ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۶۴۱ تا ۶۶۰ مورد از کل ۵۴٬۳۹۸ مورد.
۶۴۱.

بررسی ساختار معنایی روایت های حماسی و اساطیری ایران، هند، یونان و بین النهرین بر پایه نردبان معنایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۷ تعداد دانلود : ۱۷۵
الگوی «نردبان معنایی» که از مربع های معنایی متوالی تشکیل شده است، مراحل تولید معانی موجود در ژرف ساختِ روایت را از معنای اولیه تا معنای نهایی، به تصویر می کشد؛ به گونه ای که این معانی از حالت ایستایی در مربع معنایی گریماس عبور کرده و شکلی پویا یافته اند. در این مقاله برای اثبات این مسئله، به تجزیه وتحلیل چند روایت در ژانر حماسی و اساطیریِ ایران، هند، یونان و بین النهرین پرداخته شده است تا با بررسی معانی موجود در ژرف ساختِ روایت ها، ویژگی پویایی معنا در نردبان معنایی و ساختار معنایی این روایت ها بررسی شود. پس از تجزیه وتحلیل روایت های «ضحاک»، «فرود»، «رامایانا»، «گیل گمش» و «اودیسیوس»، مشخص شد که فرایند نردبان معنایی به کمک مربع های معنایی متوالی، معانی موجود در ساختار روایت را به شکلی پویا و سیال به نمایش می گذارد و در ژانرهای مختلف، قابل تطبیق و اجراست. همچنین با نردبان معنایی می توان الگوی طرحِ حرکت فاعلِ روایت در مسیر دستیابی به هدف را به وضوح مشاهده کرد و ساختار معنایی این روایت ها را بررسی و ترسیم کرد.
۶۴۲.

Former les traducteurs à la post-édition: enjeux, défis et stratégies pédagogiques à l’ère de l’intelligence artificielle(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۹ تعداد دانلود : ۱۵۰
Les avancées des technologies d’intelligence artificielle, y compris des outils de traduction automatique tels que Google Translate, DeepL et ChatGPT, ont profondément transformé le domaine de la traduction et fait de la post-édition une compétence essentielle pour les traducteurs modernes. Cet article examine les défis et opportunités liés à l’enseignement de la post-édition aux étudiants en traduction. Cette étude analyse les performances de 30 étudiants en licence et master de traduction dans le domaine de la post-édition. Ces étudiants ont travaillé sur des traductions automatiques de textes techniques, littéraires et culturels, et les résultats ont été évalués en termes de qualité linguistique, de cohérence stylistique et d’adaptation culturelle. Les résultats montrent que la post-édition a permis des améliorations significatives des traductions automatiques, avec des scores passant de 3,2 à 4,4 pour la qualité linguistique, de 2,8 à 4,0 pour la cohérence stylistique et de 2,5 à 4,1 pour l’adaptation culturelle. Cette recherche souligne l’importance d’intégrer des exercices créatifs, l’utilisation d’outils avancés de traduction et une réflexion sur les enjeux éthiques dans la formation. Face au rôle croissant de l’intelligence artificielle, il est impératif de préparer les futurs traducteurs à la post-édition afin d’optimiser la productivité tout en maintenant une qualité professionnelle élevée.
۶۴۳.

Ralph Waldo Emerson’s Empirical Knowledge and Transcendental Experience through the Prism of Life and Intuition: A Phenomenological Reading

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸۵ تعداد دانلود : ۱۳۹
This study explores the analogy between Ralph Waldo Emerson’s Transcendentalism and his mystical experience through a phenomenological lens, emphasizing cross-cultural cognitive dimensions and their impact on the concept of universality. The research addresses the contemporary relevance of this analogy in an era marked by scientific advancements that, while clarifying many misconceptions, fail to provide existential reassurance or answer all human inquiries. This reflective inquiry seeks to understand reality and the rational linkage of events by engaging with life’s forces, which are integral to human wonderment. The methodology involves a comparative analysis of Emerson’s themes of intuition, light and knowledge alongside Tymieniecka’s Phenomenology of Life. The study does not aim to offer practical solutions but rather provides a philosophical account of intuition’s role in human experience, addressing fundamental challenges at their core. The findings suggest that Emerson’s mystical experiences, when analyzed through his themes of light, intuition and knowledge, align with phenomenological signification on an intuitive basis. Emerson’s Transcendentalism reflects life’s ontopoietic dynamism, perceiving universal structures akin to eidetic intuition essential for mental functionality. This study underscores the philosophical potential inherent in merging transcendental thought with phenomenological inquiry, offering new insights into understanding universality across literary contexts.
۶۴۴.

تحلیل کنش های گفتاری بر اساس آرا جان سرل در سه منظومه مهدی اخوان ثالث (آخر شاهنامه، زمستان و از این اوستا)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۱ تعداد دانلود : ۷۳
اصطلاح کنش گفتاری از اصطلاحات زبان شناسی و فلسفه زبان است.کنش گفتاری به عملی گفته می شود که در نتیجه یک گفته عمدی رخ می دهد. زمانی که گفته ای تحریک آمیز و عمدی بیان می شود، به قصد اینکه جریان یا کنشی به راه بیفتد، هم از کنش گفتاری صحبت می کنیم. این نظریه نشان می دهد که منظور از بیان بعضی جمله ها کاری نیست که در حال انجام آن هستیم؛ بلکه خود عمل و یا بخشی از عملی است که قصد انجام آن را داریم. جان سرل [1] نیز به پیروی از استادش، آستین[2]، کنش های گفتاری را به پنج دسته اظهاری، اعلامی، تعهدی، ترغیبی و عاطفی طبقه بندی می کند. در این پژوهش، سه مجموعه «آخر شاهنامه»، «زمستان» و «از این اوستا» از مهدی اخوان ثالث مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج به دست آمده حاکی از این است که کنش اظهاری با 948 مورد بیشترین کاربرد و کنش تعهدی با 5 مورد کمترین کاربرد را دارد. همچنین در کتاب «زمستان» بیشترین تعداد کنش های گفتاری و در کتاب «از این اوستا» کمترین تعداد کنش های گفتاری به کار رفته است. این اظهار باورها بر احساسات و عواطف او پیشی می گیرد و شعر اخوان بیش از آن که عاطفی و یا متعهد باشد، در پی اثبات باورهای شاعر از زمانه خویش است. کم بودن تعداد کنش های تعهدی یا اعلامی نیز نشانه عدم تعهد یا مرتبه پایین قدرت اجتماعی این شاعر است. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه ای است.   [1]. Searle, J. R. [2]. Austin, J. L.
۶۴۵.

تحلیل رفتار متقابل شخصیت «TA» در رمان «ما تَبَقَّی لَکُم» اثر غسّان کنفانی و «شما که غریبه نیستید» اثر هوشنگ مرادی کرمانی بر اساس نظریه شخصیت اریک برن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۲ تعداد دانلود : ۱۸۶
نظریه تحلیل رفتار متقابل شخصیت TA یکی از نظریات مطرح در عرصه روانشناختی شخصیّت می باشد. اریک برن به عنوان برجسته ترین نظریه پرداز در این حیطه شخصیت انسان ها را بر سه جنبه والد، بالغ، کودک استوار می داند که هنگام برقراری ارتباط با افراد دیگر در شخصیت وی پدیدار می گردد. این دانش با ادبیات رابطه بسیار تنگاتنگی دارد بویژه ادبیات داستانی که رفتار شخصیت های اصلی داستان را تحت تأثیر شرایط سیاسی و اجتماعی به نیکوترین شکل بیان می کند. رمان ما تبقی لکم اثر غسان کنفانی بیانگر شرایط بغرنج یک خانواده جنگ زده  فلسطینی است که دچار از هم پاشیدگی و بحران شده است. هوشنگ مرادی کرمانی با رمان شما که غریبه نیستید موضوع رنج ها و ضربات عاطفی دوران زندگانی خود از کودکی تا بزرگسالی را به تصویر می کشد. هدف از این تحقیق، تبیین زوایای پنهان بافت متنی هر دو رمان و آشکارسازی روابط سلطه جویانه و مستبدانه شخصیت های اصلی هر دو رمان نسبت به یکدیگر می باشد. در این جستار ادبی با روش توصیفی تحلیلی و بر مبنای نظریه اریک برن شخصیت های دو رمان مذکور را بررسی و تحلیل نموده و مؤلفه های یکسان شان را تطبیق می دهیم. 
۶۴۶.

A Critical Study of the Myth of Memory and Forgetfulness in Contemporary Poetry: A Case Study of Shamlu’s Poems(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۲۳۵
One of the types of myths, alongside those of creation, resurrection, salvation, rebirth, renewal, and the savior, is the myth of memory and forgetfulness, which has also featured prominently in Iranian mystical allegorical tales. This myth has Indian and Greek foundations and has manifested in poetry that is deeply intertwined with mythology. Mircea Eliade has referred to this myth, and Ahmad Shamlu, as one of the contemporary Persian poets, repeatedly evokes it throughout his collected works. The purpose of this research is to analyze the myth of memory and forgetting in contemporary poetry. For this purpose, using a library-based and descriptive methodology, we examine instances of the emergence and manifestation of this myth in Shamlu’s poetry. The results indicate that, in Shamlu’s work, the myth of memory and forgetfulness is interwoven with the myth of the Fall. In some instances, the Anima archetype evokes this myth. In others, this myth is linked to the concept of ‘Alam al-Dharr’ (the World of Particles or the Primordial Covenant) in Islamic and mystical thought, representing the anguish and sorrow resulting from a mystical separation from the Divine Truth. In some cases, it intentionally or unintentionally recalls Indian and Gnostic narratives and shares similarities with the concept of reincarnation in Hindu thought.
۶۴۷.

بررسی و نقد پذیرش و اعمال اندیشه های دوسوسور در نقد ادبی فارسی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۴۵
اندیشه های جدید و مخصوصاً افکار بنیادین دوسوسور تأثیری مهم در نقد ادبی فارسی گذاشته است. ازاین رو در این مقاله کوشش شده چگونگی ورود، پذیرش و اِعمال اندیشه های دوسوسور در نقد ادبی فارسی به دقت ترسیم و نقد و داوری شود. بدین منظور تمام کتاب ها و مقالاتی که از دهه 1340 تاکنون آرای این متفکر در آنها ارائه شده، با جست وجوی دقیق در منابع مختلف شناسایی و معرفی شده است. سپس در حدود سی مقاله منتخب که نظریه او را اعمال کرده اند، چگونگی این کاربست را نقد نموده ، امیتازها و آسیب های هرکدام را برشمرده ایم. نتایج این پژوهش نشان می دهد که اولین حضور دوسوسور در فارسی در دهه 1340 با آثار تألیفی و ترجمه ایی اب اب صورت پذیرفته و سپس از دهه 1380 به بعد با گسترش فهم مبانی اندیشه او، پژوهشگران در حوزه های مختلف دست به اعمال نظریه او زدند که مهم ترین آنها «تقابل» بود. این پژوهش ها، علی رغم امتیازها، شامل آسیب هایی نیز هستند که مهم ترین آنها عبارتند از: نقل مباحث نظری بی ارتباط به موضوع تحقیق، غفلت از پیشینه نظری، عدم پایبندی به نظریه و تمرکز بر ریشه های تقابل به جای تحلیل عملکرد آنها، کاستی های ترجمه، عدم تناسب نظریه و متن و این همانی سازی که به تفصیل در این مقاله بیان شده اند.
۶۴۸.

نگاهی تازه به یکی از اختلاف قرائت های شعر حافظ: بررسی موردی، سواد سِحر یا سواد سَحَر؟(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۴ تعداد دانلود : ۵۱
یکی از انواع ایهام در اشعار حافظ که کمتر به آن پرداخته شده، چندگانه خوانی یا چندمعنایی های حاصل از "اختلاف قرائات" است. امروزه با تعداد کثیری نسخه خطی کهن از اشعار حافظ مواجهیم که اختلاف ضبط و قرائات گوناگون نسخه نویسان در آن ها موج می زند. هرچند این خود مهم ترین عامل به وجودآمدن ضبط ها و تصحیحات گوناگون از برخی ابیاتِ محل بحث است، اما گاه این چندگانگی و چندخوانگی نه حاصل اختلاف نسخ، بلکه محصول اختلاف های مخاطبان و خوانندگان در نحوه قرائت یک واژه یا عبارت است که این خود می تواند محملی برای کشف نوع دیگری از ایهام در اشعار خواجه شیراز باشد. در این مقاله تلاش می شود با تکیه بر نظریه دریافت و دیدگاه های خواننده محور هرمنوتیک که قائل به دخالت آگاهانه و ناخودآگاهانه مخاطب در معناپردازی متن است و برداشت ها و تفاسیر و قرائات گوناگون را ممکن و حتی غیرقابل اجتناب می داند، به مسئله اختلاف قرائات در اشعار حافظ نگاهی تازه انداخته شود و این مسئله بررسی شود که آیا می توان به جای به گزینی مرسوم میان شارحان، با پذیرش امکان درستی چند قرائت برای یک عبارت، به نوع کمتر پرداخته شده ای از ایهام در اشعار حافظ دست یافت؟ تحلیل موردی یکی از این موارد اختلاف قرائت (سواد سِحر/سَحَر) آشکار می سازد که چگونه دخالت خواننده در انتخاب یا ترکیب قرائت ها، گونه ای از ایهام نو را شکل می دهد که در آن، مؤلف و مخاطب هر دو در تولید معنا سهیم اند. بر این اساس، اختلاف قرائت ها در دیوان حافظ چه ناشی از انتخاب آگاهانه شاعر و چه حاصل ظرفیت های زبان و گفتگوی خواننده محور، می تواند به جای مانع عنصری کلیدی در ایجاد متنی باز و تأویل پذیر، و بستری برای گشودگی معنایی و چندصدایی متن تلقی شود. متنی که با هر خوانش تازه، افقی نو از معنا را می گشاید.
۶۴۹.

Poésie, amour et engagement : la réinvention du mythe de Leyli et Majnûn de Jâmî dans Le Fou d’Elsa de Louis Aragon(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۳۴
Dans Le Fou d’Elsa (1963), Louis Aragon propose une réinterprétation du mythe oriental de Leyli et Majnûn , en le réinscrivant dans les turbulences du XXe siècle. Cette relecture prend place dans un contexte marqué par les conflits politiques, les désillusions idéologiques et une profonde crise des repères spirituels chez le poète. À travers cette réappropriation, Aragon explore les possibilités offertes par un récit d’amour mystique ancestral pour incarner une forme de résistance poétique, raviver la mémoire collective et nourrir une espérance face aux bouleversements de son époque. Cette étude se propose d’examiner la manière dont Aragon actualise le mythe soufi de Leyli et Majnûn en le réinscrivant dans une dynamique poétique et politique propre à son époque. Il s’agit de mettre en lumière la façon dont l’amour absolu devient un levier esthétique et symbolique de lutte contre la déshumanisation, tout en glorifiant la figure féminine comme médiatrice de sens et d’humanité. La démarche adoptée repose sur une analyse comparative entre la version classique du mythe — telle que formulée par Jâmî au XIVe siècle — et sa réinterprétation aragonienne. L’étude articule une lecture intertextuelle fondée sur l’échange entre traditions poétiques orientale et occidentale, Aragon y conçoit une œuvre synthétique où se rejoignent lyrisme amoureux, imaginaire mystique et engagement militant. En mettant en dialogue les héritages de l’Orient et de l’Occident, l’auteur confère à ce mythe ancien une résonance nouvelle, universelle et profondément humaine. Dès lors, la poésie devient, pour Aragon, un espace de résistance et de transmission, et l’amour, même idéalisé, se dresse comme le dernier rempart contre la désespérance et l’oubli.
۶۵۰.

بررسی مقایسه ای و تحلیل عناصر داستان در غزل_ روایت های عطّار و مولانا(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۰ تعداد دانلود : ۹۷
شعر فارسی، به ویژه در قالب غزل که همواره برای بیان مضامین عاشقانه و اجتماعی  به کار می رفت،  بعد از قرن ششم  و رواج ادبیات عرفانی در بیشتر موارد، مضامین رایج عرفانی را نیز دربر گرفت. شعر فارسی  از آغاز تا دوران اوج خود، تحولات زیادی را پشت سر گذاشته است. یکی از تحولات مهم آن، بهره گیری از عنصر روایت است که این نوع از غزل را «غزل-روایت» می نامیم. عطار نیشابوری و مولانا جلال الدین که از برجسته ترین چهره های این جریان ادبی هستند، در غزل های روایت محور خود، به شرح و تفسیر معانی عمیق عرفانی با کمک خلق تصاویر نمادین پرداخته اند. به همین منظور، پژوهش حاضر که با روش توصیفی تحلیلی به انجام رسیده، بر آن است تا به بررسی تطبیقی و تحلیل عناصر داستان در غزل- روایت های این دو شاعر بزرگ بپردازد. در همین راستا، 22 غزل-روایت از عطار و 23 غزل-روایت از مولانا به صورت جامع مورد واکاوی قرار گرفته است. مبنای انتخاب این غزل-روایت ها، روایی بودن کل غزل از آغاز تا پایان بوده، تا  ضمن بررسی شباهت ها، تفاوت های به کارگیری عناصر داستانی در غزل های منتخب نشان داده شوند. همچنین عناصر داستانی همچون شخصیت پردازی، پیرنگ، کشمکش، نمادها، زمان و مکان، زاویه دید و پایان بندی در آن ها، و نیز نحوه به کارگیری این عناصر، در روایت پردازی ها بررسی شده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که عطار، به عنوان پیشرو در روایت پردازی غزل، بستری مناسب برای گسترش و عمق بخشیِ غزل های مولانا فراهم کرده است. مولانا نیز با بهره گیری خلاقانه از این عناصر، موفق به بازآفرینی مضامین عرفانی شده است.
۶۵۱.

رامایان، کتاب عیاران رهیافتی به منشاء پیدایش عیاران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۴۵
عیاران (ایاران) جوانمردانی بودند که پایبند به اصول اخلاقی خاصی بوده و مرام نامه ای ویژه داشتند. عیاران با هدف پشتیبانی از فقرا در مقابل ثروتمندان، راهزنی و دزدی می کردند و خود نیز از طبقه غوغا (فرودست) جامعه بودند. آغازگر نهضت عیاران در ایران، یعقوب لیث صفاری بود که قرن سوم هجری در سیستان می زیست. منظومه رامایانا، کهن ترین کتابی است که یک جوانمرد عیار به نام والمیکی، چهارصد سال پیش از میلاد سروده است. در این کتاب، جوانمردی به شیوه ای فلسفی تبیین شده و کتاب مقدس هندوان است؛ اگرچه تاکنون از جنبه عیاری به آن پرداخته نشده بود. مقاله پیشِ رو سرچشمه های اندیشه عیاری را از رهگذر کتاب رامایانا بررسی کرده است. هدف این پژوهش روشن شدن زوایای تاریک تاریخِ عیاری است. شیوه پژوهش، تحلیلی-تطبیقی با رویکرد کتابخانه ای و بر پایه منابع دست اول است. از یافته های مهم این مقاله، مرتبط بودن عیاران با اندیشه ویشنویسم است که ماتسیا یا سمک را ظهور اول ویشنو می دانند و به بَهَکت یا صدقه دادن معتقدند. منشأ آن ها قوم بِهِل بوده که قومی راهزن بودند. این قوم آیین جوانمردی را از برهمنان گرفته و با جنگاوری خود تلفیق کردند
۶۵۲.

تحلیل روند سالخوردگی جمعیت در کشورهای شبه قاره هند(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۵۴
هدف اصلی این پژوهش تحلیل روند سالخوردگی جمعیت در کشورهای شبه قاره هند است. روش پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ نوع ماهیت توصیفی-تحلیلی است. داده های اولیه این پژوهش از بخش داده های جمعیتی بانک جهانی و به تفکیک سال (از سال 1960 تا 2022) و به تفکیک کشورهای درون شبه قاره هند (بنگلادش، بوتان، هند، مالدیو، میانمار، نپال، پاکستان و سری لانکا) گردآوری شده است. جهت تجزیه وتحلیل داده های گردآوری شده، از نرم افزارهای Excel، GIS و Stata استفاده شده است. تجزیه وتحلیل داده ها در این پژوهش به صورت کمّی بوده و در آن از روش های آماری نظیر فرمول شاخص سالخوردگی، برآوردگر کاپلان-مایر و نلسن-آلن و مدل مخاطره متناسب کاکس استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشانگر آن است که براساس شاخص های جمعیتی در شبه قاره هند، نرخ باروری، نرخ موالید و نرخ مرگ ومیر، روندی نزولی داشته و شاخص امید به زندگی، روندی صعودی داشته است. این موضوع آشکار می سازد که به مرور زمان میزان جمعیت جوان در این شبه قاره کاهش، و میزان جمعیت سالخورده، افزایش خواهد یافت؛ چنان که هم اکنون کشور سری لانکا در این شبه قاره وارد ساختار جمعیتی سالخورده شده و کشورهای بنگلادش، بوتان، هند، مالدیو، میانمار و نپال، وارد ساختار جمعیتی میان سال شده اند.
۶۵۳.

جستاری تطبیقی در محتوای فکری نصیحه الملوک سعدی و سیاست نامه خواجه نظام الملک(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۴۱
زمینه: کتاب های نصیحه الملوک و سیاست نامه از برجسته ترین آثار ادبیات سیاسی و اخلاقی ایران به شمار می روند که در بستر فرهنگ و تاریخِ ایران باستان و اسلامی شکل گرفته اند. این دو اثر، هر یک در دوره ای متفاوت، به ارائه رهنمودهایی برای حکمرانی، اخلاق سیاسی و مدیریت جامعه پرداخته اند. این پژوهش باهدف بررسی تطبیقی محتوای فکری این دو اثر، به تحلیل شباهت ها و تفاوت های آن ها در مفاهیم اخلاقی، سیاسی، اجتماعی می پردازد روش: روش این پژوهش با رویکرد کیفی، شامل تحلیل محتوای نصیحه الملوک سعدی و سیاست نامه خواجه نظام الملک، استخراج مضامین کلیدی، مقایسه شباهت ها و تفاوت ها و بررسی زمینه های تاریخی-فرهنگی است. یافته ها: یافته ها حاکی از آن است که هر دو اثر بر اهمیت عدالت، اخلاق در حکمرانی و مسئولیت حاکم در قبال مردم تأکیددارند اما با رویکردهایی متفاوت. سیاست نامه با تمرکز بر جنبه های عملی و ساختاری حکمرانی، مانند مدیریت لشکر، نظام مالیاتی، جاسوسی و روابط دیوانی، نشان دهنده تجربه عملی نظام الملک به عنوان یک سیاستمدار برجسته است. در مقابل، نصیحه الملوک با بهره گیری از زبان ادبی، حکایات و تمثیل ها، بر اخلاق فردی حاکم، خردورزی و تأثیر رفتار شخصی بر جامعه تأکید دارد. تفاوت دیگر در نوع مخاطب و سبک نگارش است؛ سیاست نامه به طور خاص برای سلاطین و نخبگان سیاسی نوشته شده و زبانی رسمی تر دارد، درحالی که نصیحه الملوک با لحنی ادبی و عامه پسند، مخاطبان گسترده تری را شامل می شود. هر دو اثر، ارزش های مشترکی مانند عدالت، حکمت و پرهیز از ظلم را ترویج می کنند، اما سیاست نامه بیشتر بر حفظ نظم سیاسی و نصیحه الملوک بر تربیت اخلاقی و معنوی حاکم تمرکز دارد؛ همچنین، تأثیر فرهنگ اسلامی و سنت های ایرانی در هر دو اثر مشهود است، اما بازتاب این ارزش ها در نصیحه الملوک بارنگ و بوی ادبی و عرفانی قوی تری همراه است.
۶۵۴.

بوطیقا در تصحیح متون شاعرانه: نقش ایران شناسی وارونه در تصحیح وحید دستگردی از خمسه نظامی (مطالعه موردی: هفت پیکر)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۴۷
در دوره گذار از قاجار به پهلوی اول، نقد و تصحیح متون به عنوان یکی از موضوعات تحقیق ادبی در نظر گرفته شد. در همان وقت، حسن وحید دستگردیِ شاعر، نقّاد و مجله گردان، تحقیقات ادبی خود را در دو حوزه نقد نظری و نقد عملی بر محور سخن نظامی گنجوی در مجله ارمغان منتشر کرد. با بررسی طرح او از تصحیح خمسه نظامی به عنوان سرمایه فرهنگی در دوره پهلوی اول، می توان به نقش ایران شناسی وارونه و بوطیقای بومی در تصحیح و فرآوری متون ادبی پرداخت. پژوهش حاضر نشان می دهد که وحید دستگردی چگونه توانست با دسترسی یافتن به هفت پیکر علمی -انتقادی ریتر و دیدار با ریپکا، همچنین تردید نسبت به س ودمندی دانش ادبی و روش تصحیح مستشرقان اروپایی و دنباله روان آنان در ایران، زمینه بحث درباره دستاوردهای نظری مصحّحان را فراهم کند. روش انجام پژوهش حاضر تحلیل محتوای کیفی و روش جمع آوری داده ها کتابخانه ای است. هدف پژوهش تبیین این واقعیت بوده است که بازاندیشی وحید از تصحیح خمسه به شیوه اروپایی، هم سو با نقادی ادبی در مجله ارمغان و پیوند با مقوله هایی چون «آگاهی اسطوره ای شاعری در لباس نقادان»، «کیفیّت متن خمسه و وضع مغشوش نسخ آن» و» تلاقی دو روش علمی -اروپایی از متن با سنت بومی تصحیح در ایران» انجام پذیرفته است. این مسئله چنان اثرگذار بود که ضرورت بومی سازی نقد و تصحیح متون را در تحقیقات ادبی، بر همگان آشکار ساخت چراکه وحید را به مداخله ذوق فرهیخته در نسخ خطّی واداشت.
۶۵۵.

نقد و تحلیل کتاب فرهنگ اشعار صائب(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۵ تعداد دانلود : ۴۷
صائب تبریزی را می توان مشهورترین شاعر عهد صفوی و سبک هندی محسوب کرد. از همین رو، تحقیقات دامنه داری درباره وجوه مختلف شعر او انجام شده است. یکی از این پژوهش ها کتاب «فرهنگ اشعار صائب» است که در دو جلد و توسط احمدگلچین معانی تألیف شده است. مؤلّف پس از مقدمه ای مبسوط درباره شرح احوال و آثار صائب، لغات و ترکیبات شعر او را شرح و توضیح داده است. در پژوهش حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته، به سهوها و لغزش هایی پرداخته شده که در توضیح پاره ای از لغات و ترکیبات این کتاب راه یافته است. این سهوها بیشتر مربوط به مواردی هستند که مؤلّف قصد توضیح معنای کنایی عبارت را داشته است. در پاره ای موارد نیز مؤلّف یا تنها به ذکر معنای لغوی ترکیبات یا واژه ها بسنده کرده یا کنایه را با کنایه ای دیگر معنا کرده که در مجموع تأثیری در رفع ابهام از کلام نداشته است. می توان گفت آنچه در پدیدآمدن بخش زیادی از این لغزش ها تأثیر داشته، اعتماد زیاد گلچین به فرهنگ های لغت بوده است. گویا از هر ترکیب و یا عبارتی که در شعر صائب به کار رفته، باید همان معنای ضبط شده در فرهنگ ها را دریافت کرد. پژوهش حاضر نشان می دهد که بخشی از این خطاها را می توان با مراجعه به شعر خود صائب برطرف کرد.
۶۵۶.

تحلیل لکانی جایگاه «امر غریب» در داستان «سکته قبلی» محمد سهرابی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۷۸
کمدی و طنز جزو مؤلفه هایی است که با روان انسان پیوند داشته و در حوزه دانش روانکاوی، پژوهشگران درباره آن، آثار متعددی نوشته اند. فروید و به تبع او لکان، باور داشتند که ظهور امر غریب، دال کمیک را بازنمایی کرده است. در این پژوهش، با استفاده از آموزه های روانکاوانه لکان و با تکیه بر روش تحلیل کیفی، نسبت بین امر غریب و دال کمیک را در داستان «سکته قبلی» مشخص کرده ایم. قراین به دست آمده از تحلیل لکانی این داستان نشان می دهد، اولاً، ظهور امر غریب برای سوژه، دلیلی روانکاوانه برای خلق امری کمیک است. ثانیاً، نویسنده در مقام سوژه هیستریک، با استفاده از امر کمیک، فقدان موجود در دیگری را بازنمایی کرده است. در ساحت ناخودآگاه، نویسنده در پی احراز نمودن فالوس نیست، بلکه می کوشد در مقام سوژه هیستریک بر آن غلبه کند؛ درحالی که راوی داستان، سوژه روان نژند وسواسی ای است که می خواهد فالوس را احراز کند؛ اما کوشش های پیاپی وی با شکست مواجه می شود و همین مسئله، امری کمیک در داستان خلق می کند. ثالثاً، راوی در مقام سوژه وسواسی، هرگز نتوانسته است فالوس را احراز کند و ابژه α برای وی محقق نشده است. با وجود کوشش های راوی، جلسه شعر برگزار می شود؛ اما راوی در آن مازادی را می بیند که برای وی ناخوشایند است.
۶۵۷.

اصول و شیوه های برخورد تأویلگرایانه با مفهوم عذاب در متون نثر عرفانی تا قرن هشتم هجری(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۲
یکی از بینش های اساسی عارفان، توجه به رحمت عام الهی و سبقت رحمت خداوند بر غضب اوست. آنان برای تبیین این کلان اندیشه در مواضع مختلفی، دست به تأویل یا شرح مفاهیم زده اند. مفهوم عذاب در این باب، فرصت مناسبی برای آنان بوده است. واکاوی نحوه بهره گیری عارفان از واژه عذاب و مفهوم آن علاوه بر نشان دادن دلالت های معنایی آن در سنت مکتوب تصوف، می تواند در دو امر دیگر نیز حائز اهمیت باشد: سیر تأویل گرایی آنان را نشان می دهد و هم چنین گامی روبه جلو در فهم نظام معرفت شناسی ایشان است. طبق این پژوهش، عارفان در برابر مفهوم عذاب چهار رویکرد کلی اتخاذ کرده اند: الف) مسکوت گذاشتن واژه. فارغ از دلایل عمومی، این مسکوت گذاشتن می تواند ناشی از «شخصی ساختن امر قدسی» نیز باشد. ب) توجه به دلالت ظاهری. این نکته نیز دو دلیل دارد؛ توجه توأمان عارفان به ظاهر و باطن و برحذر بودن از افراط در تأویل. ج) توجه به دلالت ظاهری و امتزاج آن با شفقت ورزی(دعا برای رفع عذاب به قیمت معذب شدن خود) و د) تأویل واژه که نشان دهنده سیر تأویل در متون عرفانی است. تأویل گرایی عارفان در این باب در قرن هفتم و در اندیشه ابن عربی و اَخلافش به اوج می رسد. برخی از این چهار رویکرد استخراج شده را می توان بر اساس زیرمجموعه هایی صورت بندی کرد تا برخورد عارفان با این مفهوم را با دقت بیشتری نشان داد. مسأله خلود در عذاب و آرای عارفان در این زمینه، واجد اهمیت است و سیر تأویل گرایی را تا ابن عربی نشان می دهد. این پژوهش بر اساس تحلیل کتب منثور عرفانی تا قرن هشتم صورت گرفته است.
۶۵۸.

رمز گشایی از راز ابر متن پنهان ادب فارسی (نقدی بر کتاب ایرانیان و رؤیای قرآن پارسی)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۴۳
در این جستار کوشیدیم راز ابرمتن بودن قرآن را واکاویم و تاثیر آن را بر زبان فارسی و متن پنهان ادب فارسی بودن آن، به ویژه شعر فارسی و پیامبران عمده آن: فردوسی و مولوی و حافظ که یکی صاحب قرآن عجم شده و دیگر قرآن پارسی را به رشته سخن کشیده و سومی لسان الغیب نام گرفته، تبیین نماییم و در نهایت نشان دهیم که زبان فارسی بدون هیچ پشتوانه تاریخی و فرهنگی و با وجود نوپایی بر خلاف زبان غنی و تاریخی هیروگلیف مصری که رد پای آن را در قرآن و زبان عربی به ویژه در حروف مقطعه قرآن می توان یافت، چگونه بالید و به زبان دوم جهان اسلام تبدیل شد و نیز نشان دادیم مواجهه ایرانیان با قرآن تا سده هشتم هجری عمدتاً نخست در زبان عربی و ابتدا در موضوع قدیم و حادث بودن کلام خدا، در کتاب های کلامی و سپس در کتاب های اعجاز قرآن تبلور یافته است و دو دیگر در زبان فارسی و بویژه ترجمه های قرآن کریم. این مواجهه ها در هر دو زبان با توجه به نوع دانش مخاطب فرق می کند. مواجهه ها ایرانیان در سده اخیر و به ویژه بعد انقلاب اسلامی در حوزه های مختلف به شیوه های متفاوتی انجام یافته است.
۶۵۹.

درباره «در کاسه سر کسی شراب یا چیزی خوردن»(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۴۰
برخی کنایات ریشه ای تاریخی دارند و در پی وقوع حادثه ای زبانزد شده اند؛ از آن جمله است «در کاسه سر کسی شراب/ خون/ آب خوردن». به تبعِ استفاده از استخوان حیوانات برای ساختن ابزار زندگی، که در روزگار قدیم مرسوم بوده، در تاریخ عرب و تاریخ ایران به قساوت و سنگ دلی برخی امیران و جنگجویانی برمی خوریم که از «کاسه سر» دشمنان خود برای نوشیدن بهره می گرفته اند. در این مقاله، ضمن بررسی این وقایع، به استناد منابع تاریخی نشان می دهیم این امر در زبان فارسی به یک کنایه تبدیل شده و در آثار ادبی و تاریخی به کار رفته است. البتّه، در متون، تصویری دیگر برگرفته از اندیشه های خیّامی وجود دارد که، براساس آن، کاسه سر انسان به خاک بدل می شود و، از آن، «کوزه» یا «ساغر» می سازند. در این جستار، شواهد شعری به ترتیب تاریخی ذکر و تحلیل خواهد شد. مطابق شواهد، نخستین شاعری که از این کنایه بهره برده خاقانی شَروانی است. یافته های مقاله بر ضرورت واکاوی ریشه های تاریخی دیگر کنایات زبان فارسی تأکید می کند.
۶۶۰.

تحلیل محتوای کتاب قابوس نامه از منظر تربیت فردی و اجتماعی در تربیت نسل جدید(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۲ تعداد دانلود : ۸۳
قابوس نامه اثر ارزشمند عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر زیاری از جمله متون کلاسیک ادبیات فارسی است که در قرن پنجم هجری به عنوان فرهنگ نامه تربیتی و به گفتار دکتر بهار«فرهنگ ایرانیان قبل از حمله مغول» تألیف شده است. این پزوهش به بررسی و تحلیل محتوای کتاب قابوس نامه از منظر تربیت فردی و اجتماعی در قالب پزوهش کیفی می پردازد. ابزار گردآوری کتابخانه ای و روش اجرای آن بررسی محتوای کتاب قابوس نامه و رویکرد تجزیه و تحلیل داده ها، رویکرد توصیفی تحلیلی، با ارائه الگوهای تربیتی جامع در 44 باب از قابوس نامه است. با تحلیل داده های دریافتی از متن کتاب-آموزه های تربیتی فردی و اجتماعی قابوس نامه و نقش و تآثیر آن- بیان شد که چگونه می توان از حکمت های کهن ایرانی-اسلامی در تربیت نسل جدید بهره برد. خودشناسی، خردورزی، دانش اندوزی، مسؤولیت پذیری فردی، تهذیب نفس، پرورش خلاقیت، مدیریت هیجانات و... از مؤلفه های تربیت فردی و آداب معاشرت، ارتباط مؤثر، انتخاب صحیح دوست، مسؤولیت پذیری اجتماعی، اخلاق حرفه ای، مهارت حل تعارض، همکاری و کار گروهی و...از مؤلفه های تربیت اجتماعی در قابوس نامه هستند. روش های غیرمستقیم و داستان محور قابوس نامه در مقایسه با آموزش های مستقیم امروزی، تأثیر ماندگارتری بر مخاطب داردو در تربیت فردی و اجتماعی و به تبع آرامش در زندگی بسیار مؤثر است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان