ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۸۲٬۰۴۱ تا ۸۲٬۰۶۰ مورد از کل ۸۳٬۴۳۴ مورد.
۸۲۰۴۱.

نقد و راهبردهای مواجهه با حاکمیت سیاسی جاهلیت مدرن از منظر قرآن کریم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۵ تعداد دانلود : ۶۴
این پژوهش، درصدد تبیین مفهوم حاکمیت سیاسی جاهلیت مدرن، در عرصه سیاست و اجتماع است. فرض مطالعه بر آن است که حاکمیت سیاسی جاهلیت مدرن، در راستای حذف حاکمیتی ارزش های الهی، از عرصه اجتماع و حاکمیت، درصدد بارگذاری و تزریق ارزش های مبتنی بر آموزه های غیرالهی و تحمیل آنها بر اندیشه های مردم و جامعه است. این پژوهش، براساس تحلیل داده های مرتبط با موضوع و بهره مندی از شیوه تفسیر موضوعی، با تأکید بر روش استنطاقی شهید محمدباقر صدر است. آیات که دارای دلالت های روشن، در خصوص مبارزه با جهل دارند، مرجع استناد پژوهش قرار گرفته اند. مهمترین یافته های تحقیق، نفی خدا، معاندت با آموزه های وحیانی و پیروی از هوای نفس، استکبارورزی و فتنه انگیزی، درون مایه اصلی و عصاره ای حاکمیت سیاسی جاهلیت مدرن در ساحت جامعه و سیاست است. در این مطالعه، مبانی، جهان بینی و رفتارهای حاکمیت سیاسی جاهلیت مدرن، در عرصه های بنیادی، بویژه حیات سیاسی، از نگاه قرآن کریم، مورد بررسی و نقد قرار گرفته و ابطال آن تبیین شده است. راهبردهای قرآنی مواجهه با مبانی و رفتارهای حاکمیت سیاسی جاهلیت مدرن، بر مفاهیمی، چون خدامحوری، استکبارستیزی به هم آمیختگی دین و سیاست تکیه می کند و در همه مقدرات، رویکردها و رفتارها، التزام به بایدها و نبایدهای کلام وحی توجه دارد.
۸۲۰۴۲.

نقش سلبی و ایجابی فضائل در تحصیل معرفت از دیدگاه صدرا

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۵ تعداد دانلود : ۶۴
نفس انسانی بنابر فطرت خود شایستگی و شأنیت شناخت حقایق اشیا را داراست و اگر مانعی در میان نباشد، نفس با این اقتضائش به مسیر تکاملی خود ادامه می دهد تا به سرمنزل مقصود برسد. البته موانعی بر سر راه حرکت استکمالی نفس به سوی عقل فعال و اتصال به فیض علمی وجود دارد. پژوهش حاضر به منظور پاسخ به این مسئله سامان یافته است که در نگاه صدرالمتألهین شیرازی چه موانعی در این میان وجود دارند و چگونه می توان آنها را کنار زد؟ مقاله با روش توصیفی و تحلیلی به بررسی موانع و حجاب های وجودی داخلی مانند رذائل اخلاقی و معاصی و رفع آنان پرداخته و تأثیر رذائل و فضائل اخلاقی در فرایند حصول معرفت را تبیین کرده است. یافته های پژوهش بیانگر آن است که رفع مانع رذائل اخلاقی و معاصی و آلوده شدن به مهلکه شهوت و غضب با تزکیه نفس و کسب فضائل حاصل می شود. این رفع موانع اموری سلبی و عدمی هستند و در اصل مقصود نیستند؛ در واقع کسب علم و معرفت، مقصود حقیقی انسان هاست و نفس پس از رفع موانع مقتضی به مسیر خود ادامه می دهد و به معرفت الهی و کشف حقایق اشیا دست می یابد. با افزودن قاعده «ضرورت سنخیت علت و معلول» می توان نقش فضائل اخلاقی در برطرف کردن موانع و تجانس نفس با عقل فعال را پذیرفت. پس از زدودن آلودگی ها و رذائل، فضائل شأن ایجابی تسهیل کنندگی برای تحصیل معرفت را دارند.
۸۲۰۴۳.

سیاست علوی در پرتو سازه انگاری در روابط بین الملل: تحلیلی از کنش گری امام علی (ع) بر پایه هویت، هنجار و تعامل اجتماعی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۵۵
درک سیاست ورزی امام علی(ع) صرفاً از خلال نظریه های کلاسیک واقع گرایی و لیبرالیسم، که بر منافع مادی و عقلانیت ابزاری متمرکزند، امکان پذیر نیست. این مقاله با بهره گیری از نظریه سازه انگاری و چارچوب «کنش اجتماعی» الکساندر ونت، در پی آن است که کنش سیاسی امام علی(ع) را در قالب هویت محور، معناگرا و هنجاری تحلیل کند. پرسش اصلی پژوهش این است که: سیاست علوی چگونه در چارچوب مفهومی سازه انگاری قابل تبیین است؟ فرضیه اصلی آن است که رفتار سیاسی امام علی(ع)، برخاسته از هویت دینی، معناهای الهی و هنجارهای درونی شده ای است که با نظریه سازه انگاری هم راستاست. در این چارچوب، سیاست امام نه ابزار قدرت، بلکه تجلی رسالت الهی در بستر عدالت، مدارا و مسؤولیت پذیری است. نمونه های رفتاری امام علی(ع) در مواجهه با خوارج، جمل و صفین، در نسبت با مفاهیم هویت، هنجار و معنا تحلیل شده و با نظریه هایی چون فرهنگ امنیتی (کتزنشتاین) و یادگیری هنجاری (آدلر) پیوند یافته است. یافته ها نشان می دهند که سیاست علوی واجد منطقی متمایز از عقلانیت واقع گرایانه و مبتنی بر اخلاق، گفت وگو و مشروعیت معنوی است.
۸۲۰۴۴.

تحلیلی از دوگانه واقعیت/ارزش در پرتو نسبت توصیف و توصیه نزد هیلاری پاتنم و فارابی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۲ تعداد دانلود : ۶۱
این باور وجود دارد که دوگانه توصیفی/توصیه ای وجه زبانی/مفهومی، دوگانه ی واقعیت/ارزش است. مقصود از دوگانه ی توصیفی/توصیه ای آن است که الفاظ/مفاهیم به طور کلی به دو دسته ی ارزش گذارانه و غیر ارزش گذارانه تقسیم می شوند، به نحوی که الفاظ/مفاهیم ارزش گذارانه، خالی از هرگونه واقع نمایی بوده و غیر صدق و کذب پذیرند. در مقابل، الفاظ/مفاهیم توصیفی و غیر ارزش گذارانه وجود دارند که حکایت گر ویژگی های واقعیت خارجی بوده و صدق و کذب پذیرند. برخی معتقدند الفاظ/مفاهیمی وجود دارد که هر دو خاصیت توصیف و توصیه را توأمان دارا هستند و این الفاظ/مفاهیم، که غلیظ اخلاقی نامیده می شوند، توانایی نقض دوگانه ی توصیفی/توصیه ای را دارند و به دنبال آن با رد این دوگانه، دوگانه واقعیت/ارزش نیز فرو می ریزد. مقصود از دوگانه واقعیت/ارزش آن است که ارزش ها واقعی و عینی نبوده و ویژگی اصیل واقعیت خارجی نیستند. در این پژوهش قصد داریم در آثار هیلاری پاتنم و فارابی دو مسأله را واکاوی کنیم: اول، نقش الفاظ/مفاهیم غلیظ اخلاقی در رد دوگانه ی توصیفی/توصیه ای و به تبع آن دوگانه ی واقعیت/ارزش. دوم، نحوه درهم تنیدگی توصیف و توصیه و رابطه ی آن با مسأله واقعیت/ارزش. اهمیت این موضوع ازآن جهت است که واقع نمایی، عقلانیت، استدلال پذیری و نسبی گرایی احکام و جملات اخلاقی مستقیماً به حل این مسأله وابسته است؛ بدین خاطر در فلسفه اخلاق و حکمت عملی دارای جایگاه مبنایی بوده و سایر مسائل اخلاقی از آن تأثیر می پذیرند. هدف از مقایسه این دو فیلسوف، علی رغم اشتراک در صرف اعتقاد به واقع گرایی اخلاقی، نشان دادن اختلاف اساسی آن دو در تبیین و تفسیر از واقع گرایی است. فارابی از منظر واقع گرایی متافیزیکی و پاتنم درمقابل، از منظر واقع گرایی درونی و واقع گرایی فهم متعارفی به اخلاق نظر می کند.
۸۲۰۴۵.

نیازسنجیِ دانشی، نگرشی، مهارتی و فرهنگی زائران حسینی در پیاده روی عظیم اربعین

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۱ تعداد دانلود : ۱۳۳
بی‌گمان، تجلی‌گاه بزرگ‌ترین گردهمایی آیینی‌ ـ ‌مذهبی را می‌توان در پیاده‌روی اربعین به‌تماشا نشست. به‌سبب حضور زائرانی از ملیت‌های مختلف با فرهنگ‌ها و آیین‌های متفاوت در عراق، این مراسم به‌جهت‌های مختلفی رنگ‌وبوی خاصی پیدا کرده است. ازاین‌رو، اولاً باتوجه به‌حضور زائران در این کشور و ثانیاً مواجهه با فرهنگ‌ها، آیین‌ها و نگرش‌های مختلف، انجام نیازسنجی در چهار حوزة دانشی، نگرشی، مهارتی و فرهنگی از زائران حسینیِ اربعین برای به‌جا آوردن زیارتی عارفانه و با معنویت بیشتر، لازم است. بنابراین، نیازسنجی زائران در این چهار حوزه ضروری است. این پژوهش از نظر نوع تحقیق (هدف)، کاربردی و به‌‌لحاظ روش، کیفی است. در این بخش برای رسیدن به‌نیاز‌های زائران اربعین در چهار حوزة یادشده، از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. بدین‌منظور، پژوهشگران با برگزاری 25 مصاحبه با افرادی که پیش از این، سابقه بیش از سه سفر پیاده‌روی اربعین را داشتند و با استفاده از روش «تحلیل تم»، به‌این نتیجه رسیدند که بین فاصله موجود و مطلوب در هر چهار حوزه شکاف عمیقی وجود دارد و چنانچه دست‌اندرکاران مراسم اربعین، پیش از سفرِ زائران در چهار حوزة یادشده زمینه آموزش‌های مختلف را فراهم نمایند، ضمن دست‌یابی به وضع مطلوب، زیارتی عارفانه نیز نصیب زائران خواهد شد.
۸۲۰۴۶.

تحلیل انتقادی دیدگاه علامه مجلسی پیرامون اجتهادی بودن ترتیب آیات قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۰ تعداد دانلود : ۸۱
در مورد توقیفی بودن ترتیب آیات درون سور قرآن، آرای متفاوتی وجود دارد. عده ای ترتیب مصاحف کنونی را توقیفی، برخی آن را اجتهادی و از جانب صحابه و عده ای حداقل بخشی از نظم قرآن را به اجتهاد صحابه می دانند. بررسی آرای علامه مجلسی نشان می دهد که قائل به اجتهادی بودن ترتیب آیات است. او با تکیه به حوادث قبل و بعد از جمع قرآن توسط عثمان و استناد به دلایلی چون: پیشی گرفتن آیات ناسخ از منسوخ، ترتیب نادرست آیات با توجه به تاریخ نزول آنها، مطابقت نداشتن برخی از آیات با سیاق پیش و پس شان و وجود آیات مکی و مدنی در یک سوره، قائل به چنین نظری است. با دقت نظر در مستندات علامه و در نظر گرفتن گرایش های حدیثی او، به نظر می آید که ایشان از مستندات قوی بهره نجسته و در بسیاری از موارد به علت دیدگاه اخباری و احیانا فراوانی مشغله، مستندات ایشان، به صورت ناتمام نقل شده اند که پذیرش دیدگاه او را از جانب اهل تحقیق منتفی می نماید.
۸۲۰۴۷.

قراءه دولوزیه فی الصیروره والترحال الجذموری؛ دراسه فی روایه "الرکض وراء الذئاب" لعلی بدر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۶۹
یرکّز هذا البحث علی مفهوم الترحال والصیروره الجذموریّه من منظور الفیلسوف الفرنسی ما بعد الحداثی "جیل دولوز" الذی تتجه فلسفته نحو رفض الثوابت والدعوه إلی الاختلاف والتعدّدیه. یعتبر الترحال الجذموری عند جیل دولوز رفضاً للبنی التحتیه وأنظمه التمثیل، بینما تشیر الصیروره إلی التحوّل المستمر بعیداً عن الجمود والسکون، بهدف تفکیک الثوابت وإعاده تشکیل الذات بشکل مستمر ولانهائی. وقد تتناول المقاله من خلال المنهج الوصفی- التحلیلی، توظیف الصیروره والترحال فی النص الروائی لروایه "الرکض وراء الذئاب" لعلی بدر لتصویر التغییر والتحوّل عند الشخصیّات الروائیّه، نظراً إلی أنّ الهدف الأساس لهذا البحث هو استکشاف أشکال الصیروره والترحال فی النص الروائی، لبیان أثرها علی الشخصیّات بوصفها صیرورات مفتوحه وغیر مکتمله. وقد وجدنا، أنّ البطل الروائی لا ینظر إلی الهویه کمفهوم ثابت ومهیمن بل کسلسله من التحوّلات المستمره، حیث نری البطل الروائی فی حاله مستمره من التنقّل والترحال لا بالمعنی الجغرافی، بل بالمعنی الجذموری الذی یتکوّن علی أساس الوعی والتمرّد علی القوالب الجامده التی تؤطّره، فالبطل الروائی، یبحث عبر الترحال والصیروره عن خطوط للهرب الجذموری لفتح إمکانیات جدیده ومسارات مختلفه للحیاه. کما تؤکّد الدراسه علی أنّ الهویه عند البطل الروائی لیست نقطه ثابته بل یعید البطل تشکیل هویته من جدید عبر مراحل متعدّده من التمرّد علی الأنظمه السلطویّه الاجتماعیه؛ إذ تتحوّل شخصیته من حاله الضعف والتشتّت إلی شخصیه مثمره وقویّه تسهم فی تغییر الحیاه وتجدّدها واکتشاف تجارب جدیده للهویه والذات.
۸۲۰۴۸.

چرایی تألیف رساله «الجمع» توسط فارابی؛ یک اشتباه تاریخی یا ایده ای بزرگتر؟(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۷ تعداد دانلود : ۶۳
رساله معروفِ فارابی موسوم به «الجمع بین رأی الحکیمین» در صدد آن است که نشان دهد علی رغم اعتراضاتی که مردم عصر فارابی به وجود اختلافات اساسی میان افلاطون و ارسطو _به عنوان دو تن از اعلام فلسفه_ و در نتیجه بی اعتباری روش فلسفی می کردند، میان آن دو اختلافی وجود نداشته است و برداشت اختلافات، نتیجه نگاه های سطحی است. ما ضمن پاسخ به کسانی که در انتساب رساله الجمع به فارابی تشکیک کرده اند، به بررسی این مطلب خواهیم پرداخت که چرا فلاسفه نخستینِ جغرافیای اسلام مجبور بودند الجمع بنویسند و در پی چنین اندیشه ای باشند. توجه به این «چرایی» حلقه گمشده، و پاسخ به منتقدینی خواهد بود که الجمع را بدون توجه به کارکردش در آن برهه زمانی، مولود یک اشتباه تاریخی پیرامون اثولوجیا می پندارند؛ توجه فارابی به ارسطو، و ترجیح دادن برخی آرای وی به افلاطون، خود مؤید این نکته است که حتی خود فاربی نیز برخلاف روح کلی رساله الجمع، اختلافاتی بین ارسطو و افلاطون قائل است. این مقاله در پی ترسیم روح حاکم در عصر فارابی است که نشان می دهد «الجمع» رساله ای برای نجات فلسفه در برهه ای خاص بوده که چه بسا نویسنده اش نیز به خوبی آگاه بود که کارکرد رساله اش صرفا برای آن مقطع زمانی است؛ بگونه ای که امروزه واضح است برخلاف عصر فارابی هیچ نیازی وجود ندارد که ثابت کنیم افلاطون و ارسطو هیچ اختلافی نداشته اند، بلکه وجود اختلافات اساسی بین ایشان به بدیهیات و مسلمات پذیرفته شده نزد متخصصین فلسفه یونان تبدیل شده است. پژوهش حاضر با مطمح نظر قرار دادن عوامل تاریخی به بررسی این موضوع می پردازد.
۸۲۰۴۹.

تحلیلی از رابطه معناشناختیِ واژگانیِ «تقوا» و «احسان» در اخلاقِ قرآنی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۲ تعداد دانلود : ۷۲
روشِ «تحلیلِ معناشناختیِ واژگانی» یکی از روش های مناسب برای بررسیِ ساختمانِ معناییِ واژه های قرآن است. این روش در پژوهش های معنا شناختی بسیار اهمّیّت دارد. در این مقاله با این روش به معناشناسیِ واژگانیِ دو واژه «تقوا» و «احسان» پرداخته ایم و اعضا و کیفیّاتِ معنایی آنها را با استفاده از آیاتِ قرآن احصا کرده ایم؛ زیرا مفاهیمِ این دو واژه در اخلاقِ قرآنی جایگاهِ ویژه و ممتازی دارند. گفتنی است که، در این مقاله، تعابیرِ «عضوِ معنایی» و «کیفیّتِ معنایی» را برای نخستین بار در بسترِ روشِ «تحلیلِ معناشناختیِ واژگانی» مطرح کرده ایم. بر اساسِ آیاتِ قرآن به این نتیجه رسیدیم که «اسلام»، «ایمان» و «عملِ صالح» اعضای معناییِ تقوا و «بازدارندگی»، «تشکیکی بودن» و «استمرار» کیفیّاتِ معناییِ آن هستند؛ همچنین، «ایمان»، «تقوا» و «عملِ صالح» اعضای معناییِ احسان و «تفضّل»، «کیفیّت خواهی» و «پیش برندگی» کیفیّاتِ معناییِ آن هستند. در رابطه یابی میانِ مفاهیمِ این دو واژه به دو گونه رابطه «تولیدی» و «تزایدی» دست یافتیم و به این نتیجه رسیدیم که آثارِ مشترکِ ترکیبِ ساختمانِ معناییِ آنها عبارتند از: «معیّتِ الاهی»، «اجرِ عظیم»، «غفران و رحمتِ الاهی» و «تکفیرِ گناهان». این پژوهش نشان می دهد که واژه های قرآنی از لحاظِ معناشناختی ویژگی هایی دارند که افزون بر هر یک از اجزای تشکیل دهنده معنا که از آنها به «عضوِ معنایی» تعبیر کردیم، کُلّ متشکّل از اعضای معنایی نیز دارای آنهاست و ما آن ویژگی ها را «کیفیّاتِ معنایی» می نامیم.
۸۲۰۵۰.

التحليل السندي والمتني لرواية ابن جريج بشأن ادعاء سحر النبي (ص) بالاعتماد على مصادر أهل السنة(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۵۴
تعد دراسه علاقه النبی محمد(صلى الله علیه وآله وسلم) بالسحر من الموضوعات بالغه الأهمیه؛ إذ یمکنها أن تجیب عن بعض التساؤلات أو الادعاءات غیر الدقیقه المثاره حول شخصه. وفی هذا السیاق، ترد روایه عن ابن جریج فی أهم مصادر أهل السنه کتفسیر الطبری، تشیر إلى مؤامره المشرکین لسحر رسول الله (صلى الله علیه وآله وسلم). یسعى هذا البحث - نظراً لأهمیه الموضوع وعدم وجود دراسه مستقله لتحلیل هذه الروایه - إلى معالجه أبرز الإشکالات فی سند الروایه ومتنها. اعتمدت الدراسه المنهج الوصفی التحلیلی فی فحص سند الروایه ومتنها عبر المصادر السنیه والشیعیه. تکشف النتائج أن مصادر أهل السنه - ظاهریاً - تظهر الطبری کرائد فی نقل هذه الروایه فی تفسیره، ثم تبعه ابن کثیر بإیرادها فی تفسیره. لکنّ کُتّاب البحث وجدوا روایات فی المصادر الشیعیه حول سحر النبی (صلى الله علیه وآله وسلم) تختلف عن روایات ابن جریج وتحتاج لدراسه مستقله. وقد نُقلت روایه سحر النبی (صلى الله علیه وآله وسلم) بطریقین عن ابن جریج، وهما یعانیان من ضعف فی السند، کما أن المتن غیر مقبول ولا موثوق به من الناحیه النصیه.
۸۲۰۵۱.

تحلیل عناصر روایت در داستان حضرت هود (ع) بر اساس الگوی تزوتان تودوروف(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۶ تعداد دانلود : ۶۶
یکی از علومی که امروزه رو به رشد است و به شدت مورد توجه اندیشمندان سراسر جهان مورد توحه قرار گرفته است روایت شناسی است، و علت آن فهم دقیق کلام و روایت فرد از طریق این الگو ها است. در این میان معجزه الهی کلام الله مجید قرآن کریم، مشتمل بر روایات است و با روایت شناسی می توان فهم دقیق تری از آن داشت. مسئله ای که مطرح می-شود ابتدا این است که آیا قرآن کریم هدف خود را از روایت به بهترین نحو بیان داشته است؟ و سپس فهم هر چه دقیق تر این روایات برای هدایت هر چه بیش تر انسان است. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی ابتدا به تبیین الگوی ساختاری تزوتان تودوروف پرداخته است، سپس آیات مربوط به داستان حضرت هود (ع) را ذکر و آنها را بررسی کرده است. اکثر آیات مذکور با وجه غیر اخباری خواستی و الزامی تبیین شدند که نشان از استحکام محکم قوانین الهی است و مواردی هم که با وجه غیر اخباری فرضی پیش بین، آمدند همه در بین تأکیدات فراوان هستند که همچنان به منزله تأکید عدم توانایی تخطی از فرامین الهی است. بنابراین آیات به بهترین ساختار روایی ممکن هدف نزول خود را محقق ساختند و این قدر لزوم التزام به الزامات الهی را لازم معرفی کردند که هر خواننده ای ملزم به پیروی از آن می شود.
۸۲۰۵۲.

مدل سازی شناختی و نسبت آن با نفس(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۵ تعداد دانلود : ۹۲
اینکه شباهت‌ها و تفاوت‌های مدل‌های مصنوعی هوش و رایانه با ادراکات شناختی انسانی چیست، پرسشی است درخور تأمل جدی. در این مقاله توضیح داده‌ایم که پردازش اطلاعات در رایانه، هوش مصنوعی و همچنین مغز انسان به ‌صورت کدگذاری‌های الکتریکی و پردازش صوری است نه پردازش معنایی. همچنین، هوش مصنوعی و مغز انسان به ‌خودی ‌خود فاقد خودآگاهی است. اما تجربه پدیداری ما حاکی از وجود خودآگاهی، ادراک معنا و مفهوم و همچنین اختیار است. این تجارب را نمی‌توان مبتنی بر عملکرد مغز توضیح داد. بنابراین، دیدگاه دوگانه‌انگاران، که به ساحتی به نام روح برای انسان قائل‌اند، واقع‌بینانه است. اتحاد کوانتومی در ذرات زیراتمی مغز که برای توجیه یکپارچگی خودآگاهی پیشنهاد شده به دو دلیل نابسنده است: نخست آنکه، شروط اتحاد کوانتومی در مغز فراهم نیست، و دوم اینکه فعالیت‌های ذهنی متکثر، و خلاف مقتضای اتحاد کوانتومی است. اما بر مبنای نظریه متکلمان اگر روح را جسم لطیف بگیریم امکان اتحاد کوانتومی در ذرات بنیادین آن هست. از طرفی پردازش‌های ذهنی اطلاعات که در مغز اتفاق می‌افتد و سازوکارهای کمابیش شناخته‌شده‌ای دارد، نباید به روح نسبت داده شود تا بی‌جهت زمینه انکار روح فراهم نشود. ذهن از روح متمایز است و عملکرد عالی مغز محسوب می‌شود. روح را باید کاربر مغز و ذهن دانست که به ذهن معنا می‌دهد و منشأ پدیده خودآگاهی است. همچنین، میان اراده و اختیار هم نباید خلط کرد، زیرا اراده می‌تواند به ‌سبب علل جبری محقق شود. ذهن منشأ اراده است، اما روح منشأ اختیار.
۸۲۰۵۳.

امکان سنجی سازگاری ایمان و تحقیق در چارچوب دیدگاه هوارد-اسنایدر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۱ تعداد دانلود : ۷۴
این مقاله به بررسی ناسازگاری ظاهری میان «ایمان دینی» و «تحقیق» می پردازد. دلیل اصلی این ناسازگاری به تعارض میان «باور» و «تحقیق» بازمی گردد؛ زیرا تحقیق مستلزم پرسشگری و تعلیق قضاوت است و این با باور ناسازگار تلقی می شود. در حالی که، دیدگاه های رایج در معرفت شناسی دین که عمدتاً بر رویکردهای باورمحور استوارند، ایمان را مستلزم باور به گزاره های دینی می دانند. بر این اساس، ایمان و تحقیق در ظاهر ناسازگار به نظر می رسند. با این حال، نمونه های تاریخی از متفکران و فیلسوفان دیندار نشان می دهد که ایمان و تحقیق می توانند در عمل همزیستی داشته باشند. این پژوهش با روش تحلیل مفهومی و با اتکا بر دیدگاه غیرباورمحور دنیل هَوارد-اسنایدر استدلال می کند که تلقی ایمان به عنوان «فرض بدون باور» به مثابه نوعی نگرش شناختی شبه باور می تواند این ناسازگاری را برطرف سازد. نوآوری مقاله در ارائه چارچوبی است که با تفکیک ایمان از باور و تلفیق آن با «نگرش پرسشی» جین فریدمن و مفهوم «فرضیه» در تحلیل های مایکل پالمیرا، امکان مشارکت فعال دینداران در پژوهش را فراهم می سازد. یافته ها حاکی از آن است که این رویکرد نه تنها راه حلی نظری برای رفع تعارض ایمان و تحقیق ارائه می دهد، بلکه در حوزه های عملی مانند تعامل علم و دین و روش شناسی پژوهش های دینی نیز پیامدهای سازنده ای در پی دارد.
۸۲۰۵۴.

نقد و تحلیل آسیب شناختیِ تفاسیر علمی با تأکید بر راهبردهای کُلّی، مبنایی و غایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۶۰
بررسیِ کج فهمی های ناشی از آسیب های تفاسیر علمی مسأله ی اصلی در پژوهشِ حاضر است؛ زیرا پیامدِ آن به صورت تفسیر به رأی ، در جُستارهای برخی مفسرانِ علمی مشاهده می شود و موجبات انحراف از مراد الهی را فراهم می آورد. ضرورتِ نقد و تحلیل آسیب شناختی تفاسیر علمی، دست یابی به ملاک و معیارهایی برای ارزیابی و تفکیکِ تفاسیر علمی از تفاسیر غیرعلمی است. بنابراین بر اساس روشِ توصیفی تحلیلی و استمداد از رهیافت درون دینی به نقد و تحلیل اقوال مفسران علمی پرداخته می شود. از آنجایی که قرآن دارای نظام غیرخطی است، مفسران در کشفِ مرادِ الهی به انواعی از آفات مبتلا می گردند. لذا برای پیش گیری از تفاسیرِ انحرافی به ریشه یابی عوامل آسیب زا پرداخته عواملِ متعدّدِ آسیب زا معرفی می گردد. در نتیجه مفسرِ علمی می تواند به موازاتِ نوعِ آسیب، سلاحِ راهبردیِ متناسب برگزیده از پیامدِ آن آسیب محفوظ بماند. یعنی شایسته است راهبردِ کلی را که مبتنی بر اصلاحِ نگرشِ وی نسبت به اعجازِ ذاتی و بی نیازی ِ قرآن از اعجاز عارضی است بپذیرد تا دچارِ تفاسیرِ فاقدِ قرینه ی ناشی از اشتراکاتِ موضوعی نگردد. همچنین راهبرد غایی که ضمانتِ رهیافت به اهدافِ نهایی در پسِ ارتباط های شبکه ای آیات است را فرا راهِ روش تفسیریِ خود قرار دهد تا به پراکنده گویی، برخوردِ گزینشی و تطبیق مبتلا نشود. بعلاوه از راهبُردهای مبنایی؛ چون: نفی اطلاق علم، تفکیک تئوری های علمی از حیث قطعیت، جداسازی قواعد حاکم بر قلمروهای فیزیک و متافیزیک، بهره مند گردد تا از طریقِ اصلاحِ مبانیِ خود از خطاهای سلسله وارِ بعدی در روش، محتوا و پیامدهای آن مصون بماند.
۸۲۰۵۵.

رابطه مسموعات انسان و هدایت پذیری او از نگاه قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۶ تعداد دانلود : ۵۷
این پژوهش با هدف تبیین نقش محوری «سَمْع» و «مسموعات» در فرآیند هدایت پذیری انسان، به تحلیل توصیفی-تحلیلی آیات مشتمل بر ماده «سَمْع» در قرآن کریم (۱۶۳ آیه) پرداخته است. یافته ها که بر اساس روش تحلیل محتوا و با استخراج ۶۷۹ مضمون پایه و ۳۴ مضمون سازمان دهنده تدوین شده اند، نشان می دهند که «سَمْع» صرفاً یک عمل فیزیولوژیک نیست، بلکه قوه ای ادراکی و مؤثر بر سرنوشت معنوی انسان است که او را در برابر مسموعات، مسئول و متعهد می سازد.بر این اساس، مسموعات به دو گروه اصلی تقسیم می شوند: مسموعات نجات بخش و مسموعات هلاک بخش. دسته نخست، شامل آیات وحیانی، فرامین الهی، اخبار گذشتگان و تسبیح تکوینی مخلوقات است که گوش سپردن به آن ها با تعقل و تدبر، موجب رشد معرفت و هدایت انسان می شود. در مقابل، دسته دوم، شامل سخنان سوء، شایعه و تهمت، سخنان ناآگاهانه، القائات نفسانی و استهزاء حق است که تبعیت از آن ها انسان را به ضلالت و گمراهی می کشاند.تحلیل آیات روشن می سازد که قرآن کریم، با تأکید بر مسئولیت قوای ادراکی، انسان را به هوشیاری و گزینش آگاهانه در برابر شنیده های خود فرامی خواند و توصیه می کند در برابر مسموعات نجات بخش، از ادب و دقت بهره گیرد و از مسموعات هلاک بخش کاملاً دوری جوید. این پژوهش نتیجه می گیرد که از منظر قرآن، «سَمْع» عملی کنش گرایانه و انتخابی است که مسیر حرکت انسان را به سوی سعادت یا شقاوت تعیین می کند.
۸۲۰۵۶.

سنجش میزان رشد اخلاقی توسط دستیارهای محاسبه مبتنی بر هوش مصنوعی؛ چالش ها و راهبردها(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۶۶
ظهور مدل های زبانی بزرگ (LLMs)، افق های تازه ای پیش روی دستیارهای هوشمند «محاسبه نفس » گشوده ؛ با این حال ، ماهیت انتزاعی مفاهیم اخلاقی ، سنجش ماشینی آنها را با دشواری هایی مواجه ساخته است . این پژوهش ، ضمن استخراج ، تحلیل و طبقه بندی چالش های فنی و مفهومیِ سنجش اخلاق در بستر «دستیارهای هوشمند محاسبه نفس»، در صدد تدوین راهبردهای نظری برای مدیریت آنها است . یافته ها در چارچوب تحلیلی چهاربخشی تبیین شده اند : ۱) چالش های ترجمه مفهومی به ساختار محاسباتی از قبیل عملیاتی سازی نیّت و فقدان هستان نگار های اخلاقی ؛ ۲) چالش های داده محور همچون اتکا به ردپاهای دیجیتال ، کمبود مجموعه داده های استاندارد و سوگیری فرهنگی ؛ ۳) چالش های منطق الگوریتمی نظیر ناپایداری مدل ، مسئله جعبه سیاه و حساسیت به بیان ؛ ۴) چالش های تعاملی و پویایی که شامل حلقه های بازخورد معیوب و خطای نسبت دهی زمانی است . پژوهش نتیجه می گیرد که غلبه بر این موانع مستلزم فراتر رفتن از رویکردهای صرفاً آماری است . راهبردها شامل توسعه نمایه های سنجش چندبعدی ، طراحی معماری های ترکیبی با ادغام هوش مصنوعی تبیین پذیر ، استنتاج علّی و هستان نگار های رسمی مبتنی بر اخلاق اسلامی ، و گذار از مشاهده منفعلانه به خودارزیابی فعالانه و کاربرمحور است.
۸۲۰۵۷.

تحلیل انتقادی رویکرد سیّد صدرالدین دشتکی در تعریف وجود ذهنی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۴ تعداد دانلود : ۵۵
نظریه ی وجود ذهنی از ارکان فلسفه ی اسلامی است. سیّد صدرالدین محمد دشتکی از فلاسفه ی نام دار مکتب شیراز، در این زمینه، دیدگاه های بدیع و متمایزی دارد. هرچند شهرت او در این باب بیشتر به نظریه ی «انقلاب ذات» بازمی گردد، تحلیلش از انقسام وجود و انکار وجود ذهنی – با پذیرش صورت ذهنی – از نوآوری های کمتر شناخته شده ا ی است که تاکنون پژوهش مستقلی درخصوص آن انجام نشده است. بررسی این دیدگاه ها، افزون بر اهمیت تاریخی، زمینه ی درک دقیق تری از نگره ی انقلاب ذات در نظام فکری دشتکی را فراهم می آورد. این پژوهه با روش تحلیلی - انتقادی و برپایه ی مطالعه ی مستقیم آثار دشتکی، به ویژه حاشیه هایش بر شرح تجرید قوشچی، به واکاوی این آرا می پردازد. بر مبنای یافته ها، دشتکی وجود ذهنی به مثابه ی «صورت مقید به حیث حکایت» را انکار می کند، که به نظر می رسد با نظریه ی انقلاب سازگار است. طبعاً وجود ذهنی در این معنا فاقد ذاتیات، صفات و معلول های وجود خارجی است، اما صورتی که حکایت ندارد می تواند برخوردار از ویژگی های خاص خود باشد.
۸۲۰۵۸.

بررسی تطبیقی مصادیق مکان اعتکاف در تراث روایی از منظر فریقین(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۴۹
مسئله مکان اعتکاف یکی از مسائل مورداختلاف فقهای اسلامی است. بر اساس آیات قرآن، یکی از مواردی که در انجام اعتکاف شرط شده، حضور معتکف در مسجد است؛ اما اینکه معتکف در چه مسجدی می تواند به اعتکاف بپردازد، در دیدگاه، فقهای اسلامی اختلاف نظر وجود دارد. مسئله این پژوهش بررسی فقهی و موضوع شناسی مصادیق مکان اعتکاف و مسجد جامع در تراث روایی امامیه و اهل سنت است که این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، با هدف بیان پاسخی درخور به پرسش یادشده نگاشته شده است. از دیدگاه فقه امامیه، اعتکاف در هر مکانی صحیح نیست و باید در مسجد باشد و بر این امر افزون بر نصوص وارده، ادعای اجماع قطعی شده است. در بررسی اقوال فقهای امامیه در رابطه با مکان اعتکاف، سه نظر اصلی و اساسی وجود دارد: نظر اول این است که اعتکاف در هر مسجدی صحیح است؛ نظر دوم اینکه مساجد اربعه یا خمسه صحیح است؛ نظر سوم این است که اعتکاف در مساجد اربعه و مسجد جامع صحیح است که مشهور فقها و متأخران این نظر را پذیرفته اند و معتقدند اعتکاف در مسجد جامع نیز صحیح است. از نگاه اهل سنت اعتکاف در مساجد سه گانه و مساجدی که محل تجمع عموم مردم (مسجد جامع) باشد، صحیح است و در جایی که نماز جمعه در آن اقامه شود نیز صحیح است.
۸۲۰۵۹.

An Analysis of Conflict of Interest Cases and Their Management Strategies: Insights from Qur’anic Narratives(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۶۲
The Qur’an, as a divine scripture, transcends a merely religious and spiritual text; it constitutes a unique compendium of knowledge and guidance for understanding and addressing diverse individual and social issues. With its comprehensive and boundless depth, this sacred text engages with all aspects of human life and elucidates the causes and conditions of various challenges. One of the significant issues discussed within this framework is the conflict of interest. The main question of this study is: What are the instances of conflict of interest from the Qur’anic perspective, and what solutions does the Qur’an propose for managing them? This paper aims to identify and explain the manifestations of conflict of interest based on Qur’anic teachings and to explore the corresponding management strategies. To achieve this goal, a descriptive-analytical method was employed, drawing upon four Qur’anic narratives: the Battle of Uḥud, the behavior of the Companions during the Prophet’s time, the story of Prophet Shuʿayb, and the account of Hābīl and Qābīl (Abel and Cain). The findings indicate that the Qur’an extensively addresses this issue and provides multiple approaches for confronting, managing, and avoiding conflicts of interest. The key managerial components include identifying the roots of conflict, preventing and controlling it through transparency, emphasizing ethical leadership, and managing group relations. Qur’anic strategies are based on such concepts as  al-taqwā (self-restraint), al-īmān (reinforced responsibility), al-infāq (almsgiving or reduction of inequality), and al-ṣabr (rational forbearance). Operationalizing these strategies through a three-level framework (individual, organizational, and social) can foster communities resilient against corruption. The results demonstrate that the Qur’an not only contributes to preventing conflicts of interest but also assists in cultivating a balanced and morally grounded society.
۸۲۰۶۰.

بررسی و تحلیل نظام اخلاقی صائب تبریزی و دلالت های آموزشی – تربیتی آن(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۶۷
هدف این پژوهش کیفیِ بنیادی ۔کاربردی ، استخراج نظام مند ساختار اخلاقی مد نظر صائب تبریزی و تبیین دقیق دلالت های آموزشی و کاربردی آن است . این تبیین بر اساس مُدلی تلفیقی از اصول تربیت اسلامی (مراحل تخلیه ، تحلیه ، تجلی) و نظریه های روان شناسی یادگیری نوین صورت گرفت . سؤال اصلی پژوهش ، سازماندهی نظام اخلاقی صائب در قالب ساختار و مقولات قابل استخراج و نیز تبیین دلالت های آموزشی و کاربردی کامل آن بر اساس مُدل تلفیقی ذکرشده بود . برای پاسخ به این سؤال ، مضامین اخلاقی از طریق تحلیل محتوای کیفی و با روش نمونه گیری هدفمند از کتاب «دویست ویک غزل صائب» استخراج شد . نتایج ، ساختاری سلسله مراتبی و روشمند شامل چهار مقوله اصلی را آشکار ساخت : مبانی تهذیب نفس ، بصیرت و فضایل باطنی ، تجلّی سلوک در رفتار ، و ثبات قدم اخلاقی . این ساختار ریشه در اخلاق فضیلت اسلامی و غایت گرا دارد . تحلیل بسامد نشان داد که مرحله زیرساختی تهذیب نفس (تخلیه) با بالاترین فراوانی ، بیانگر تقدم اصلاح ملکات درونی بر کُنش بیرونی و ماهیت تهذیبی این نظام است . تطبیق این ساختار یکپارچه بر نظریه هایی چون خودنظم دهی ، خودکارآمدی و انگیزه درونی ، به استخراج دلالت های دقیق آموزشی ۔تربیتی انجامید که مبنایی مطمئن برای بهره گیری از ادبیات کهن در ارائه یک الگوی نوین تربیت اخلاقی تلفیقی فراهم می آورد.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان