تحقیقات کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاهی (کتابداری سابق)

تحقیقات کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاهی (کتابداری سابق)

تحقیقات کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاهی بهار و تابستان 1379 شماره 34

مقالات

۱.

بررسی جامعه شناختی رابطه متقابل کتابخانه وجامعه

کلید واژه ها: نیازهای اطلاعاتی حیات کتابخانه ارتباط جامعه وفرهنگ کارکردهای کتابخانه برآورد نیازهای اجتماعی اشاعه ی اطلاعات

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتابخانه ها
  2. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اطلاع رسانی نیازهای اطلاعاتی و رفتار اطلاع یابی
  3. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت اطلاعات اشاعه اطلاعات
تعداد بازدید : ۱۴۴۲ تعداد دانلود : ۶۶۵
دراین مقاله سعی شده است تابا دیدگاهی جامعه شناسانه رابطه متقابل کتابخانه- به عنوان یک سازمان اجتماعی – وجامعه- به عنوان مجموعه ای متشکل از سازمانها ونهادهای اجتماعی- مورد بحث قرارگیرد.از منظر جامعه شناختی ،کتابخانه درزمینه اطلاع رسانی وایجاد ارتباطات،کارکردهای مهمی رابرای جامعه ایفا می کند.همچنین،کتابخانه به عنوان بخشی از ساخت اجتماعی ،از محیط اجتماعی تاثیر پذیرفته وبه طور متقابل برآن تاثیر می گذارد .از این رویک ساخت اجتماعی پویاودارای تحرک،برشکل گیری کتابخانه های پویا، پرتحرک ،مطلوب وسودمند برای جامعه ،تاثیر بسزایی خواهد داشت .روی هم رفته مقاله حاضر درسه بخش ،به توضیح جامعه ونهادهای آن ،نقش کتابخانه در برآورده کردن نیازهای اجتماعی و نیز ذخیره سازی واشاعه اطلاعات ودانش می پردازد .
۲.

بررسی میزان همپوشانی عناوین نشریات ادواری‹ سال 1996›حوزه ی کشاورزی درکتابخانه های تخصصی ودانشگاهی استان تهران

نویسنده:

کلید واژه ها: تهران نشریات ادواری کتابخانه دانشگاهی همپوشانی کتابخانه تخصصی Agriculture Duplication Perioclicals Overlaps/Jackets Library For Research Stuclies Library Research Centers Tehran-Province University Library

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتابخانه ها مجموعه های کتابخانه ای و منابع کتابخانه ای و اطلاعاتی انواع منابع اطلاعاتی نشریات
  2. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتابخانه ها(به طور عام) انواع کتابخانه ها دانشگاهی
  3. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری تاب سنجی،علم سنجی
تعداد بازدید : ۱۰۵۳ تعداد دانلود : ۵۵۱
هدف پژوهش حاضر، یافتن میزان همپوشانی نشریات ادواری لاتین حوزه کشاورزی در کتابخانه های تخصصی ودانشگاهی استان تهران ‹سال 1996 میلادی ›است. دراین پژوهش ،نشریات لاتین سال 1996 حوزه ی کشاورزی کتابخانه های تخصصی ودانشگاهی استان تهران شامل 773 عنوان نشریه موجود در 15 کتابخانه ،مورد بررسی قرار گرفته است .برای تعیین موضوع وقیمت نشریات ،از بانک اطلاعاتی اولریخ پلاس 1996 استفاده شده است.
۳.

اخبار کتاب وکتابخانه دراوراق روزنامه ی ارشاد از مرتضی قلی خان مؤیدالممالک

نویسنده:

کلید واژه ها: سانسور حق تالیف اخبار کتاب اخبار کتابخانه book news library news copyright censorship

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتاب
  2. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتابخانه ها
  3. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی صنعت و تجارت کتاب نقد و بررسی کتاب
تعداد بازدید : ۱۲۳۷ تعداد دانلود : ۵۷۴
مرتضی قلی خان مؤیدالممالک ازروزنامه نگاران برجسته ی دوران مشروطیت،درطول حیات مطبوعاتی خویش سه نشریه موسوم به""صبح صادق""،""پلیس ایران""و""ارشاد"" رابه طبع آورد. دراین مقاله ضمن توجه به زندگی سیاسی ،اجتماعی وفرهنگی اوکه با فراز ونشیب ها همراه بود،اخبار کتاب ،کتابخانه،حق تالیف ،سانسور،وآگهی عنوان کتاب درروزنامه ی""ارشاد""مورد بررسی قرار می گیرد .
۴.

اصل وحدت وسرعنوان های موضوعی

نویسنده:

کلید واژه ها: فهرست نویسی موضوعی اصل وحدت

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۸۱ تعداد دانلود : ۵۷۱
سرعنوان های موضوعی،ابزار تفهیم محتوای موضوعی مواد کتابخانه به مراجعه کنندگان می باشند .برای کارایی این ابزار ،هرسرعنوان،باید با رعایت سه اصل،ارائه شده باشد.این سه اصل عبارتنداز:خواننده، ویژگی ووحدت.برای اینکه فهرست نویس بتواند در ارائه هرسرعنوان موضوعی ،این سه اصل را رعایت کرده باشدفهرست سرعنوان های موضوعی به وجود آمده اند که سرعنوان های مندرج درآنها با توجه به سه اصل فوق ،تهیه شده اند .در بازیابی مواد کتابخانه از طریق موضوع ،اصل وحدت،نقش اساسی ایفا میکند .نوشته حاضر ، برخی از مواردی را که درآنها اصل وحدت به طورناخواسته نقض شده است ویا امکان نقض آنها وجود دارد نشان میدهد.راه حل هایی نیز برای حل این مشکل پیشنهاد شده است.
۵.

رابطه ی مطالعه دردوران کودکی- نوجوانی بامطالعه در دوران بزرگسالی

نویسنده:

کلید واژه ها: وسایل ارتباط جمعی مشکلات اقتصادی انگیزه ی مطالعه گرانی کتاب توسعه فرهنگ کتابخوانی کتابخانه ی آموزشگاهی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰۱۷ تعداد دانلود : ۱۰۴۰
تحقیق حاضر با هدف شناخت عوامل موثر درمطالعهبا استفاده از روش پیمایشی بین دانشجویان کارشناسی دانشگاه های آزاد انجام گرفت.فرضیه تحقیق این بود که عادت به مطالعه دردوران کودکی –نوجوانی در تداوم مطالعه در دوره ی بزرگسالی تاثیر دارد.درپژوهش حاضر تعداد 3500پرسشنامه بین دانش آموزان نمونه توزیع گردید. یافته های پژوهش نشان داد که حدود 31 درصد پاسخگویان در روز فقط 30 دقیقه وحدود24 درصد آنان درروز تا یک ساعت وحدود 10 درصد پاسخگویان درروز بیش از یک ساعت مطالعه کتب غیردرسی دارند.همچنین مهمترین عوامل کمبود میزان مطالعه کتاب درکشورازنظرپاسخگویان عبارت ازگران بودن کتاب ،ارج نگذاشتن جامعه به علم ودانش ،مشکلات اقتصادی جامعه،عادت نداشتن مردم به مطالعه از دوران کودکی –نوجوانی ،نداشتن انگیزه برای مطالعه ومشغله زیاد مردم می باشد .حدود 32 درصد پاسخگویانی که در حال حاضر از کتابخانه دانشگاه استفاده میکنند دردوران کودکی ونوجوانی خود به کتابخانه مدرسه برای مطالعه مراجعه می کردند.نتایج تحقیق نشان داد که بین مطالعه ی دوران کودکی –نوجوانی وتداوممطالعه در دوران بزرگسالی رابطه معنی دار وجود دارد و بین مطالعه والدین ومیزان مطالعه ی فرزندان همبستگی مثبت مشاهده گردید.همچنین بین متغیرهای برنامه های وسایل ارتباط جمعی از قبیل رادیو وتلویزیون،دسترسی به کتاب های مورد نیاز ومورد علاقه،وضعیت اقتصادی خانواده ومتغیر مطالعه دوران بزرگسالی رابطه مثبت معنی دار وجود دارد .علاوه برآنها بین تعداد اعضای خانواده ومیزان مطالعه کودکان –نوجوانان وهمچنین میزان مطالعه ی بزرگسالان رابطه منفی مشاهده شد . با توجه به نتایج این پژوهش،خانواده ها ،وزارت آموزش وپرورش،وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی ،رسانه های گروهی وسایر سازمان های فرهنگی کشور می توانند نقش مهمی در ترویج فرهنگ مطالعه درمیان قشروسیع کودک ونوجوان ایفا نمایند.
۶.

تاثیر کتابخانه های عمومی در گسترش فرهنگ مطالعه

نویسنده:

کلید واژه ها: امنیت اوقات فراغت معلمان بهداشت روانی انگیزه تربیت کمرویی جزم اندیشی رهبران حسادت رسانه های گروهی انفعال توسعه ی ملی شأن فرهنگی عوامل شرافت ادبیات وفرهنگ سلامت جامعه قلب نیرومند هدف های جامع بشر مدرسه ی باز،مؤسسه پرکار بخل کتاب های دوران ساز روان کردن کتاب رقابت افراطی گسترش دانایی وآگاهی میراث های علمی معارف بشری کامیابی های علمی وفرهنگی خودآموزی،حاشیه نشینی national development cultural dignity nobleness factors literature and culture sound society open heart comprehensive objectives of city open school laborious institution idle vacancies embarrassed jealousy polite security،stimulation leaders tutors (=teachers) precious books simplifying books mental health exterme competition awareness and knowledge devolopment

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتاب مطالعه و وضعیت مطالعه
  2. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتابخانه ها(به طور عام) انواع کتابخانه ها عمومی
تعداد بازدید : ۳۹۱۴ تعداد دانلود : ۱۶۰۴
نویسنده دراین مقاله ،کوشیده است که اهمیت مطالعه رابه منظور بهره مند شدن انسان ها برای یک زندگی قرین سعادت،ترسیم کندوضمن بررسی موانع وعوامل گسترش فرهنگ مطالعه وکتابخوانی،توضیحی درباره ی کتابخانه های عمومی وآثاروپیامدهای آن دراین زمینه ارائه دهد.تهیه وتنظیم یک طرح علمی وکاربردی برای علاقه مند کردن افراد جامعه به مطالعه،و برنامه ریزی برای اجرای موضوعات مطرح شده دراین مقاله ،از نکات دیگری است که نگارنده به ان اشاره کرده است وکتابخانه رابه عنوان بخش اساسی نهاد آموزش ویک محیط پژوهشی کامل برای تربیت وتنفس آزاد اندیشه وعامل اصلی انتقال میراث های علمی وفرهنگی وادبی وهنری گذشته به آینده وزمینه پرورش ذهن وگسترش علم در سطح عمومی جامعه،مورد تحلیل قرار داده است .
۷.

سهم موضوع های انتشارات علمی کشورهای درحال رشد درنمایه ی استنادی علوم‹SCI›

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری
  2. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری تاب سنجی،علم سنجی
  3. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری ارتباطات علمی
تعداد بازدید : ۱۲۷۴ تعداد دانلود : ۵۵۵
هدف مقاله حاضر این است که بااستفاده از روش تحلیل استناد کننده –استناد شونده به عنوان یک شاخص شباهت های موضوعی درنمایه استنادی علوم به بررسی موضوع تحقیقات انجام شده درکشورهای درحال رشد در سال های 1989-1985 بپردازد.در این بررسی توزیع موضوعات انتشارات علمی این کشورها درهفت گروه موضوعی تهیه ومورد مطالعه قرار گرفت .نتایج نشان داد که درمیان هفت رشته علمی ،موضوع پزشکی حیاتی –شیمی حیاتی، اولین موضوع درتحقیقات انجام شده توسط این کشورها بوده است.توزیع موضوعی انتشارات کشورهای درحال رشدبا توزیع موضوعی کشورهای جهان مقایسه شد.همچنین درهر یک از هفت رشته علمی ،پنج کشور اول معرفی شدند وبرخی ازعلل تمرکزانتشارات علمی کشورهای در حال رشد بر حول برحول محور پزشکی موردبحث وبررسی قرار گرفت.
۸.

فهرست مثلنامه های عربی

کلید واژه ها: میراث فرهنگی اصطلاحات زبان عربی Arabic language Proverbs مثلنامه ها ضرب المثل های اختصاصی ضرب المثل های عامیانه ضرب المثل های غیر اختصاصی proverb books cultural heritage idioms specific slang proverbs unspecific proverbs

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتابخانه ها مجموعه های کتابخانه ای و منابع کتابخانه ای و اطلاعاتی انواع منابع اطلاعاتی
  2. حوزه‌های تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم کتابداری نمایه سازی و چکیده نویسی اصطلاح نامه ها و هستی شناسی ها
تعداد بازدید : ۱۳۱۹ تعداد دانلود : ۶۴۶
ضرب المثل ها ،ارزنده ترین میراث فرهنگی هرملتی است که درآنها ادبیات ،زبان ،افکار،احساسات،عقاید ،ارزشهای اجتماعی واخلاقی آن ملت منعکس میشود .ضرب المثل ها علاوه برثبت وقایع تاریخی ،حکایات وافسانه ها،ضبط لغات واصطلاحات زبان وحفظ معانی اصلی آنها رابرعهده دارند.ازاین روپژوهشگران مسلمان در طول تاریخ سخت به تدوین مجموعه های امثال همت گماشتندوگنجینه ها وفرهنگهای بی مانندی از خود به یادگار نهادندکه متاسفانه برخی از آنها ازمیان رفته ویا درگذر زمان به بوته فراموشی سپرده شده است.نظربه این که تاکنون کسی فهرست جامعی از مثلنامه ها تدارک ندیده بود ،نگارنده به جستجوی این گنجینه های بی نظیر پرداخته و مجموعه ای بالغ بر200 اثرفراهم آورده است.به رغم آنکه تلاش فراوانی برای تکمیل آن صورت گرفته ،اما هنوز نمی توان ادعا کردکه به راستی به حد کمال رسیده است. زیرادستیابی به تمامی آثاری که تاکنون در زمینه ضرب المثل ها تدوین شده بسی مشکل است وچه بسا درآینده ازلابلای کتاب های منتشر شده ، مثلنامه هایی نا شناخته سربرکشند.درهرحال نگارنده امیدوار است آنچه دراین مقاله ارائه شده برای دانش پژوهان سودمند باشد.
۹.

پیشنهاد تشکیل مرکز ملی کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی ایران

نویسنده:

کلید واژه ها: مرکز ملی کتابداری واطلاع رسانی پزشکی کنترل کتابشناختی ذخیره وبازیابی اطلاعات

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۸۲ تعداد دانلود : ۶۶۱
هماهنگی درامر ذخیره وبازیابی اطلاعات،تدوین استانداردها ،کنترل کتابشناختی ،استفاده بهینه از تجهیزات سخت افزاری ونرم افزاری ،بستر مناسب مخابراتی وارتباطی سایر عوامل تعیین کننده به عنوان پیش شرط های اساسی درتحقیق نظام ملی اطلاع رسانی است که فقدان آن بسیاری از نابسامانی های اطلاع رسانی ،دوباره کاریها ،صرف هزینه های زیاد وتعدد سلیقه ها را دراجرای برنامه ها به دنبال دارد. برای رسیدن به اهداف کلان اطلاع رسانی علوم پزشکی ،وجود یک مرکز ملی کتابداری واطلاع رسانی به عنوان یک مرکز مادر وهماهنگ کننده دراین حوزه ضروری به نظر میرسد که دراین نوشتار،تشکیلات این مرکز وشرح وظایف هریک ازواحدهای تحت پوشش آنبه تفصیل بیان شده است .

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۹۱