درخت حوزه‌های تخصصی

بحران های قرن ۲۱ سلامت روان افراد، به ویژه دانش آموزان را به صورت جدی تهدید می کند و اتخاذ راهکارها ی مختلف برای ارتقا ی سواد سلامت روان آنان ضروری می نماید. هدف پژوهش حاضر، بررسی میزان توجه کتاب ها ی درسی علوم تجربی دوره دبستان به مؤلفه ها ی سواد سلامت روان بود. این کتاب ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی جهت دار تحلیل شدند. متن کتاب ها به نرم افزار مکس کیودا وارد شد و با استفاده از ابزاری متشکل از چهار مؤلفه سواد سلامت روان، یعنی «کسب و ارتقا ی سلامت روان»، «درک اختلالات شایع روان»، «پرهیز از انگ زدن» و «ارائه و جلب حمایت»، به صورت قیاسی و استقرایی کدگذاری شدند. جامعه آماری و نمونه برابر و صفحه واحد تحلیل بود. یافته ها نشان داد از مجموع ۶۷۲ صفحه کتاب ، در ۲۴۹ صفحه به مؤلفه ها ی سواد سلامت روان توجه شده است. از میان چهار مؤلفه «سواد سلامت روان»، مؤلفه «کسب و ارتقا ی سلامت روان» با ۱۸۶ فراوانی (۷۰/٪۷۴) پرتکرارترین مؤلفه بود که البته در میان خرده مؤلفه ها ی مختلف آن، به خرده مؤلفه ها ی «پرهیز از مصرف الکل و دخانیات» و «شناخت تغییرات عملکرد مغز» در هیچ یک از کتاب ها توجهی نشده بود. به دو مؤلفه «درک اختلالات شایع روان» و «پرهیز از انگ زدن» نیز در هیچ صفحه ای توجه نشده بود. کتاب ها ی درسی علوم تجربی به دلیل قرابت آن با موضوع سلامت، سواد سلامت روان دانش آموزان را افزایش می دهند. پیشنهاد می شود مؤلفان این کتاب ها در کنار متخصصان سلامت روان، به تلفیق مؤلفه ها ی سواد سلامت در کتاب ها اقدام کنند.

هدف از پژوهش حاضر، تدوین الگوی برنامه درسی تربیت اقتصادی مبتنی بر کارآفرینی برای دوره اول متوسطه بوده، روش تحقیق کیفی بود. جامعه آماری شامل مقالات و پژوهش های علمی، طرح های پژوهشی سازمان ها، تحقیقات خبرگان، کتب مرتبط تالیفی و پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد و دکتری مراکز آموزش عالی و بخشنامه های موجود در وزارت آموزش و پرورش، برای بررسی متون و متخصصان برنامه درسی، مؤلفان کتب درسی، برنامه ریزان وزارت آموزش و پرورش و متخصصان تربیت اقتصادی و کارآفرینی برای مصاحبه بود که 35 متن و با روش نمونه گیری گلوله برفی تعداد 15 خبره انتخاب شد. برای تحلیل داده ها، از روش تحلیل محتوای استقرایی با کدگذاری اولیه، محوری و ثانویه استفاده گردید. برای تعیین روایی و پایایی، از بازنگری و بازبینی خبرگان و توافق درون موضوعی، استفاده گردید. طبق نتایج، در الگوی پژوهش، عنصر «هدف»، دارای پنج مولفه، عنصر «محتوا»، دارای هفت مولفه، عنصر «روش های تدریس»، دارای شش مولفه و عنصر «ارزشیابی»، دارای پنج مولفه تعیین شد.

هدف از پژوهش حاضر طراحی مقیاس رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی کودکان از تولد تا دو سالگی و بررسی روایی و پایایی آن بود. روش پژوهش توصیفی از نوع روانسنجی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه کودکان 1 تا 24 ماهه شهر مشهد در سال 1403 بودند که از بین آنها 350 نفر (197 دختر و 153 پسر) به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار تحقیق شامل مقیاس محقق ساخته مقیاس رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی کودکان از تولد تا دو سالگی بود. روایی صوری و محتوایی مقیاس با استفاده از شاخص نسبت روائی محتوا(CVR) ، روایی سازه ای آن از طریق انجام تحلیل عامل اکتشافی، برای اطمینان از پایایی ابزار نیز از ضریب آلفای کرونباخ و نرم افزار SPSS نسخه 26 استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی با استفاده از چرخش مستقل واریماکس، دو عامل مستقل رشد شناختی و رشد هیجانی- اجتماعی را معرفی کرد که بر روی هم 653/28 درصد کل واریانس متغیرها را تبیین می کردند. مقدار ضریب آلفای کرونباخ در بررسی پایایی عوامل دو گانه مقیاس به ترتیب برابر با 82/0، 78/0 و برای کل مقیاس 89/0 به دست آمد. با توجه به خصوصیات رفتارسنجی مطلوب مقیاس رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی کودکان از تولد تا دو سالگی می توان از این ابزار برای کاربردهای تحقیقاتی و بالینی استفاده کرد.

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی بسته آموزشی رفتارهای مدنی تحصیلی بر بهبود رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت تحصیلی در دانش آموزان دختر انجام شد. روش پژوهش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری یک ماهه بود. جامعه ی موردمطالعه در این پژوهش تمام دانش آموزان دختر مدارس دوره ی دوم متوسطه شهر مهاباد در سال تحصیلی 1403-1402 بودند که تعداد 30 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (15 نفر آزمایش و 15 نفر کنترل) گمارده شدند. ابزار اندازه گیری در این پژوهش پرسشنامه رفتارهای سبک زندگی تحصیلی ارتقاء دهنده صالح زاده و همکاران (1396) بود. گروه آزمایش 10 جلسه ی (هر هفته 2 جلسه) 75 دقیقه ای تحت بسته ی آموزشی مبتنی بر رفتارهای مدنی تحصیلی قرار گرفت و گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکرد. تجزیه و تحلیل داده های آماری با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و با نرم افزار SPSS نسخه ۲3 صورت گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد که آموزش بسته رفتارهای مدنی تحصیلی بر رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت تحصیلی در دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه اثربخش است (001/0p<). نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده از این پژوهش، پیشنهاد می شود که بسته آموزشی رفتارهای مدنی تحصیلی در کنار سایر مداخلات روانشناختی به عنوان یکی از روش های مؤثر در بهبود رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت تحصیلی در دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه بکار گرفته شود.

هدف مقاله حاضر، بررسی دلالت های فلسفی کاربرد هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری است. در این پژوهش، روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است و ابزار گردآوری اطلاعات به صورت فیش برداری از کتب، مقاله و سایر اسناد علمی است. یافته های تحقیق نشان می دهد که کاربرد هوش مصنوعی در آموزش، مسائل و دلالت های فلسفی گسترده ای را به همراه دارد؛ چراکه استفاده از هوش مصنوعی در آموزش توسط معلمان و دانش آموزان، نه تنها یک چالش فنی، بلکه یک پرسش فلسفی عمیق و بنیادی است. این موضوع شامل جنبه های معرفت شناختی و انسان شناختی گوناگونی می شود، از جمله: تعریف و ماهیت دانش و یادگیری در انسان و سیستم های هوش مصنوعی، شیوه های بازنمایی دانش و پردازش اطلاعات توسط این دو، مفهوم اصالت دانش و معرفت، منابع معرفت و شناخت در انسان و هوش مصنوعی، تفاوت های بنیادین در فرایندهای شناختی میان آن ها و نقش های متحول شده معلم و متربی در فرایند یادگیری. چالش های فلسفی پیرامون اصالت دانش تولیدشده توسط هوش مصنوعی، وابستگی زیادی به تعریف ما از دانش و اصالت دارند و این موضوع، دیدگاه های متفاوتی را ایجاد کرده است. علاوه بر این، تفاوت های اساسی و قابل توجه در شیوه یادگیری انسان و هوش مصنوعی، نقش دانش آموزان را به مشارکت کنندگان فعال و نقش معلمان را به طراحان تجربیات یادگیری تغییر می دهد. ازاین رو، بررسی این مباحث و مسائل فلسفی پیچیده برای طراحی و پیاده سازی موفقیت آمیز سیستم های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی ضروری است تا بتوانیم از اثرات مثبت این فناوری در ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری بهره مند شویم.

بی شک علوم تجربی، به خصوص فیزیک، یکی از مهمترین دستاوردهای بشر است. اما، شمار اندکی از افراد جامعه از سازوکار واقعی و نحوه انجام فعالیت های علمی آگاهی دارند. یکی از دلایل این عدم آگاهی، عدم توجه کافی به «ماهیت علم» در آموزش علوم است. این مقاله که به روش کتاب خانه ای و تحلیلی تالیف شده، به موضوع ماهیت علم و رویکرد مناسب ارائه و آموزش ماهیت علوم بویژه در درس فیزیک می پردازد. ارائه ماهیت علم در قالب تعدادی مولفه، رویکرد استاندارد و جافتاده ای است که با عنوان رویکرد توافقی (مولفه ای) شناخته شده است. اما، این رویکرد با نقدها و کاستی هایی روبه رو شده است. در مواجهه با این نقدها، رویکرد شباهت خانواگی ارائه گردیده است. با توجه به وجود این دو رویکرد، سوال این است که رویکرد مناسب آموزش ماهیت علم در رشته فیزیک چگونه است؟ مقاله در مورد ایرادات و مزایای این دو رویکرد بحث خواهد داشت. با توجه به بحث هایی که طرح می کنیم، نتیجه می گیریم که رویکرد شباهت خانوادگی علی رغم جامعیتی که از لحاظ نظری دارد، پیچیدگی های فراوانی به همراه دارد که اجرایی کردن آن در آموزش مقطع دبیرستان را با مشکل روبه رو می سازد. ازین رو به نظر می رسد که به منظور آموزش بهتر و منسجم تر ماهیت علم در رشته فیزیک، لازم است از همان رویکرد توافقی استفاده شود. بااین توضیح که متناسب با کاستی های رویکرد توافقی و همچنین بصیرت های رویکرد شباهت خانوادگی، مولفه های مناسب دیگری به مولفه های ماهیت علم فیزیک اضافه گردد. همچنین، به منظور تزریق بهتر این مولفه ها در محتوای آموزشی، پیشنهادی تحت عنوان «هر فصل، چند مولفه» طرح می شود.

مقدمه و هدف : پژوهش حاضر با هدف تصویرپردازی چندبعدی از شایستگی های مربیان مراکز پیش دبستانی انجام شده است. روش شناسی پژوهش : داده ها بر اساس یک طرح پژوهش کیفی از نوع فراترکیب و با استفاده از گام های هفت گانه ساندلوسکی و باروسو (۲۰۰۷) جمع آوری شده اند. انتخاب نمونه با استفاده از ملاک های پذیرش و عدم پذیرش و برنامه مهارت های ارزیابی حیاتی  صورت گرفت. منابع اولیه فارسی و انگلیسی طی سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ غربال و تعداد ۲۴ منبع برای بررسی نهایی انتخاب شد. در ادامه با استفاده از تحلیل تماتیک، کدگذاری باز و محوری انجام شد. جهت بررسی قابلیت اعتبار یافته ها از ضریب توافق بین دو کدگذار استفاده شد که مقدار 76/. به دست آمد. یافته ها : یافته های این تحلیل، شناسایی 4 بعد و ۱۱ مؤلفه بود. بعد اول شایستگی های علمی، حرفه ای و فناورانه با مولفه های (شایستگی های آموزشی و تربیتی، شایستگی های حرفه ای و مهارتی، شایستگی های تکنولوژیکی و دیجیتالی)؛ بعد دوم شایستگی های پایه ای با مولفه های (شایستگی های ورودی، شایستگی های اخلاقی و معنوی، شایستگی های حمایتی و مراقبتی)؛ بعد سوم شایستگی های روانشناختی و محیطی با مولفه های (شایستگی های روانشناختی، شایستگی های هنری و محیطی) و بعد چهارم شایستگی های فردی، اجتماعی و سازمانی با مولفه های (شایستگی های فردی و شخصیتی، شایستگی های ارتباطی و اجتماعی، شایستگی های رهبری و مدیریت) است. بحث و نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش، مدیران مراکز پیش دبستانی می بایست برای ارتقای شایستگی های مربیان خود، سالانه نسبت به ارزیابی و رتبه بندی مربیان براساس شایستگی های شناسایی شده اهتمام ویژه داشته و نسبت به برگزاری دوره های مرتبط اقدام نمایند. همچنین یافته های این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی برای تصمیم گیری سیاست گذاران، برنامه ریزان و مدیران حوزه تعلیم وتربیت در گزینش و جذب شایسته سالارانه مربیان برای مراکز پیش دبستانی مورد توجه قرار گیرد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت مطالعه و تحلیل عوامل مؤثر بر آن در میان معلمان خراسان شمالی انجام شد. در این مطالعه توصیفی-پیمایشی، 384 نفر از اعضای جامعه آماری به صورت داوطلبانه پرسشنامه ای 43 سؤالی را تکمیل کردند. تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که معلمان به طور متوسط روزانه نیم تا یک ساعت مطالعه دارند و بیشتر از منابع غیرچاپی استفاده می کنند. معلمان علاوه بر محتوای درسی، محتوای غیردرسی را نیز مطالعه می کنند که در میان آن ها موضوعات روان شناسی و تربیتی بیشترین سهم را دارند. مهم ترین انگیزه معلمان برای مطالعه، افزایش آگاهی و اطلاعات عمومی است. بین میزان مطالعه معلمان از نظر جنسیت، سابقه خدمت و مقطع تدریس تفاوت معناداری مشاهده نشد، اما بر اساس مدرک تحصیلی و محل تدریس تفاوت معناداری وجود داشت. همچنین، از دیدگاه معلمان سهم عوامل بیرونی-ساختاری در ارتقای وضعیت مطالعه بیش از عوامل درونی-شخصی است. یافته های این پژوهش می تواند به مسئولان آموزش و پرورش در تدوین برنامه های عملیاتی برای بهبود وضعیت مطالعه معلمان یاری رساند.

 آموزش نوین مهندسی در ایران، در نُه دهه ای که از آغاز آن می گذرد، فرازوفرودهایی را پشت سر گذاشته است. ازجمله تغییرات آن گسترش بی سابقه آموزش مهندسی است که از دهه 80 شمسی آغاز شد و در 1390 به اوج خود رسید. بررسی افزایش تعداد دانشجویان در کنار درصد بالای دانش آموختگان مهندسی سؤال هایی را طرح می کند؛ ازجمله: آموزش مهندسی در کشور به کجا می رود و چه فردایی دارد؟ نیاز امروز و فردای صنعت کشور به دانش آموختگان مقاطع فنی و مهندسی چقدر است؟ اعتلای آموزش مهندسی در گرو شناسایی چالش های آن و طرح راهکارهای غلبه بر آنهاست؛ امری که تنها با پژوهش های سامان یافته امکان پذیر است. در مقاله پیش رو، دستاوردهای پژوهشی درخصوص آموزش مهندسی ایران را، در سال تحصیلیِ پیش از آغاز همه گیری کرونا (96 _ 1395)، بررسی کرده ایم. بدین منظور، ضمن ارائه آمارهای مربوط به ارکان آموزش مهندسی در سال بررسی شده، چالش های آموزشی عمده شناسایی آنها و راه کارهای برون رفت از آنها را بیان کرده ایم.

مقدمه: برنامه درسی از مهم ترین عناصر آموزش عالی هستند که باید از مناسبت لازم در راستای اهداف مربوطه برخوردار باشند. این پژوهش باهدف آشکارسازی پیامدهای مربوط به راهبردهای مورداستفاده اساتید در فرایند تغییر برنامه درسی قصد شده با رویکرد نظریه داده بنیاد انجام یافته است. روش ها: مشارکت کنندگان پژوهش به تعداد 20 نفر از اعضای هیأت علمی شاغل بودند. برای نمونه گیری از رویکرد هدفمند و تکنیک نمونه گیری نظری استفاده شد. برای کفایت حجم نمونه از منطق اشباع داده ها استفاده گردید ابزار مورداستفاده برای جمع آوری داده ها، مصاحبه فردی از نوع نیمه ساختاریافته و یادداشت های عرصه بود. برای تعیین اعتبار داده ها در این پژوهش، از طریق ثبت مصاحبه ها و تأیید توصیف های نهایی توسط شرکت کنندگان و تکنیک زاویه بندی محقق استفاده گردید. متن مصاحبه ها پس از تایپ به نرم افزار MAXQDA 2020 منتقل شده و کدگذاری شدند. کدگذاری بر اساس مدل پارادایم اشتراوس و کوربین (2008) شامل سه مرحله (کدگذاری باز، محوری و گزینشی) بوده است. یافته ها: پیامدهای حاصل از این فرایند شامل پیامدهای مثبت با طبقات: پیشرفت در دستیابی به تکنولوژی و ارتباطات، توانمندسازی، ایجاد تحول و تحقق اهداف و پیامدهای منفی شامل: موانع نظام دانشگاهی، تمرکزگرایی و عدم دستیابی به کارکرد مطلوب بوده است. نتیجه گیری: با توجه به رویکرد اجرای برنامه درسی قصدشده توسط اساتید پیامدهایی حاصل می گردد. اجرای وفادارانه منجر به پیامدهای منفی و هر چه قدر به اجرای سازگارانه نزدیک می شویم پیامدهای مثبت حاصل می گردد. که این نوع اجرا مطلوب ترین نوع می باشد. بر اساس این رویکرد اساتید با عنوان مجریان فعال با برنامه درسی مواجه می شوند و برنامه را مطابق با شرایط زمینه تغییر می دهند.

زمینه و هدف: بحران و ناکارآمدی در میدان آموزش موضوعی است که طی سال های اخیر از سوی نخبگان فرهنگی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. به همین دلیل هدف اصلی مطالعه حاضر، فهم انتظارات آموزشی دانشجویان درخلال زیست دانشگاهی شان است. داده ها و روش ها: به منظور اجرای این پژوهش و دستیابی به تفسیرهای مشارکت کنندگان و تحلیل نظری آن، از نظریه داده بنیاد (رویکرد برساخت گرایی چارمز) به عنوان یکی از روش های کیفی و تفسیری بهره گرفته شد. مشارکت کنندگان پژوهش حاضر 20 نفر از دانشجویان شهر یزد بودند که با آنها مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته 75 تا 130 دقیقه ای انجام گرفت و سپس داده ها به منظور ساخت مفاهیم، کدگذاری و ارائه شد. برای قابلیت اعتماد یافته های پژوهش نیز از استراتژی مشارکت بلند مدت، بازخورد همتایان و روش کنترل اعضا استفاده شده است. یافته ها: هویت آکادمیک استاد، واچینی آموزشی و محرک های آن، بسترهای انگیزه بخش و موانع انگیزشی از مقولاتی است که در این ارتباط استخراج شد و کدهای متمرکز پژوهش عبارت بودند از: مدل تنش زا، مدل تدریس به مثابه هنر و تخصص، مدل همدلانه، فضای فیزیکی مطلوب، فضای آموزشی مطلوب، توجه به شناحت تجربی، آموزش مهارت زندگی، حوزه عاملیت، حوزه آموزشی، حوزه شغلی، ترجیح ثروت به علم، فرسایش آموزشی، چالش های اقتصادی و ناامیدی شغلی. نتیجه گیری: در میدان آموزش بخشی از انتظارات آموزشی معطوف به نقش استادی است و ماهیت تعامل بین استاد-دانشجو به سوژه اصلی رضایت یا نارضایتی دانشجویان تبدیل شده است. موانع انگیزشی نظیر مشکلات اقتصادی، ناامیدی نسبت به کسب شغل خوب و حتی سرخوردگی های آموزشی نیز انگیزه آن ها را کاهش داده است.

زمینه و هدف: ادبیات کهن فارسی به عنوان گنجینه ای از مفاهیم هویت ساز، نقش بسزایی در شکل گیری شخصیت کودکان دارد. این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر کتاب های اقتباس شده از شاهنامه، گلستان سعدی، کلیله و دمنه، و مثنوی مولوی بر مؤلفه های هویت ملی، اخلاقی، فردی، اجتماعی و عرفانی کودکان انجام شد. روش پژوهش مطالعه حاضر به روش تحلیل محتوای کمّی بر روی 15 مجموعه کتاب اقتباسی از شاهکارهای ادبی شاهنامه، گلستان سعدی، کلیله و دمنه، و مثنوی مولوی منتشرشده در دهه های اخیر مؤلفه های هویت را بررسی و تحلیل کرده است. پایایی مقوله های مورد بررسی با استفاده از ضریب پای اسکات برای مؤلفه هویتی(ملی، اخلاقی، فردی، اجتماعی، عرفانی)۰82/ تعیین شد. جامعه آماری شامل 15 مجموعه کتاب مناسب برای کودکان و نوجوانان که توسط نویسندگان ایرانی نوشته شده است. داده ها با چک لیست محقق ساخته (شامل شاخص های هویت) گردآوری و با نرم افزار SPSS تحلیل شدند. یافته ها: -شاهنامه با میانگین امتیاز ۴.۷ در هویت ملی، مؤثرترین اثر بود.-کلیله و دمنه در تقویت هویت اخلاقی (امتیاز ۴.۶) و اجتماعی (۴.۳) پیشتاز بود.-گلستان سعدی بر زبان فارسی و هویت اخلاقی (۴.۴) تمرکز داشت.-مثنوی بیشترین تأثیر را بر هویت فردی (۳.۸) و عرفانی (۳.۲) نشان داد. نتیجه گیری: ادبیات کودک، با تلفیق آموزه های اخلاقی، فرهنگی و تاریخی، چارچوبی پویا برای تربیت هویت محور فراهم می کند و می تواند به کاهش مسائل هویتی در عصر حاضر کمک شایانی نماید. ترکیب هوشمندانه داستان های بازنویسی شده از شاه نامه، گلستان سعدی،کلیله و دمنه و مثنوی، در برنامه ریزی آموزشی می تواند تمام ابعاد هویت کودک را پوشش دهد. پیشنهاد می شود کتاب های مصور با روایت های ساده شده برای گروه های سنی پایین تر توسعه یابد.

کیفیت آموزشی و پرورشی در مدارس، از عوامل کلیدی در توسعه نیروی انسانی و پیشرفت اجتماعی است. این پژوهش با هدف طراحی الگوی بهبود کیفیت آموزشی و پرورشی در مدارس متوسطه دولتی عادی استان مازندران انجام شد. روش پژوهش از نوع کیفی و با هدف کاربردی- توسعه ای بود که با مشارکت ۲۳ نفر از صاحب نظران، مدیران و معلمان صورت گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند جمع آوری و با کمک روش نظریه پردازی داده بنیاد تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بهبود کیفیت آموزشی مستلزم شناسایی و اصلاح عوامل مؤثر در این حوزه، شامل شش سازه کلیدی (شرایط علی، پدیده مرکزی، راهبردها، شرایط زمینه ای، شرایط مداخله گر و پیامدها)، در مجموع 510 گویه (کد باز)، 139 مفهوم، 4 محور (پیشران ها، موانع، محرک ها و ملزومات) و 34 مقوله است. بهبود کیفیت آموزشی و پرورشی مدارس متوسطه دولتی مستلزم اصلاحات ساختاری، مدیریتی است و اجرای راهبردهای کلان، میانی و خرد در مدارس منجر به بهبود عملکرد دانش آموزان، افزایش رضایت والدین و فرهنگیان، تحول سازمانی در محتوا، روش های تدریس و برنامه درسی در راستای نیازهای روز جامعه و بازار می گردد. نتایج پژوهش می تواند به عنوان منبعی ارزشمند برای مدیران و سیاست گذاران آموزشی در راستای بهبود کیفیت محتوای آموزشی و پرورشی مدارس متوسطه دولتی عادی استان مازندران مورد استفاده قرار گیرد و به ارتقای جامعه ای مدرن و پویا کمک کند.

این پژوهش با هدف بازطراحی منطق برنامه درسی در چارچوب STEM و بر اساس رویکرد پروژه محور انجام شد و به دنبال استخراج یک مدل پارادایمی از دیدگاه خبرگان بود. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد است و جامعه پژوهش شامل متخصصان حوزه های برنامه ریزی درسی، آموزش علوم، ریاضی و فناوری می باشد. نمونه گیری به صورت هدفمند و بر اساس ملاک های تخصصی انجام گرفت و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد. تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت و در نهایت مدل پارادایمی اشتراوس و کوربین برای نمایش روابط میان مقوله ها استخراج گردید. یافته ها نشان دادند که شرایط علّی اجرای برنامه درسی STEM پروژه محور شامل نیاز به توسعه مهارت های قرن بیست ویکم، ضعف شیوه های سنتی آموزش و ضرورت پیوند آموزش با مسائل واقعی زندگی است. شرایط زمینه ای اجرای این رویکرد نیز شامل ساختار متمرکز برنامه درسی، کتاب محوری، تأکید بر نمره در ارزشیابی و محدودیت منابع و زمان آموزشی بود. علاوه بر این، آمادگی حرفه ای معلمان، حمایت نهادی و دسترسی به منابع آموزشی به عنوان شرایط مداخله گر شناخته شدند. راهبردهای مورد استفاده توسط کنشگران آموزشی شامل طراحی پروژه های واقعی میان رشته ای، تغییر نقش معلم به تسهیل گر یادگیری، بهره گیری از یادگیری مشارکتی و ارزشیابی عملکردی است. اجرای این راهبردها باعث یادگیری عمیق و معنادار، افزایش انگیزش تحصیلی، تقویت مهارت های حل مسئله، خلاقیت و همکاری اجتماعی دانش آموزان می شود. این مطالعه نشان می دهد که برنامه درسی پروژه محور در چارچوب STEM، با حمایت نهادی و شرایط اجرایی مناسب، می تواند به عنوان الگویی مؤثر برای ارتقای کیفیت یادگیری و پاسخ گویی به نیازهای آموزشی عصر حاضر به کار گرفته

هدف پژوهش حاضر بررسی آماری میزان مناسبت و عدم مناسبت ساعات آموزشی مختلف روزانه برای برگزاری کلاس های دروس معارف اسلامی از دیدگاه دانشجویان دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء(ص) بهبهان می باشد. پرسش اصلی پژوهش این است که از نظر دانشجویان بهترین و مناسب ترین ساعات و نامناسب ترین ساعات برای برگزاری کلاس های دروس معارف اسلامی در طول یک روز تحصیلی کدامند؟ به عبارت دیگر، مسأله پژوهش روشن شدن میزان مناسبت (بهترین و نامناسب ترین) ساعات برگزاری دروس معارف اسلامی برای کمترکردن موانع رونق و تأثیرگذاری این دروس برای دانشجویان است. روش تحقیق میدانی و پرسشنامه محور بوده است. روایی پرسشنامه با استفاده از روایی محتوایی و پایایی با آلفای کرونباخ ۰.۸۲ تأیید شد. داده های کیفی با کدگذاری موضوعی، تحلیل تماتیک و ترسیم نمودارهای فراوانی بررسی شدند. نتایج گویای آن است که بیشترین مناسبت زمانی از نظر دانشجویان به ترتیب از ساعات 12 الی10 - با فاصله زیاد از سایر ساعات- و بعد از آن ساعات 18 الی 16 و 16 الی14 بوده و نامناسب ترین ساعات به ترتیب میزان ناکارآمدی ساعات 20 الی 18 و 10 الی 8 است. مناسبت و میزان کارآمدی دو بازه اخیر به نحو چشمگیری پایین است؛ به گونه ای که تشکیل کلاس در این ساعات فاقد تأثیرگذاری لازم و حتی باعث ایجاد برخی احساسات منفی در دانشجویان نیز شود.

پژوهش حاضر باهدف طراحی الگوی برنامه درسی تربیت عقلانی مبتنی بر شاهنامه فردوسی و در چارچوب الگوی چهارمرحله ای تایلر انجام شده است. روش پژوهش کیفی و از نوع طراحی بر مبنای نظریه بود. داده ها از طریق تحلیل محتوای کیفی ۱3 داستان منتخب شاهنامه گردآوری و با روش تحلیل مضمون سازماندهی؛ و مضامین محوری «خرد» استخراج شدند. این مفاهیم بومی ایرانی-اسلامی، به صورت نظام مند با نظریه های روان شناختی معاصر خرد، به ویژه مدل سه بعدی آردلت و نظریه تعادلی استرنبرگ، تلفیق و در قالب یک چارچوب برنامه درسی منسجم سازماندهی شدند. این مطالعه راه حلی بوم بنیاد ارائه می دهد که در آن الگوی نهایی، اهداف آموزشی، محتوا، راهبردهای یاددهی-یادگیری و روش های ارزشیابی را در حیطه های شناختی، عاطفی و کنشی به طور مشخص تبیین می کند. این الگو روایت های حکمی حماسه را به فعالیت های عملیاتی کلاس درس — مانند حلقه های کندوکاو فلسفی، ایفای نقش، نگارش تأملی و پروژه های اجتماعی — تبدیل می کند. یافته نهایی نشان می دهد شاهنامه چارچوبی غنی و بومی برای تربیت عقلانی - اخلاقی فراهم می کند. الگوی پیشنهادی، نقشه ای نظام مند و عملیاتی در اختیار متخصصان برنامه ریزی درسی قرار می دهد تا با تلفیق میراث حکمی ایران و ضرورت های آموزشی معاصر، به پرورش تفکر انتقادی، استدلال اخلاقی و خرد عملی در فراگیران بپردازند

مقاله حاضر باهدف بررسی تأثیر بازی های آموزشی بر حافظه فعال و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ابتدایی با اختلال نقص توجه - بیش فعال انجام شد. روش پژوهش از نوع تحقیقات شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل و جامعه آماری، شامل کلیه دانش آموزان پایه ششم ابتدایی دارای اختلال نقص توجه - بیش فعال منطقه 5 شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1402 بود. از میان جامعه آماری (80N=) تعداد 30 نفر به صورت هدفمند،  انتخاب و در ادامه به شیوه تصادفی در قالب دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. ابزار گرداوری داده ها شامل مجموعه آزمون حافظه فعال کودکان (Pickering and Gathercole, 2001) و آزمون 20 سوالی چهار گزینه ای بر اساس دروس کتاب درسی ریاضی پایه ششم ابتدایی بود. طبق رویکرد روش پژوهش حاضر، گروه آزمایش در معرض مداخله با بازی های آموزشی قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. نتایج آزمون نشان داد تفاوت بین متغیر وابسته حافظه فعال در بین دو گروه آزمایش و کنترل (مقدار f برابر با 10.325، p برابر با 0.001 و مجذور اتای برابر با 0.432) معنادار می باشد. به عبارت دیگر بازی های آموزشی بر حافظه فعال دانش آموزان با اختلال نقص توجه - بیش فعال شهر تهران  تاثیر دارد. همچنین تفاوت بین متغیر وابسته پیشرفت تحصیلی در بین دو گروه آزمایش و کنترل (مقدار f برابر با 9.302، p برابر با 0.001 و مجذور اتای برابر با 0.399) معنادار می باشد. به عبارت دیگر بازی های آموزشی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با اختلال نقص توجه - بیش فعال شهر تهران  تاثیر دارد. با توجه به نتایج بدست آمده، بازی های آموزشی بر حافظه فعال و همچنین پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه - بیش فعال منطقه 5 شهر تهران اثر بخش بود؛ لذا پیشنهاد می شود متخصصان در عرصه آموزش و پرورش از این مداخله برای بهبود عملکرد حافظه فعال و پیشرفت تحصیلی دانش اموزان مبتلا به  اختلال نقص توجه - بیش فعال استفاده نمایند.

هدف: تفسیر موضوعی قرآن یکی از دروس معارف اسلامی در دانشگاههاست. هدف از انجام این پژوهش، معرفی راهبردهای آموزشی برای تدوین محتوای آموزشی مؤثر تفسیر موضوعی قرآن بر اساس انگاره های ذهنی دانشجویان نسبت به قرآن بود. روش: ابتدا با استفاده از روش مصاحبه کیفی ساختاریافته، دانسته های تعداد 500 نفر از دانشجویان پیرامون قرآن بر محور سؤالات مشخص و از قبل اعلام شده احصا شد و در معرض تبادل نظر دیگر دانشجویان قرار گرفت. در ادامه با استفاده از روش تحلیل علّی لایه ای، اطلاعات به دست آمده بر اساس موضوع در دسته های معناداری طبقه بندی و تحلیل شد. یافته ها: بررسی ها نشان داد با وجود اعتقاد نسبت به ساحت قدسی قرآن، سطح دانش دانشجویان نسبت به قرآن، عمق لازم را ندارد و آموزشهای رسمی نتوانسته اند امکان معرفتی لازم را برای انس با قرآن و پیوندآن با متن زندگی دانشجویان فراهم آورند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان داد به منظور تدریس مؤثر تفسیر موضوعی قرآن، باید محتوای آموزشی به گونه ای تنظیم و ارائه شود که منجر به تصحیح و تعمیق دانسته های پیشین دانشجویان نسبت به قرآن شود و امکان مواجهه مستقیم دانشجویان با قرآن را فراهم آورد. 40 پیشنهاد برای تدوین سرفصلهای آموزشی و 9 راهبرد برای ارائه مؤثر تفسیر موضوعی قرآن ارائه شد.