درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی ارزش ها، نگرش ها و هنجارهای فرزندپروری مادران افغانستانی ساکن شهر هرات انجام شد. روش: این پژوهش به روش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. نمونه شامل 25 مادر با کودک 3 تا 5 ساله بود که از میان تمام مادران ساکن شهر هرات با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و با ملاک رسیدن به اشباع نظری در مصاحبه نیمه ساختار یافته انتخاب شدند. داده ها با روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل و براساس بازبینی مشارکتی و بازخورد متخصصان اعتبارسنجی شد. یافته ها: تحلیل داده ها سه مضمون اصلی، 11 مضمون فرعی و 38 مفهوم یا معنای اولیه را شناسایی کرد. نتایج: نتایج نشان داد که نگرش ها، ارزش ها و هنجارهای مادران افغانستانی علاوه بر اشتراکات با پژوهش های مشابه در سایر جوامع، ویژگی های منحصربه فردی دارند که تأثیرات مذهبی، فرهنگی و اجتماعی ویژه این کشور را بازتاب می دهد. باور به ارزش ها و اصول دینی، همراه با تأکید بر تحصیل و پیشرفت علمی، سخت کوشی و قناعت، نشان دهنده تلفیق ارزش های سنتی و نگرش های مدرن است. هنجارهایی مانند احترام به والدین و بزرگ ترها، اقتدار پدر و ممنوعیت خروج از خانه به تنهایی، تأثیر ساختارهای خانوادگی و مسائل اجتماعی و گاه امنیتی را منعکس می کند.

زنان از آغاز فرآیند مدرنیته در ایران یعنی بازه تاریخی جنبش مشروطه تا پایان پهلوی اول که از آن باعنوان نقطه پیدایی مسئله زنانگی و هویت جنسیتی زن در ایران یاد می شود با ایدئولوژی های گوناگونی از زنانگی روبرو بوده اند. زبان، به ویژه تحلیل گفتمان، ابزاری برای بررسی چیستی این ایدئولوژی ها یا گفتمان ها و چگونگی تداوم آن ها فراهم می کند. یکی از منابع غنی زبانی که ایدئولوژی های زنانگی را رمزگذاری و تداوم می بخشد، نشریات زنان است چنانکه می توان گفت تاریخ نشریات ارتباط تنگاتنگی با تاریخ بازنمایی ها و گفتمان های زنانگی مدرن دارد. پژوهش حاضر بر پایه رویکرد تحلیل گفتمان در چارچوب نظریه جیمز پل جی به بررسی برساخت متنی زنانگی در نخستین نشریات زنان ایران می پردازد که در فاصله سال های 1289 تا 1320 انتشار یافته اند. بر اساس نتایج پژوهش، این نشریات با برساخت ایدئولوژی های گوناگونی از زنانگی همچون «زنانگی مردسالار»، «زنانگی برابری خواه»، «زنانگی قدرتمند»، «زنانگی ملی گرا» و «زنانگی تنانه» مجموعه ای ازگفتمان ها یا هویت های رقیب و بالقوه متناقض را درباره چیستی زن ایده آل پیش رو می نهند. تجزیه و تحلیل واژگان، انتخاب های استعاری و ساختارهای بلاغی نشان می دهد که چگونه زبان نشریات در پیوستاری تاریخی زنانگی را در طیف گفتمانی گسترده ای از بازتولید مردسالاری تا برساخت پسافمینستی زن ایده آل قرار می دهد که بر اساس آن استفاده از بدن زنان و حتی جذابیت جنسی زنان منبعی غنی برای هویت بخشی و توانمندسازی زنان قلمداد می شود.

چند سالی ست فمینیست های سکولار ایرانی پروژه ای را آغاز کرده اند با عنوان «مادر مقدس نیست»، این پروژه به طور موازی در شبکه های تلویزیونی همچون ایران اینترنشنال، من و تو و شبکه های مجازی چون اینستاگرام و توئیتر پیش گرفته شد. مطالعات اولیه نشان میدهد این اندیشه ها در صفحات مجازی مادرانه بازتولید میشود. در این پژوهش صفحات توئیتر و اینستاگرام هشت نفر از مادران فمنیست غربی روش تحلیل مضمون بر مبنای الگوی آترید استرلینگ (۲۰۰۱) و با استفاده از نرم افزار مکس کیو دی ای مورد تحلیل قرار گرفت. در فرآیند تحلیل داده ها به دو مضمون اصلی، 14 مضمون سازمان دهنده و 34 ضمون پایه رسیدیم. ذیل مضمون فراگیر «مبانی ارزشی» شش مضمون سازمان دهنده «برابری»، «اختیار و آزادی»، «واقع گرایی»، «سکولاریسم»، «سیالیت مفهوم مادری»، «استقلال طلبی و فردیت گرایی»، و ذیل مضمون فراگیر «الگوهای هنجاری» هفت مضمون سازمان دهنده « مختصات تربیت فمنیستی»، «مطالبه گری، مقاومت و مبارزه»، «انتقال حس خوب مادری»، «تاکید بر آگاهی، مطالعه و آموزش»، «تشکیل و تقویت حلقه های ارتباطی مادرانه»، «خود مراقبتی» و «الگوی نمایش ارتباطات خانوادگی» قرار میگیرد. برای تحلیل یافته ها صفحات از نظریه آدرینه ریج و سایبر فمنیسم استفاده شد. یافته ها حکایت از شکل گیری مادر سایبر (Cyber mother) دارد. این ایده به به حکمرانی مادران/ مادرانه بر فضای سایبری و فراتر از آن اشاره دارد و ارکان آن آغاز تغییرات از خانه با تاکید بر نقش مادر، لزوم همبستگی مادران و مبارزه با نظام پدر سالار است. در نظر آن ها تقدس انگاری مادری چه از سوی دین باشد و چه فرهنگ مردود است؛ مادری تنها یک برساخته اجتماعی ست که در طول زمان تغییر می کند و خود مادران باید در آن نقش فعال داشته باشند. این کاربران هیچ گاه در پیشنهادها و اصلاحات قانونی که پیگیری می کنند به دین و هنجارهای دینی ارجاع نمی دهند و بالعکس در بسیاری از موارد همچون سقط جنین یا به رسمیت شناختن حقوق ال جی بی تی کیوها قانون دینی را مردسالارانه عنوان می کنند و به مقابله با آن بر می خیزند. در اندیشه این کاربران استقلال و فردیت مادر بسیار مهم است. آن ها در دو بعد هویتی و عملکردی در جست وجوی استقلال از فرزند، همسر و حاکمیت هستند. درنهایت به نظر آن ها مفهوم مادری سیال است و صرفاً به کسی که فرزند به دنیا می آورد مادر نمی گویند.

این پژوهش با هدف تعیین "عوامل جامعه شناختی مرتبط با نشاط اجتماعی زنان در شهر اسلام آباد غرب" با استفاده از روش پیمایشی انجام شد. حجم نمونه تعداد 384 نفر تعیین گردید و نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده های پژوهش از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. میانگین نشاط اجتماعی زنان 2/84 (از دامنه 1 تا 5) بود. یافته های تحلیل دو متغیری نشان داد بین نشاط اجتماعی زنان با متغیرهای رضایت از زندگی، امید به آینده، اعتماد اجتماعی، دینداری، احساس امنیت، احساس عدالت اجتماعی و احساس بیگانگی اجتماعی با 95 درصد اطمینان رابطه معنی داری وجود داشته است. همچنین نشاط اجتماعی زنان بر حسب متغیرهای وضعیت اشتغال، سن، وضعیت تأهل و میزان تحصیلات متفاوت بوده است (0/05 < P). یافته های تحلیل رگرسیون چندگانه نیز نشان داد متغیرهای دینداری، احساس عدالت اجتماعی، احساس بیگانگی اجتماعی، احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در معادله رگرسیون باقی مانده اند و به ترتیب بیشترین تأثیر را بر نشاط اجتماعی زنان داشته اند. این متغیرها توانسته اند 37 درصد واریانس نشاط اجتماعی زنان را تبیین کنند (0/05 < P). نتایج نشان داد نشاط اجتماعی زنان مزتبط با یک متغیر خاص نیست، بلکه معلول عوامل مختلفی از جمله عوامل فردی و اجتماعی است و در فرایند رابطه فرد با اجتماع شکل می گیرد.

از جمله حقوق مشروع مردان، جواز چند همسری می باشد که به موجب نصّ صریح قرآن، مشروط به رعایت عدالت میان همسران، برای مردان به رسمیت شناخته شده است. علیرغم جایز دانستن این امر از سوی شرع، ازدواج مجدد مردان، گاهی در عمل، مستلزم ورود ضرر به زندگی خانوادگی و اجتماع است که آسیب های غیرقابل جبرانی از جمله سست شدن بنیان زندگی خانوادگی اول را به دنبال خواهد داشت. این پژوهش، با هدف تبیین مشروعیت مسأله تعدّد زوجات، به عنوان حکم اولیه و محدود نمودن آثار منفی ازدواج های مجدّد غیر ضروری بر طبق قواعد فقهی لاضرر و لاحرج، به عنوان حکم ثانویه، و با ضرورت آسیب شناسی مسأله از منظر روانشناسی، به رشته تحریر درآمده است. نتایج تحقیق نشان می دهد از آنجایی که سلامت روانی هریک از اعضای خانواده، نقش بسزایی در حفظ سلامت روانی دیگر اعضاء و به تبع آن، سلامت روانی آحاد اجتماع دارد؛ لذا مصلحت اقتضاء دارد مبتنی بر قاعده لاضرر و لاحرج و ادله دیگر فقهی حقوقی، در حکم جواز چنین ازدواجی محدودیت صورت گیرد و حاکم شرع، تحت عنوان احکام حکومتی، جلوی رواج ازدواج مجدد را- اگر ظالمانه و خلاف مصلحت جامعه باشد-، بگیرد.

یک مقاله گزارشی کوتاه، با رویکردی روان شناسی اجتماعی، به واکاوی تأثیر مشارکت خلاق دانش آموزان دختر در فرآیند تولید ادبیات نمایشی مبتنی بر خیام خوانی، با هدف تقویت عزت نفس و تحکیم پیوند با هویت فرهنگی-دینی در دوران کودکی می پردازد. مطالعه به شیوه کمی و با بهره گیری از مقیاس استاندارد عزت نفس روزنبرگ (RSES)  صورت گرفت. جامعه آماری شامل ۵۰ دانش آموز دختر ۸ تا ۱۰ ساله از دبستان شهید شریف اشرف شیراز بود که در سطوح مختلف خلق، ایفای نقش و اجرای نمایش های خیام خوانی مشارکت فعال داشتند. اجرای این برنامه که مبتنی بر رباعیات خیام به عنوان نماد حکمت ایرانی-اسلامی است، بستر تعامل اجتماعی هدفمند، تجربه زیسته هنری و بازسازی هویت فرهنگی را برای مشارکت کنندگان فراهم ساخت. تحلیل داده ها از طریق مقایسه نمرات پیش آزمون و پس آزمون، حاکی از بهبود معنادار در شاخص های عزت نفس بود. یافته ها نشان می دهد که درگیر شدن در فعالیت های نمایشی مبتنی بر متون کلاسیک، می تواند به عنوان یک مداخله فرهنگی-روان شناختی، مؤلفه های بنیادین خودپنداره مثبت، خودکارآمدی و احساس ارزشمندی را در کودکان تقویت نماید. همچنین، نتایج گواه آن است که تلفیق هنرهای نمایشی با محتوای اصیل ایرانی-اسلامی، نه تنها زمینه ساز ارتقای سلامت روانی کودکان است، بلکه عاملی کلیدی در صیانت از هویت فرهنگی نسل نو محسوب می شود. بر این اساس، پیشنهاد می شود رویکردهای آموزشی نوین، از ظرفیت های ادبیات کهن و نمایش خلاق به منظور ارتقای تاب آوری روانی و انسجام فرهنگی دانش آموزان بهره گیرند.

در نگاه قرآن کریم و اهل بیت(ع) پیمودن مسیرکمال و تعالی برای هر انسانی- اعم از مرد یا زن- میسّر بوده و به شرط دارا شدن به برخی از ویژگی ها وصول به هدف صورت می گیرد. در این مقاله سعی شده است با روش تحلیل مضمون که یکی از شیوه های تحلیل محتوای کیفی است شاخصه های زنان دین دار را با مراجعه به آیات و بیانات امام علی(ع) در نهج البلاغه استخراج کرده و در شبکه مضامین تجزیه و تحلیل کنیم. در گام بعدی با بدست آوردن 49 مضمون پایه مرتبط با عنوان، به تعداد نه مضمون سازمان دهنده دست یافتیم که به قرار زیر هستند: ولایت پذیری و سر سپردگی مطلق به خدا، پیامبر(ص) و اهل بیت(ع)، اخلاص در قول و عمل، عبودیت و بندگی، رعایت حدود اسلامی در پوشش و برخورد با غیرمحارم، داشتن عفت در رقتار و گفتار، ایمان بر جوارح، اطاعت از همسر و وفاداری، سالم ماندن دیگران از دست و زبان او و صابر بودن. درگام آخر مضامین را به سه مضمون فراگیر« پایداری در عقیده و عمل»، « اهتمام به واجبات» و«پای بندی به ارزش های اخلاقی » تبدیل کنیم. در پایان این نتیجه به دست آمد که زنان مؤمن دارای شاخصه های متعددی هستند که جامع همه آنها عناوین سه گانه مذکور هستند.

با نگاهی اجمالی به اسناد بین المللی مرتبط با حقوق زنان که در قرن بیستم تصویب شده است، افزایش تدریجی این اسناد و تغییر ماهوی موضوعات آنها قابل مشاهده می باشد. باتوجه به نقش مهم شناخت عوامل و زمینه های رشد کمی و تحول ماهوی اسناد بین المللی مرتبط با حقوق زنان در این دوران، پژوهش حاضر باهدف شناسایی عوامل و زمینه های تحول اسناد بین المللی مرتبط با حقوق زنان، تبیین چگونگی موضع گیری نظام اسلامی در برابر این اسناد و نیز پیش بینی تحولات آینده این اسناد، به روش تحلیلی- اسنادی انجام شد. یافته های پژوهش نشان داد مهمترین عوامل و زمینه های رشد کمی و تحول ماهوی اسناد بین المللی مرتبط با حقوق زنان در قرن بیستم عبارتند از: حاکمیت گفتمان مبتنی بر شناسایی کرامت (حیثیت) ذاتی و حقوق برابر همه انسان ها در استمرار تفکر مدرن غربی بر اسناد بین المللی مرتبط با حقوق زنان؛ تثبیت سلطه و حاکمیت بلامنازع آمریکا بر نظام جهانی سرمایه داری و تبدیل آن به ابرقدرت سیاسی، اقتصادی و نظامی؛ همچنین، اثرپذیری نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد از جریان های خارج از این سازمان که احقاق حقوق زنان را با معیارهای آمریکایی دنبال کرده و هرگونه تفاوت جنسیتی میان زن و مرد را انکار می نماید.

تحلیل رابطه مندی میان "زبان و جنسیّت" از مباحث بسیار مهم مطالعات زبان شناسی در دهه های اخیر بوده که دامنه ی آن به قلمرو ادبیات نیز کشیده شده است. در این میان، یکی از نظریه های نوین و پرکاربرد در حوزه ی مطالعات زبان شناسی و جنسیّت، تئوری DSL از رابین لیکاف، زبان شناس برجسته آمریکایی می باشد که الگویی مناسب برای بررسی آثار ادبی از حیث جامعه شناسی زبان است. وی در این تئوری معتقد است که سبک گفتار زنان و مردان، حتّی در پوشیده ترین حالات، از تمایزات خاص خود برخوردار است و می توان آن را بر اساس شاخصِ جنسیتی زبان، به دوشاخه فکری و زبانی متمایز تقسیم کرد. پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است، از نظریه لیکاف، به منظور تحلیل کارکرد زبان در شعر مرام المصری، شاعر مطرح سوری بهره برده است. علت این بررسی ازآن روست که در چند اثر پژوهشی که به صورت مختصر و ضمنی از آثار مرام المصری انجام شده است، مولّفه ی زبان و کارکردهای جنسیتی آن در اشعار او مورد ارزیابی قرار نگرفته است. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که گرایش به ساده نویسی و استفاده از زبان، واژگان و اصطلاحاتی که بازنمود جنسیتی دارند و همچنین کاربرد وسیع واژگان حسی و استفاده کم از واژگان غیرحسّی از مهمترین ویژگی های جنسیتی زبان در اشعار مرام المصری بوده است.

هدف پژوهش حاضر، تحلیل پدیدارشناختی توانمندی روان شناختی فرهنگی زنان در بستر فضای مجازی در چارچوب الگوی سوم زن بود. جامعه آماری تمامی زنان ایرانی بود که به طور فعال از فضای مجازی استفاده کرده و به نوعی در فرآیندهای علمی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در این فضا مشارکت داشتند. نمونه پژوهش،30 زن فعال در شبکه های اجتماعی بود که با روش هدفمند انتخاب شدند. روش پژوهش پدیدارشناختی وکیفی بود. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته با پرسش های باز جمع آوری شد. مصاحبه ها با استفاده از روش تحلیل پدیدارشناختی کلایزی مورد بررسی قرار گرفت. سپس کدهای اولیه استخراج و در نهایت 5 مقوله اصلی و 16 مقوله فرعی شناسایی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که فضای مجازی بستری را فراهم کرده است که زنان بتوانند به منابع معتبر علمی، آموزشی،دینی و دوره های آنلاین دسترسی داشته باشند و درک عمیق تری از جایگاه خود در جامعه اسلامی پیدا کنند.هم چنین نتایج نشان داد که فضای مجازی در صورت استفاده آگاهانه، می تواند به ابزار مؤثری در جهت توانمندسازی روانی، فرهنگی،علمی، اجتماعی و اقتصادی زنان تبدیل شود. این فضا بستر مناسبی برای رشد ابعاد مختلف شخصیت زن، از جمله رشد معنوی، هویتی، علمی ،فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است. در واقع، با مدیریت صحیح و ارتقاء سواد رسانه ای، می توان از تهدیدهای فضای مجازی فرصت ساخت و زنان را در مسیر تحقق الگوی سوم زن که مبتنی بر تلفیق بین تعهد خانوادگی و حضور مؤثر اجتماعی است هدایت و حمایت کرد.

هدف پژوهش حاضر ، تحلیل فرهنگی - دینی نقش حجاب در بهزیستی روان شناختی و تکوین هویت فردی زن بود. جامعه آماری تمامی متون دینی ، فرهنگی و روان شناختی بود. نمونه پژوهش متون مرتبط با حجاب ، بهزیستی روان شناختی و هویت فردی زن بود. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است. جهت گردآوری داده ها از روش کتابخانه ای به صورت فیش برداری نظامند از منابع معتبر روان شناختی با تأکید بر سازه بهزیستی روان شناختی ریف،( 1989) و منابع اسلامی (آیات قرآن، احادیث و متون دینی) استفاده شد. یافته ها نشان داد که حجاب از طریق افزایش خودپذیری، تقویت استقلال فردی، تسهیل تسلط بر محیط، تعمیق روابط مثبت، افزایش هدفمندی در زندگی و تسریع رشد شخصی که از مقوله های شش گانه بهزیستی روان شناختی می باشند برتقویت هویت فردی زنان تأثیر می گذارد و حجاب نه تنها یک تکلیف دینی، بلکه یک سرمایه ی فرهنگی-روان شناختی مؤثر، در ارتقای سلامت روان و هویت یابی زنان است. حجاب نه به عنوان یک محدودیت، بلکه به عنوان یک منبع روان شناختی و فرهنگی عمل می کند که از طریق مکانیسم های مختلف بهزیستی روان شناختی و شکل گیری هویتی مستقل و یکپارچه به زنان کمک می کند. بنابراین ضروری است که به ابعاد روان شناختی حجاب در برنامه ریزی های فرهنگی و مشاوره ای توجه ویژه ای به عمل آید.

از فروع مهم فقهى که فقهای امامیّه در آن به ابراز رأى پرداخته اند، مسئله حداکثر مدت حمل است. فقهای امامیّه، با استناد به آیات قرآن، روایات و اجماع، اقل مدت حمل را شش ماه دانسته اند، ولی در اکثر، مدت آن، سه نظر مهم نه ماه، ده ماه و یک سال وجود دارد. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی آرای فقهای امامیه در حداکثر حمل و ثمرات مترتب بر آن است؛ زیرا با رشد حمل، برخورداری از آثار شرعی نیز بیشتر می شود. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، به بررسی نظرات فقها امامیّه و ثمرات اکثر حمل پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که حداکثر مدت حمل در حالت متعارف، نه ماه است و نظریه یک سال، در حالت غیرمتعارف، مبنا قرار می گیرد. نتیجه اینکه تعیین دقیق حداکثر مدت حمل، دو دسته ثمرات را در فقه به دنبال دارد. دسته اول ثمرات، از جهت مادر است که عبارت اند از: عده و نفقه زن حامله، عدم اجرای قصاص، و حدود و دیات بر زن باردار. و دسته دوم ثمرات، از جهت فرزند است که ازجمله: اثبات نسب، وقف، وصیت و تعیین سهم ارث حمل می باشد.

در این مقاله با مطالعه مقاله های علمی مرتبط با هوش مصنوعی و توانمندسازی زنان در کشورهای درحال توسعه، ضمن کشف سطوح و عوامل شکل دهنده مسیر توانمندسازی زنان مبتنی بر هوش مصنوعی، پیشنهادهایی برای سیاست گذاری در جهت دسترسی زنان ایران به زیرساخت های دیجیتال و آموزش مهارت های هوش مصنوعی و تضمین مشاغل باکیفیت در امتداد زنجیره ارزش هوش مصنوعی ارائه شده است. ابتدا ۲۳ مقاله علمی-پژوهشی منتشرشده به زبان انگلیسی در سال ۲۰۲۴ به صورت یکپارچه مرور شدند. سپس، یافته های به دست آمده از مرور یکپارچه، در یک گفت وگوی گروه متمرکز توسط نمونه ای از زنان فعال در حوزه فناوری ایران مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفتند. بر اساس یافته های پژوهش، هوش مصنوعی با توسعه مهارت ها، کارآفرینی، و سلامت شخصی سازی شده در سطح فردی، کاهش فقر و ارتقای آموزش در سطح نهادی، و برابری جنسیتی و دسترسی به بازارهای جهانی در سطح بین المللی، توانمندسازی زنان را تقویت می کند، اما کلیشه های جنسیتی، بیکاری، سوگیری الگوریتمی، و شکاف دیجیتال موانعی اند که با یادگیری مادام العمر، زیرساخت های محلی، و همکاری جهانی قابل رفع اند. با بررسی های انجام شده، راهکارهایی همچون حاکمیت مسئولانه و منصفانه هوش مصنوعی، تدوین قوانین و مقررات مناسب، افزایش مشارکت و توانمندسازی زنان، همکاری نهادهای مختلف، افزایش سواد دیجیتال، و حمایت از ابتکارات و آموزش پیشنهاد شدند.

مقدمه : روان شناسی مثبت نگر سلامت روانی را معادل کارکرد مثبت آن انگاشته و آنرا در قالب بهزیستی روان شناختی مفهوم سازی کرده است. از آنجایی که بهزیستی روان شناختی یکی از شاخص های مهم سنجش بهداشت روان می باشد و پیامد های روان شناختی مثبت زیادی به همراه دارد، بررسی عوامل فردی و اجتماعی موثر بر آن بسیار حائز اهمیت است. بهزیستی روان شناختی متاثر از عوامل متعددی است. هدف این پژوهش بررسی نقش دو عامل سبک زندگی ارتقادهنده سلامت و خودکارآمدی تحصیلی در تبیین بهزیستی روانشناختی می باشد. روش: این مطالعه از نظر هدف توسعه ای و یک پژوهش توصیفی-همبستگی است که در اسفند 1402 و فروردین 1403 لینک الکترونیکی سه پرسشنامه بهزیستی روان شناختی ریف فرم کوتاه، سبک ارتقاء دهنده سلامت والکر و خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان در گروههای مجازی دانش آموزان دختر هنرستانی شهر سنندج ارسال شد و از 400 نفر تکمیل کننده پرسشنامه تعداد 173 نفر از دانش آموزان که به طور کامل به سوالات پاسخ دادند، داده های پرسشنامه آنها با نرم افزار آموس و روش آماری معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل گردید. یافته ها : نشان داد وزن رگرسیونی سبک ارتقای سلامت بر بهزیستی معنی دار، وزن رگرسیونی خودکارآمدی تحصیلی بر بهزیستی دارای معنی داری کمتر از 01/0 درصد است و همبستگی میان سبک ارتقای دهنده سلامت و خودکارآمدی در سطح کمتر از 01/0 معنی دار است. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش حاکی از اهمیت سبک زندگی ارتقادهنده سلامت و احساس خودکارآمدی تحصیلی در بهزیستی روان شناختی دانش آموزان دختر هنرستانی می باشند.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نظریه تفسیر به نفع زوجه در دعاوی استرداد جهیزیه انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، چالش های موجود در اثبات مالکیت زوجه بر جهیزیه در دادگاه هاست که موجب عدم امکان استرداد آن می شود. ضرورت این پژوهش از منظر تأمین عدالت و احقاق حق زوجه مطرح می شود؛ زیرا در بسیاری از موارد، زوجه به دلیل نبود سیاهه یا مدارک کافی قادر به اثبات مالکیت خود نیست. سؤال اصلی تحقیق این است که آیا می توان در دعاوی استرداد جهیزیه، تفسیر به نفع زوجه را مبنا قرار داد. روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی در چارچوب فقه امامیه انجام شده است. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که تفسیر به نفع زوجه در دعاوی استرداد جهیزیه امکان پذیر است و این امر براساس قاعده تقدم ظاهر بر اصل قابل استناد می باشد. مستندات فقهی و روایی همچون صحیحه رفاعه بن موسی نخاس مؤید این نظریه است. همچنین نتایج تحقیق بیانگر ضرورت اصلاح رویه قضایی موجود در جهت حمایت از حقوق زوجه و تطابق این نظریه با عرف جامعه در تهیه جهیزیه توسط زوجه است. نتیجه گیری: پژوهش نتیجه می گیرد که اتخاذ رویکرد تفسیر به نفع زوجه در دعاوی استرداد جهیزیه می تواند در تأمین عدالت، حمایت از حقوق زنان و کاهش اختلافات خانوادگی مؤثر باشد. این نظریه با مبانی فقهی و عرف اجتماعی سازگار بوده و اجرای آن موجب پر شدن خلأ موجود در رویه قضایی و تحقق هرچه بهتر احقاق حقوق زوجه خواهد شد.

این تحقیق به بررسی پدیده تعقیب سایبری زنان جوان توسط شرکای عاطفی پرداخته و ابعاد مختلف این موضوع را در بستر اجتماعی و فرهنگی معاصر تحلیل نموده است. برای این منظوز از روش کیفی و نظریه داده بنیاد استفاده شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۱ زن جوان تجربه کننده تعقیب سایبری جمع آوری و براساس روش سیستماتیک اشتراوس و کوربین شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. نتایج نشان داد تعقیب سایبری به عنوان ابزاری برای کنترل و ارعاب زنان عمل کرده و تحت تأثیر هنجارهای اجتماعی و فرهنگی قرار دارد. مقوله های محوری عبارتند از: نظارت و ردیابی، دسترسی و جعل هویت، دست کاری روانی، مقاومت انفعالی، هزینه مضاعف، خشونت متقابل، واکنش قانون گرا، شبکه های مقاومت جمعی، هراس از نقض حریم خصوصی، وحشت از تهدیدهای عینی و هراس زیرپوستی دیجیتال. راهبردهای مقابله ای زنان در مواجهه با تعقیب از جمله واکنش های محافظه کارانه و قاطعانه، تأثیرات روانی و عاطفی عمیقی بر قربانیان دارد. این تحقیق به درک بهتر چگونگی تعاملات جنسیتی و قدرت در فضای سایبری کمک کرده و ضرورت اقدامات حمایتی و آموزشی برای زنان را در این زمینه برجسته ساخته است. نتایج این مطالعه می تواند به توسعه سیاست ها و برنامه های آموزشی در راستای افزایش آگاهی و امنیت زنان در فضای مجازی کمک کند.

در دهه های اخیر، تقابل سنت و مدرنیته در زندگی زنان ایرانی، چارچوب معنایی دوگانه ای ایجاد کرده که هویت اجتماعی و سیاسی آنان را تحت تأثیر قرار داده است. در این راستا، پرسش اصلی تحقیق این است که تقابل سنت و مدرنیته چگونه بر تجارب زیسته و راهبردهای زنان در بازتعریف هویت و نقش های اجتماعی آن ها تأثیر می گذارد و این امر چه پیامدهایی برای آن ها دارد. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه ای ساخت گرای چارمز انجام گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 23 زن از زمینه های اجتماعی و فرهنگی متنوع در تبریز جمع آوری و با استفاده از کدگذاری اولیه، متمرکز و محوری تحلیل شدند. یافته ها نشان داد زنان دو راهبرد اصلی را به کار می گیرند: پذیرش محتاطانه که تعادلی میان هنجارهای سنتی و فرصت های مدرن ایجاد می کند، و مقاومت انتقادی که با چالش محدودیت های سنتی، نقش های جنسیتی را بازتعریف می کند. این راهبردها تحت تأثیر ریشه های ساختاری (هنجارهای جنسیتی، ارزش های مدرن، تجارب زیسته)، عوامل محیطی (خانواده، نهادها، فرهنگ، اقتصاد) و شرایط مداخله گر (اجتماعی، فرهنگی، نهادی، روان شناختی) در سه سطح فردی، گروهی و اجتماعی شکل می گیرند و پیامدهای آن از حفظ مشروعیت اجتماعی زنان در برابر انتظارات سنتی تا تقویت عاملیت و تغییر اجتماعی را دربرمی گیرد. مطابق نتایج، خوانش دوگانه سنت و مدرنیته فرایندی پویا و بازاندیشانه است که در نوسان میان امنیت اجتماعی و تحقق فردیت، به تحول تدریجی فرهنگ سیاسی و اجتماعی زنان می انجامد.

نتایج پژوهش های متعدد حاکی از تأثیر قابل توجه استفاده از شبکه های اجتماعی بر روابط صمیمانه می باشد. پژوهش حاضر، با هدف ارزشیابی ویژگی های روانسنجی مقیاس نظارت الکترونیکی بین فردی توکوناگا (2011) انجام شد. جامعه آماری پژوهش کلیه زنان بالای 18 سال ساکن شهر آبادان بود که، متأهل یا درگیر یک رابطه صمیمانه بوده و خود و همسر / شریکشان دارای یک حساب فعال در یکی از شبکه Iای اجتماعی بودند. نمونه پژوهش شامل 240 نفر از این زنان بود که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود که در آن پایایی و روایی مقیاس مذکور بررسی شد. اعضای نمونه علاوه بر مقیاس نظارت الکترونیکی بین فردی (توکوناگا، 2011)، مقیاس اعتماد (رمپل، هولمز و زانا، 1986) و مقیاس پاسخ های نشخواری (نولن - هوکسما و مارو، 1991) را در قالب یک فرم برخط، پاسخ دادند. نتایج تحلیل عامل تأییدی نشان داد که الگوی یک عاملی این مقیاس برازندگی خوبی با بار عاملی مناسب (حداقل 565/0) داشته است. همبستگی به دست آمده برای روایی همگرا و واگرا این مقیاس با مقیاس اعتماد (41/0-=r) و مقیاس پاسخهای نشخواری (48/0=r) نیز معنیدار (05/0>p) به دست آمد. پایایی این ابزار با استفاده از روش آلفای کرونباخ، تنصیف و گاتمن نیز به ترتیب برابر 94/0، 85/0 و 91/0 محاسبه شد. نتایج نشان داد که این مقیاس از ویژگی های روانسنجی قابل قبولی برخوردار بوده و برای استفاده در روابط صمیمانه بزرگسالان مناسب می باشد.

بیشتر کشورهای دنیا تحولات اساسی در باروری و الگوهای تشکیل خانواده را در سال های اخیر تجربه کرده اند. این تغییرات شامل تأخیر در ازدواج اول و اولین تولد است که اغلب با فرآیند جهانی شدن و تغییر ارزش ها به سمت فردی شدن بیشتر همراه است. کشور ایران هم در سال های اخیر شاهد افزایش سن ازدواج و کاهش میزان باروری بوده است و این وضعیت نگرش به فرزندآوری در جامعه ایران نیازمند یک تبیین جامعه شناختی است. مطالعه حاضر در این راستا انجام شده و با روش پیمایشی به تبیین جامعه شناختی نگرش به فرزندآوری در زنان متأهل شهر مشهد پرداخته است. جامعه آماری تحقیق شامل زنان متأهل شهر مشهد بود که از این بین، تعداد 554 نفر به عنوان نمونه از مناطق 13 گانه انتخاب شدند. اطلاعات با ابزار پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان می دهد میانگین نگرش به فرزندآوری حدود 77/2 از 5 و به میزان متوسط است. ضرایب رگرسیون چندگانه نشان می دهد قوی ترین پیش بینی کننده های متغیر نگرش به فرزندآوری به ترتیب پای بندی به ارزش های دینی (ضریب بتا=50/0)، نگرش به نقش های خانوادگی (ضریب بتا=19/0) و سرمایه اجتماعی (ضریب بتا=13/0) است. به طور کلی، پای بندی به ارزش ها و هنجارهای دو نهاد مهم خانواده و دین می تواند باعث ارتقای نگرش به فرزندآوری در جامعه ایران شود. این بدان معنا است که این دو نهاد هم چنان در جامعه ایران کارکردهای مثبتی برای ترویج رفتارهای مطلوب و موردنیاز جامعه مثل فرزندآوری دارند.

پوشاک از راه مجموع علایم مادی، نظام فرهنگی یک جامعه را شکل می دهد. حجاب لباس مشارکت اجتماعی است، لباسی است که خدای متعال به حکم فطرت از ابتدای بلوغ به تن زن و مرد مسلمان کرده و او را به عنوان عضوی موثر در جامعه پذیرفته است. یکی از رشته های کاربردی در عرصه تولید لباس، رشته طراحی لباس و پارچه است و طراحی ساختار پوشش به عنوان لباس اجتماع در این رشته موضوعی قابل اهتمام است. از این رو، پژوهش حاضر به بررسی محتوی درس حجاب و عفاف به شیوه اسنادی، کتابخانه ای و تجربه آموزشی در رشته طراحی پارچه و لباس پرداخته است. روش تحقیق از جهت هدف کمی وکیفی و از نظر ماهیت روش توصیفی- تحلیلی است. شناسایی و تقویت عوامل موثر در ایجاد نوآوری و فناوری طراحی لباس اجتماع درشیوه آموزش درس عفاف و حجاب، هماهنگ با مبانی زیبایی شناسی پوشش و مبانی اسلامی از مهمترین اهداف این پژوهش است. براساس نتایج پژوهش، ارتقاء کیفی مطالب و توسعه این درس می تواند راهکار توسعه برای ایجاد برندهای ایرانی اسلامی در تنوع طراحی پوشاک اسلامی باشد.