مطالب

زمینه و هدف: یکی از مهمترین تئوریهای ارائه شده در حوزه جامعه شناسی جنایی نظریه فشار می باشد که تحلیلهای سه گانه جامعه شناختی، جرم شناسی و اقتصادی از جرم دارد و متعاقباً بعد از رابرت مرتون توسط اگنیو تکمیل تر شد. هدف ما بیان و شرح آن تئوری از دیدگاه فقه اقتصادی می باشد تا ریشه های جرم را دریابیم. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده؛ روش تحقیق به صورت توصیفی- تحلیلی می باشد و روش جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری مراعات شده است. یافته ها: تاثیر اقتصاد بر جرم از مسلمات این پژوهش است و اینکه عدم توزیع یکسان وسایل رسیدن به آرمانها و اهداف می تواند گاهی به جرم ختم شود. شخصیت افراد در مواجهه با فشارها تعیین کننده نتایج است. نتیجه: تقویت ویژگیهای شخصیتی افراد در کنار کاهش اختلاف طبقاتی، می تواند باعث کاهش جرم شود.

هدف: اقتصاد دورانی یک رویکرد بین المللی است که بر اکولوژی و دایره اقتصادی بسته تکیه دارد. در این مدل، شرکت ها باید منابع را در فرآیندهای خود و در زنجیره تولیدی و تجاری بهینه کنند. هدف این مقاله شناسایی فرصت های بهبود اقتصاد دورانی در زنجیره کشاورزی پسته در استان کرمان است.   روش: روش تحقیق به صورت میدانی است که از سال 1401 تا 1403 انجام شده است. ابتدا ذینفعان شناسایی شدند تا روابط شبکه های مربوط را تعیین کنند.   فرآیند تولید اقتصاد دورانی بر اساس نظرات کارشناسان در بخش های مختلف زنجیره ارزش پسته مشخص شد. متغیرهای اصلی بر مبنای مستندات علمی تعیین و ارزیابی شدند. سپس وزن مخصوص هر بعد با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی تعیین گردید. متغیرهای CEL برای ارزیابی سطح اقتصاد دورانی زنجیره تأمین محاسبه شدند. از آ زمون های آماری مانند کروسکال- والیس و روش های خوشه بندی در فرآیند تحقیق استفاده شد.   یافته ها: نتایج نشان داد منبع یا تأمین مواد، بخش طراحی، بخش توزیع و فروش، و بخش بازسازی دارای بیشترین نقص ها در زنجیره هستند. با استفاده از روش های خوشه بندی، سه خوشه شناسایی شد که خوشه سوم با عملکرد برتر در ابعاد مختلف شناخته شد. در نهایت، مشخص شد که عملکرد شاغلان از نظر CEL (شاخص اقتصاد دورانی) به حلقه زنجیره ای که شاغل در آن قرار دارد، بستگی ندارد و استراتژی طراحی شده برای کل زنجیره منطقی است .   نتیجه گیری: در راستای بهبود و بهره وری در زنجیره ارزش پسته، توصیه می شود از ضایعات تولید شده در سیستم تولید پسته بهره برداری به صورت بهینه باشد. استراتژی پیشنهادی شامل فرآیندهای افزایش ارزش نظیر تولید کودهای آلی، سوخت های زیستی، بسترهای کشت، خوراک دام و محصولات بهداشتی و آرایشی است. اجرای این رویکردها در چارچوب اقتصاد دورانی (CE)  می تواند به کاهش ضایعات و افزایش ارزش افزوده کمک شایانی نماید و در نتیجه، منجر به توسعه پایدار و اقتصادی در منطقه کرمان شود.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مدیریت اداری و فناوری اطلاعات بر موفقیت دولت الکترونیک در ادارات کل استان گیلان با توجه به نقش واسطه ای شیوه های مدیریت دانش انجام شده است.   روش: روش این پژوهش توصیفی- همبستگی بوده و دارای ماهیت کاربردی است. جامعه آماری پژوهش حاضر مدیران و معاونین 122 اداره کل استان گیلان هستند که با استفاده از فرمول کوکران 96 نفر از مدیران یا معاونین این ادارات به روش در دسترس نمونه گیری و انتخاب شدند. جهت گردآوری اطلاعات از روش میدانی و ابزار پرسشنامه استفاده شد . داده های به دست آمده به روش معادلات ساختاری در محیط نرم افزاری Smart PLS نسخه 3.3 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.   یافته ها: یافته های به دست آمده نشان داد مدیریت اداری و فناوری اطلاعات بر موفقیت دولت الکترونیک تأثیر مثبت و معنا دار دارند (05/0> p ). همچنین شیوه های مدیریت دانش قادر به میانجی گری رابطه میان مدیریت اداری و فناوری اطلاعات است (05/0> p ).   نتیجه گیری: این مطالعه بر ادارات کل استان گیلان جهت بررسی اجرای چشم انداز موفقیت دولت الکترونیک تمرکز دارد. این چشم انداز شامل استفاده از فناوری در بخش های مختلف، به ویژه در بخش عمومی، برای دیجیتالی کردن سیستم است. ادراک از نقش و اهمیت مدیریت اداری، فناوری اطلاعات و شیوه های مدیریت دانش در ادارات کل استان گیلان می تواند راهکارهای مؤثری را برای افزایش موفقیت دولت الکترونیک در این منطقه فراهم کند.

هدف: در پژوهش حاضر اثر آلودگی هوا و سرریز فضایی آن را بر هزینه های بخش سلامت تحلیل شده است.   روش: رابطه مستقیم و غیرمستقیم آلودگی هوا و هزینه های بخش سلامت با توجه به ماهیت پویا و انتشار یابنده آن با رویکرد پانل فضایی (دوربین فضایی) مورد ارزیابی قرار گرفت. در این راستا از اطلاعات 15 کشور همسایه ایران طی سال های 1990 تا 2023 استفاده شد.   یافته ها: به ازای یک درصد افزایش در میزان آلودگی هوا در هر کشور، هزینه های سلامت به طور متوسط در سایر کشورها 27/0 درصد افزایش می یابد. همچنین اثر غیرمستقیم رشد اقتصادی در هر کشور به طور متوسط 115/0 درصد بر هزینه های بخش سلامت سایر کشورها تأثیرگذار است. اثر غیرمستقیم توسعه انسانی از لحاظ آماری معنا دار نیست و بدین معناست که سطح این متغیر در هر کشور تنها موجب کاهش هزینه های بخش سلامت در خود آن کشور می شود و اثری بر هزینه های بخش سلامت سایر کشورها ندارد؛ بنابراین نتایج حاکی از وجود سرریزهای منطقه ای در مدل است.   نتیجه گیری: افزایش آلودگی هوا نه تنها تأثیرات مخربی بر بخش سلامت هر کشور دارد، بلکه به طور میانگین به افزایش هزینه های سلامت در کشورهای هم جوار نیز منجر می شود. این پدیده نشان دهنده ی ارتباطات بین کشوری و چالش های مشترک در حوزه سلامت عمومی است که نیازمند همکاری های بین المللی برای کاهش آلودگی و بهبود شرایط بهداشتی در سطح منطقه ای است.

هدف: پژوهش حاضر درتلاش است اثرات بازده جهانی بازارهای موازی بر بازده ارزهای دیجیتال را به صورت نا متقارن مورد بررسی قراردهد.   روش: نوسانات گسترده در قیمت بیت کوین و افزایش تقاضای جهانی برای آن، سبب طیف گسترده ای از پژوهش ها برای شناسایی رفتار بیت کوین و چگونگی تاثیر پذیری آن از متغیرهای مالی شده است. با توجه به این موضوع، در این مطالعه بررسی اثرات نامتقارن بازده بازار سهام آمریکا، قیمت نفت، بازدهی طلا و نرخ بهره اسمی بر بازدهی بیت کوین با رویکرد رگرسیون کوانتایل از سال 2010 تا 2024 با داده های ماهانه مورد بررسی قرار گرفته است.   یافته ها: نتایج تخمین الگوی رگرسیونی نشان می دهد که بازده جهانی طلا و بازده دلار تأثیر منفی و معنادار بر بازده بیت کوین در چندک های بالا داشته است، در حالی که نرخ بهره اسمی تأثیر مثبتی بر بازده بیت کوین در چندک های پایین دارد اما در چندک های بالا تاثیر منفی و معناداری بر بازده بیت کوین از خود نشان می دهد. اثر بازده بازار سهام آمریکا بر بازده بیت کوین در چندک های پایین منفی و معنادار بوده که این اثر در چندک های بالا تقویت شده است. بازده قیمت نفت اثر مثبت و معناداری بر بازدهی بیت کوین داشته که این اثر با حرکت به سمت چندک های بالا تقویت می شود.   نتیجه گیری: یافته های مرتبط با این نتایج این موضوع را نشان داده که که بیت کوین تا حد زیادی به ویژه در دوره های پایانی که بازدهی بالاتری داشته است می تواند در برابر طلا و دلار آمریکا یا برخی سرمایه گذاری های دیگر محافظت شود.

هدف: فرقه سازمانی بر خلاف ماهیت آن در ساختارهای اجتماعی، نوعی تملک طلبی مجموعه ای از صاحبان قدرت تعریف می شود که با مصادره ساختارهای سازمانی صرفاً کارکردهای شرکت را در راستای منافع خود مدیریت می نمایند. یکی از این کارکردها که تحت تأثیر ترویج فرقه گرایی ساختاری زمینه برای تضییع حقوق دیگران را به وجود می آورد، کارکردهای حاکمیت شرکتی است. هدف این مطالعه، ارائه الگوی ماتریس نقاط مرجع استراتژیک پسایندهای فرقه گرایی حاکمیتی و تأثیر ابعاد آن بر تشدید آنومی اجتماعی است.   روش: روش شناسی این مطالعه توسعه ای/ کاربردی است، زیرا ضمنِ ارائه یک چارچوب ماتریسی از پسایندهای فرقه گرایی حاکمیتی، مبنی بر ایجاد یک انسجام شناختی از فراگیری اطلاعات، به دنبال بررسی تأثیر آن بر تشدید آنومی اجتماعی است. ابزار پژوهش در بخش کیفی، مصاحبه و تمرکز بر فرآیند پدیدارشناسی جهت ارائه الگوی ماتریس نقاط مرجع استراتژیک در خصوص پسایندهای فرقه گرایی حاکمیتی است تا براساس سنجش پایایی ابعاد شناسایی شده، جهت آزمون فرضیه پژوهش در بخش کمّی، امکان تدوین پرسشنامه محقق ساخته وجود داشته باشد. در ادامه نیز از طریق تمرکز بر پرسشنامه استاندارد مِنسر برای سنجش آنومی ذی نفعان، مطالعه به واسطه تحلیل حداقل مربعات جزئی ( ) فرضیه پژوهش را مورد بررسی قرار داد.   یافته ها: نتایج در بخش کیفی طی 13 مصاحبه حکایت از شناسایی 25 خوشه در قالب 4 مضمون اصلی پدیده محوری مطالعه دارد که با انجام دو مرحله تحلیل دلفی و حذفِ 9 مضمون و انجام روایی محتوایی، نسبت به ارائه ماتریس مرجع استراتژیک در بخش کیفی اقدام شد. نتایج در بخش کمّی نیز نشان داد، پسایندهای فرقه گرایی حاکمیتی بر تشدید آنومی اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری دارد.   نتیجه گیری: در واقع نتایج کسب شده نشان می دهد شکل گیری تدریجی سازه های فرقه گرایی حاکمیتی در شرکت های بازار سرمایه، سبب تضییع حقوق سهامداران به شکل های مادی، معنوی، اطلاعاتی و مدنی می شود و این مسئله به دلیل ناهنجارهای احتمالی که به انحاء مختلف در بازار سرمایه و در ارتباط بین شرکت ها با سهامداران به وجود می آورد سبب رخداد آنومی می شود.

یکی از چالش های مهم کشورهای درحال توسعه، تامین غذای سالم و پایدار برای جمعیت درحال رشد است. ساختار سنی جمعیت از عوامل کلیدی در تعیین الگوهای مصرف، تولید و سیاست گذاری غذایی به شمار می رود. پژوهش حاضر با استفاده از روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) در بازه زمانی 1369 تا 1401، اثر ساختار سنی جمعیت بر امنیت غذایی در ایران را بررسی می کند. نتایج نشان می دهد که گروه سنی میانسال (15-64 ساله) اثر مثیت و معنادار، و گروه های سنی جوان (0-14ساله) و سالمند (65 ساله و بالاتر) اثر منفی بر امنیت غذایی دارند. همچنین شهرنشینی با اثر منفی و رشد اقتصادی با اثر مثبت بر امنیت غذایی همراه بوده اند. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود سیاست های توسعه ای با تمرکز بر ارتقای مشارکت اقتصادی گروه میانسال و حمایت هدفمند از گروه های آسیب پذیر تدوین شود.

امروزه اقتصاد دریا و بخش های وابسته به آن مانند گردشگری دریایی مورد توجه بسیاری از کشورهای جهان قرار گرفته است. ایران نیز به عنوان کشوری دریایی با موقعیت جغرافیایی ویژه باید به سمت اقتصاد دریا محور حرکت نموده و با استفاده از پتانسیل های منابع دریایی، سهم اقتصاد دریا را در توسعه اقتصادی کشور بالا ببرد. یکی از بخش های اقتصاد دریا که در کشور توسعه چندانی پیدا نکرده است، گردشگری دریایی می باشد. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر توسعه گردشگری دریایی در راستای توسعه اقتصاد دریا محور انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر روش جمع آوری اطلاعات اسنادی و میدانی با رویکرد کمی و از نظر ماهیت، یک تحقیق توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری در این تحقیق متشکل از کارشناسان خبره به تعداد 23 نفر می باشد که به روش گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده در این پژوهش پرسشنامه محقق ساخته بوده که دارای 6 شاخص و 49 گویه می باشد. داده های جمع آوری شده با استفاده از آزمونهای تی و همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.  نتایج تحقیق نشان می دهد که به ترتیب عوامل زیرساخت های گردشگری دریایی، اقتصاد گردشگری دریایی، عوامل اجتماعی گردشگری دریایی، عوامل محیطی گردشگری دریایی، جاذبه های گردشگری دریایی و عوامل قانونی گردشگری دریایی بیشترین تاثیرگذاری را بر توسعه گردشگری دریایی در ایران دارند. همچنین همبستگی بالای شاخص ها با توسعه گردشگری دریایی لزوم توجه بیشتر به ارتقای این شاخص ها بخصوص شاخص زیرساخت های گردشگری دریایی و اقتصاد گردشگری دریایی را دارد.

صنعت گاز طبیعی به عنوان یکی از ارکان بنیادین امنیت انرژی و پیشران توسعه اقتصادی نیازمند چارچوب های قراردادی کارآمد، شفاف و پایدار است که توانایی پاسخ گویی به الزامات پیچیده تجارت بین المللی انرژی را داشته باشند. قراردادهای سنتی صادرات گاز هرچند در دهه های اخیر سهم قابل توجهی در تنظیم روابط تجاری میان دولت ها و شرکت های بین المللی ایفا کرده اند، اما با محدودیت هایی نظیر پیچیدگی فرآیندهای اجرایی، طولانی بودن روند حل وفصل اختلافات، نبود شفافیت کافی در داده ها و دشواری انطباق با تغییرات ناگهانی بازار روبه رو هستند. این پژوهش با اتخاذ رویکرد تحلیلی – تطبیقی به بررسی و مقایسه مفاد قراردادهای سنتی صادرات گاز با الگوی بازطراحی شده قراردادهای هوشمند دیجیتال می پردازد. در این راستا با انتخاب یک نمونه قرارداد فروش و خرید گاز و تطبیق بند به بند آن با مدل پیشنهادی قرارداد هوشمند، تفاوت ها و مزیت های ساختاری دو رویکرد در ابعاد حقوقی، فنی و اجرایی شناسایی و تحلیل شده است. نتایج حاصل بیانگر آن است که به کارگیری قراردادهای هوشمند می تواند شفافیت، سرعت تسویه، قابلیت پایش لحظه ای و مکانیزم های خوداجرا را به طور معناداری ارتقا داده و به کاهش ریسک های عملیاتی و حقوقی منجر شود. افزون بر این، یافته ها نشان می دهد که همگرایی میان اهداف اقتصادی و حقوقی در چارچوب قراردادهای هوشمند، ظرفیت بالایی در جهت تحقق شاخص های توسعه پایدار صنعت گاز طبیعی فراهم می آورد. بر این اساس، توصیه های سیاستی مشخصی برای نهادهای قانون گذار و شرکت های فعال در حوزه صادرات گاز ارائه شده تا گذار از قراردادهای سنتی به ساختارهای هوشمند با حداقل اصطکاک نهادی و حداکثر کارایی عملیاتی میسر گردد.

زمینه و هدف: هدف از پژوهش حاضر تبیین آثار رفتار متعهدله در فرآیند ایفای تعهدات به عنوان مانع ایفای تعهدات در چهارچوب کنوانسیون بیع بین المللی و حقوق ایران و مبانی فقهی آن می باشد. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می باشد و روش جمع آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ای و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت داری رعایت شده است. یافته ها: رفتار متعهدله در قامت مانع ایفای تعهد، در حقوق ایران و مبانی فقهی آن، با توسل به اصول و قواعد عمومی باب ایفای تعهدات مورد تحلیل قرار می گیرد؛ در حالی که کنوانسیون در ارتباط با این وضعیت دارای حکم خاص می باشد و این حکم نیز ذیل قسمت موارد معافیت از مسئولیت بیان شده است. نتیجه: در حقوق ایران و کنوانسیون، مصادیق رفتار متعهدله در فرآیند عدم ایفای تعهد به صراحت مورد اشاره قرار نگرفته است، اما باتوجه به این که در حقوق ایران، تحلیل حقوقی نقش متعهدله با توسل به تفسیر قواعد عمومی انجام می گیرد ولی این امر در کنوانسیون، با توسل به مفاد مواد 79 و 80 صورت می پذیرد، ایجاد تشتت آراء در رویه مراجع حل اختلاف در چهارچوب حقوق ایران در مقایسه با کنوانسیون، بسیار محتمل می باشد.

پایداری درآمدهای مالیاتی در هر کشوری به اجرای مولفه های عدالت مالیاتی وابسته است، طوری که تناسبی بین مالیات پرداختی و برخورداری از وضعیت مطلوب ناشی از هزینه درآمدهای مالیاتی وجود داشته باشد، در همین راستا پژوهش حاضر با استفاده از آمارهای 113 شرکت بورسی طی دوره زمانی 1402-1390 و به کارگیری رهیافت رگرسیون چندک و مدل های تجزیه به بررسی تعیین کننده های مالیات موثر و اندازه گیری سهم عدالت مالیاتی در شکاف مالیات می پردازد، نتایج برآوردها نشان می دهد که سودآوری و سهم دارایی های نامشهود باعث کاهش مالیات موثر و نقدینگی، اهرم مالی و نسبت بدهی جاری باعث افزایش مالیات موثر شده است، علاوه بر این مدل های تجزیه نشان می دهد که تقریبا 54 درصد از شکاف مالیاتی به واسطه عدالت مالیاتی قابل توضیح است و سهم عدالت مالیاتی در چندک های پایین مالیاتی در دوره 1402-1398 برابر با 41 درصد و در چندکهای بالای مالیاتی برابر با 68 درصد است، لذا ایجاد و توسعه سامانه جامع اطلاعات مالی شرکتها و لزوم بازنگری در بخشودگی مالیاتی مهمترین سیاست ها برای بهبود سهم عدالت مالیاتی در شکاف مالیاتی است.

این پژوهش باهدف بررسی تأثیرجهانی شدن برمصرف انرژی با استفاده ازاطلاعات وآمارمربوط به 115کشوردرحال توسعه و45 کشورتوسعه یافته دربازه زمانی 1980تا 2020انجام شده است.مدل رگرسیونی مورد استفاده دراین پژوهش یک رگرسیون خطی است که با استناد به نتایج آزمون های ساکن پذیری وآزمون هاسمن، بااستفاده ازبرآوردگرمیانگین گروهی تلفیقی(PMG) برآورد شده است.علاوه برمتغیرنماینده جهانی شدن دراین پژوهش ازشاخص قیمت انرژی، تولید ناخالص داخلی، توسعه مالی ونرخ شهرنشینی نیزبه عنوان متغیرهای توضیحی رفتارمصرف انرژی استفاده شده است. نتایج بدست آمده نشان می دهد که تأثیرجهانی شدن برمصرف انرژی درسطوح توسعه مختلف، متفاوت است. به عبارت دیگر،نتایج تأثیرجهانی شدن برمصرف انرژی درکشورهای توسعه یافته رامنفی ودرکشورهای درحال توسعه رامثبت نشان می دهد. سایرنتایج حاکی ازتأثیر مثبت تولید ناخالص داخلی وتأثیر بی معنی قیمت انرژی برمصرف انرژی دربلند مدت درکشورهای درحال توسعه توسعه یافته است. این نتایج همچنین نشان می دهد که تأثیرنرخ شهرنشینی برمصرف انرژی در کشورهای درحال توسعه مثبت ودرکشورهای توسعه یافته منفی بوده است.درمورد متغیرتوسعه مالی، شواهد بدست آمده دربلندمدت نشان می دهد توسعه مالی تأثیرمعنی داری برمصرف انرژی درکشورهای درحال توسعه نداشته است ودر کشورهای توسعه یافته توسعه مالی اسباب افزایش مصرف انرژی را فراهم آورده است.

منطقه خاورمیانه با توجه به جایگاه ژئوپلیتیکی خود، یکی از مناطق استراتژیک عمده در سطح جهانی محسوب می شود. در این چارچوب، دولت اسرائیل به عنوان عامل مشترک تهدیدآفرین برای جهان اسلام و خاورمیانه عمل نموده و علاوه بر ایجاد فضای امنیتی تشنج آمیز در منطقه، به مثابه کانون اصلی تعارض در این مجموعه امنیتی قلمداد می گردد. هدف اصلی پژوهش حاضر، تبیین و شناسایی پیشران های کلیدی مؤثر بر راهبرد امنیت ملی اسرائیل در محیط خاورمیانه می باشد. پرسمان اساسی پژوهش چنین صورت بندی می شود که مهم ترین پیشران های کلیدی تأثیرگذار بر راهبرد امنیت ملی رژیم صهیونیستی در منطقه خاورمیانه در افق زمانی 2035 کدام اند؟ جهت پاسخ به سؤال پژوهش، با رویکردی آینده پژوهانه از روش تحلیل اثرات متقاطع و سناریونویسی استفاده شده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که از میان شانزده متغیر انتخابی، پنج متغیر در گروه متغیرهای بافتی قرار دارند، چهار متغیر در گروه متغیرهای دووجهی شناسایی شده است، پنج متغیر در گروه متغیرهای تأثیرپذیر هستند و یک متغیر نیز در گروه متغیرهای مستقل قرار گرفته اند. در نهایت این سیستم دارای یک متغیر تنظیمی به نام «ایجاد بستر امنیتی و تجهیز برنامه های نظامی و خرید از غرب» بوده و تنها عاملی است که صرفاً دارای بیشترین تأثیرگذاری بر سایر متغیرها را داراست.مبتنی بر یافته های پژوهش، دو پیشران «عادی سازی روابط اعراب و اسرائیل» و «تجهیز برنامه های نظامی و خرید از غرب» به عنوان محورهای اصلی با بیشترین عدم قطعیت انتخاب شده و چهار سناریوی «اتحاد استراتژیک»(مطلوب ترین حالت برای اسرائیل)، «طوفان کامل»(سناریوی پارادوکس آمیز)، «قلعه تحت محاصره»(تداوم وضع موجود در شدیدترین حالت) و «رؤیای تباه»(بدبینانه ترین و پرریسک ترین حالت) قابل ترسیم می باشند.

تحولات معاصر در حوزه منابع آب، به ویژه در حوضه های آبریز فرامرزی، نشان می دهد که پروژه های سدسازی دیگر صرفاً به عنوان ابزارهایی فنی و توسعه محور قابل تحلیل نیستند، بلکه به سازوکارهایی ژئوپلیتیکی برای بازتعریف روابط قدرت، هویت و دیپلماسی در سطوح مختلف فضایی تبدیل شده اند. این پژوهش با هدف تبیین و تحلیل بازتاب های ژئوپلیتیکی سدسازی در سه سطح هویتی، امنیتی و دیپلماتیک، می کوشد پیوندی نظری و نظام مند میان سیاست های توسعه محور دولت ها و پیامدهای فراملی آن ها برقرار سازد. در این راستا، سه پروژه شاخص سدسازی شامل پروژه گاپ ترکیه در حوضه دجله–فرات، سد النهضه اتیوپی بر نیل آبی و پروژه سدهای زنجیره ای چین در حوضه رود مکونگ، با رویکردی تحلیلی–تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته اند. پژوهش حاضر با اتکا بر ژئوپلیتیک انتقادی و هیدروپلیتیک ساختاری، مدلی تلفیقی ارائه می دهد که بر سه مفهوم کلیدی «هویت ژئوپلیتیکی»، «ژئوپلیتیک سیال» و «دیپلماسی واژگون» استوار است. در این مدل، پروژه های سدسازی به مثابه ورودی های ساختاری در زمینه هایی نظیر تغییرات اقلیمی، فشارهای جمعیتی، حقوق بین الملل آب و رژیم های منطقه ای عمل می کنند و از طریق سازوکارهای هویتی، ژئوپلیتیکی و دیپلماتیک، به بازتاب هایی چندسطحی منجر می شوند؛ به گونه ای که در مقیاس خرد به بروز بحران های هویتی و اجتماعی، در مقیاس میانه به تشدید تنش های بین دولتی و در مقیاس کلان به چالش گری نظم حقوقی و نهادی بین المللی آب می انجامند. یافته های پژوهش نشان می دهد پروژه گاپ در ترکیه به بازتعریف هویت ملی و تقویت قدرت ساختاری این کشور در برابر همسایگان پایین دست منجر شده است؛ سد النهضه موقعیت تاریخی و هژمونیک مصر در حوضه نیل را به چالش کشیده و الگوی جدیدی از چانه زنی ژئوپلیتیکی را رقم زده است؛ و پروژه های سدسازی چین در مکونگ، با ایجاد وابستگی تدریجی کشورهای پایین دست، نفوذ ژئوپلیتیکی این کشور را در جنوب شرق آسیا تقویت کرده اند. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد سدسازی های فرامرزی دارای تأثیراتی چندلایه و فراتر از منطق توسعه هستند و مدل مفهومی پیشنهادی می تواند به عنوان چارچوبی کارآمد برای تحلیل پروژه های هیدروپلیتیکی در مقیاس های ملی، منطقه ای و بین المللی مورد استفاده قرار گیرد.

در طول پنجاه سال گذشته، فعالیت های بشر با سرعت بیشتر و به صورت گسترده تر، بیش از هر دوره دیگری سیمای اکوسیستم ها را تغییر داده است. تغییرات رخ داده نیاز به درک بهتر از فرایندهای سیاست گذاری، برنامه ریزی و مدیریت سرزمین و اثراتشان بر سرمایه های طبیعی و چگو نگی سازگار شدن نسبت به تغییرات را آشکار می کند . در روش های سنتی مدیریت اکوسیستم، محیط به عنوان یک مدل استاتیک در نظر گرفته می شود که این امر سبب می گردد تغییرات تدریجی دی ده نشود، در نتیجه اکوسیستم آسیب پذیرتر گردد؛ لذا برنامه ریزی و مدیریت پایدار محیط زیست، بر اساس نگرش مبتنی بر تغییر نگاه استاتیک به دینامیک و لحاظ فرایندها و روندها در بررسی تغییرات ساختار و عملکرد اکوسیستم، مورد نیاز است. جهت نیل به این هدف، پژوهش حاضر از ویژگی ارزیابی تاب آوری سیستم های اجتماعی-اکولوژیک در بستر ارزیابی راهبردی محیط زیست به عنوان تغییر الگو از مدیریت متمرکز اکوسیستم ها شامل فرماندهی و کنترل به تمرکز بر مدیریت تغییرات مستمر بهره برده تا از این طریق بتوان برچالش های موجود در رابطه با فرض ثبات و پایداری سیستم ها از جمله مسئله عدم قطعیت، عدم در نظرگرفتن تأثیرات اجتماعی و بوم شناختی در مقیاس های چندگانه و نادیده گرفتن تغییرات مستمر در مراحل ابتدایی فرایند تصمیم گیری و برنامه ریزی فائق آمد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که اتخاذ رویکرد جدید در برنامه ریزی محیط زیست، قادر است با استعلاء کیفیت و ضریب اطمینان تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های توسعه، از آسیب پذیری اکوسیستم و تغییر عملکرد آن در آینده جلوگیری کرده و مدیریت پایدار سرزمین را فراهم نماید. به علاوه جهت غنی ترشدن چارچوب بسط داده شده، پیشنهاد می شو د این چارچوب برای انواع تصمیمات توسعه، مورد آزمون و سنجش قرارگیرد.  

   گسترش شهری، به تغییرات کاربری اراضی در شهرها منجر شده است که به نوبه خود، باعث تغییر الگوی منظر و مسائل شدید اکولوژیکی در مناطق شهری می شود. هدف اصلی این تحقیق، بررسی رابطه بین الگوهای مختلف کاربری اراضی و آلاینده های هوا (آئروسل، منو اکسید کربن، دی اکسید نیتروژن و دی اکسید گوگرد) در شهر ایلام می باشد. در این پژوهش، از نقشه های کاربری شهری برای تهیه نقشه فاصله و تراکم کاربری ها و از تصاویر ماهواره ای « Sentinel-5P » برای محاسبه و ارزیابی آلاینده های هوا استفاده شد. سپس رابطه بین ترکیب فضایی و پیکربندی کاربری های شهری و آلاینده های هوا، با استفاده از ضریب همبستگی محاسبه شد. با اعمال الگوریتم مشخص شد که بر اساس شاخص فاصله الگوی توزیع مکانی، کاربری های صنعتی، بیشترین تأثیر را در فرم انتشار آلودگی های آئروسل، آلاینده دی اکسید نیتروژن و مونواکسیدکربن در طول سال برای سلامتی مردم داشته و کاربری های مسکونی، دارای جانمایی نسبتاً مناسبی از منظر انتشار آلودگی های آئروسل و مونواکسیدکربن بوده اند، بر اساس شاخص فاصله مشخص شد که فاصله های نزدیک به کاربری آموزشی، در تولید آلاینده دی اکسید گوگرد، مؤثرتر از سایر فاصله از کاربری های بوده است. همچنین بر اساس معیار تراکم الگوی توزیع مکانی، کاربری های صنعتی بیشترین تأثیر را در فرم در انتشار آلودگی های آئروسل، مونواکسیدکربن و دی اکسید گوگرد داشته و کاربری مسکونی عامل مؤثرتری در تولید آلودگی دی اکسید نیتروژن بر اساس معیار تراکم می باشد. همچنین براساس شاخص تراکم کاربری مسکونی عامل مؤثرتری در تولید آلودگی دی اکسید نیتروژن می باشد. آلاینده دی اکسید گوگرد نیز با فاصله از کاربری آموزشی رابطه معکوسی دارد و با فاصله از کاربری صنعتی رابطه مستقیمی دارد.

در دهه های اخیر، توجه به توسعه شهرهای کارآفرین به یکی از اولویت های اصلی در سیاست گذاری های شهری، اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است. این نوع شهرها با فراهم آوردن بسترهای مناسب برای نوآوری، اشتغال زایی و رشد اقتصادی، به عنوان موتورهای تحول در عرصه توسعه پایدار شهری شناخته می شوند. پژوهش حاضر با رویکرد فراتحلیل و فراترکیب کیفی، به بررسی مدل های سیاست گذاری موجود در زمینه شهرهای کارآفرین پرداخته و تلاش دارد تا پیامدهای اجرایی این سیاست ها را در بستر زیست بوم های کارآفرینی شهری تحلیل کرده و چالش ها، شکاف ها و فرصت های موجود را شناسایی کند. برای دستیابی به این هدف، مقالات علمی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ از پایگاه های معتبری همچون؛ «Google Scholar»، «Scopus»، «JSTOR»، «Web of Science» و «Elsevier» مورد بررسی و تحلیل قرارگرفته اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که سه عنصر کلیدی شامل: تقاضا، استعداد و منابع مالی نقش بنیادینی در موفقیت کارآفرینی شهری ایفا می کنند. همچنین، رقابت های استارت آپ، تراکم و تنوع شهری و سیاست های فراگیر شهری به عنوان عوامل تقویت کننده کارآفرینی در سطح محلی و منطقه ای شناخته شده اند. در این میان، محیط اجتماعی و فرهنگی شهر نیز تأثیر مستقیمی بر فعالیت های کارآفرینانه داشته است و می تواند در تسهیل یا مانع آفرینی برای فرآیندهای کارآفرینی نقش داشته باشد. این مقاله بر لزوم طراحی مدل های جامع و منسجم سیاست گذاری تأکید می کند که نه تنها متناسب با شرایط محلی هر شهر باشند بلکه تأثیرات بلندمدت آن ها نیز به دقت مورد ارزیابی قرارگیرد. در نهایت، نتایج تحقیق می تواند به تصمیم گیران، برنامه ریزان شهری و پژوهشگران کمک کند تا چارچوب هایی اثربخش تر برای حمایت از کارآفرینی شهری تدوین کرده و گامی مؤثر در مسیر توسعه اقتصادی و اجتماعی بردارند.

هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر مدیریت بهینه شهری ازسوی مدیران شهری شهرکرد بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی در قالب توصیفی–تحلیلی انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی مدیران شهری شهرکرد به تعداد ۶۰ نفر بود و به دلیل محدودبودن حجم جامعه، نمونه به صورت سرشماری کامل تعیین شد. داده ها با استفاده از پرسش نامه ای ۳۵ سؤالی جمع آوری شد که شامل دو بخش هوش مصنوعی (۲۱ سؤال) و مدیریت بهینه شهری (۱۴ سؤال) بود. روایی ابزار از طریق ارزیابی صوری، محتوایی و سازه ای سنجیده شد و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ به میزان ۰.۷۹ تأییدگردید. داده های گردآوری شده با بهره گیری از مدل یابی معادلات ساختاری و تحلیل مسیر در نرم افزار «PLS» تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی به طور کلی تأثیر مثبت و معناداری بر مدیریت بهینه شهری دارد. همچنین ابعاد مختلف آن از جمله؛ چشم انداز استراتژیک، سرنوشت مشترک، تمایل به تغییر، تعهد و خوش بینی، هم راستایی و هم خوانی، توسعه دانش و فشار عملکرد به طور معناداری بر مدیریت بهینه شهری اثرمی گذارند. نتایج حاکی از آن است که به کارگیری فناوری های هوش مصنوعی امکان اتخاذ تصمیم های بهینه و مبتنی بر داده را برای مدیران شهری فراهم می کند و علاوه بر افزایش کارایی و بهره وری، به کاهش چالش های زیست محیطی، ارتقای کیفیت زندگی و مدیریت منابع کمک می نماید. در مجموع، بهره برداری مؤثر از ظرفیت های هوش مصنوعی موجب تحول در کیفیت خدمات شهری و ارتقای رفاه شهروندان شهرکرد می شود.

سفره آب زیرزمینی منبع اصلی آب آشامیدنی در دشت یزد-اردکان است که امروزه با گسترش فعالیت های انسانی، ارزیابی کیفی و کمی آن جایگاه ویژه ای در مطالعات منابع آب دارد. یکی از شاخص های ارزیابی کیفیت آب زیرزمینی، شاخص آلودگی آب زیرزمینی (PIG) است که تلفیقی از پارامترهای موثر بر کیفیت آب می باشد. به منظور بررسی تغییرات زمانی و مکانی کیفیت آب زیرزمینی دشت یزد- اردکان، شاخص PIG برای دو سال 1390 و 1400 با داده های کیفی آب زیرزمینی 27 چاه عمیق در محدوده دشت شامل یون های سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، کلر، بی کربنات، سولفات و کل مواد جامد محلول، شوری و اسیدیته محاسبه و نقشه پهنه بندی شاخص و یون ها برای هر دو سال ترسیم شد. نتایج نشان داد که مقدار آنیون ها و کاتیون ها، اسیدیته و شوری افزایش و میانگین همه پارامترهای شیمیائی به جز اسیدیته و بی کربنات از حد مجاز توصیه شده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) بیشتر است. طبق شاخص PIG در سال 1390، 43/51 درصد از کل مساحت دشت دارای آلودگی کم و ناچیز، 58/9 درصد از مناطق دارای آلودگی متوسط، 83/10 درصد دشت دارای آلودگی زیاد و 16/28 درصد دارای آلودگی بسیار زیاد بوده است و با گذشت یک دهه کیفیت آب زیرزمینی کاهش یافته است؛ به طوری که 80/24 درصد دارای آلودگی کم و ناچیز، 94/23 درصد آلودگی متوسط، 12/9 درصد آلودگی زیاد و 04/42 درصد دارای آلودگی بسیار زیاد است. به عبارت دیگر مساحت بیشتری از دشت جزو طبقه آلودگی خیلی زیاد قرار گرفته است و از مساحت منطقه با آلودگی کم و ناچیز کاسته شده است. با توجه به نتایج به دست آمده کیفیت آب زیرزمینی به ویژه در نواحی شمالی و جنوبی دشت یزد- اردکان، وضعیت نامطلوبتری نسبت به س ایر من اطق مح دوده مطالع اتی دارد و نیازمن د اق دامات م دیریتی و حفاظتی ویژه ای در زمینه بهبود کیفیت و کمیت منابع آب زیرزمینی می باشد.

جزایر حرارتی شهری، چالشی محیط زیستی در شهرهای در حال توسعه مانند موصل هستند. که در اثر کاهش پوشش گیاهی و افزایش سطوح نفوذناپذیر تشدید می شود. این پژوهش با استفاده از تصاویر لندست ۹،  MODISو سنتینل 2A و پردازش شی گرا، نقش تغییرات کاربری اراضی و ویژگی های سطح زمین در شکل گیری SUHI موصل در ۲۰۲۴ را بررسی کرده است. یافته ها نشان داد پوشش گیاهی بیشترین اثر خنک کنندگی را دارد و با دمای سطح رابطه منفی قوی (r = -0.833) دارد، در حالی که سطوح ساخته شده با شاخص های NDBI و SI رابطه مثبت با دما دارند. مناطق دارای پوشش گیاهی تا ۵.۶ درجه خنک تر از مناطق شهری متراکم بودند. بیشترین تأثیر در تشدید جزایر حرارتی مربوط به مناطق ساخته شده است، در حالی که فضاهای سبز و کشاورزی نقش مهمی در کاهش دما دارند. خنک کنندگی لکه های سبز در روز بیشتر از شب است. در تابستان، شدت SUHI افزایش یافته و بیشترین دما تا ۴۳ درجه در نواحی حاشیه ای مشاهده شد، در حالی که مرکز شهر گرمای بیشتری در شب حفظ کرد. شاخص GSCEI کاهش دمای محیط تا ۲.۵ درجه در اطراف لکه های سبز را تأیید کرد. توزیع نامتوازن فضاهای سبز و ویژگی های سطح زمین نقش اساسی در شدت و گستره SUHI دارد.