آینه پژوهش

آینه پژوهش

آینه پژوهش سال 26 فروردین و اردیبهشت 1394 شماره 1 (پیاپی 151)

مقالات

۱.

پایداری و پیوستگی آیینه پژوهش

نویسنده:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۲۷
دوماهنامه آینه پژوهش مجله ای پیرامون نقد کتاب و کتابشناسی و اطلاع رسانی در حوزه فرهنگ اسلامی است که به صاحب امتیازی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم منتشر می شود. بیستم اسفندماه 1393 به همت مؤسسه خانه کتاب، نخستین جلسه از سلسله نشست های عصر کتاب به مناسبت ربع قرن انتشار مداوم آینه پژوهش، به گرامیداشت این مجله اختصاص داشت. در نشست یادشده سید فرید قاسمی به ایراد سخن پرداخت. نوشته حاضر پیاده سازی سخنرانی ضبط شده ایشان است.
۲.

نزاع قدیم و جدید

نویسنده:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۴۵
نزاع قدیم و جدید، و یا سنتگرایی و نوگرایی، و یا محافظه کاری و اصلاح طلبی، نزاعی جدید نیست و پیشینه اش به قرن ها پیش از نزاع سنت و مدرنیته برمی گردد. نزاع اخیر را هم شاید بتوان ادامه همان صف آرایی دانست. نویسنده در نوشتار حاضر سنتگرایی و نوگرایی و عقاید هر یک را مورد مداقه قرار داده است. به زعم نویسنده، سنت (میراث گذشتگان)، ثمره علم و عقل نسل های پیاپی است که از آزمایشگاه تاریخ سرافراز بیرون آمده است. شرط پاسداری از این میراث، محافظه کاری است، و شرط افزودن بر آن، اصلاح طلبی.هر دو این ها لازم هستند. بنابراین، باید اجازه داد تا محافظه کاران و اصلاح طلبان با یکدیگر زورآزمایی کنند. حاصل این زورآزمایی میان دیروز و امروز، فردای پربارتر است.
۳.

پرتوی تازه بر اندیشه های فلسفی ابن سینا

تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۲۸
ابن سینا در بسیاری از مسائل وجودی و علوم اعتباری، یقین قطعی نداشته است. این مسئله نه از ضعف اوست بلکه کمال انصاف و تواضع علمی او را می رساند. دیدگاه وی در مسائل عمده دینی از جمله معاد نیز حکایت از حقیقت پژوهی خالی از گزافه پردازی او دارد. بعلاوه، پیرامون مسائل عرفانی نیز مواظب است که در مسائل علمی و فلسفی، دچار گرایش ایده آلیستی نشود. نویسنده در نوشتار حاضر می کوشد بر این نکته تأکید کند که بوعلی حتی در فلسفیدن، علمی می اندیشد و احتیاط و تواضع خردمندانه را به کار می گیرد. نویسنده در انتها، به دو اثر بوعلی به نام های الانصاف و قسمت اعظم کتاب حکمه المشرقیین که گم شده است، اشاره می نماید.
۴.

انتحال و ابتذال در اخلاق پژوهی عرفانی

نویسنده:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۲۹
کتاب «اخلاق پژوهی عرفانی» اثر یحیی کبیر، شرح و تحقیق کتاب الرساله العلیه واعظ کاشفی سبزواری است که در سال 1393 توسط انتشارات بوستان کتاب به چاپ رسیده است. نویسنده در نوشتار حاضر به طور مبسوط با ارائه شاهد مثال هایی از صفحات کتاب مذکور، کتاب را از جهات مختلف از قبیل محتوایی، صوری و ... در بوته نقد و بررسی قرار می دهد.
۵.

نگاهی به کتاب «نحو تفعیل قواعد نقد متن الحدیث» با موضوع نومعتزلیان و نقد محتوایی صحیحین

نویسنده:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۲۲
کتاب «نحو تفعیل قواعد نقد متن الحدیث؛ دراسه تطبیقیه علی بعض احادیث الصحیحین» اثر اسماعیل کردی از نویسندگان سوری است که در شمار تجدیدنظر طلبان اعتدالی بوده و در کتاب مذکور، به دنبال کاربردی کردن قواعد نقد متن بر احادیث صحیحین است. این کتاب را باید در شمار نگارش های نقادانه ای دانست که مؤلف می کوشد در خلال آن، نقد متن را که در میان متأخران مورد غفلت واقع شده، عملی سازد. نویسنده نوشتار حاضر را با هدف معرفی کتاب مذکور به رشته تحریر درآورده است. وی در راستای این هدف، ابتدا موضوع ظهور جریان های حدیثی معاصر در اهل سنت را مورد توجه قرار داده و سپس، به معرفی مؤلف و کتاب وی می پردازد. بررسی مبانی فکری و دیدگاه های مبنایی اسماعیل کردی و قواعد نقد متن از نگاه کردی و تطبیق آن بر احادیث صحیحین، از دیگر مباحث مطرح در نوشتار می باشد.
۶.

نقدی بر دیوان شمس الدین (جلال الدین) ورکانی

تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۲۴
سومین دفتر از مجموعه «متون ایرانی» در سال 1391 به کوشش جواد بشری توسط انتشارات کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی به زیور طبع آراسته شده است. این دفتر شامل دو بخش است که بخش نخست آن دربرگیرنده ده متن تصحیح شده است. دومین متنی که در بخش نخست این دفتر آمده، حدود هزار بیت از اشعار شمس الدین (جلال الدین) ورکانی، شاعر سده های ششم و هفتم می باشد که توسط اسماعیل شموشکی، تصحیح شده است. در این کار، دو نسخه از خلاصه الاشعار مورد استفاده مصحح بوده که یکی متعلق به کتابخانه مجلس شورای اسلامی و دیگری نسخه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران است. نویسنده در نوشتار حاضر، ملاحظات خویش را در باب تصحیح اشعار شمس الدین ورکانی به رشته تحریر درآورده است. در راستای این نقد، با ارائه شاهد مثال هایی از متن، به خطای کاتب یا غلط خوانی مصحح و تصحیح های قیاسی وی اشاره می کند. نویسنده در انتها، حدسیات خود را در جهت رفع اشکال ابیاتی که برای مصحح مبهم بوده است، بیان می دارد.
۷.

خون این دیوان که را بر گردن است؟ کهن ترین دست نویس دیوان ملانظام الدین استرآبادی، مورخ 907 ق

تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۴۲
دستنویس شماره 2190 (ردیف 500) کتابخانه کاخ گلستان که در فهرست آنجا به نادرست با عنوان «دیوان قاضی نظام الدین هروی» شناسانده شده است، کهن ترین دستنویس از دیوان ملا نظام معمایی استرآبادی است که دربردارنده شمار قابل توجهی از اشعار این سراینده عهد تیموری است که در دیگر دستنویس های این دیوان و بالتبع در صورت چاپی که توسط انتشارات مرکز اسناد و کتابخانه مجلس شورای اسلامی در سال 1392 به زیور طبع آراسته شده است، به چشم نمی خورند. نویسنده در نوشتار حاضر، محتوای کهن ترین دستنویس دیوان ملا نظام استرآبادی را مورد کنکاش قرار داده و آن را با نسخه چاپی اش مقایسه نموده است. 
۸.

پاره های اسلام شناسی 6، عرصه های نوین مطالعات اسلامی (1): باستان شناسی اسلامی

نویسنده:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۲۲
یکی از حوزه های مطالعات اسلامی که بستری مناسب برای پژوهش های بین رشته ای انگاشته می شود، باستان شناسی اسلامی است. نویسنده در نوشتار حاضر، محتوای چهار اثر پژوهشی در حوزه باستان شناسی اسلامی را مورد معرفی و کاوش قرار می دهد: اثر اول، به هویت، ماهیت و هدف باستان شناسی اسلامی اشاره دارد. اثر دوم، مربوط به مقاله ایلکا لیندشتات است که در اثر خود، چهار کتیبه متقدم عربی که به خط کوفی و به تازگی در اردن یافت شده است را بررسی و تحلیل کرده است. اثر سوم در ارتباط با تحلیل و تفسیر حلقه انگشتری اسلامی (عربی) از عصر وایکینگ ها در شهر بیرکا (سوئد) می باشد. و در نهایت، آخرین اثر که مربوط به رساله دکتری عصام عبدالرحمن بوده که در آن، تأثیر حدیث بر معماری نخستین مساجد اسلامی را مورد مداقه قرار داده است.
۹.

کتابشناسی فدک

تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۲۸
پژوهشگران اسلامی به ویژه مورخان، درباره فدک و مسائل مربوط به آن، کتاب ها، رسائل و مقالات متعددی به نگارش درآورده اند و هر یک با نگاه خود، به تحلیل ماجرای این باغ پرداخته اند. نویسنده در نوشتار حاضر، گزارشی از آثار منتشر شده در زمینه فدک، به رشته تحریر درآورده و آن ها را در چهار بخش کتب، مقالات، پایان نامه ها و نسخ خطی، ارائه نموده است.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۱۶۰