط خود دارند، که نشانگر تاب آوری نسبی است. در مقیاس واحد همسایگی، علی رغم دسترسی مناسب به خدمات، کیفیت محیط نیازمند بهبود است. در سطح محله، تحلیل نشان می دهد که نقاط ضعف و تهدیدهای محیط بیشتر از فرصت ها و قوت ها هستند، که کاهش تاب آوری کلی محیط را نشان می دهد. یافته ها تأکید بر نیاز به مداخلات و راهبردهای مؤثر جهت بهبود شرایط و تقویت تاب آوری سالمندان دارند. در نتیجه، اصلاح و توسعه فضاهای زندگی در محله و ارتقاء امکانات و خدمات می تواند اثر مثبت بر کیفیت زندگی سالمندان و مقاومت آن ها در برابر بحران ها داشته باشد. این مطالعه بر اهمیت توجه جدی به بهبود محیط زندگی سالمندان برای افزایش سلامت و رفاه آن ها تأکید می کند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی جایگاه و نقش قوه مقننه در سیاست خارجی، به مطالعه موردی مجلس شورای اسلامی ایران و کنگره ایالات متحده آمریکا می پردازد. در عصر حاضر که پیچیدگی های روابط بین الملل و چالش های ژئوپلیتیک افزایش یافته، نقش نهادهای قانونگذار در شکل دهی و نظارت بر سیاست خارجی اهمیت دوچندان یافته است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی چارچوب های قانونی، ساختارها و مکانیسم های تأثیرگذاری هر دو نهاد در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که علی رغم وجود تفاوت های ساختاری و حقوقی، هر دو نهاد از طریق ابزارهایی چون تصویب معاهدات بین المللی (اصل ۷۷ قانون اساسی ایران)، نظارت بر اجرای سیاست ها، تخصیص بودجه و دیپلماسی پارلمانی در سیاست خارجی نقش آفرینی می کنند. با این حال، کنگره آمریکا با برخورداری از اختیارات گسترده تر قانونی از جمله اعلان جنگ و کنترل بودجه، تأثیر عمیق تری بر سیاست خارجی دارد، در حالی که مجلس شورای اسلامی با محدودیت های ساختاری و قانونی متعددی مواجه است. این پژوهش با ارائه راهکارهایی همچون تقویت کمیته های تخصصی و بهبود سازوکارهای نظارتی، بر اهمیت تعامل سازنده قوای مقننه و مجریه در راستای ارتقای کارآمدی سیاست خارجی تأکید می کند.

به منظور افزایش امنیت و توسعه مناطق میبایست شناسایی کامل فاکتورهای جغرافیایی بهویژه مشخصات توپوگرافی و ژئومورفولوژیکی در تدوین اصول و راهبردهای پدافند غیر عامل سرلوحه کار قرار گیرد. هدف از این پژوهش ارزیابی تأثیر لندفرم های ژئومورفولوژیکی در پدافند غیرعامل شهرستان زاهدان می باشد. در این پژوهش از 15 لایه متفاوت ازجمله: ارتفاع، شیب، جهت شیب، فاصله از آبراهه، فاصله از دشت سیلابی، فاصله از جاده، فاصله از گسل، خاک، زمینشناسی، کاربری اراضی، دما، بارش، فاصله از مراکز سکونتگاهی، فاصله از مخروط افکنه و وضعیت توپوگرافی (دشت و کوهستان) استفاده شده است. همچنین در این تحقیق از دو روش تحلیل سلسله مراتبی و تحلیل شبکهای بهره گرفته شده است. یافته های پژوهش نشان دادند که تاثیرگذارترین عامل در پدافند غیرعامل، مناطق کوهستانی و عامل محدودکننده مناطق پست و هموار است. به عبارت دیگر، مناطق غرب و شرق منطقه موردمطالعه، به دلیل برخورداری از ارتفاعات و کوهستانی بودن درکنار دیگر عوامل محیطی همچون بارش، نوع خاک، دشت های سیلابی و غیره باعث شده تا در خروجی نهایی پژوهش، از نظر پدافند غیرعامل دارای وضعیت مناسب باشند. از سوی دیگر، مناطق نامناسب سطح زیادی از بخش های شمال و مرکز شهرستان را دربرگرفته است، به طوری که وضعیت نامناسب این مناطق نیز با بسیاری از شاخص ها همخوانی دارد. یافته های به دست آمده از تحلیل سلسله مراتبی نشان می دهند که حدود 1233 کیلومترمربع از وسعت منطقه ازلحاظ اصول پدافند غیرعامل در وضعیت نامناسب، 89/54 کیلومترمربع در وضعیت نسبتاً مناسب و 14250 کیلومترمربع در وضعیت مناسب قرا دارند. همچنین براساس نتایج حاصل از تحلیل شبکه ای، مشخص شد که بیشتر گستره منطقه مطالعاتی در وضعیت مناسب قرار دارد.

به رغم این که وجود نابرابری در استاندارد زیست در بین ساکنین یک شهر پدیده جدیدی در هیچ یک از شهرهای جهان نیست؛ اما در کشورهای کمتر توسعه یافته به دلیل فاحش تر بودن تفاوت های اجتماعی- اقتصادی، تفاوت فضایی شهرها تشدید شده است. پیامد چنین جریانی فقدان عدالت توزیعی خواهد بود. پژوهش حاضر ترکیبی از روش های توصیفی - تحلیلی و کریتیک، اسنادی و پیمایشی می باشد. این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت تقاضا و ظرفیت توزیعی کاربری فضای سبز در بین مناطق کلانشهر کرج و ارائه راهکارهای مبتنی بر عدالت فضایی کاربری فضای سبز در جهت افزایش آن انجام گرفته است. برای تحلیل و ارزیابی وضعیت فضاهای سبز و نقشه سازی آن از اطلاعات و داده های مربوط به سازمان های مرتبط و تصاویر ماهواره ای در مقیاس های فضایی- زمانی مدنظر و نرم افزار GIS، ویژگی های اجتماعی- اقتصادی شهروندان مناطق کلانشهر کرج از اطلاعات سازمان آمار، سازمان نیروی انتظامی شهر کرج و نقشه مناطق شهرداری کلانشهر کرج استفاده شده است. نتایج یافته ها نشان می دهد که، مناطق 8 و 11 به دلیل جمعیت کم و حجم وسیع از مساحت پارکها، وجود باغ خانواده، باغ سیب، باغ فاتح و ایران کوچک دارای سرانه بالایی می باشد. ولی مناطق دیگر از کمبود شدید پارک های شهری و تاثیر اکولوژی سیاسی در سطح محله ای تا منطقه ای رنج می برند که نیاز دارد با توجه به جمعیت هر یک از مناطق و با عنایت به استانداردهای مورد قبول در زمینه سرانه فضاهای سبز شهری به ویژه پارکها، اقدام به توزیع متناسب پارکها در مناطق شهر کرج انجام شود.

مقدمه و هدف: یکی از عوامل موثر تربیتی در آموزش و پرورش جدید، نحوه معماری فضاهای آموزشی است. به گونه ای که در طراحی یک فضای معماری، اصول معماری در ارتباط با کاربرد آن مکان مد نظر قرار می گیرد. در این راستا استفاده مناسب از برخی عناصر بصری از جمله فرم و رنگ است حایز اهمیت است. از این رو تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش مؤلفه های فرم و رنگ در ارتقا ادراک حسی کودکان در محیط آموزشی مهدکودک انجام گرفته است روش شناسی : این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و  از نظر روش شناسی توصیفی- تحلیلی است. گردآوری اطلاعات پژوهش حاضر مبتنی بر روش کتابخانه ای و پیمایشی می باشد. جامعه آماری پژوهش 100 نفر از مربیان مهد کودک و  30 نفر از کودکان مدارس شهر اردبیل می باشد که به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزار spss بهره برده شد.   یافته ها و نتایج: نتایج پژوهش نشان داد کودکان علاقه ای زیادی به رنگ ها دارند و رنگ ها به خوبی در ذهنشان می مانند و می توانند در حالات روحی افراد و همچنین کودکان اثرگذار باشند. از این رو رنگ ها می توانند به عنوان یک متغیر وابسته در طراحی محیط مهدکودک در بهبود عملکرد روانی فضا و فرم ها به عنوان یک متغیر وابسته در بهبود عملکرد فیزیکی فضا تأثیرات بسزایی در کمک به افزایش ادراک حسی کودک و شناخت محیط عمل کنند. معماری فضای مهدکودک باید به گونه ای باشد که فضایی آرام و شادی بخش را برای رشد و افزایش خلاقیت کودکان فراهم کند و انگیزه نوآوری و عملی کردن تخیلاتشان را بیشتر کند. نتایج حاکی از پژوهش بیانگر این امر می باشد که شناخت ویژگی های فردی کودکان و عوامل مختلفی چون رنگ، فرم و فضاهای مختلف تاثیر بسزایی در ایجاد خلاقیت و تقویت هوش کودکان دارد.

دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی از حقوق اولیه و جهان شمول بشر محسوب شده و هرگونه خللی در این زمینه، بهزیستی و رفاه جامعه را به خطر می اندازد. فرض اصلی این بررسی آن است که در اغلب نقاط و به خصوص در کلانشهرها، چنین امکانی برای اغلب شهروندان فراهم نبوده و همین امر باعث می شود کسانی که به این خدمات دسترسی ندارند، خود را محروم فرض کرده و نسبت به این بی عدالتی واکنش نشان دهند. برای آزمون این فرض، این مطالعه به روش توصیفی و تحلیلی، در شهر مشهد به انجام رسید. داده های مورد نیاز در قالب محل استقرار مراکز بهداشتی در سطوح مختلف و همچنین تأسیسات و تجهیزات مورد نیاز در آن ها گردآوری شد. داده های مورد اشاره به صورت میدانی جمع آوری و با استفاده از مدل پی مدین(P-median) تجزیه و تحلیل و به کمک نرم افزار سیستم های اطلاعات جغرافیایی(GIS)  به نقشه تبدیل گردید. یافته ها نشان داد که نه تنها مراکز بهداشتی و درمانی به شکل صحیح و دقیقی در سطح شهر مکان یابی نشده اند، بلکه تجهیزات و تأسیسات اختصاص یافته به این مراکز، به نحوی است که شهروندان ناچارند، با صرف هزینه های مادی و زمانی زیادی، به مراکز مجهزتر مراجعه نمایند. این شرایط نه تنها نارضایتی و واکنش منفی شهروندان را به دنبال دارد، بلکه مشکلات ترافیکی، آلودگی هوا و سایر مسائل زیست محیطی را برای کل شهر زمینه سازی می کند. به همین دلیل، ضرورت دارد که در توزیع فضایی، تجهیزات و نیروی انسانی این مراکز بازنگری اساسی صورت گیرد.

مهم ترین هدف برنامه ریزی شهری تأمین رفاه اجتماعی شهروندان می باشد، زیرا رفاه در هر جامعه ای از اساسی ترین نیازهای اجتماعی است که افراد جامعه باید از آن برخوردار باشند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و سنجش شاخص های رفاه اجتماعی شهروندان در فرایند برنامه ریزی شهری انجام شده است. نوع تحقیق کاربردی–توسعه ای و روش مطالعه اسنادی و پیمایشی می باشد. جامعه آماری پژوهش را شهروندان شهر ارومیه تشکیل می دهد و حجم نمونه نیز با استفاده از فرمول کوکران و بر اساس روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبتی برای هرکدام از مناطق پنج گانه شهر ارومیه برآورد گردیده و جهت گردآوری اطلاعات از پرسش نامه و جهت تجزیه وتحلیل داده ها نیز از تحلیل های توصیفی و استنباطی ازجمله آزمون های T تک نمونه ای، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه خطی و تحلیل مسیر در محیط نرم افزارهای آماری SPSS و Excel و جهت ترسیم نقشه ها نیز از نرم افزار GIS استفاده شده است. با توجه به بررسی های به عمل آمده از یافته های پژوهش، میزان تمام ابعاد بررسی شده در تبیین شاخص های رفاه اجتماعی یکسان و یک جهت نمی باشند و همان گونه که ضریب استانداردشده نشان داد، در بین ابعاد کیفیت محیط شهری، اقتصادی، سلامت روانی، سلامت جسمانی و نهایتاً بعد سلامت اجتماعی همبستگی مثبتی وجود دارد و بعد سلامت روانی با ضریب تأثیر ۵۱۵/۰ اثرگذاری، قدرت تبیین بیشتری نسبت به دیگر ابعاد بررسی شده در توسعه رفاه اجتماعی شهروندان دارد که در منطقه ۵ دارای رتبه اول و در منطقه ۴ دارای کمترین رتبه می باشد. نتایج این مطالعه نیز نشان داد که میانگین رضایت مندی شهروندان ارومیه از شاخص های رفاه اجتماعی کمتر از حد متوسط رضایت مندی بوده که نیازمند توجه جدی مدیران و برنامه ریزان شهری و منطقه ای می باشد.