فیلترهای جستجو:
فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۲۰۱ تا ۲۲۰ مورد از کل ۱۴٬۱۸۷ مورد.
حوزههای تخصصی:
Semantics investigates the transformation of word meanings within discourse. "Proximity to God" is one of the central Qur’anic concepts, and its semantic analysis is of particular importance for organizing the semantic network of Qur’anic vocabulary and for understanding the Book of Revelation's discourse on the relationship between human beings and God. Using a descriptive–analytical method, the present study seeks to identify and systematize the vocabulary related to proximity ( Qurb ) and to explain the process of semantic expansion of this term within the framework of paradigmatic relations. The concept of proximity, in addition to reflecting the human–divine relationship, encompasses a wide range of meanings, including spatial, temporal, kinship-based, rank-related, protective, and power-related proximity. The findings indicate that the direct derivatives of the root ( q r b) , such as Aqrab , Qarīb , Qurbān , and Qurbāt , are predominantly employed within the semantic orbit of drawing near to God, whereas words related to Qurb in non-religious meanings function as expressions of nearness in non-divine contexts. Among the conceptual substitutes for Qurb , terms such as Dunuww , Ḥaḍar , Walī , Zulfā , and Muḥīṭ were identified, which respectively cover the domains of physical/spatial proximity, legal and social proximity, proximity in the occurrence of events, rank and status, and encompassing. Furthermore, a group of Qur’anic terms can be regarded as indirect substitutes for Qurb and classified among expressions related to the path of attaining proximity to God.
بررسی تطبیقی دیدگاه قرآن و اناجیل هم نوا درباره پیامبری عیسی (ع)(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
پژوهش های قرآنی سال ۲۹ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۱۱۶)
101 - 124
حوزههای تخصصی:
مسیح شناسی، بنیادی ترین مسئله در الهیات مسیحی است که به جایگاه، سرشت و هویت انسانی یا خدایی و جایگاه مسیح در آموزه تثلیث می پردازد. الهیاتِ رایج مسیحی، عیسی(ع) را خدا و هم ذات با او می داند؛ درحالی که قرآن با تأکید بر پیامبری عیسی(ع)، این ادعا را رد می کند. این پژوهش با تحلیل متنی قرآن و اناجیل هم نوا، نشان می دهد هر دو منبع بر پیامبری عیسی(ع) تصریح دارند. یافته ها بر آن دلالت دارد که اعتقاد به الوهیت عیسی(ع)، محصول تفاسیر بعدی برخی نویسندگان عهد جدید مانند پولس و یوحنا و الهی دانان مسیحی است و در آموزه های عیسی(ع) و باورهای اولیه مسیحیان ریشه ندارد.
مراتب مرجعیت علمی قرآن کریم(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
پژوهش های قرآنی سال ۲۹ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۱۱۶)
125 - 143
حوزههای تخصصی:
هر چند برخی از قرآن شناسان درباره «مرجعیت علمی قرآن کریم» توضیحاتی ارائه داده اند، اما هنوز پرسش هایی وجود دارد که مرجعیت علمی قرآن کریم را نسبت به علوم، در هاله ای از ابهام فرو برده است. با نگاه فازی، مراتبی برای مرجعیت علمی قرآن کریم متصور است که در گذشته، کمتر بدان توجه شده است. در این نوشتار می کوشیم با روش تطبیقی کلان و بر پایه مطالعات میان رشته ای به این مسئله پاسخ دهیم که مرجعیت علمی قرآن کریم نسبت به علوم گوناگون چه مراتبی دارد؟ یافته ها نشان می دهد که مراتب مرجعیت علمی قرآن کریم نسبت به علوم انسانی غیر تجربی، علوم انسانی تجربی و علوم طبیعیِ تجربی متفاوت است. از سوی دیگر، این مراتب در لایه های پارادایم، روش شناسی، نظریه و مفاهیم نیز وجود دارد. بنابراین مرجعیت علمی قرآن کریم در برخی از علوم، حداکثری و در بعضی از علوم، حداقلی است که به میزان ارتباط میان آن علم و قرآن کریم بازمی گردد.
بررسی چگونگی تأثیر حالت روحی اضطرار در استجابت دعا با محوریت آیه 62 نمل، و صحیفه سجادیه(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
آموزه های قرآنی پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴۲
351 - 379
حوزههای تخصصی:
دعا به عنوان نیایشی فطری و برخاسته از عمق وجود انسان، همواره در متون دینی، به ویژه قرآن کریم و صحیفه سجادیه تأکید شده است. این پژوهش با تمرکز بر آیه ۶۲ سوره نمل (أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ)، به بررسی سازوکار تأثیر حالت اضطرار در استجابت دعا و کشف دستاوردهای معنوی و روان شناختی این پدیده می پردازد. با بهره گیری از روش توصیفی - تحلیلی و مطالعه کتابخانه ای، یافته های تحقیق نشان می دهد که اضطرارْ تنها یک شرط ظاهری برای اجابت نیست، بلکه با ایجاد دگرگونی درونی، مسیر استجابت را هموار می سازد. دستاورد نوین این تحقیق، تبیین «مدل پنج مرحله ای گذار از اضطرار به استجابت» بر اساس تحلیل دقیق متون دینی است که شامل مراحل زیر است: 1. احساس درماندگی و تذلل؛ ۲. ابراز درماندگی با تضرع؛ ۳. ناامیدی از غیر خدا و انقطاع قلب؛ ۴. رسیدن به مقام خلوص و صدق نیت؛ ۵. قرب الهی و استجابت.
نقش ارتباطات اجتماعی در اربعین حسینی(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
مطالعات قرآنی دوره ۱۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۶۳
293-325
حوزههای تخصصی:
تاثیر مناسک و آئین های مذهبی در زندگی اجتماعی بشر سبب شده تا محققان علوم اجتماعی به بررسی و تحلیل آنها بپردازند که تجمع اربعین به عنوان بزرگترین تجمع انسانی در جهان از آن جمله است. آئین اجتماعی اربعین تبلوری از آداب، فرهنگ و تاریخ تشییع است که علاوه بر یک آیین شیعی، نمونه بارزی از همبستگی اجتماعی بینادینی است که محصول محبتی مشترک به سیدالشهدا بوده و منجر به شکل گیری بهترین جامعه و تجمع، بر اساس محبت مبتنی بر ارزش واحد است. در تجمع خود جوش و مردمی اربعین به عنوان یک آئین که جنبه عملی از دین را به ظهور رسانده است نیاز است تا با نگاهی پژوهشی به ابعاد اجتماعی آن بتوان استفاده حداکثری از ظرفیت پنهان آن نمود که هدف این پژوهش بر همین أساس می باشد تا با بررسی ارتباطات اجتماعی این تجمع بتوان با نگاهی علمی به این واقعه پرداخت. این پژوهش با استفاده از روش کیفی و مصاحبه با کارشناسان حوزه های جامعه شناسی و علوم ارتباطات که تجربه حضور در این تجمع را داشته اند صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که انسجام بخشی درون دینی و برون دینی، انتقال مؤلفه های ارزشی قیام حسینی به سایر ادیان، تغییر در سبک زندگی کنشگران، تقویت باور و یاد خداوند، ارائه نمونه ای عینی از سبک زندگی مهدوی، میل به ایثار و فداکاری و ارائه چهره ای واقعی از شیعه به دنیا از جمله آثار ارتباطی تجمع اربعین حسینی می باشد.
مطالعه انتقادی مبانی تاریخ مندی قرآن کریم در دیدگاه محمد آرکون بر اساس آرای مرزوق العمری(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
«مشروع نقد العقل الاسلامی» عنوانی است که محمد آرکون (2010-1928م) برای پروژه فکری و پژوهشی خود انتخاب می کند. آرکون، شرط «نقد عقل اسلامی» را متأثر از «مکتب آنال»، نگرش تاریخی به تمام سنت اسلامی می داند و معتقد است که شناخت قرآن و دیگر نصوص دینی، جز با شناخت زمینه تاریخی آن ها ممکن نیست. پیامد این نگاه به قرآن، مرتبط دانستن آن با لحظه معینی از زمان و مکان است که تعلیق و ازدست رفتن کارآمدی آن در دیگر زمان ها را در پی دارد. همین باعث شده که نقدهای فراوانی از جانب اندیشمندان مسلمان بر پروژه او وارد شود که از جمله این نقدها، توسط مرزوق العمری (متولد 1968م) صورت گرفته است. مسئله این مقاله مطالعه روایت نقادانه مرزوق العمری از دیدگاه آرکون در اثبات تاریخ مندی، با روش «توصیف و تحلیل» است. یافته های تحقیق نشان می دهد که آرکون بر مبنای تمایز میان قرآن شفاهی و قرآن مکتوب تاریخ مندی قرآن را نتیجه گرفته است و انکار قداست قرآن و اتخاذ رویکرد پوزیتیویستی در فهم قرآن از پیامدهای اعتقاد او به تاریخ مندی قرآن است. و معلوم می گردد که خوانش آرکون گزینشی بوده و صرفاً هرآنچه را مؤید نظر خویش یافته، برگزیده است همچنین دیدگاه وی در مورد عدم کتابت قرآن در عهد پیامبر، مردود و ناشی ازجزء بینی افراطی وی است.
Examination and Analysis of the Reasons for Rejecting the Popular Claim Regarding the Position and Order of Revelation of Surah al-Qalam(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
Dating or arranging the surahs according to their order of revelation has long been considered, at least to the extent of identifying them as Meccan or Medinan. However, it has not received much attention in traditional Tafsir (exegesis). Today, descending (Tanzīlī) exegesis, relying on methods other than the customary reliance on narrations of the order of revelation, has attracted the attention of Quranic researchers to facilitate a better understanding of the Quran. Accordingly, the present study, using a descriptive-analytical method, aims to investigate the date of revelation of Surah al-Qalam, considered the second revealed surah according to narrations of the order of revelation. This will be done by examining the surah's content and style, comparing it to the stages of Quranic revelation in terms of the arrangement of the Prophet's call, and referencing historical documents and the Prophet's biography (Sīrah). The findings indicated that this surah depicts an atmosphere of a period of revelation that is incompatible with the early period of the Prophet's mission and his cautious call, and its position as the second revealed surah. Therefore, considering the content analysis and stylistic features of the surah, as well as supporting historical evidence regarding the use of various methods by opponents to express their opposition and hostility towards the Prophet, and comparing these with the verses revealed in surahs al-Shuʻarāʼ and al-Aʻrāf onwards, and based on a comparison that shows historical similarities between surah al-Qalam and Surahs Yāsīn, al-Furqān, and al-Isrāʼ, it seems that the approximate date of revelation of this surah is during the second phase of the Prophet's mission, after the cautious call and after surahs al-Anʻām and al-Ṣāffāt, but very close to them
تحلیل تطبیقی دیدگاه های شیخ طوسی و آیت الله معرفت پیرامون نسخ در قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
آموزه های قرآنی دوره ۲۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۴۱
289 - 312
حوزههای تخصصی:
موضوع نسخ در طول تاریخ تفسیر، علوم قرآن و اصول فقه، از جمله مباحث چالش برانگیز و پراهمیت بوده است. بررسی آثار نگاشته شده در این موضوع نشان می دهد که همچنان درباره تبیین وجوه تفاوت و تشابه دیدگاه اندیشمندان پژوهش های زیادی صورت نگرفته است. این مقاله با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به بررسی تطبیقی دیدگاه شیخ طوسی در اولین تفسیر جامع شیعی، التبیان فی تفسیر القرآن، و آیت الله معرفت در اولین مجموعه علوم قرآنی شیعه، التمهید فی علوم القرآن پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که آیت الله معرفت به جز در دو قسم از اقسام نسخ، یعنی «نسخ لفظ بدون حکم» و «نسخ لفظ و حکم»، که قائل به عدم وقوع نسخ است، در سایر مباحث نظری با شیخ طوسی اشتراک دارد. علاوه بر این، آیت الله معرفت با ارائه ابداعات نظری نظیر تقسیم بندی «نسخ مشروط» و «نسخ متدرج»، مفهوم نسخ را با شرایط اجتماعی-زمانی تطبیق داده است. از نظر مصداقی نیز، با وجود اشتراک نظر در نسخ برخی آیات، آیت الله معرفت برخلاف شیخ طوسی در آیات 240 و 109 سوره بقره قائل به عدم نسخ است. این پژوهش بر اهمیت بازنگری در مفهوم نسخ برای تبیین بهتر روابط میان تشریعات قرآنی تأکید می کند.
بررسی معناشناسی واژه «کسب» در قرآن کریم
منبع:
مطالعات علوم قرآن سال ۷ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۳)
7 - 32
حوزههای تخصصی:
یکی از مسائل کلیدی در ارتباط با قرآن کریم، مفهوم شناسی واژگان است. در این خصوص، ماده «ک.س.ب» و واژگان برگرفته از آنکه 67 مرتبه در قرآن به کار رفته اند، با آراء گوناگون و گاهی متعارضی از سوی لغویان و مفسران معناشناسی شده اند. برخی از این معانی عبارت اند از: «استقرار»، «نیکی»، «آزادی»، «فرزند»، «رسیدن»، «گردآوری» و... . پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی درصدد است تا با تبیین و تحلیل آراء لغویان و مفسران، گوهر معنایی و معنای ماده «ک.س.ب» و هیئت های برگرفته از آن را به صورت روشن بیان نماید. یافته های پژوهش نشانگر این است که در بررسی این واژه بایستی در کنار توجه به آراء لغویان و مفسران، از توجه به واژگان هم نشین با آن و سیاق آیه نیز استفاده کرد. از نتایج این پژوهش می توان به این نکته اشاره داشت که معنای محوری ریشه «ک.س.ب»، مطلق «به دست آوردن» است و با توجه به تغییر در ساختار کلمه، معانی زیادتری را بازتاب می دهد؛ مانند اکتساب که به معنای طلب ویژه تر است.
An Investigation into the Influence of Sadrian Philosophy's Foundations on the Interpretation of Cosmological Verses, with Emphasis on Mullā Ṣadrā's Exegesis(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
Although the Holy Qur’an does not provide a detailed account of the creation of the universe, it contains verses that reveal various dimensions of cosmology. A precise understanding of these verses requires reliance on philosophical and rational foundations. Among such approaches, Sadrian philosophy (the Transcendent Philosophy), through principles such as the primacy of existence, gradation of being, substantial motion, and unity of existence, opens a new horizon for analyzing reality and, consequently, interpreting the Qur’anic verses on creation. The present study uses a descriptive–analytical method and is based on Tafsir al-Qur’an al-Karim by Mullā Ṣadrā to explore how the foundations of Sadrian philosophy influence the interpretation of cosmological verses. The findings show that the interrelation of the concepts of creation, purpose, and glorification with the principle of existential poverty forms a coherent and dynamic system of Qur’anic cosmology. This system is grounded in the Transcendent Philosophy and allows for a philosophical and exegetical explanation of the continuity between the Creator and the created. The outcome of this research is that interpretation founded on Sadrian principles not only deepens the conceptual understanding of creation verses but also opens new horizons for integrating Islamic philosophy with Qur’anic exegesis.
طبقه بندی شاخص های بررسی روش تفسیری در سطح ادبی (بوطیقایی) تفسیر قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
شناخت دقیق روش های تفسیری مفسران در سطح ادبی، به فهم عمیق تر از معانی و مفاهیم قرآن و همچنین ارزیابی کیفیت تفاسیر کمک شایانی می کند. در مطالعات تفسیری، علی رغم توجه روزافزون به روش شناسی، هنوز هم روش شناسی جامعی برای تحلیل سطح ادبی تفاسیر ارائه نشده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک الگوی جامع و روشمند برای کشف روش تفسیری مفسران در سطح ادبی انجام شده است. این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به دنبال ارائه شاخص ها و طبقه بندی آن ها برای روش شناسی تفاسیر است. هدف اصلی، یافتن معیارهایی است که بر اساس آن ها بتوان سطح ادبی و کیفیت تفاسیر ادبی را ارزیابی کرد. در این راستا، عناصر ادبی(فرم های لفظی و معنایی) مختلف در سطح های خرد و کلان شناسایی و طبقه بندی شده اند. در سطح خرد از علوم بلاغت و در سطح کلان از علوم ادبی معاصر مانند سبک شناسی، روایت شناسی، نظریات نقد متن و نگاه ساختارگرایانه بهره گرفته شده است.
بررسی تطبیقی روش قرآن کریم و عهدین در تهذیب نفس از رذیلت حسد(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
مطالعات قرآنی دوره ۱۶ بهار ۱۴۰۴ شماره ۶۱
119-137
حوزههای تخصصی:
تهذیب نفس، یکی از ابزارهای است که زندگی انسان را در ابعاد مختلف اعتقادی و عملی متحول و به آن شکل الهی می بخشد. انسان باید با رذیلت ها مبارزه کرده و نفس را برای رشد فضایل اخلاقی آماده نماید. در مقاله حاضر با روش تطبیقی به بررسی روش قرآن و عهدین در تهذیب نفس از رذیله حسد پرداخته می شود. یافته های تحقیق نشان می دهدکه قرآن و عهدین در مورد لزوم زدودن حسد در کلیات اخلاقی با هم همسو می باشند ولی در قرآن این موضوع به صورت جامع هماهنگ با تمام ابعاد زندگی انسان و منطبق با خواسته های فطری او جهت نیل به سعادت دنیا و آخرت طراحی شده، راهکار قرآن کریم برای از بین بردن حسد، توصیه به معرفت توحیدی ، شناخت بیماری حسد و پیشگیری از ابتلا به آن است، در مرحله بعدی در صورت ابتلا به حسد و بروز این بیماری ، نخستین گام شناخت خداوند و معرفت زایی است، این معرفت چندین لایه را شامل می شود: باور به عطایای الهی، اعتقاد به شر و سرانجام پلیدی این بیماری، باورمندی و توجه به علم و حکمت خداوند، افزایش روحیه قناعت، طلب فضیلت و اصلاح آخرت است که برای مبارزه با حسد پیش بینی شده است، اما در عهدین در این حد کامل و جامع بیان نشده است و تنها راهکار عهدین برای از بین بردن حسد، تشویق بر قناعت، خواندن دعا، کتاب مقدس برای مبارزه با حسادت است.
معناشناسی توصیفی تحلیلی تعابیر دالّ بر اختلافات بشری در قرآن کریم (موردکاوی: منازعه، مشاجره، مخاصمه، مجادله)(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
مطالعات قرآنی دوره ۱۶ بهار ۱۴۰۴ شماره ۶۱
138-165
حوزههای تخصصی:
نگاه معناشناختی به متن و تحلیل معنایی واژگان آن، یکی از راه های دستیابی به معنای دقیق و پی بردن به مقصود اصلی گوینده است. هدف از نگارش جُستار حاضر بررسی معناشناسی چهار تعبیر قرآنی: منازعه، مشاجره، مخاصمه و مجادله از تعابیر زیر شمول"اختلافات بشری" است. این پژوهش بر اساس سیاق آیات و به روش توصیفی - تحلیلی انجام گرفته است. تاکنون تحقیقی با رویکرد مقاله پیشرو ارائه نشده است. نتایج نشان می دهد که همه این تعابیر در زمره اختلافات کلامی و زبانی قرار دارند. "منازعه" غالباً میان عموم مردم (کفار، مؤمنین و منافقین) به رخ میدهد، و هم جنبه زبانی و کلامی دارد و هم جنبه رفتاری؛ اما "مجادله" که تنها جنبه کلامی دارد دارای دو قسم ممدوح جدال احسن و مذموم جدال باطل است. شباهت "مشاجره" و "مخاصمه" در این است که در میان کفار و منافقان صورت می گیرد و صرفاً جنبه کلامی دارند؛ لذا دایره "منازعه" از " مجادله، مشاجره و مخاصمه" گسترده تر است. همچنین "مشاجره" ارتباطی با ضیق و حرج و شکوه درونی دارد. از ویژگی های مخاصمه، روی گردانی از حق، جدال باطل ، تمسخر، تکذیب ، شک ، جهل ، توسل به استدلال باطل، لجاجت و... شمرده شده است و ریشه "مجادله" باطل، تعصب بر روش نیاکان و پیروی از شیطان سرکش و استکبار و ارتکاب گناهان دانسته شده است حال آنکه ریشه خصومت، فسق است.
نقش سرمایه فرهنگی در توسعه سرمایه اجتماعی از منظر تعالیم ایجابی اسلامی
منبع:
مطالعات فرهنگی قرآن سال ۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۳
97 - 123
حوزههای تخصصی:
هدف پژوهش حاضر بررسی نقش سرمایه فرهنگی در توسعه سرمایه اجتماعی از منظر تعالیم ایجابی اسلامی است. سرمایه فرهنگی به عنوان مجموعه ای از ارزش ها، باورها، دانش ها و مهارت هایی که از طریق تعاملات اجتماعی منتقل می شود، می تواند نقش بسزایی در تقویت پیوندهای اجتماعی و توسعه سرمایه اجتماعی ایفا کند. تعالیم ایجابی اسلامی نیز بر اخلاق، عدالت، همدلی و تعاون تأکید دارد که این مفاهیم با ابعاد مختلف سرمایه فرهنگی مرتبط هستند. روش پژوهش، توصیفی و تحلیلی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سرمایه فرهنگی مبتنی بر آموزه های اسلامی می تواند به عنوان عاملی کلیدی در تقویت اعتماد اجتماعی، افزایش مشارکت مدنی و توسعه شبکه های اجتماعی عمل کند؛ همچنین، تعالیم ایجابی اسلامی با تأکید بر ارزش های اخلاقی و اجتماعی، زمینه ای مناسب برای رشد و توسعه سرمایه فرهنگی فراهم می آورد؛ همچنین عناصر سرمایه فرهنگی مانند «علم، اخلاق، ارزش ها، هنجارها، باورها، آئین ها، سنت ها و هنر»، برآیند تعالیم ایجابی اسلامی هستند که در توسعه سرمایه اجتماعی اثر شگرفی دارند؛ بنابراین میان عناصر سرمایه فرهنگی و مؤلفه های سرمایه اجتماعی، رابطه معناداری وجود دارد که به توسعه سرمایه اجتماعی منجر می شود.
نقش یهود صهیونیسم در ترویج شیطان گرایی و مقابله با آن از منظر آیات قرآنی
منبع:
مطالعات فرهنگی قرآن سال ۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۳
125 - 153
حوزههای تخصصی:
هدف از انجام این مطالعه، بررسی نقش یهود صهیونیست بر ترویج شیطان گرایی در عصر حاضر و مقابله با آن از منظر آیات قرآنی است. برابر شواهد تاریخی میان صهیونیسم و شیطان گرایی نسبت بالایی از همبستگی فکری و سیاسی وجود دارد، به گونه ای که نقطه مشترک این جریان های الحادی، خیزش ضد دینی است. لذا برخورد هوشمندانه در مقابله با نحله های نوظهور شیطان امری گریزناپذیر است. شیطان گرایی، یک باور فکری است که هواداران آن، شیطان را یک الگوی اصلی تصور می کنند. امروزه تقویت سواد معنوی و رسانه ای و ایمان دینی مهم ترین راهبرد کلیدی است که مانع نفوذ شیطان در انسان می شود. قرآن به عنوان کتاب هدایت با ترسیم راهکارهای تربیتی اثرگذار مثل تمسک به خدا، انجام عمل صالح، خردورزی، شکیبایی، اخلاص در عمل، استعاذه، و عزت نفس، با اندیشه شیطان گرایی مقابله می کند. تمسک به قرآن، می تواند نقشه های شیطانی را خنثی و سلامت فرد و جامعه را تضمین کند. روش انجام پژوهش کمی از شاخه مطالعات توصیفی- پیمایشی و از نظر زمانی مقطعی و از لحاظ هدف کاربردی است. ابزار اصلی یک پرسشنامه محقق ساخته است که از نظر میزان پایایی به وسیله آزمون آلفای کرونباخ مورد ارزیابی قرار گرفته است و دارای 84/0است ونشان می دهد پرسشنامه دارای پایایی قابل قبولی است. یافته های پژوهشی نشان می دهد، صهیونیسم بر ترویج شیطان گرایی و فراماسونری تأثیر مستقیم دارد؛ و بین دو متغیر شیطان گرایی و فراماسونری رابطه مثبت و معناداری برقراراست.
تحلیل مؤلفه شفاعت در تجربیات نزدیک به مرگ با دیدگاه علّامه طباطبایی(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
پژوهش های قرآنی سال ۲۹ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۱۱۴)
53 - 78
حوزههای تخصصی:
مسلمانان بر پذیرفتن اصل شفاعت در دستگاه مشیت الهی و نظام حساب و کتاب اعمال، اجماع دارند. شفاعت نزد شیعیان جایگاهی ممتازتر دارد تا جایی که در کتب متقدمین به عنوان یکی از اصول اعتقادی شیعه نام برده شده است. لکن درباره عرصه ظهور آن اختلاف نظر وجود دارد. علامه طباطبایی با رویکرد خردورزانه به بررسی شفاعت پرداخته اند و آن را از تفاسیر و برداشت های سطحی اندیشانه تجرید کرده اند. بحث ایشان مرکب از تفسیر آیات، روایات، برهان عقلی و ساختارشناسی نظام تکوین است. از واکاوی آرای علامه می توان دریافت ماهیت وجودشناختی تجارب نزدیک به مرگ، با مرحله سکرات موت و ورود به عالم برزخ بیشترین انطباق را دارد. جمع بندی و تحلیل آرای این اندیشمند شیعی و مقایسه آن با نتایج ثبت شده از صد تجربه نزدیک به مرگ شیعیان به روش توصیفی-تحلیلی، نشان می دهد شفاعت در مراتب برزخ و مبادی آن در تجربه های نزدیک به مرگ، به منظور اعطای فرصت حیات مجدد وجود دارد. ازآنجاکه به تصریح برخی روایات، شفاعت به معنای آمرزش گناهان مستوجب آتش جهنم، خاص قیامت بوده و دربردارنده برزخ نمی شود، برخی عنوان کرامت و تفضّل را بر آن نهاده اند. اما شفاعت به معنای دستگیری و انضمام مشفوع به شفیع در تجربه نزدیک به مرگ در جلوه برزخی آن که تأثیرش در بازگشت ایشان به دنیا و اعطای فرصت ادای مافات بوده است، در این تجربه ها بارها رخ داده است.
معناشناسی حوزه معنایی واژه «حَرَفَ» در هندسه معرفتی قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
معناشناسی از معانی واژه هاوجملات، درون نظام زبان بحث می کند و در کاربست قرآن، به واکاوی معنا در بافت مصحف شریف، می پردازد. از آن جهت که فهم دقیق واژگان با تفسیر و فهم متن ارتباطی تأثیرگذار دارد، مداقه در واژگان ضرورت می یابد. دراین مقاله باروش توصیفی_تحلیلی به معناشناسی واژه ی حرف در قرآن کریم پرداخته شده است. بدین صورت که با نظر به مسئله ی سیاقمندی آیات قرآن با یکدیگر، به تحلیل حوزه ی معنایی حرف و مفاهیم مرتبط با آن در آیات مختلف پرداخته ایم. که این کار با محوریت شش آیه ی حرف در قرآن و سیاق های متصل و منفصل این آیات، صورت پذیرفت. دستاورد تحقیق حاضر عبارتست از: واژه ی حرف در دستگاه قرآن، به معنای تغییر، تبدیل،تأویل، عدول، کناره گیری و نفاق می باشد؛ و با حفظ ارتباط با معنای لغوی خود، از معنای مثبت و مرتبط با مکان، به معنای منفی تغییر یافته است و به عنوان صفت و ویژگی برای انسان های کافر بکاربرده شده است. واژگان کلیدی: قرآن کریم، حوزه های معنایی،
A Critical Analysis of the View on the Permissibility of Beating Rebellious Wives Due to Committing Immorality(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
Among the controversial verses in the field of family law in the Holy Quran is verse 34 of Surah al-Nisāʼ regarding the treatment of rebellious wives. The physical punishment of rebellious women in this verse has been criticized. Therefore, contemporary exegetes have each sought to justify it in their own way. In the midst of this, some exegetes and Quranic scholars, based on certain narrations, have considered the meaning of a wife's rebellion ( Nushūz ) and the subsequent permissibility of beating her to be related to committing immorality and defilement, rather than the refusal of sexual relations. With slight differences in its scope, this group has presented views on this matter based on some narrations. For example: "The permissibility of beating a rebellious wife is specific to cases of committing immorality, including both adultery and other forms, or the beating of a rebellious wife is specific to defilement less than adultery." These views face challenges both in terms of their reliance on narrations and their incompatibility with other established principles of criminal law for women who commit immorality. The goal of the present research is to respond to the view that permits the beating of rebellious women due to committing immorality, which was conducted using a descriptive-analytical processing method and a library-based information gathering approach. Based on the selected view, rebellion in the verse under discussion means challenging the guardianship of men and rebelling and seeking superiority against the husband, not committing immorality.
واکاوی معنای «مکظوم» در آیه ی «و هو مکظوم» در تفاسیر، ترجمه های فارسی و انگلیسی و تطبیق آن با عهد عتیق(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
مفسران و مترجمان فارسی و لاتین در معنا و ترجمه ی «مکظوم» در آیه ی «... وَ هُوَ مَکْظُوم » (قلم: 48) اختلاف نظر دارند. این آیه درباره ی حضرت یونس (ع) است که با حالتی خاص خداوند را ندا داد. معانیی چون غمناک، خشمناک، خشم فرو برده، مورد خشم واقع شده، محبوس، مأیوس و... برای آن ذکر شده است. مکان ندای حضرت یونس (ع) نیز مورد اختلاف است. شکم ماهی، تاریکی شب و تاریکی دریا، مکان-های مورد اختلاف است. این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه ای با هدف دست یابی به معنای دقیق تر این واژه در آیه ی مذکور با روش مطالعه تاریخی تطبیقی همراه با تحلیل داده ها صورت پذیرفته است. واژه پژوهان چند معنا برای این واژه ثبت کرده اند. همچنین در روایات، معانی متفاوتی برای معنای «مکظوم» نقل شده است. به علاوه این موضوع در عهد عتیق نیز آمده است: بررسی منابع لغت، تفاسیر، ترجمه های فارسی و لاتین و تحلیل آن ها، ذکر روایات و تحلیل آن ها و نهایتا مقایسه موضوع در قرآن و عهدین جهت ارائه معنایی دقیق تر، فرایند پژوهش حاضر را شکل می دهد. نتایج نشان می دهد که برخی از معانی ترجیحی فاقد پیشتوانه لغوی یا روایی است.
واکاوی ساختار نشانه شناختی سوره عادیات (بر اساس الگوی رمزگان رولان بارت)(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق تر مفاهیم و معانی ضمنی سوره عادیات به بررسی توصیفی-تحلیلی آن از منظر رویکرد رمزگان پنج گانه رولان بارت (رمزگان هرمنوتیک یا معمایی، رمزگان پروآیرتیک یا کنشی، رمزگان معنابنی یا ضمنی، رمزگان نمادین یا تقابلی و رمزگان فرهنگی یا ارجاعی) می پردازد. این رویکرد با تمرکز بر تحلیل عناصر و روابط زبانی و نشانه ای متن به کشف معانی ضمنی آن می پردازد. بارت این نظریه را بر پایه هنجارمندی ساختار نشانه ای متن که عامل اصلی معناآفرینی است، بنا نهاد. دستاورد پژوهش، گویای این مسأله است که رمزگان هرمنوتیک، معمای اصلی را در پی سوگند آغازین سوره، جهت تمرکزبخشی بر موضوع اصلی یعنی کسب موفقیت بشر در جنگ های داخلی و خارجی منوط به سازوکار صحیح، مانند انتخاب افراد، ابزار و زمان مناسب معرفی می کند. رمزگان کنشی که بالاترین نمود در متن سوره دارند، فضای کنش آفرین و حماسی را در پی بازتاب خرده روایت های جنگ بیرونی با دشمن و جنگ درونی با نفس را حکایت می کند. رمزگان نمادین، تقابل انسان های ناسپاس در برابر پروردگار و رمزگان ضمنی و فرهنگی نیز با شناسایی لایه-های دورن متنی و برون متنی، زمینه تاریخی نزول سوره یعنی جنگ تاریخی ذات السلاسل را بازنمایی می کنند.