درخت حوزه‌های تخصصی

امروزه بر اساس علم روان شناسی یکی از شاخص های انسان سالم، با هوش هیجانی پرورش یافته، داشتن تعهد و مسئولیت اجتماعی است. سؤال این است که دو دین اسلام و مسیحیت چقدر به این بخش از توانایی هوش انسان پرداخته اند؟ آیا رهبران دینی ادیان یادشده به عنوان الگوی جامعه مؤمنان خود دارای این ویژگی بوده اند؟ و آیا در قرآن و عهد جدید این مؤلفه از هوش هیجانی به دین داران تکلیف یا توصیه شده است؟ پژوهش حاضر یک مورد اسنادی کتابخانه ای است که در ابتدا به مفهوم هوش هیجانی برگرفته از نظر بار آن می پردازد و سپس از میان پانزده مؤلفه معرفی شده، مؤلفه مسئولیت اجتماعی را به صورت موردی انتخاب می کند تا در متن کتاب های قرآن و عهد جدید به صورت تطبیقی به بررسی آن بپردازد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که در هر دو کتاب به این مؤلفه توجه شده است. توصیه های الهی در قرآن و شخص پیامبر(ص) دیده می شود و در عهد جدید مسئولیت اجتماعی را در گفتار و رفتار حضرت عیسی(ع) و پولس می توان مشاهده کرد.

پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه لاکلا و موفه به بررسی گفتمان خداوند متعال در مقابل مخالفان در سوره انعام می پردازد؛ لذا ابتدا داده ها بر مبنای نظریه داده- بنیاد کدگذاری گردید سپس بر اساس این نظریه تحلیل شد. بررسی داده ها نشان می دهد که گفتمان خداوند با دال مرکزی «توحید» در تقابل با گفتمان مخالفان با دال مرکزی «شرک» قرار می گیرد. مخالفان به منظور حفظ هژمونی و قدرت خود اقدام به طرد و حاشیه رانی گفتمان خداوند از طریق ایجاد شک و دودلی، بهانه جویی و نافرمانی می کنند اما خداوند، در مقابل، از طریق برجسته سازی گفتمان خود به بازنمایی هژمونی خود می پردازد. نتایج پژوهش نشان می دهد خداوند مدلولی است مقتدر که در کنار دال شناور «مهربان بودن»، «عقاب دهنده» نیز هست. در نظام معنایی گفتمان خداوند برخی از دال ها مانند دال شناور «یکتا بودن» در تضاد با دال محوری گفتمان مخالفان در بازنمایی گفتمان هژمونیک خداوند نقش عمده ای را ایفا نموده اند.

بان فارسی و به ویژه تحولات آن از فارسی میانه تا فارسی دری، افزون بر مطالعات ادبی و زبان شناسی، نیازمند مطالعه تاریخی و هویتی است. شناخت عوامل تاریخی و سیاسی مؤثر بر حفظ زبان فارسی از سوی ایرانیان و جایگزین نکردن زبان عربی به جای آن، و درعین حال، بهره جستن از الفبای عربی برای ارائه مکتوب آن، نیازمند بازخوانی بستر تاریخی تحولات زبانی ایرانیان، به خصوص در سده های نخست هجری است. در آن دوران، ایرانیان در زندگی روزانه خود شاهد رویارویی دو زبان فارسی پهلوی و زبان عربی بودند و زبان عربی به عنوان زبان دین و دنیای آن روزگاران، می رفت تا به زبان نخست ایرانیان تبدیل شود. پژوهش حاضر، با روش تحلیلی و بهره بردن از منابع کهن و جدید، کوشیده است این موضوع را بررسد. یافته های پژوهش، نشان می دهد که شرایط تاریخی از یک سو، و انگیزه هویت یابی ایرانیان در برابر اعراب مسلمان از سوی دیگر، کمک کرد تا از درون این چالش، زبان جدیدی به نام فارسی دری زاده شود و در ادامه، به پناهگاه اصلی هویت ایرانیان مبدل گردد. با رسمیت یافتن این زبان بود که هویت ایرانیان نیز از دیگر اقوام تمایزی بیشتر یافت.

مسئله اصالت وجود و اعتباریت ماهیت، یکی از مهم ترین مباحث فلسفه اسلامی و زیربنای بسیاری از مسائل حکمت متعالیه و مرز بین فیلسوفان اسلامی و غرب می باشد که طرح آن به عنوان یکی از پایه ها و مبانی فلسفه اسلامی، از ابتکارات و افتخارات صدرالمتألهین است. در عصر حاضر، در تفسیر اصالت وجود صدرالمتألهین اختلاف است؛ به طوری که برخی هم مفهوم ماهوی را حقیقتاً و بالذات قابل صدق بر واقعیت خارجی می دانند و هم واقعیت خارجی را از سنخ ماهیت می دانند، یعنی علاوه بر صدق حقیقی مفهوم ماهوی بر خارج، به عینیت خارجی ماهیت قائل اند و در عین حال آن را با اعتباریت ماهیت منافی نمی دانند. برخی نه به عینیت ماهیت قائل اند و نه حتی مفهوم ماهوی را حقیقتاً و بالذات قابل صدق بر واقعیت خارجی می دانند. برخی نیز به عینیت ماهیت قائل نیستند، اما مفهوم ماهوی را حقیقتاً و بالذات بر واقعیت خارجی صادق می دانند؛ یعنی، بعضی ماهیت را حد وجود دانسته، بعضی تصور و خیال الوجود و بعضی عین و متن وجود. پژوهش حاضر به بررسی برداشت عینیت از ماهیت پرداخته با عنوان تفسیر عینیت از آن یاد کرده است و با روشی توصیفی- تحلیلی، و با هدف تبیین اصالت وجود صدرایی، به بررسی یکی از مبانی تفسیر عینیت از اصالت وجود صدرایی پرداخته است. در تفسیر عینیت، وجود با ماهیت مقایسه شده و احکام وجود به ماهیت نسبت داده شده است و یکی از مبانی که توانسته اجازه چنین مقایسه نادرستی را صادر نماید، متفاوت بودن معنا از مفهوم و مصداق، در دیدگاه صاحب تفسیر عینیت است. نوشته پیش رو مبنای مذکور را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که: 1. «موجود» مشترک در دو اصطلاح «صدق بالذات» و «هویت خارجی» است و بنابر اصالت وجود، هرچند موجود به اصطلاح اول (صدق بالذات) بر «ماهیت» صادق است، ولی موجود به اصطلاح دوم (هویت خارجی) بر آن صدق نمی کند، ولی هر دو اصطلاح موجود، بر «وجود» صادق است. 2. در تفسیر عینیت از موجود به معنای اول بودن ماهیتْ، به موجود به معنای دوم بودن ماهیتْ رسیده است و حال آنکه جایگاه ماهیت فقط ذهن است و شیئیت آن فقط مفهومى بوده و شأن آن فقط حکایت از واقعیت خارجى است و سهم آن از واقعیت خارجى فقط صدق حقیقى بر آن و اتحاد با آن است (موجود به معنی اول)، نه اینکه خودِ همان واقعیت خارجى باشد (موجود به معنی دوم). 3. تفاوت بین مفهوم، معنی و مصداق، صحیح نیست؛ زیرا معنا، مصداق نبوده و همان مفهوم است و اختلاف آنها اعتباری است. 4. تفاوت بین مفهوم، معنا و مصداق، بر طبق دستگاه تفسیر عینیت نیز نمی تواند صحیح باشد؛ زیرا بر طبق دستگاه تفسیر عینیت، معنا به مصداق رجوع می کند و نمی توان آن را امری جدای از مصداق در نظر گرفت. 5. «مفهوم» از آن جهت که «کلی» است، حیث حاکویت دارد و حاکی است و از این جهت که به وجودی عینی و شخصی «موجود» است، همواره محکی است و در تفسیر مذکور این دو حیث های مفهوم به عنوان دو امر جدای از هم انگاشته شده است.

یهدف هذا المقال إلى دراسه دور الدیمقراطیه الدینیه فی تعزیز خطاب المقاومه فی عصر العولمه بالاستفاده من نظریه تحلیل الخطاب عند لاکلو وموف. تُعَدّ الدیمقراطیه الدینیه -بوصفها نظامًا سیاسیًا واجتماعیًا فی المجتمعات الإسلامیه- استراتیجیهً فعّاله لتعزیز الإراده الجمعیه وتهیئه الظروف اللازمه لتحقیق الحقوق الأساسیه للإنسان والدفاع عن الاستقلال الثقافی. هذا النمط من الأنظمه یمکن أن یشکّل أرضیهً لتعزیز الهویه الدینیه والقیم الثقافیه، کما یساهم فی نشر العداله الاجتماعیه وحقوق الإنسان من منظور دینی. وتُظهر نتائج الدراسه أنّ خطاب الدیمقراطیه الدینیه قادر على إضفاء الشرعیه على خطاب المقاومه وتقویه الهویه الوطنیه والدینیه فی مواجهه عملیات صناعه الآخر. ومن خلال الترکیز على القیم الثقافیه والدینیه للمجتمع، تستطیع الدیمقراطیه الدینیه أن تدعم المشارکه الفاعله للشعب فی العملیات السیاسیه والاجتماعیه، وأن تُعزّز الهویه الجماعیه والمقاومه إزاء الهیمنه الثقافیه الغربیه ومواجهه الهیمنه الثقافیه للاستکبار العالمی. إنّ التوازی والتقاطع بین خطابَی الدیمقراطیه الدینیه والمقاومه یوفّران أرضیات للتضامن الاجتماعی والتقارب، وللهویه الدینیه، والعداله الاجتماعیه، وحقوق الإنسان، والمشارکه السیاسیه، بما یُظهر الدور التعزیزی للدیمقراطیه الدینیه فی استمراریه وانتشار خطاب المقاومه.

تناولت هذه المقاله العلاقه بین الدیمقراطیه والمبادئ الإسلامیه من خلال تحلیل نظام ولایه الفقیه فی إیران، وهو موضوع یکتسب أهمیه خاصه فی ظل الجدل القائم حول مدى توافق النظام السیاسی الإیرانی مع مبادئ الدیمقراطیه الحدیثه. تکمن الإشکالیه فی کیفیه الجمع بین المبادئ الإسلامیه مثل البیعه والشورى، والمفاهیم الدیمقراطیه مثل المشارکه الشعبیه وفصل السلطات. تهدف هذه الدراسه إلى تحلیل دور ولایه الفقیه فی تعزیز الدیمقراطیه الدینیه، توصلت الدراسه إلى أن نظام ولایه الفقیه یعکس نموذجاً یجمع بین الدیمقراطیه الشعبیه والمبادئ الدینیه، مما یحقق توازناً بین حاکمیه الله وحقوق الأمه فی المشارکه السیاسیه. وأن البیعه فی الإسلام تشبه الانتخابات الحدیثه فی اختیار القائد، وأن الشورى فی الإسلام تعد آلیه رقابیه تساهم فی منع الاستبداد.  تم اتباع المنهج التحلیلی المقارن، الذی جمع بین دراسه النصوص الدینیه الإسلامیه والنظم السیاسیه الحدیثه.

سوره عصر یکی از سوره های مکی قرآن کریم است که در جزء سی ام قرار دارد و به طور مختصر و مفید به راه های دستیابی انسان به سعادت و رستگاری اشاره می کند. اهل سنت و شیعه با استفاده از منابع و روایات مختلف، تفاسیر متفاوتی از این سوره ارائه داده اند. بر اساس تفسیر اهل سنت، سوره عصر بر اصول معروف مانند ایمان، عمل صالح، توصیه به حق و بهره مندی از صبر و استقامت تأکید دارد و بیانگر اهمیت عمل به معروف و نیکی در راستای سعادت دنیوی و اخروی است. در مقابل، تفسیر شیعه این سوره را به موضوع امامت مرتبط می داند و معتقد است که سوره عصر به وعده های الهی در خصوص ظهور امام مهدی (عج) اشاره دارد. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تطبیقی، روایات موجود در منابع شیعه و اهل سنت ذیل سوره عصر با یکدیگر مقایسه شدند تا شباهت ها و تفاوت های موجود در این روایات و نقاط تمایز و اشتراک آن ها مشخص شود. نتایج تحقیق نشان داد که تفاوت تفسیر سوره عصر در اهل سنت و شیعه ناشی از تفاوت دیدگاه ها در خصوص جانشینی پیامبر و رهبری امت اسلامی است. اهل سنت این سوره را به عنوان تذکری عمومی برای ایمان و عمل صالح می بینند؛ درحالی که شیعه آن را مرتبط با امامت و ظهور امام مهدی (عج) تفسیر می کند.

نزد صاحبان نظریه ی ضرورت بالقیاس، تبیین ماهیت جملات اخلاقی با حل مسأله ی «هست و باید» هیوم، دو امر در هم تنیده است و پرداختن به یکی، عین پرداختن به دیگری است. این نظریه در راستای دست یابی به موارد بسیار مهمی در اخلاق، همچون کلیت، قطعیت، واقع گرایی، مطلق گرایی و داشتن معیار برای ارزیابی نظام اخلاقی مطرح شده است؛ لذا نگاهی نقادانه به این نظریه از اهمیت به سزایی برخوردار است. مقصد و مقصود مقاله ی حاضر ارزیابی نظریه ی ضرورت بالقیاس، هم در تبیین ماهیت جملات اخلاقی و هم در حل مسأله ی هیوم است. رویکرد نویسندگان دارای دو مرحله است؛ در مرحله ی اول مبناهایی برای ارزیابی یک نظریه، در حل مسأله ی «هست و باید» ارائه می شود؛ مرحله ی دوم با ارائه چهار نقد(مبتنی بر مبانی مطرح شده در مرحله ی اول) حول ابهامات و مبانی این نظریه انجام می پذیرد. به عقیده ی صاحبان مقاله، چهار نقد بر نظریه ی ضرورت بالقیاس وارد است:1- دور و تسلسل؛ 2- ناسازگاری با وظیفه گرایی؛ 3- مصادره به مطلوب؛4- انکار بدیهیات اخلاقی.روش مورد استفاده در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی از نوع استنتاجی و به سبک مساله محور است.

ملاصدرا در صدد تبیین عقلی ماهیت وحی و گشودن چشم اندازه عقلانی برای فهم این رویداد است؛ پرسشِ فیلسوف از حقیقت وحی تلاشی است برای فهم پذیر ساختن آن و قرار دادن خاستگاه دین در افق عقل انسانی؛ وحی فرایندی کاملاً عقلانی تلقی می شود و خرد یگانه بنیاد واقعی و حقیقی آن اعلام می گردد. ملاصدرا باتوجه به نظام فکری خود وحی را نیز دارای مراتب مختلف عقلی، مثالی و زبانی و بصری میداند و باور دارد نبی برای دریافت وحی از امتیازات خاصی مانند قوه حدس، تخیل و متصرفه قوی بهره مند است. از این رو، نبی با دریافت حقایق عقلی در مرتبه مثال منفصل وجود مثالی آن حقایق را نیز ادراک می کند ودر مرتبه حس وجود ظاهری وحی را در قالب اصوات و حروف استماع می کند، حتی فرشته وحی را نیز به صورت چهره انسانی مشاهده می کند. مطابق نگاه ملاصدرا همه این دریافت ها انشاء نفس خود نبی است و حالت حلولی ندارد، بلکه صدوری است. آیت الله جوادی به مثابه شارح حکمت صدرایی سعی دارد به بسیاری از پرسش ها و مسائلی که در دوران جدید در رابطه با وحی مطرح شده است، پاسخ دهد.

سرمایه ی انسانی بایسته یکی از مهم ترین مسائل مدیریت منابع انسانی است. تشریح مطلوب آن از منظر اسلام، و در نوع خاص از دیدگاه امیرالمؤمنین علی (ع) به عنوان پیشوا و ابر مدیر جامعه ی اسلامی ونیز برای درک و تولید علم دینی لازم و ضروری است. پژوهش حاضر، به منظور کشف و تبیین ساختارمند سنجه های گزینش نیروی انسانی از منظر قرآن با تأکید بر منظومه ی فکری «أعلَمُ الاُمه»، باهدف کاربردی سازی آموزه های دینی در دانش مدیریت و گام برداری در راستای تولید علوم انسانی اسلامی سامان یافته است. در این اثر مجموعه معارف وحیانی و فرمایشات علمی و سیره ی عملی «خیرالبشر» در حوزه ی مسئله با عنایت به محدودیت ها «مقاله ی علمی» با روش توصیفی- تحلیلی و با نگاه کاربردی و ماهیت نظریه پردازی سامان یافته است. مطالعات نشان می دهد مجموعه شاخص های مرتبط با مسئله از منظر مدنظر بر سه شاخه ی فردی، گروهی و سازمانی، قابل دسته بندی است و در این اثر تنها به سنجه های فردی و گروهی پرداخته شده است. یافته ها حاکی از آن است که در عرصه ی بینش و منشِ فردی، تعیین کننده ترین سنجه ها مرتبط با امور اعتقادی، اخلاقی، حق پذیری، رازداری، ضابطه مداری، امانت داری و تعهدمندی  است.

آیات ۱۵۱تا ۱۵۳ سوره انعام، به عنوان وصایای بنیادین و «محکمات» قرآنی، رهنمودهای اقتصادی مهمی ارائه می دهند؛ امّا با وجود توجه مفسران و مؤلفان کتب فقه القرآن نسبت به آنها، ارائه تحلیلی نظام مند در مورد آن ها برای تبیین بنیان های یک نظام اقتصادی عدالت محور، کمتر کاویده شده است. این پژوهش با هدف استخراج و تبیین اصول اقتصادی این آیات، به ویژه در مقابله با فقر، مدیریت مال یتیم، و عدالت در معاملات، در پی پاسخ به این سؤال اصلی است که آیات مذکور چه مبانی و راهکارهای عملی برای نظام اقتصادی عادلانه و منطبق با «صراط مستقیم» ارائه می دهند؟ با رویکرد تفسیری-تحلیلی و روش تحلیل محتوای کیفی متون تفسیری و آثار فقه القرآن، نتایج نشان می دهد آیات مذکور، ضمن تحریم قتل فرزندان از بیم فقر (إملاق) با تأکید بر رازقیت الهی، بر لزوم حفاظت و رشد مال یتیم «بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ» تا بلوغ و رشد عقلی و وجوب رعایت کامل و عادلانه کیل و میزان «بِالْقِسْطِ» در مبادلات تأکید دارند. همچنین، ضرورت عدالت در گفتار (وَلَوْ کَانَ ذَا قُرْبَى) و وفای به عهود (از جمله قراردادهای اقتصادی) به عنوان ارکان اعتماد و سلامت روابط اقتصادی تبیین شده است. تحلیل آیه ۱۵۳، این رهنمودها را جزء لاینفک «صراط مستقیم» و التزام به آن ها را مسیر دستیابی به تقوا و زیربنای نظام اقتصادی عادلانه معرفی می کند.

از جمله پیامدهای جنگ میان مسلمانان و غیرمسلمانان، سلطه بر اموال و غنائم جنگی آنان است که سلطه یادشده گاه با جنگ و غلبه و گاه بدون جنگ و با مصالحه حاصل می شود. مالکیت بر غنائمی که بدون جنگ و غلبه به دست می آید، اختصاص به حکومت اسلامی دارد؛ اما در مورد غنایم به دست آمده از راه جنگ این پرسش اساسی وجود دارد که مالکیت این غنایم به چه کسی اختصاص دارد؟ روش پاسخ به این سؤال بر اساس تحلیل و توصیف نظریات ارائه شده در این زمینه است. آرای متفاوتی میان فقیهان اسلامی در این مورد مطرح است. برخی فقیهان غنائم یادشده را در صدر اسلام متعلق به رسول خدا(ص) دانسته و سپس از نسخ این حکم پس از آن حضرت سخن به میان آورده اند. بر پایه دیدگاهی دیگر، همه غنائم یادشده به جز خمس آنها به جنگجویان تعلق دارد. دیدگاه سوم که به مشهور فقیهان امامیه و برخی فقیهان اهل سنت انتساب دارد، آن است که اموال غیرمنقول از این غنائم، متعلق به عموم مسلمانان و غنائم منقول به جز خمس آنها ملک جنگجویان است. دیدگاه دیگر آن است که همه غنائم اعم از منقول یا غیرمنقول به حاکم اسلامی تعلق دارد. یافته ها و نتایج تحقیق نشان می دهد که دیدگاه اخیر با مجموع آیات قرآن، روایات و سیره رسول خدا(ص) در جنگ ها سازگاری بیشتری دارد، ازاین رو در این پژوهش ضمن بررسی و نقد دیدگاه های دیگر، دیدگاه اخیر با استناد به ادله متعدد به اثبات رسیده است.

در شرایطی که جوامع اسلامی با جنگ های نرم مواجهند، بررسی الگوهای مقاومت نرم برای یافتن راهبردهای کارآمد، ضرورتی انکارناپذیر است. دوران امام سجاد علیه السلام شدیدترین دوره استبداد و جنگ ترکیبی امویان علیه اسلام اصیل بود. امتداد یافتن نهضت امام حسین علیه السلام پس از آن مبارزه سخت، نیازمند بهره گیری نوآورانه از فرصت ها بود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع تاریخی، به این سؤال پاسخ می دهد که امام علیه السلام در آن شرایط از چه الگویی برای جهاد تبیین بهره بردند؟ یافته ها نشان می دهد امام علیه السلام با انتقال مبارزه به عرصه نرم، از راهبردهایی چون «بازسازی مفاهیم دینی»، «کادرسازی پنهان» و «ارائه منشور حقوقی- اجتماعی» استفاده کردند. ایشان در حوزه ابزار نیز از کنش های فردی و عبادی، به ویژه دعا برای انتقال معارف بهره بردند. این پژوهش نتیجه می گیرد که الگوی جهاد تبیین امام سجاد علیه السلام در بستر راهبرد تقیه، مدلی هوشمندانه، آگاهانه، احیاگرانه و مبتنی بر ترکیب خطرپذیری و احتیاط بود که توانست هسته تفکر شیعی و اسلام ناب را در یکی از سخت ترین بحران های تاریخی حفظ کند و زمینه را برای نهضت علمی امام باقر و امام صادق علیهم السلام فراهم آورد. این الگو می تواند یک نقشه راه عملی باشد برای کنشگران فرهنگی در مواجهه با چالش های مختلف امروزی.

یعدّ النقد الثقافی من أهمّ مراحل نضج النقد بتوجیهه الأنظار نحو القضایا والتحدیات الّتی صادفها الإنسان فی بؤره تطوّرات العهد الحدیث والّتی لایستثنی منها الأدب. نظریّه الأنساق الثقافیّه تبحث عن علاقه الأنساق المضمره والمتجذّره فی ثقافه الإنسان والأدب، وهی من أهم فروع النقد الثقافی الّتی وجّه عبد الله الغذّامی الأنظار إلی مکانتها فی الثقافه العربیّه. خماسیه مدن الملح لعبد الرحمن منیف من أهمّ السردیات العربیه التی استطاعت أن تقدّم صورهً عن العلاقه الجدلیّه بین العربی والغربی، حیث تناول هذا العمل الأدبی قضایا ثقافیّه واجتماعیّه مهمّه لا یسهل سبر غورها إلّا من منظار النّقد الثقافی. حاول هذا المقال أن یتناول الأنساق الثقافیه الغربیه المثیره للجدل فی خماسیّه مدن الملح ومواجهه الأنساق الثقافیه العربیّه لها، کما أنّ الباحثین توقّفوا عند موقف الشخصیات العربیه وأنساقها من الطوابع الثقافیه للآخر، وفقاً للمنهج الوصفی التحلیلی، وارتکازاً على التحلیل النقدی الثقافی والإطار العام لنظریّه الأنساق الثقافیّه لعبد الله الغذامی. تکمن أهمیه دراسه خماسیّه مدن الملح من هذا المنظور فی التقابل العربی والغربی الذی کوّن حبکه الروایه، التقابل والصراع المتجذّر فی الواقع والذی یحکی عن الأزمات والصراعات الجدیّه التی باتت تعانی منها البلدان العربیّه فی مواجهتها مع الآخر. یهدف هذا البحث إلی الکشف عن أهمّ الأنساق الثقافیه الغربیّه الأکثر تفاعلاً وجدلیّه من منظور العربی، وکذلک کیفیه ظهور موقف الشخصیات العربیه وأنساقها بالنسبه إلى الطوابع الثقافیه للآخر. یحکی قسم من نتائج هذا البحث أن النسق التکنولوجی الغربی فی مواجهته النسق الأسطوری المضمر وکذلک النسق الاجتماعی الحداثی الغربی فی لقائه مع النسق البدوی أهم الأنساق الثقافیه الغربیه المثیره للجدل، إذ فُسّرت الأنساق التکنولوجیّه حسب الأنساق الأسطوریه المضمره للعربی والّتی کشفت عن مدی دور الأنساق الأسطوریه البارز فی الثقافه العربیه، کما أنّ الأنساق البدویه حاولت تفسیر الأنساق الاجتماعیه الحداثیه للغربی. هذا وإنّ نظره العربی إلى الآخر الغربی لم تکن نظره استطلاعیه استکشافیه، بل ظهرت محاولات تفسیر الأنساق الغربیه بواسطه الشخصیات العربیه حرصاً على الأنساق الثقافیه العربیه المضمره وحفاظاً على سلامتها أمام الآخر.

با مطالعه رویکردهای کلامی و فلسفی محرز می شود که متکلمان و حکمای اسلامی تبیینات متفاوتی از «معیّت» حق تعالی با خلق ارائه داده اند. اشاعره با توجه به مبانی خود، معیّت وجودی حق تعالی و مخلوقات را بر نتابیده و با ارائه تفاسیر مختلف از معیّت در آیه شریفه «و هوَ مَعَکُمْ أَیْنَ ما کُنْتُمْ»، نوعِ معیّت را معیّت علمی دانسته اند. حال آنکه از منظر ملاصدرا در این آیه شریفه هم معیّت علمی قابلیت طرح دارد و هم معیّت وجودی. متکلمان در تبیین معیّت علمی حق تعالی، از براهین اتقان صنع و برهان قدرت و اختیار بهره می گیرند. آن ها اغلب معیّت علمی خداوند را فرع بر قدرت او می دانند. در حالی که بر مبنای اصول حکمت متعالیه، معیّت فرع بر وجود و وجود نیز با علم مساوق است. معیّت علمی حق تعالی هم بر مبنای اصالت وجود وحدت تشکیکی و هم بر مبنای اصالت وجود وحدت شخصی، قابل تفسیر است. ملاصدرا در تبیین معیّت قیومیه حق تعالی با دیگر وجودات هستی، از قاعده بسیط الحقیقه و وجود رابط معلول و روایات دینی بهره می گیرد و رابطه نفس و بدن را بهترین مثال برای تقریر معیّت حق تعالی ذکر می کند. در این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی سعی بر این است که به بررسی و تحلیل آیه شریفه «و هوَ مَعَکُمْ أَیْنَ ما کُنْتُمْ» از دیدگاه اشاعره و ملاصدرا پرداخته شود و نقاط اشتراک و افتراق آن ها در این زمینه تبیین گردد. ملاصدرا در تبیین معیّت مطرح در این آیه شریفه، به معیّت علمی مطرح در اقوال متکلمان بسنده نمی کند، بلکه با طرح معیّت وجودی و قیومی، رابطه حق با خلق را تبیین می کند. بر مبنای احاطه قیومی، معلول خالی از وجود علت نیست و علت نزدیک تر از معلول به ذات معلول است.

السِّیمیولوجیا هی علم تقصّی معانی النَّصِّ والکشف عن الدَّلالات العمیقه التی تحتویها مفردات النصّ وتراکیبه. أسَّسها وأرسی أصولها فی العصر الحدیث فردیناند دی سوسیر وتشارلز ساندرز بیرس. وقد خرجت من بطن هذا العلم منهجیَّات شتَّی تمنح النَّاقد آلیات تعینه علی فهم النَّصِّ واستیعاب مکنوناته. وأحد أهمِّ هذه المنهجیَّات المنبثقه عن هذا العلم منهجیَّه مایکل ریفاتیر التی تعالج النَّصَّ عبر قراءتین اثنتین: الأولی تعرف بالقراءه الاکتشافیَّه یتطرَّق فیها إلی القضایا التی تمتُّ بصله إلی ظاهر النَّصِّ. أمَّا فی القراءه الثَّانیه التی تُدعی الارتجاعیَّه فَیفکّ فیها النَّاقد شفرات النَّصِّ وغموضه حتَّی یحدّد معناه.  کما أنه فی هذه القراءه الأخیره یناقش مفاهیم من مثل المنظومات الوصفیَّه والتَّعابیر المتراکمه والهیبوغرام والماتریس البنیوی. تهدف هذه الدِّراسه، عبر المنهج الوصفی – التَّحلیلی وبالاعتماد علی منهجیَّه ریفاتیر، إلى دراسه قصیده «بکائیَّه إلی شمس حَزیران» للشَّاعر عبد الوهَّاب البیاتی التی یکثر فیها من السُّخریَّه ویفضح زَیف الحکام والمحتالین. ومن أهمِّ ما توصَّلت إلیه من نتائج هو أنَّه: فی القراءه الأولی یستخدم الشَّاعر التَّقدیم والتَّأخیر لبیان مدی اهتمامه ببعض المعانی کما أنَّه یوظِّف المجاز بشکلَیه: المرسل والاستعاری لبثِّ الإثاره والحماس فی النَّصِّ. وأمّا فی القراءه الارتجاعیَّه فاتَّضح أنَّ التَّراکمات تتمحور حول مواضیع (التشرد والدمار) و(التناحر والحزازات) و(الإدعاءات الفارغه) و(النفاق والتخاذل) والمنظومات الوصفیَّه تتطرَّق إلی مفاهیم من قبیل: (حرب الکلمات) و(المسؤولین) لیصل عبر هذه القضایا إلی الهیبوغرام ثمَّ الماتریس البنیوی اللذَین یشکلان الشَّبکه المعنویَّه للنَّصِّ.