درخت حوزه‌های تخصصی

شناسایی روندهای موجود و گرایش های کلی صاحب نظران در هر حوزه ای را باید یکی از نیازهای اساسی در دانش دانست. از طریق بررسی روندها می توان به نگاه جامعی در مطالعات گذشته دست یافت و مطالعات پیش رو را هدفمند تر کرد. شبکه های کسب وکار از جمله حوزه های مطالعاتی است که تلاش می کند تا گونه ای پیچیده از مبادله های تکرارشونده را مورد تجزیه وتحلیل قرار دهد. این مطالعه با طبقه بندی موضوعی پژوهش های صورت گرفته در حوزه شبکه های کسب وکار از روش نقشه برداری نظام مند و تحلیل هم واژگانی بهره گرفته است. جست وجوی این مطالعه بر اساس پایگاه های اسکوپوس و وب آف ساینس در بهمن 1399 بوده است. بر اساس روش نقشه بردازی نظام مند، در خلال سال های 1990 تا 2021 تعداد 431 مقاله برای تحلیل چکیده و واژگان کلیدی و 56 مقاله برای تحلیل کل متن انتخاب شده است. تحلیل هم واژگانی از طریق نرم افزار Vosviewer سه گروه اصلی از مطالعات را خوشه بندی کرد: رویکرد ساختاری، رویکرد فرهنگی و رویکرد رابطه ای. این سه رویکرد اصلی به تحلیل های شبکه کسب وکار شامل 11 دسته فرعی می شوند.  بیشتر مطالعات بر رویکرد ساختاری متمرکز بوده اند. روندهای جدید نشان از تغییر رویکرد تحلیل های شبکه کسب وکار به سمت رویکرد رابطه ای است که از سال 2017 به رویکرد مسلط در تحلیل شبکه های کسب وکار تبدیل شده است.

در این پژوهش، به بررسی تأثیر ویژگی های کیفی سود بر محتوای اطلاعاتی سودهای سالیانه و میان دوره ای با رویکرد فراتحلیل طی دوره زمانی 20 ساله اخیر پرداخته شده است. در این راستا، تعداد 59 مقاله داخلی و خارجی طی دوره زمانی مذکور بررسی گردید. برای پاسخ به سؤال های پژوهش، از رویکرد فراتحلیل در نرم افزار CMA 2 استفاده شده است. در پژوهش حاضر، محتوای اطلاعاتی سودهای سالیانه و میان دوره ای به عنوان متغیر وابسته، عبارت است از همبستگی و رابطه رگرسیونی بین سود حسابداری با معیارهای مختلف واکنش قیمتی از قبیل بازده، قیمت، بازده غیرعادی و یا بازده انباشته در مطالعات قبلی. همچنین، ویژگی های کیفی سود، نقش متغیر مستقل را دارند که باید در مطالعات قبلی به شکلِ اثر تعاملی در سود حسابداری، ضرب و تأثیر آنها بر معیارهای مختلف واکنش قیمتی مورد بررسی واقع شده باشد. یافته های پژوهش حاکی از تأثیر مثبت و معنادار ویژگی های کیفی محافظه کاری حسابداری، پایداری و هموارسازی سود و همچنین، تأثیر منفی و معنادار ویژگی های کیفی مدیریت سود (اعم از واقعی و تعهدی) و تغییرپذیری سود بر محتوای اطلاعاتی سود حسابداری است. به هر حال، محتوای اطلاعاتی سود حسابداری، مستقل از ویژگی های کیفی کیفیت افشاء، کیفیت سود، قابلیت مقایسه سود و کیفیت حسابرسی بوده است. دیگر نتایج مهم پژوهش حاضر حاکی از نقش تعدیل کنندگیِ نوع گزارش مالی (سالیانه و میان دوره ای) است؛ به طوری که در نمونه مطالعات مورد بررسی، محتوای اطلاعاتی سود میان دوره ای، مستقل از پایداری سود بوده است. در مقابل، تأثیر پایداری سود بر محتوای اطلاعاتی سود سالیانه، مثبت و معنادار بوده است.

رفتار اخلاقی به عنوان یکی از شرط های بقای حرفه حسابرسی داخلی در نظر گرفته می شود. تصمیم هایی که ازنظر اخلاقی ابهام داشته باشند، باعث می شوند محیط گزارشگری مالی دچار اشتباه شود. این مطالعه، عوامل اخلاقی گزارشگری اجرایی حسابرسی داخلی که توصیف کننده روابط حسابرس داخلی با مقامات سازمان هستند را مشخص می کند. برای این منظور، از مدل تفکر فرایند اخلاقی استفاده شده که در آن، تأثیر سه فاکتور اخلاقی ادراکات، اطلاعات، قضاوت بر تصمیم گیری در خصوص گزارش دهی حسابرس داخلی بررسی می شود. ابزار پژوهش، پرسشنامه ای بوده که پس از بومی سازی، در سال 1399 میان افراد جامعه آماری توزیع و جمع آوری گردید. جامعه آماری تحقیق حسابرسان عضو انجمن حسابرسان داخلی ایران شامل 417 نفر بودند که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 200 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. درنهایت از طریق معادلات ساختاری به تحلیل پاسخ ها پرداخته شد، نتایج تحقیق نشان از رابطه دوسویه بین درک حسابرس داخلی از فعالیت های مدیریت و استفاده از فناوری اطلاعات توسط حسابرس داخلی و همچنین رابطه یک سویه میان درک حسابرس داخلی از فعالیت های مدیریت با قضاوت و تصمیم گیری، تکنولوژی با قضاوت و قضاوت با تصمیم گیری دارد و ارتباط قضاوت با تصمیم گیری از سایر ارتباطات قوی تر است.

حسابرسی به عنوان یکی از خرده سیستم هایی است که در فرآیند نظام پاسخگویی، با رسیدگی و اظهارنظر، مسئولیت پاسخگویی حاکم بر مصرف و به کارگیری منابع مالی عمومی را مورد ارزیابی قرار می دهد. این خرده سیستم، از زیر سیستم هایی نظیر حسابرسی مالی، حسابرسی رعایت و حسابرسی عملکرد تشکیل شده است که در تعامل با سایر خرده سیستم ها، به ایفا و ارزیابی فرآیند مسئولیت پاسخگویی در یک سازمان اجتماعی نظیر دولت کمک می کند. در عین حال با توجه به اینکه امروزه محدودیت در صورت های مالی و عدم پاسخگویی به نیازهای اطلاعاتی مدیریت، کاربرد حسابرسی عملکرد مدیریت برای ارزیابی اثربخشی، کارآیی و صرفه اقتصادی عملیات به نحو چشمگیری افزایش داده است، بر این اساس ضرورت دارد که تاثیر حسابرسی عملکرد بر پاسخ گویی را مورد بررسی قرار گیرد. لذا هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیر تخصص حسابرسان دیوان محاسبات بر پاسخگویی و همچنین نقش میانجی کیفیت حسابرسی عملکرد می باشد. جامعه آماری پژوهش حسابرسان در رده ها و پست های مختلف از حسابرس تا حسابرس کل در دیوان محاسبات کشور در پاییز سال 1398 بودند و با توجه به فرمول نمونه گیری کوکران حجم نمونه 269 نفر تعیین شد این تعداد 215 پرسشنامه قابل تجزیه و تحلیل آماری دریافت گردید. برای آزمون فرضیه های پژوهش از رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شد. پس از اطمینان از برازش قابل قبول مدل های اندازه گیری و ساختاری پژوهش، یافته ها حاکی از آن است که تخصص حسابرسان دیوان محاسبات بر پاسخگویی تاثیر مثبت و معنادار دارد. همچینن، تخصص حسابرسان دیوان محاسبات از طریق کیفیت حسابرسی آن ها بر پاسخگویی تاثیر مثبت دارد و به عبارتی کیفیت حسابرسی نقش میانجی در رابطه تخصص حسابرسان دیوان محاسبات و پاسخگویی دارد. نتیجه به دست آمده از پژوهش، گویای اهمیت تخصص و کیفیت حسابرسی حسابرسان دیوان محاسبات بر بهبود مشروعیت و پاسخگویی نسبت به حسابرسی دستگاه های اجرایی است.

ارتباطات میان افراد از شرایط لازم برای ادامه حیات و استمرار زندگی اجتماعی است. پیدایش سازمان های نوین همراه با پیچیدگی های خاص خود از یک طرف و کاربرد وسیع تکنول وژی از ط رف دیگ ر، سازمان های ام روزی را از بع د ارتباط ات دگرگون ساخته اس ت. در واقع ب دون ارتباط ات، سازمانی وجود نخواهد داشت. این سخن اهمیت ارتباطات مؤثر در سازمان ها و تأثیر آن بر رفتار افراد و گروه ها را نشان می دهد. به نظر می رسد که داشتن مهارت های ارتباطی مؤثر، رم ز و راز موفقیت مدیران در عرصه سازمان و راه حل بنیادی برای مقابله با مسائل سازمان است. ارتباطات اثربخش جزء اصلی سیستم ارتباطات داخلی در یک سازمان محسوب می شوند. عوامل متعددی از جمله تقویت مهارت های ارتباطی با دو مؤلفه ارتباط شفاف و ارتباط دوجانبه (متقارن) بر این امر اثر می گذارد و موجب افزایش عملکرد فرانقشی کارکنان می گردد. براین اساس، هدف اصلی از انجام این پژوهش، بررسی تأثیر تقویت مهارت های ارتباطی کارکنان بر عملکرد فرانقش با نقش میانجی اثربخشی ارتباطات است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی است که به شیوه پیمایشی- مقطعی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه کارکنان ستاد محرومیت زدایی کل کشور بوده است که از این میان، بر اساس فرمول کوکران و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، 270 نفر به عنوان اعضای نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار گردآورده داد ه ها پرسشنامه بوده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها نیز از روش رگرسیون استفاده شده است. درنهایت، نتایج نشان داد که اثربخشی ارتباطات نقش میانجی در رابطه بین تقویت مهارت های ارتباطی کارکنان و عملکرد فرانقش دارد.  

این پژوهش به بررسی رابطه ورشکستگی با بیش ارزشیابی سهام و مدیریت سود و محافظه کاری حسابداری پرداخته است. متغیر وابسته پژوهش، ورشکستگی و متغیرهای مستقل پژوهش، شامل نماینده های بیش ارزشگذاری سهام (نسبت بهای هر سهم به سود هر سهم تأخیری و نسبت بهای هر سهم به ارزش هر سهم تأخیری) و نماینده مدیریت سود (تعهدات اختیاری) و نماینده محافظه کاری (معیار گیولی و هاین برای محافظه کاری غیرشرطی بر پایه اقلام تعهدی) است. روش پژوهش از نوع کاربردی و روش آماری بکار رفته شامل الگوی رگرسیون OLS با اثرات ثابت است. نمونه آماری پژوهش شامل 526 سال شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از سال 1393 تا 1399 است. نتایج آزمون فرضیه های پژوهش نشان می دهد که در شرکت های مورد بررسی در این بازه زمانی، ورشکستگی با بیش ارزشیابی سهام (به طور متوسط) و مدیریت سود (به طور ضعیف) رابطه منفی معنی داری دارد ولی با محافظه کاری رابطه معنی داری ندارد. همچنین اندازه شرکت و تغییر حسابرس و گردش موجودی کالا بر ورشکستگی مؤثر نیست اما ورشکستگی با نوع موسسه حسابرسی (به طور ضعیف) رابطه منفی معنی داری دارد.

هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین اعتماد به نفس بیش از حد مدیران و تامین مالی داخلی و کارایی سرمایه گذاری شرکت است. جامعه آماری این تحقیق شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است و نمونه پژوهش نیز با لحاظ برخی ویژگی ها شامل 104 شرکت در بازه زمانی 1393 الی 1397 است. روش پژوهش حاضر توصیفی – همبستگی است و فرضیه های پژوهش با استفاده از روش حداقل مربعات تعمیم یافته آزمون شده اند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه های پژوهش حاکی از آن است که بین اعتماد به نفس بیش از حد مدیران و تأمین مالی داخلی و بین تامین مالی داخلی و کارایی سرمایه گذاری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و همچنین تعامل بین اعتماد به نفس بیش از حد مدیران و تامین مالی داخلی بر کارایی سرمایه گذاری اثر دارد. یافته ها نشان می دهد که افزایش تامین مالی داخلی، سرمایه گذاری تجاری را گسترش می دهد و در نتیجه کارایی سرمایه گذاری را بهبود می بخشد. تامین مالی داخلی نقش میانجی بین اعتماد به نفس بیش از حد مدیریتی و کارایی سرمایه گذاری را دارد. مدیران با اعتماد بیش از حد تمایل بیشتری به افزایش تامین مالی داخلی دارند.

کیفیت تصمیم حسابرس و تاثیر آن بر اثربخشی و کارایی حسابرسی عینیت گرایی است،که بر توانایی حسابرسان در کشف تحریفات با اهمیت در صورت های مالی اثر می گذارد و منجر به بهبود درکیفیت حسابرسی می شود. منظور از قدرت مشوق های مالی استفاده از مشوق های مالی مختلف درونی و بیرونی به منظور کنترل عملکرد افراد است. به عبارت دیگر مدیر از قدرت مشوق های مالی به منظور تأثیرگذاری و کنترل رفتار زیر دستان استفاده می کند. اگر چه همه  مدیران دارای قدرت مشابهی هستند، اما موفقیت در دسترسی و به کار بردن اثربخش مشوق های مالی نیازمند مدیریت آن است. جامعه آماری این پژوهش کلیه حسابرسان عضو جامعه حسابداران رسمی ایران است.تعداد نمونه مورد نظر بر اساس جدول مورگان تعداد 384 نفر به دست آمد. نتایج تحلیل ها با استفاده از الگوی معادالت ساختاری نشان داد که مشوق های مالی بر عینیت گرایی حسابرسان اثر معناداری دارد. همچنین مشوق های اجتماعی بر عینیت گرایی حسابرسان اثر معناداری دارد. خودکارایی در مذاکره بر عینیت گرایی حسابرسان اثر معناداری دارد. مشوق های مالی بر عینیت گرایی حسابرس با نقش میانجی خودکارایی در مذاکره اثر معناداری دارد. مشوق های اجتماعی بر عینیت گرایی حسابرس با نقش میانجی خودکارایی در مذاکره اثر معناداری دارد.  

امروزه اهمیت فرآیند مدیریت بر کسی پوشیده نیست. کشورهای صنعتی پیشرفته از دهها سال قبل به این مقوله توجه داشته اند و عملاً توسعه خویش را مدیون بهبود شیوه های قبل مدیریت می دانند. در حالیکه کشورهای در حال توسعه هنوز درگیر مسایل و مشکلاتی از قبیل فقر و رشد نرخ جمعیت، نرخ بالای بیکاری، تورم، افسار گسیخته اتلاف، استقرار یافته و بر اساس داده می شوند. طبق این دیدگاه مؤسسات آموزشی خود را تغییر می دهند تا به افرادی که آمادگی تغییر در خود دارند کمک کنند و معترفند قصور در ایجاد شرایط مناسب برای موفقیت افراد جامعه باعث خسارت عظیم در بهره وری اجتماعی و عدم رضایت منابع انسانی خواهد شد. از اینرو سیستم آموزشی کشورهای در حال توسعه بایستی برنامه های آموزی خود را با روند تغییرات هماهنگ کنند. تدریس یک فعالیت پیچیده پویا، تعاملی هوشمندانه است و اگر قرار یاشد معلمین دانش آموزان مختلف جدید آشنا نمایند مستلزم شیوه خاص مدیریتی است تا از این طریق بتوانند اثر بخشی بیشتری به امر آموزش بپردازند.

با وجود اهمیت بالای تحول دیجیتال در ارزش برند شرکت ها و همچنین ایجاد مزیت رقابتی برای آن ها، این نقش تا حد زیادی در ادبیات موضوع تحقیق و همچنین در فضای کسب و کار کشور مغفول مانده است. به نظر می رسد که هنوز، میزان تاثیر تحول دیجیتال بر روی ابعاد مختلف کسب و کار شرکت های تولیدی و خدماتی روشن نشده است. از این رو، در این تحقیق به بررسی تاثیر تحول دیجیتال بر روی سهم بازار با در نظر گرفتن نقش میانجیگرانه ی ارزش برند پرداخته شده است. پژوهش حاضر از لحاظ روش، توصیفی - همبستگی بوده و از لحاظ هدف، در زمره ی تحقیقات کاربردی قرار می گیرد. همچنین از منظر روش جمع آوری داده ها، تحقیق حاضر از رویکرد پیمایشی بهره برده است و داده ها توسط پرسشنامه جمع آوری گردید. جامعه آماری تحقیق کلیه ی کارکنان در شرکت بیمه البرز در شهر تهران بودند و برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران جامعه ی محدود استفاده شد. در نهایت نرمال بودن متغیرها با آزمون کولموگروف – اسمیرنوف بررسی شدند و برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل عاملی و مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مجذورات جزئی و نرم افزار SMART – PLS استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان داد ارزش برند میتواند نقش میانجی در تاثیر تحول دیجیتال بر روی سهم بازار در صنعت بیمه کشور ایفا نماید.

در سال های اخیر بسیاری از شرکت های دانش بنیان کشور ایران در بازار رقابتی با ناکامی مواجه شده اند. یکی از دلایل اصلی این ناکامی ضعف مدیریتی در این شرکت ها می باشد. فقدان یک الگوی جامع و علمی برای توسعه مدیریتی یکی از چالش های کلیدی پیش روی پرورش مدیران در شرکت های دانش بنیان محسوب می شود. فقدان چنین الگویی امر توسعه مدیریت در این شرکت ها را با دشواری فراوان رو به رو می کند. این پژوهش به چالش مزبور پرداخته و با استفاده از رویکرد ترکیبی کارکرد-شایستگی الگویی برای طراحی راهبردهای پرورش مدیران ارشد شرکت های دانش بنیان ارائه داده است. به این منظور، ابتدا کارکردهای مدیریتی مدیران ارشد شرکت های دانش بنیان، شایستگی های مدیریتی و راه های توسعه هر شایستگی به عنوان مولفه های اصلی مدل پیشنهادی شناسایی گردید و سپس شایستگی های مربتط با هر کارکرد و راه های مناسب برای ارتقا هر شایستگی از طریق اخذ نظرات خبرگان و سپس ادغام آن ها به روش کپ لند مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج این پژوهش، مدیران ارشد شرکت های دانش بنیان باید شش کارکرد اصلی را ایفا نمایند که عبارتند از برنامه ریزی و سازمان دهی، تیم سازی و توانمند سازی تیم ها، راهبری پرسنل، برانگیختن انگیزه کارکنان، ارزیابی روند های تکنولوژی و برقراری ارتباط با خارج سازمان، و نظارت و کنترل عملکرد کارکنان. به منظور ارتقا عملکرد مدیریتی مدیران ارشد، مدل پیشنهادی این پژوهش برای هر یک از کارکردها پنج شایستگی ضروری و برای ارتقا هر یک از شایستگی ها دو راه توسعه پیشنهاد داده است.

رشد فزاینده صنعت گردشگری، ذینفعان گردشگری را در مسیر تفکر و اقدام راهبردی مقتضی برای ارتقای توانایی رقابت پذیری مقصد، قرار داده است؛ لذا، هدف پژوهش، تحلیل تاثیر توسعه ظرفیت سازمانی در رقابت پذیری مقصد گردشگری سرعین است؛ روش پژوهش تحلیلی است و داده های اولیه مبتنی بر ابزار پرسشنامه ازجمعیت نمونه بالغ بر 200 نفر به شیوه تصادفی هدفمند از جامعه آماری گردشگران ,و کارشناسان وابسته به صنعت گردشگری گرد آوری شد. یافته های توصیفی نشان داد که در چارچوب ظرفیت سازمانی، مولفه های ظرفیت رهبری سازمان و ارتباطات سازمانی و در حوزه رقابت پذیری مقصد، دو مولفه ی مدیریت و بازاریابی و عملکرد رقابتی مقصد، در شرایط مناسبی برای پیشبرد توسعه گردشگری قرار ندارند؛ مدل یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل مفهومی محقق ساخته از برازش مناسب برخوردار بوده، در نتیجه، تاثیر توسعه ظرفیت سازمانی در رقا بت پذیری مقصدگردشگری آبگرم در شهر سرعین، مثبت و معناداراست.

گردشگری به عنوان یکی از صنایع صنعت انعطاف پذیر و پویا است که ابعاد و انواع مختلفی دارد. گردشگری سبز یکی از مهمترین انواع آن است که امروزه بسیاری از کشورها توجه ویژه ای به آن دارند. یکی از ابعادی که می تواند در راستای گردشگری سبز مثمرثمر باشد، حوزه خط مشی گذاری زیست محیطی است. این حوزه علمی و اجرایی که در راستای اقدامات و فعالیت های حفاظت از محیط زیست صورت می گیرد، می تواند پیامدهای مطلوبی را برای جوامع ایجاد کند. هدف اصلی تحقیق حاضر، تدوین الگوی مطلوب خط مشی گذاری زیست محیطی در بستر گردشگری سبز است که با استفاده از روش ترکیبی به بررسی موضوع می پردازد. رویکرد بکار رفته در این روش، رویکرد نسبی متوالی با وزن ن ابرابر است که در سه فاز کیفی-کیفی-کمّی انجام می شود. در این تحقیق، به ترتیب از سه روش "گروه کانونی-نظریه داده بنیاد-پیمایش" جهت تدوین و تأیید الگو استفاده شده است. ابزار اصلی مورد استفاده در فاز کیفی

پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل توانمندسازی کارکنان سازمان تأمین اجتماعی بر اساس آموزه های نهج البلاغه انجام پذیرفت. براین اساس ابتدا با استفاده از رویکرد تحلیل اسنادی کتاب نهج البلاغه ترجمه دشتى (1330 ش)، که شامل 625 صفحه و 241 خطبه، 79 نامه و 480 حکمت است، مورد تحلیل قرار گرفت و مواردی را که با مضامین مدنظر همخوانی داشتند استخراج شد. سپس از روی مضامین استخراج شده شاخص ها و از روی شاخص ها مولفه ها انتخاب شدند. تحلیل انجام شده در این پژوهش از نوع تحلیل محتوی کیفی به صورت استقرایی بود. سپس مضامین استخراج شده با استفاده از تکنیک دلفی در اختیار متخصصان قرار گرفت و بعد از تایید دلفی، مدل طراحی شد. برای اعتبارسنجی الگوی طراحی شده، الگوی در قالب پرسشنامه مناسب تدوین و پرسشنامه در اختیار 281 نفر از کارکنان سازمان تامین اجتماعی استان چهارمحال و بختیاری قرار گرفت و سپس نتایج براساس مدل معادلات ساختاری (تحلیل عاملی اکتشافی) مورد تحلیل قرار گرفتند. بنابراین با توجه به تحلیل عاملی 8 عامل و 45 گویه استخراج شده که شامل: عامل اول: استقلال (شامل 4 ماده)؛ عامل دوم: مسولیت پذیری (شامل6 ماده)؛ عامل سوم: خودکنترلی (شامل 8 ماده)؛ عامل چهارم: عزت نفس (شامل 6 ماده)؛ عامل پنجم: اعتمادسازی (شامل 4 ماده)؛ عامل ششم: الگوگیری (شامل 5 ماده)؛ عامل هفتم: دانش افزایی (شامل 6 ماده) و عامل هشتم: انضباط کاری (شامل 6 ماده) است و در نهایت نتایح تحلیل مسیر با استفاده از نرم افزار PLS اسمارت حاکی از برازندگی ساختاری مدل دارد.

از واژه هایی که در حوزه مشکلات مربوط به روابط زناشویی، در سالیان اخیر، متداول شده واژه طلاق عاطفی است. زوجین در طلاق عاطفی گرچه ازنظر قانون، متأهل محسوب می شوند لیکن در حقیقت دل ها جدای از هم است و معمولاً، نفرت، کراهت و شقاق بین زوجین، موج می زند. طلاق عاطفی که معلول علل خاص فردی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است خود، عامل مشکلات دیگری مانند بگومگوهای خانوادگی، فشارهای روحی روانی، ضرب وجرح و دعوا و مرافعه و طلاق رسمی و شرعی می شود. این پژوهش به دنبال این بوده که آیا طلاق عاطفی در منابع فقهی آمده است یا خیر؟. در این مقاله با پژوهشی که در منابع فقهی انجام شده معلوم شد که واژه طلاق عاطفی و به عبارت بهتر فراق عاطفی گرچه در منابع فقهی نیامده ولی در ابواب مختلف فقهی مرتبط با طلاق و فراق زوجین، می تواند سراغ واژگانی را گرفت که در ارتباط با طلاق عاطفی است. این واژگان عبارت اند از: کراهت در روابط زوجین (شامل کراهت زوج از زوجه، کراهت زوجه از زوج و یا کراهت هریک از زوجین با دیگری)، نشوز، شقاق، سوء خلق و جز آن که اهتمام فقه در همه این موارد، اصلاح روابط موجود در طلاق عاطفی است. روش پژوهش از نظر گردآوری، کتابخانه ای و از نظر ماهیت پژوهش، توصیفی تحلیلی است