درخت حوزه‌های تخصصی

سابقه و هدف: امروزه استفاده از منابع معدنی زیرزمینی، مانند سنگ آهن، اولویتی مهم در عصر اقتصاد جوامع است و این منابع جزء ضروری ترین و ابتدایی ترین مواد فلزی در جوامع امروزی شمرده می شوند. ازاین رو اکتشاف سنگ آهن در مناطق مهم که پتانسیل های منابع فلزی دارند، در اولویت قرار دارد. تا کنون روش های بسیاری، برای پتانسیل یابی سنگ آهن در زیر سطح زمین، ابداع شده که مهم ترین آنها روش های دورسنجی و ژئوفیزیکی است. در منطقه مورد مطالعه، با توجه به سیستم لیتولوژی و ساختارهای گسلش منطقه، وجود منبع سنگ آهن در زیر سطح زمین تاحدی تأیید می شود ولی برای کاستن هزینه های اکتشافات، قبل از حفاری و صرف هزینه های هنگفت، باید مطالعات دقیق ژئوفیزیکی و زمین شناختی انجام بشود. هدف مطالعاتی، در منطقه مورد مطالعه، ترکیب و تلفیق چند روش دورسنجی و گرانی سنجی زمینی و تطبیق اطلاعات با مغناطیس سنجی و همچنین اعتبار سنجی نتایج آنها با مطالعات زمین شناسی است. مواد و روش ها: این عملیات گرانی سنجی و مغناطیس سنجی از قدیمی ترین روش های ژئوفیزیکی است که برای فعالیت های اکتشافی درزَمینه های گوناگون و به ویژه اکتشاف ذخایر آهن به کار می رود. محدوده مورد مطالعه در شمال شرق استان فارس و نیمه شمالی شهرستان نی ریز واقع شده است. در این پژوهش ابتدا، با استفاده از داده یک برگ از سنجنده، از نوع Level-1A و متعلق به تاریخ 22/09/2007 و به کارگیری روش های دورسنجی، شامل پردازش و تحلیل طیفی ترکیب های رنگی متفاوت و نسبت گیری باندی و تحلیل مؤلفه های اصلی باندها و نقشه برداری زاویه طیفی کانی ها با استفاده از نرم افزار ENVI روی داده های استر (ASTER)، پهنه های دگرسانی و مناطق کانی سازی شده مرتبط با کانی زایی آهن دار در منطقه مشخص شد. در مرحله بعد، داده های ژئوفیزیکی گرانی سنجی زمینی در این منطقه به کار رفت و این داده ها، با استفاده از نرم افزار Oasis Montaj، پردازش و تحلیل شد. درنَهایت، با استفاده هم زمان از هر دو سری داده های اکتشافی مهم، مناطق مهم کانی زایی آهن دار در محدوده مورد مطالعه شناسایی و پی جویی شد. بحث و نتیجه گیری: در این پژوهش، با توجه به نتایج مطالعات سنجش از دور و مطالعات گرانی سنجی زمینی، چهار نوع آنومالی شناسایی و پی جویی شده است که در هر دو روش، نتایج منطبق بر یکدیگر است. درواقع، آنومالی های A، B، C و D در روش سنجش از دور با آنومالی های A’، B’، C’، D’ و E’ در روش گرانی سنجی زمینی هم پوشانی داشته و همچنین تمامی نتایج، با داده های مغناطیس سنجی به منظور اعتبار سنجی، مطابقت داشته است. با توجه به مجاورت توده نفوذی آذرین با سنگ های آهکی، به صورت کلی به نظر می رسد آنومالی های A’، B’ و C’ می تواند ناشی از کانی زایی آهن از نوع اسکارن در این ناحیه باشد. وجود کانی زایی گارنت در این زون احتمال صحت این ادعا را افزایش می دهد. این آنومالی ها در اعماق و زیر واحدهای آهکی واقع شده است. با توجه به نقشه گرانی سنجی، کانی زایی آهن دار در راستای شمال غرب جنوب شرق اتفاق افتاده و آنومالی های A’، B’ و C’ ناشی از دو دایک مجاور هم در منطقه است. آنومالی D’ و E’ در جنوب محدوده و جنوب آنومالی A’ و C’ واقع شده و بر سنگ های شیست سبز و آمفیبولیت ها و گارنت شیست ها منطبق است. مهم ترین آنومالی A’ و C’ است که با توجه به طول و ضخامت توده، وضعیت کانی زایی مناسبی دارد. آنومالی مجاور آن نیز B’ است که احتمالاً با آنومالی های A’ و B’ منشأ یکسانی دارد و به نظر می رسد این کانی زایی در مرز سنگ های آهکی با توده نفوذی رخ داده باشد.

رشد سریع شهرنشینی در شهرهایی مانند زاهدان موجب نابرابری فضایی در توزیع خدمات شهری، به ویژه فضای سبز، شده است. فضای سبز نه تنها عنصری زیباشناختی بلکه عاملی مؤثر در ارتقای سلامت، تعاملات اجتماعی، و کیفیت زندگی شهری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان و توزیع فضای سبز شهری در پنج منطقه زاهدان و سنجش آن از منظر عدالت اجتماعی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی  تحلیلی و مبتنی بر تحلیل تصاویر ماهواره ای لندست  9 و سنتینل  2 از طریق شاخص NDVI در بستر google earth engine است. داده های جمعیتی و تحلیل های مکانی نیز با استفاده از نرم افزار ArcGIS انجام شد. یافته ها نشان داد میانگین سرانه فضای سبز در زاهدان بسیار پایین تر از استاندارد جهانی است (حدود ۱/۵۶ متر مربع در برابر ۹ متر مربع جهانی) و این میزان در مناطق کم برخوردار، مانند منطقه ۳، به کمتر از ۰/۲۸ متر مربع می رسد. درحالی که منطقه ۵ به دلیل استقرار نهادهای مهم وضعیت بهتری دارد. بسیاری از پارک های شهری فاقد پوشش گیاهی واقعی هستند و بخش زیادی از زمین های شهری بدون بهره برداری سبز باقی مانده اند. در نتیجه، زاهدان با بحران عدالت محیطی روبه روست. برای حل این مشکل، پیشنهاد می شود مدیریت شهری با استفاده از داده های مکانی، رویکردهای مشارکتی، و الگوبرداری از شهرهای مشابه اقدام به بازتوزیع منابع، توسعه فضاهای سبز محلی، بهره گیری از گیاهان بومی، و احیای اراضی بایر کند. توسعه متوازن فضای سبز می تواند نقش مؤثری در ارتقای سلامت، کاهش نابرابری، و افزایش سرزندگی اجتماعی ایفا کند.

طرح انتقال بین حوضه ای آب با توجه به پیامدهای پیچیده اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی، واکنش های متفاوتی را در جوامع مبدأ و مقصد به همراه دارد. در این میان، رسانه ها با تأثیر بر ادراک افراد، نقشی کلیدی در شکل دهی به این واکنش ها ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر رسانه بر پیامدهای انتقال آب از رودخانه زاب به دریاچه ارومیه انجام شده است. این پژوهش از نظر نوع، کیفی و با رویکرد نظریه زمینه ای است. برای جمع آوری داده ها از روش مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۶ نفر از کارشناسان، نخبگان و مسئولان مرتبط به عنوان پیگیری کننده اخبار رسانه ها در ارتباط با موضوع، با نمونه گیری هدفمند استفاده و محتوای مصاحبه ها با روش کدگذاری سه مرحله ای تحلیل شد. یافته ها نشانگر نقش دوگانه رسانه ها در این پروژه است. از یک سو، برخی رسانه ها با سیاسی و امنیتی سازی گفتمان و تحلیل انتقادات به مثابه تهدید، به واگرایی ملی و تشدید تنش احتمالی دامن می زنند. از سوی دیگر، ضعف در رسانه های ترمیمی برای اقناع افکار عمومی، شفاف سازی و فرهنگ سازی، مانع شکل گیری مشارکت مؤثر و افزایش اعتماد اجتماعی شده است. نتیجه اصلی پژوهش آن است که موفقیت پروژه های کلان انتقال آب، فراتر از ابعاد فنی و مهندسی، به مدیریت هدفمند، راهبردی و هوشمندانه رسانه، اعتمادسازی و مشارکت دادن جوامع محلی وابسته است تا از تبدیل احتمالی آن به یک چالش امنیتی جلوگیری شود.

هدف اصلی این تحقیق، طراحی و پیاده سازی سامانه توصیه گر هوشمند با استفاده از داده های مدل سازی GIS جهت بالا بردن کیفیت پیشنهادات در سیستم های فروش انلاین می باشد. روش تحقیق انتخا ب شده، روش تحقیق علمی طراحی و آزمایشی است که در آن، در مرحله ارزیابی روش تحقیق علمی طراحی، از طراحی آزمایش استفاده شده است. برای بهبود عملکرد سامانه توصیه گر هوشمند، از برچسب های گذاشته شده توسط کاربران و الگوریتم شبکه های عصبی عمیق به همراه مدل سازی GIS برای تولید توصیه ها استفاده شده است. در آزمایش طراحی و انجام شده، سامانه توصیه گر برچسب محور (که برای تولید توصیه طراحی و ایجاد شده است) با سامانه توصیه گر پالایش گروهی (که از سامانه های توصیه گر مرسوم و معیار است) در معیارهای ارزیابی دقت، به یادآوری و F1 مقایسه می شود. براساس نتایج، سامانه توصیه گر ارائه شده مبتنی بر روش پالایش گروهی و داده های GIS بر مبنای شبکه های عصبی عمیق در تمام این معیارهای ارزیابی از سامانه پالایش گروهی بهتر عمل می کند.

شایسته سالاری یکی از موضوعات مهم در صنعت هتلداری در چندین سال گذشته بوده است. با این وجود تاکنون تحقیق جامع ای در صنعت هتلداری ایران در این زمینه انجام نگرفته است. هدف این تحقیق شناسایی معیارهای مؤثر بر شایسته سالاری در صنعت هتلداری ایران و همچنین طراحی ماتریسی از معیارها بر مبنا مدل اهمیت-عملکرد می باشد. در این مطالعه با استفاده از مطالعه پیشینه تحقیق و نظرخواهی از خبرگان، شاخص ها و معیارهایی که انتظار می رود بر شایستگی و مهرات مدیران تأثیرگذار باشند، شناسایی و در مرحله بعد با استفاده از روش تحلیل اهمیت-عملکرد به طراحی ماتریش شایسته سالاری در صنعت هتلداری ایران پرداخته شد. یافته ها نشان داد معیارهای رهبری مؤثر تیم های کاری، توانایی تصمیم گیری در شرایط بحرانی، ارائه خدمات برتر در صنعت، آگاهی از پیشرفتهای جدید، توانایی تفکر خلاق، دارا بودن هوش تجاری، رهبری تغییر و حمایت از نوآوری در اولویت بالایی قرار داشته و باید در اولین فرصت بهبود یابند. تحلیل شایستگی مدیران گردشگری به عنوان اساسی برای گزینش و آموزش آنها در ایران، با تأکید بر توانایی های خلاقانه، رهبری تغییر، و تصمیم گیری در شرایط بحرانی، برای ارتقای عملکرد و بقای مؤسسات گردشگری ضروری است.

این پژوهش با هدف واکاوی مفهوم پایداری محیط زیست شهری در شهرهای ایران در پرتو سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری و در چارچوب نظام برنامه ریزی جمهوری اسلامی ایران، بر آن است تا پیوند میان مبانی اندیشه ای رهبری و الزامات اجرایی مدیریت محیط زیست شهری را تبیین کند. بر این اساس، روش تحقیق بکار گرفته شده مبتنی بر تحلیل توصیفی–تفسیری و فراتحلیل سیاستی اسناد بالادستی می باشد؛ بدین معنا که پژوهش، نه صرفاً گردآورنده داده ها، بلکه بازخواننده ی «منطق راهبردی» نهفته در اسناد رسمی کشور است. منابع داده ای شامل مجموعه ای از ۴۵ بیانیه، سخنرانی و پیام راهبردی رهبر معظم انقلاب در فاصله ی سال های 1365 تا 1404 با تأکید بر اسناد «سیاست های کلی محیط زیست (1394)»، «سیاست های کلی معماری و شهرسازی (1398)» و بیانیه «گام دوم انقلاب (1397)» می باشد. در بخش کیفی، تحلیل مضمون (Thematic Analysis) بر اساس الگوی شش مرحله ای براون و کلارک برای استخراج مضامین کلیدی به کار گرفته شد؛ و در بخش کمی، داده های شاخص عملکرد زیست محیطی، آلودگی هوا، سرانه فضای سبز و سهم انرژی های تجدیدپذیر شهری تحلیل و با چارچوب مفهومی استخراج شده تطبیق یافت. تحلیل کیفی این اسناد نشان می دهد که گفتمان پایداری محیط زیست شهری در اندیشه رهبری بر چهار محور بنیادین عدالت محیطی و توزیع فرصت های شهری (۳۲% مضامین)، اصلاح الگوی مصرف و بهره وری منابع (۲۷%)، حکمرانی سبز و مسئولیت نهادی دولت و شهرداری ها (۲۳%)، و فرهنگ سازی زیست محیطی و سرمایه اخلاقی شهروندان (۱۸%) استوار است. نتایج کمی پژوهش مبین این نکته می باشد که شاخص عملکرد زیست محیطی ایران از رتبه ۸۲ در سال ۲۰۱۰ به ۶۷ در سال ۲۰۲۳ ارتقا یافته است، اما میانگین سرانه فضای سبز شهری (۹٫۲ مترمربع)، سهم انرژی های تجدیدپذیر (۱٫۳%) و میزان آلودگی ذرات معلق (PM2.5 حدود ۳۵ میکروگرم بر مترمکعب) بیانگر تداوم ناپایداری اکولوژیکی در شماری از کلان شهرهای کشور می باشد. برآیند تحلیل ها نشان می دهد که تحقق پایداری محیط زیست شهری در ایران مستلزم گذار از مدیریت بخشی به حکمرانی یکپارچه شهری و نهادینه سازی اصول عدالت، اخلاق و مشارکت در سیاست گذاری بر اساس آموزه های اسلامی- ایرانی است؛ رویکردی که با منویات رهبری در اسناد ابلاغی همسو بوده و می تواند زمینه ساز شکل گیری الگوی اسلامی- ایرانی شهر پایدار و تحقق تمدن نوین اسلامی باشد.

گرایش فزاینده دانش آموزان نسل زد و آلفا به راه اندازی کسب وکارهای نوپدید و سرمایه گذاری در بازار سرمایه، علی رغم رشد چشمگیر، تا کنون مورد پژوهش قرار نگرفته است. این مطالعه آمیخته (از نوع اکتشافی متوالی) با هدف شناسایی راهبردهای بهینه سازی این گرایش انجام شد. بخش کیفی از طریق مصاحبه نیمه ساخت مند با 27 نفر از صاحب نظران، متخصصین و دانش آموزان فعال در کسب وکارهای نوپدید و بازار سرمایه انجام شد. جامعه پژوهش در بخش کمّی شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر دوره متوسطه دوم شهر زنجان در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 18358 بود که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای بر اساس فرمول کوکران، 376 نفر انتخاب شدند و پرسشنامه محقق ساخته را تکمیل کردند. داده ها با نرم افزار SPSS مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته های کیفی دو سطح راهبردی کلان (حکمرانی) و خرد (مدارس و عاملان اجتماعی) را شناسایی کرد. نتایج کمّی نشان داد تمام راهبردها به جز حمایت رسمی و واقعی دولت از بازار سرمایه و تخصیص امکانات برای فرهنگ سازی تنوع سرمایه گذاری از طریق مدارس از نظر آماری معنادار کوچک تر از 0.05 بوده و در بهینه سازی گرایش دانش آموزان مؤثرند. با توجه به حضور دانش آموزان در بازار سرمایه و کسب وکارهای نوپدید، اجرای این راهبردها، نوعی سرمایه گذاری در سرمایه انسانی تلقی می شود و به نوبه خود می تواند مبنایی برای تدوین بسته های سیاستی و برنامه های دقیق تر در این زمینه باشند. از این رو شایسته است برنامه ریزان اقتصادی، فرهنگی و آموزشی در تعامل با یکدیگر اقدامات لازم را جهت بهینه سازی این فعالیت های اقتصادی دانش آموزان اتخاذ نمایند.

در این پژوهش پس از بررسی روستاهای هدف گردشگری کریک و کوخدان (شهرستان دنا)، الگوی بازاریابی گردشگری روستایی مبتنی بر سامانه های اطلاعات جغرافیایی مشارکتی ارائه شده است. بدین منظور برای تحلیل داده از روش پژوهش کیفی مبتنی بر نظریه داده بنیاد بهره گرفته شده است. ابتدا با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و نظری، افراد مطلع واجد شرایط از میان خبرگان محلی، مدیران روستا، صاحبان مشاغل و کارکنان پارک ملی دنا انتخاب شد. داده موردنیاز پژوهش ماحصل بازدیدهای حضوری، مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته و جلسات مشارکتی بوده که این فرایند در چندین مرحله تکرار شده است. به منظور تدوین الگوی مناسب بازاریابی گردشگری روستایی، تجزیه وتحلیل اطلاعات در پنج مرحله کلی صورت گرفته است. این مراحل عبارت اند از: 1) کدگذاری باز و تبیین مفاهیم، 2) توسعه مفاهیم و طبقات، 3) تحلیل داده برای زمینه، 4) دستیابی به فرایند تحلیل و 5) یکپارچه سازی طبقات. در نهایت الگوی پارادایمی، بر اساس شرایط علّی (فناوری ارتباطات و تسهیل مشارکت)، بستر (عرضه گردشگری و جذابیت مقصد)، عوامل مداخله گر (چالش های فناورانه و جنبه های مدیریتی_ساختاری)، راهبردها (بازاریابی گردشگری با سامانه های اطلاعات جغرافیایی مشارکتی، ملزومات سیاست گذاری) و پیامدها (توسعه گردشگری مقصد) استخراج شده است. با توجه به یافته های پژوهش، جهت رفع چالش های مدیریتی و فناورانه که مانعی برای تحقق بازاریابی گردشگری روستایی است، راهکارهایی همچون توسعه بستر مکانی-مشارکتی بازاریابی، ایجاد نهاد مستقل گردشگری و توانمندسازی اجتماعی به دست آمده است. درنهایت، زیر مقوله های ایجاد مزیت رقابتی، نگهداشت گردشگران و مردم بومی به عنوان پیامدهای حاصل از اجرای این راهبردها مطرح شده است.

خانواده به عنوان رکن زندگی اجتماعی در فرهنگ و آموزه های اسلامی است که در شهرها و محله های شهری ایرانی اسلامی نمود پیدا می کند. این امر در دوران گذشته جایگاه محکمی در ابعاد مختلف اجتماعی و سبک زندگی داشته است اما تحولات دوران معاصر در نظام صنعتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی منجر به تغییرات عظیم در ساختار کالبدی، فرهنگی و اجتماعی شهرها و محله ها و تضعیف روابط بین شهروندان و بروز بحران هویت شده است. نبود مرکز محله، خانه های آپارتمانی و برج نشینی، مصرف گرایی، و فردگرایی منجر به تضعیف هویت محله ای خانواده مبنا شده و شهرک های مسکونی جای محله را گرفته است. لزوم بازشناسی هویت محله ای را به صورت جدی مطرح می کند. هدف پژوهش حاضر، تبیین مفهوم هویت محله ای خانواده مبنا از منظر عوامل فرهنگی و اجتماعی، و روش پژوهش تحلیل محتوای متون و استدلال منطقی با رویکرد کیفی و میان رشته ای است که پس از تبیین مفهوم هویت محله و عوامل فرهنگی و اجتماعی و تأثیر و نقش آن ها در شکل گیری و تثبیت هویت، راهکارهای عملی برای نیل به هدف مقاله را ارائه می کند. توجه به خانواده و الزامات و نیازهای آن در برنامه ریزی و طراحی محله های شهری از منظر الگوی ایرانی اسلامی می تواند محله ایرانی اسلامی را بر مبنای خانواده و مبانی ایرانی اسلامی آن محقق کند. برنامه ریزی و طراحی شهری محله مبنا، نیازمند ایجاد مرکز محله پاسخگو برای تمامی نیازهای ضروری، اجتماعی و اختیاری خانواده ها است. این امر برای تمامی خانواده ها و اقشار سنی و جنسی به ویژه برای زنان، کودکان و سالمندان ضروری است. ایجاد مراکز چندمنظوره فرهنگی تفریحی محله، تامین خرده فروشی های محلی، مسجد محله، سرای محله، پارک یا بوستان چندمنظوره محله به همراه گذرها و کوچه های ایمن و امن و پاکیزه از جمله الزامات برنامه ریزی محله مبنا است. 

جاذبه های گردشگری آبی یکی از مهم ترین منابع توسعه گردشگری در جهان به شمار می روند. سازه های آبی استان یزد، به عنوان یکی از استان های بسیار کم برخوردار از منابع آبی، از توانمندی بسیاری در تمدن سازی در گذشته و تبدیل شدن به یکی از منابع اصلی توسعه گردشگری استان برخوردار بوده اند که ضرورت شناسایی و اولویت بندی توسعه آن ها را انکارناپذیر می نمایاند. هدف از انجام این پژوهش شناسایی و اولویت بندی سازه های گردشگری آبی استان یزد است. بدین منظور پرسش نامه هایی با مقیاس 1 تا 5 (طیف لیکرت)، مبتنی بر روش ارزیابی ماتریس کمّی، شامل یازده عامل ارزیابی تهیه شد و در اختیار خبرگان و متخصصان بومی گردشگری و آب منطقه ای قرار گرفت. داده ها با روش تاپسیس فازی تجزیه و تحلیل شد. درنتیجه، ماتریس های تصمیم گیری شامل سازه های آبی شناسایی شده استان یزد به تفکیک و عوامل ارزیابی آنان برای رتبه بندی در راستای توسعه گردشگری این سازه ها تشکیل شد و سازه ها رتبه بندی شدند. براساس یافته های پژوهش، در دسته قنات ها، قنات زارچ برای جذب گردشگر ظرفیت بیشتری از بقیه قنات ها دارد. در دسته آب انبارها، آب انبارهای احمدآباد اردکان در رتبه نخست قرار دارد. در دسته سایر سازه ها، موزه آب یزد در رتبه نخست قرار گرفته است. نتایج این پژوهش در شناسایی و به ویژه اولویت بندی توسعه سازه های گردشگری آبی استان یزد و درنتیجه امکان اختصاص منابع برای توسعه آن ها براساس رتبه کسب شده کاربرد دارد.

این پژوهش با هدف فراترکیب و تبیین رابطه هم کنشی میان مدیریت دانش و آینده نگاری راهبردی در سازمان های دانش بنیان و شرکت های فناوری محور، با بهره گیری از رویکرد دلفی فازی، انجام شده است تا نقش این مفاهیم را در بهبود فرآیندهای راهبردی بررسی کند. این پژوهش از نوع کاربردی-توسعه ای با رویکرد آمیخته است. در بخش کیفی از فراترکیب پژوهش های یک دهه گذشته استفاده شده و در بخش کمی از روش دلفی فازی برای اخذ نظر 23 خبره بهره گرفته شده است. پس از دو مرحله دلفی فازی، 17 مضمون کلیدی از میان 39 مضمون اولیه تأیید گردید. این پژوهش نشان داد که رابطه میان مدیریت دانش و آینده نگاری راهبردی در قالب مفاهیمی همچون پیش بینی تحولات آینده، نوآوری، مدیریت و اشتراک دانش، پاسخگویی به چالش ها، راهبردسازی بلندمدت، مدیریت ریسک، شبیه سازی سناریوهای آینده، و توسعه مزیت رقابتی پایدار قابل تعریف است. نتایج حاکی از آن است که تعامل مدیریت دانش و آینده نگاری راهبردی موجب افزایش ظرفیت سازمان های دانش بنیان برای تحلیل روندهای آینده، تصمیم گیری هوشمندانه، و پاسخگویی به تغییرات محیطی می شود. این تعامل همچنین زمینه ساز نوآوری و ایجاد مزیت رقابتی پایدار خواهد بود. این پژوهش تعامل دو مفهوم کلیدی را در سازمان های دانش بنیان بررسی کرده و یافته های آن می تواند به بهبود فرآیندهای راهبردی و آمادگی سازمان ها برای مواجهه با چالش های آینده کمک کند.

توسعه روز افزون شهرها و حرکت جریان جمعیت و سرمایه به سمت بافت های جدید برنامه ریزی شده منجر به فرسودگی و زوال بخش های ارگانیک و هسته های اولیه توسعه شهری شده است که در این بخش ها محدوده ها و بافت های واجد ارزش تاریخی یکی از آسیب پذیرترین بافت های شهری هستند. در این میان شهر تبریز به عنوان یک شهر تاریخی با هویتی دیرین و ارزشمند با 1336 هکتار بافت واجد ارزش تاریخی کاملا متاثر از جریان های مذکور می باشند. تداوم دیدگاه توسعه برون زا و عدم توجه به احیای بافت های تاریخی در شهر تبریز موجب مشکلات عدیده در این بافت ها شده است که بررسی این مهم و ارائه پیشنهادات بهینه با نگاه به آینده مهمترین هدف این تحقیق می باشد. روش تحقیق بر مبنای استفاده از روش ها و مدل های متداول آینده پژوهی از جمله روش دلفی و تحلیل ساختاری (ماتریس اثرات متقاطع می باشد. نتایج نشان می دهد در بین 49 شاخص موثر بر بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز تعداد 21 شاخص به عنوان پیشران حیاتی انتخاب شدند که در این راستا پیشنهاداتی جهت نیل به اهداف تحقیق ارائه گردیده است.

یک ی از راهکارهای مناسب برای دستیابی به توسعه و پیشرفت اقتصادی ، به کارگیری نظام های مالی کارا جه ت به جریان انداختن سرمایه های راکد و اندک در جامعه به منظور ایجاد فرصت های جدید شغلی می باشد. درا ین راستا، توجه به ظرفیت های زنان شاغل در نظام اقتصادی روستا، می تواند ضمن افزایش مشارکت زنان در امور معیشتی، باعث افزایش توانمندی آنان نیز شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی بدنبال تحلیل نقش عوامل اقتصادی در ظرفیت سازی و توانمندسازی شغلی زنان عضو صندوق های اعتبارات خرد محلی در استان زنجان می باشد.، جامعه آماری پژوهش زنان روستایی عضو صندوق بودند (920 نفر). حجم نمونه با توجه به جدول کرجسی و مورگان، 195 نفر تعیین و با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد که روایی آن توسط پانلی متشکل از متخصصان تأیید شد. به منظور بررسی پایایی ابزار پژوهش نیز از آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن برای بخش های مختلف پرسشنامه در حد مناسب (بین 0.79 تا 0.9) بود. برای تحلیل داده ها از جداول آمار توصیفی و تحیل رگرسیون خطی چندگانه به کمک نرم افزار SPSS استفاده شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که، عوامل اقتصادی در ظرفیت سازی و توانمندسازی شغلی زنان عضو صندوق های اعتبارات خرد محلی در چهار عامل «استقلال مالی»؛ «راه اندازی کسب وکار مستقل»؛ «تسهیلات»؛ و «کاهش ریسک تولید» دسته بندی می شوند که در مجموع میانگین این عوامل 2.55 است. این مقدار کمتر از حد متوسط است. در بین شاخص ها نیز، شاخص «از توانایی مناسبی برای بازپرداخت تسهیلات برخوردارم» با میانگین 2.78 و «از دسترسی مناسبی به بازار برخوردار هستم» با میانگین 2.72 بیش از دیگر شاخص ها امتیاز کسب کرده اند. تاثیر شاخص های اقتصادی بر توانمندسازی شغلی برابر 0.699 و بر ظرفیت سازی شغلی برابر 0.636 است. بدین ترتیب، شاخص های مورد مطالعه، بطور مطلوب توانسته اند، وضعیت توانمندسازی و ظرفیت سازی را تبیین و پیش بینی نمایند

قیمت مسکن از نظر اقتصادی چه در سطح ملی و چه محلی از اهمیت بالایی برخوردار است . در سال های اخیر و به دنبال افزایش شدید و سریع قیمت مسکن در ایران، سیاست گذاران و مسئولان بر شناسایی مکانیسم این افزایش ها و عوامل تعیین کننده مرتبط با آن متمرکز شده اند. قیمت مسکن تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله: کیفیت زیرساخت های حمل ونقل، دردسترس بودن و دسترسی به خدمات عمومی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی ساکنان، موقعیت مکانی و ویژگی های محله ها است. هدف این تحقیق بررسی توزیع کاربری های خدمات شهری شامل (فاصله از مرکز شهر، شبکه معابر، مراکز تجاری و بوستان ها و فضای سبز) بر قیمت زمین در شهر ایلام است. این تحقیق به لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش شناسی، توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات اسنادی و بررسی های میدانی است. برای تجزیه وتحلیل داده ها از شاخص های آماری موران، نزدیک ترین فاصله همسایگی و مدل وزنی جغرافیایی در نرم افزار «ArcGIS» استفاده شد. نتایج نشان می دهد پراکندگی مساحت کاربری های فضاهای سبز و کاربری های تجاری بر اساس نزدیک ترین همسایه به صورت خوشه ای است. نتایج حاصل از الگوریتم تحلیل لکه های داغ نشان دهنده توزیع قیمت بالا در مرکز شهر بوده و در سایر مناطق همگنی کمتر بوده و در لکه خاصی قرار نمی گیرد. لکه های سرد نیز بیشتر در سمت خارج از مرکز و به سمت حاشیه شهر دیده می شود.

مقدمه : ساختمان های بلند مرتبه که نتیجه افزایش شهرنشینی و کمبود زمین مناسب است در دهه های اخیر رواج فراوانی داشته است. به گونه ای که رشد این ساختمان ها در کنار آثار مثبت، با محدودیت ها و تهدیدهایی مانند اجتماعی و فرهنگی مواجه هستند . با توجه به مسئله تحقیق، پژوهش حاضر به بررسی و ارزیابی وضعیت زندگی اجتماعی و فرهنگی ساکنان ساختمان های بلندمرتبه در مناطق شمالی اصفهان (منطقه 7، 8، 10، 12 و 14)  می پردازد. داده و روش : روش تحقیق از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی می باشد. اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای و میدانی (پرسش نامه شهروندان و متخصصین) جمع آوری شده است. جامعه آماری شامل ساکنان مناطق شمالی اصفهان (منطقه 7، 8، 10، 12 و 14) و همچنین متخصصین حوزه مربوطه (شهرداری و راه و شهرسازی) می باشد که به صورت تصادفی ساده از طریق نمونه گیری کوکران، 384 ساکن و همچنین از طریق روش دلفی 75 متخصص انتخاب شدند. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون تی تک نمونه ای، تحلیل عاملی و تکنیک های تصمیم گیری سوارا و ماباک و جهت نمایش بهتر وضعیت بلندمرتبه سازی در شاخص اجتماعی و فرهنگی، از توزیع فضایی هات اسپات، IDW و تحلیل خوشه ای در قالب GIS استفاده شده است. یافته ها : نتایج حاصل از آزمون تی تک نمونه ای حاکی از آن است که میانگین تمامی شاخص ها از حد مبنای (3) پایین تر است. بنابراین وضعیت زندگی اجتماعی و فرهنگی ساکنین در وضعیت مطلوب نیست. نتایج حاصل از مدل ماباک حاکی از آن است که از نظر زندگی اجتماعی و فرهنگی ساختمان های بلند مرتبه، منطقه هشت با مقدار 951/3- در رتبه اول، منطقه ده با مقدار 097/4- در رتبه دوم، منطقه هفت با مقدار 344/4- در رتبه سوم، منطقه دوازده با مقدار 435/4- در رتبه چهارم و نهایتاً منطقه چهارده با مقدار 825/4- در رتبه آخر قرار گرفته است. نتیجه گیری : به طور کلی می توان نتیجه گرفت با ارتقاء کیفیت زندگی در ساختمان های بلند در مناطق شمالی شهر اصفهان می توان حس تعلق و سرزندگی در این ساختمان ها را بالا برد.

انتقال حرارت شیشه ها به ویژه در پنجره های جنوبی، در نماهای بیرونی ساختمان، نوسان دمای درون را بالا می برد. از آن سو، برای داشتن نور طبیعی، کاربرد نمای شفاف ضروری است. در سکونتگاه ها به دلیل زمان حضور بیشتر در آنها در اقلیم معتدل و مرطوبی مانند گیلان که روزهای ابری بیشتری دارد، شرائط دشوارتر است. هدف مقاله، بهینه سازی اندازه و تناسبات پنجره های جنوبی در سکونتگاه های روستایی شرق گیلان برای کاستن از مصرف انرژی، در کنار تأمین نور روز کافی می باشد. نخست، سکونتگاه های روستای حسین آباد شهرستان رودسر برپایه رده بندی مؤلفه های ساختمان با توجه به نیازهای اقلیمی، با روش تحلیل سلسله مراتبی AHP گونه یابی شده اند. سپس نمونه های با فراوانی بیشتر، با نرم افزار راینو و افزونه های هانی بی، شبیه سازی انرژی شده اند؛ و برای نمونه کم مصرف، بازشوهای جنوبی که بالابرنده مصرف انرژی بوده اند، و جزئیات تناسبات بازشو، پهنا و بلندا، OKB و WWR برای بهینه یابی بررسی شدند. آنگاه با ثابت نگه داشتن دیگر مؤلفه ها و بازشوهای دیگر ساختمان، با بهره گیری از پلاگین والِسی، اندازه های بهینه و تناسبات بازشوی جنوبی به دست داده شد. نتایج نشان دادند که از مصرف انرژی در حالت بهینه، 153/49 کیلووات ساعت در سال کاسته شد. عامل های درنظرگرفته شده، نزدیک به وضع موجود، و میانگین تغییرات در پهنا، و بلندا، OKB و WWR برای هر سه فضای جنوبی، به ترتیب 33/3-، 22/22-، 50 و 39/89- درصد بوده است. این تغییرات با توجه به شرایط استانداردsDA حدود 0/62 درصد مصرف انرژی را کاهش داده است. همچنین میزان WWR آن در میانگین حالت های بهینه، 9 درصد کمتر بوده، و از مصرف انرژی در سال برای ساختمان 73/15 کیلو وات ساعت، یا 0/22 درصد کاسته شده است.  

شهر عرصه ای اجتماعی است بر یک پهنه ی طبیعی که انسان ها جهت رفع نیاز های خویش، به همراه رفاه و آسایش و داشتن مناسبات اجتماعی آن را برپا داشته اند. زندگی شهرنشینی اوج تکامل گروه های انسانی در همان عصر است. تا چند دهه پیش، زندگی در داخل باروی شهر، امتیاز بزرگی برای شهروندان محسوب می شد، اما با بروز انقلاب صنعتی و توسعه ی صنایع کوچک و بزرگ در داخل حریم شهر به تدریج بر میزان آلودگی های زیست محیطی افزوده شد و زندگی در داخل شهر ها با مشکل روبرو گردید. با توسعه ی جبر تکنولوژیکی و گسترش انواع خطوط ریلی، شهروندانی که از وضع مالی بهت ری بر خوردار بودند به حومه ها سرازیر شدند و حومه نشینی رایج گردیده، بدین ترتیب عملاً از ارزش اقتصادی و اجتماعی بافت قدیم شهر ها کاسته شد. در این میان نباید از توجه به مفهوم محله غافل شد. پیدایش مفاهیمی چون محله و چگونگی زندگی جمعی مردم، ریشه در رفتار اجتماعی آن ها داشته که آن هم برگرفته از فرهنگ خاص آن زمان و مکان می باشد. محله در گذشته دارای مفاهیم و ارزش های خاص سکونتی برای گروه های قومی نژادی، مذهبی و صنفی بوده که در یک ساختار کالبدی منسجم و پیوسته، علاوه بر خدمات دهی به ساکنین، باعث ایجاد حس هویت و تعلق در اهالی محله و همبستگی و انسجام در کل بافت محله می کرده است. در این تحقیق ضمن پرداختن ب ه مبانی نظری مداخله در بافت ه ای ق دیمی، به رویکرد شهرسازی جدید و کاربرد آن در ساماندهی و بهسازی بافت ه ای ق دی م شهری نیز پرداخته شده و سپس جهت ظرفیت سازی الگوی شهرسازی جدید، محله ی “سرخاب” که یکی از محلات تاریخی تبریز می باشد، انتخاب شده است.

تحولات نوین درسیاست گذاری شهری و رویکردهای انسان محور در طراحی، «شادی در شهرها» را به عنوان یکی از ابعاد بنیادین کیفیت زندگی شهری مطرح کرده اند. پژوهش حاضر باهدف شناسایی و تحلیل تطبیقی میزان تحقق مؤلفه های شهرشاد در دو بافت شهری متفاوت در شهر قزوین انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از حیث روش، توصیفی تحلیلی مبتنی بر رویکرد کمی است. داده ها با استفاده از پرسشنامه ای محقق ساخته شامل ۵۱ گویه برگرفته از ادبیات نظری شهر شاد و در قالب طیف لیکرت پنج درجه ای، از میان ۷۶۶ نفر از ساکنان دو محله مینودر (بافت برنامه ریزی شده و مدرن) و عبیدزاکان (فاقد طراحی شهری مدون) جمع آوری شده است. تحلیل داده ها با بهره گیری از آزمون های تی تک نمونه ای، من ویتنی و فریدمن در نرم افزار SPSS انجام گرفت. نتایج نشان داد که محله عبیدزاکان در مجموع وضعیت مطلوب تری نسبت به محله مینودر، به ویژه در شاخص هایی همچون نشاط و کیفیت زندگی، تعاملات اجتماعی، وضعیت معیشتی، حمل ونقل و دسترسی، بهداشت و تنوع کاربری دارد. به گونه ای که، شاخص نشاط و کیفیت زندگی در محله عبیدزاکان با میانگین رتبه 560.06، به مراتب بالاتر از مینودر 205.48 بوده است. در مقابل، محله مینودر تنها در برخی شاخص ها نظیر ایمنی و آسایش اقلیمی عملکرد نسبتاً بهتری داشته است. آزمون من ویتنی و آزمون تی تک نمونه ای به طور مستقل این تفاوت ها را تأیید کرده اند. این تفاوت ها منعکس کننده نقش مؤثر ساختارهای فضایی و کالبدی در تحقق شاخص های شهرشاد است؛ به طوریکه بافت های مدرن، اگرچه از زیرساخت های مناسب برخوردارند، در ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی با چالش هایی مواجه اند، در حالیکه بافت های قدیم در برخی ابعاد اجتماعی و انسانی موفق تر عمل کرده اند.

مطالعه تاب آوری شهرهای حاشیه رودخانه نظیر حمیدیه که مستقیماً در معرض خطر طغیان قراردارند، به دلیل تشدید سیلاب ها ناشی از شهرنشینی و تغییرات اقلیمی، حیاتی است. این پژوهش با هدف افزایش ظرفیت شهر در مقابله با سیل و کاهش اثرات منفی آن، به ارزیابی ریسک سیل در شهرستان حمیدیه می پردازد. بدین منظور، یک چهارچوب نوین با تلفیق مدل تصمیم گیری چندمعیاره AHP مبتنی بر GIS با تحلیل هم خطی شاخص ها، تحلیل حساسیت وزن ها و تحلیل همبستگی چندمتغیره توسعه یافت. در این رویکرد، ۱۵ شاخص مستقل (بدون چندخطی) برای شناسایی مناطق بالقوه خطر، آسیب پذیری و ریسک سیل ترکیب شدند. نتایج نشان داد که بیش از ۲۵ درصد از کل مساحت شهرستان در سطح خطر سیل بالا و بسیار بالا قرار دارد. همچنین، ۸۰ درصد بافت شهری حمیدیه در ناحیه ریسک متوسط تا بسیار بالا طبقه بندی می شود. نقشه مناطق با خطر سیل با ROC - AUC بالای ۹۰ درصد و مقادیر MSE و RMSE کمتر از ۴۰ درصد، دقت و قابلیت اطمینان بالایی را نشان می دهد. تحلیل حساسیت در این پژوهش، نقش مهم شاخص ها را آشکار ساخته و زمینه را برای تحقیقات آتی فراهم می کند. این مدل قوی و معتبر، نتایج قابل اتکایی ارائه می دهد که به مدیریت پایدار سیل کمک کرده و استراتژی های آن در مناطق مشابه قابل استفاده است.

توسعه حمل و نقل محور[1]  (TOD)پیوندی میان برنامه ریزی حمل و نقل و کاربری اراضی است. در این پژوهش به منظور ارزیابی کمی و رتبه بندی توسعه حمل و نقل محور در خط یک متروی مشهد از روش آنالیز سلسله مراتبی ([2]AHP)، استفاده شد. بدین منظور، نه ایستگاه با استفاده از 5 معیار، 14 شاخص و زیرشاخص از جمله شاخص تنوع، کاربری اراضی بررسی و مورد تحلیل قرار گرفتند. با توجه به اینکه نتایج AHP تنها یک میانگین از شاخص ها را نشان می دهد؛ لذا، برای ایجاد کاربری مناسب در هر منطقه باید شاخص کاربری اراضی در مناطق توسعه حمل و نقل محور مورد توجه قرار گیرد. برای این هدف، کاربری اراضی به 16 دسته تقسیم شد و تعداد آن ها در هر منطقه بررسی و نسبت آن به جمعیت هر منطقه به دست آمد. نتایج نشان داد که بیشترین کاربری در زمین های اطراف ایستگاه ها، کاربری تجاری و بعد از آن کاربری مختلط است. در رتبه بندی AHP نیز، بالاترین رتبه مربوط به ایستگاه هفت تیر و هاشمیه به دست آمد. به طوریکه این ایستگاه ها، به ترتیب در خدمات اولیه رتبه 8 و 9 درخدمات نوع 2، رتبه 3 و 8، و در خدمات شخصی رتبه 5 و 9 را به دست آورده اند. علاوه برآن، در خدمات اولیه، ایستگاه نمایشگاه، در خدمات شخصی هنرستان و در خدمات نوع 2، پارک ملت دارای رتبه یک می باشند. لذا، نتایج این تحقیق می تواند در برنامه ریزی شهری و اولویت های توسعه حمل و نقل محور به مسئولین کمک نماید.   [1]. Transit-Oriented Development (TOD) [2]. Analytic Hierarchy Process