ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۵۰۱ تا ۵۲۰ مورد از کل ۱۴٬۴۲۹ مورد.
۵۰۱.

مرزهای دولت اسلامی در قرآن کریم؛ تحلیل دوگانه جغرافیایی و اعتقادی در نظام سیاسی اسلام(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۰
این مقاله به بررسی مرزهای دولت اسلامی از منظر قرآن کریم می پردازد و پرسش اصلی آن این است که آیا مرزهای دولت اسلامی جغرافیایی است یا اعتقادی، و چگونه این دو رویکرد در نظام سیاسی اسلام تعامل دارند. تبیین دیدگاه قرآن درباره مرزهای دولت اسلامی و ارائه راهکاری برای حل چالش های ناشی از تعارض مرزهای جغرافیایی با جهانی بودن دین اسلام، هدف مقاله است. یافته های مقاله حکایت از آن دارد که قرآن کریم مرزهای جغرافیایی را به رسمیت می شناسد؛ اما اولویت را به مرزهای اعتقادی می دهد. همچنین رهبری اسلامی، فرامرزی است؛ درحالی که دولت اسلامی محدود به مرزهای جغرافیایی است. روش تحقیق، اجتهادی و با تمرکز بر آیات قرآن کریم و استفاده از منابع تفسیری و فقهی است. تمایز بین مرزهای جغرافیایی و اعتقادی در دولت اسلامی و تفکیک نظری بین «دولت» و «رهبری» به عنوان دو سطح مستقل اما مرتبط در اندیشه سیاسی اسلام، نوآوری مقاله است.
۵۰۲.

تحلیل شیوه های امیدافزایی و راهکارهای عملی در قرآن کریم با محوریت تقسیر کبیر تسنیم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۵
امید به عنوان نیروی محرکه حیات و عنصری ضروری برای پایداری و تلاش انسان، در دوران معاصر که با گسترش ناامیدی و اضطراب همراه است، نیازمند واکاوی ریشه ای در منابع دینی است. این پژوهش با هدف تبیین نظاممند شیوه های امیدافزایی در قرآن کریم و ارائه راهکارهای عملی از آن، با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر منابع تفسیری و حدیثی معتبر انجام شده است. برای دستیابی به این هدف، آیات کلیدی امیدبخش قرآن با تحلیل محتوایی، بررسی شأن نزول و روایات تفسیری مرتبط، مورد مطالعه قرار گرفت. یافته های تحقیق نشان می دهد که قرآن کریم با ارائه یک نظام تربیتی امید، صرفاً به بیان کلیات بسنده نکرده، بلکه با تکیه بر مفاهیم محوری چون رحمت بی کران الهی، حتمیت گشایش پس از سختی، توکل فعال، چشم انداز اخروی، ضمانت الهی برای متوکلان، تحریم ناامیدی و تأکید بر هویت برتر مؤمن، الگویی کاربردی برای مقابله با یأس در سطح فردی و اجتماعی ارائه می دهد. در نهایت، این مفاهیم به بسته های عملی و راهکارهای کاربردی تبدیل و مدل عملیاتی شش بعدی امید قرآنی شامل ابعاد بینشی، رابطه ای، گفتاری، رفتاری، تصویری و اجتماعی استخراج گردید. این الگو می تواند مبنای برنامه ریزی برای تقویت تاب آوری و نشاط معنوی در جامعه اسلامی قرار گیرد.
۵۰۳.

»فاطر» در گفتمان وحیانی: بررسی تطور معنایی واژه «فاطر» بر محور روابط همنشینی در قرآن کریم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۷
موضوع: واژه «فاطر» به عنوان یکی از اسماء الحسنی خداوند در قرآن کریم، در طول تاریخ تفسیر عمدتاً به معنای «خالق» یا «آفریننده» تفسیر شده است؛ با این حال، بررسی ساختارهای همنشینی قرآنی نشان می دهد که این واژه بار معنایی گسترده تری نسبت به «خلق» و «جعل» دارد و ابهامات تفسیری و معناشناختی در آن وجود دارد. هدف: تبیین معنای بنیادین «فاطر»، تمایز آن با واژگان هم حوزه مانند «خالق» و «جاعل»، و بررسی نقش روابط همنشینی در شبکه معنایی آن، با تأکید بر تطور معنایی در آیات قرآنی و پیامدهای الهیاتی و اخلاقی. روش: رویکرد توصیفی-تحلیلی با چارچوب معناشناسی همنشینی؛ گردآوری معانی لغوی و تفسیری از منابع معتبر (مانند ابن فارس، راغب اصفهانی، طبری و جوادی آملی)، و تحلیل شش آیه قرآنی حاوی «فاطر» (فاطر/۱، یوسف/۱۰۱، انعام/۱۴، زمر/۴۶، شوری/۱۱، ابراهیم/۱۰) بر اساس ترتیب نزول. یافته ها: «فاطر» دلالت بر ابداع از عدم، شکافتن نیستی و آغازگری حکیمانه دارد؛ در همنشینی ها با «حمد»، «جاعل»، «خالق»، «ربّ»، «ولیّ»، «رزاق»، «عالم» و «حکم»، مراتب خلقت از ابتداء تا تکمیل را ترسیم می کند؛ ترتیب نزول آیات عمدتاً مکی، بر زمینه احتجاج با مشرکان دلالت دارد. نتایج: «فاطر» مرتبه ای پیشین تر از «خالق» (ترکیب و تقدیر) و «جاعل» (تحولات بعدی) را بیان می کند و مبنای توحید ربوبیت، ولایت و فطرت توحیدی است؛ این فهم، به بازشناسی جایگاه انسان در نظام هستی و رویکرد اخلاقی مسئولانه سوق می دهد و افق های نوینی در معناشناسی قرآنی می گشاید.
۵۰۴.

واکاوی تحلیلی- انتقادی دیدگاه اندیشمندان أهل سنّت در موضوع گردآوری قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۸
یکی از مباحث مهم در علوم قرآنی، موضوع تاریخ جمع آوری و تدوین قرآن است. از قرون نخستین اسلامی تاکنون، محدثان و مفسران درباره چگونگی گردآوری قرآن، پژوهش و بحث کرده اند. در منابع حدیثی اهل سنت گزارش های گوناگونی درباره این فرآیند ارائه شده که در برخی موارد، موجب طرح شبهاتی درباره اعتبار تاریخی و اصالت مصحف موجود گردیده است؛ ازاین رو، بسیاری از اندیشمندان مسلمان درصدد تبیین و رفع این ابهام ها برآمده اند. هرچند میان علمای اهل سنت اتفاق نظر وجود دارد که در زمان حیات پیامبر اکرم(ص) همه آیات قرآن بر مواد گوناگونی مانند پوست، چوب و استخوان نوشته شده است، اما درباره زمان و شیوه ی گردآوری نهایی و ترتیب سوره ها اختلاف نظرهایی میان آنان دیده می شود. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی انتقادی و به روش اسنادی کتابخانه ای انجام شده است. نویسنده با بررسی منابع معتبر اهل سنت، دیدگاه اندیشمندان را به صورت توصیفی و تطبیقی تحلیل کرده و با ارزیابی انتقادی، تعارض ها و مبانی استدلالی هر دیدگاه را واکاوی نموده است. این تحقیق از نوع کیفی و نظری است و هدف آن، تبیین و نقد علمی سیر تحول دیدگاه های اهل سنت درباره جمع قرآن می باشد. نتایج پژوهش نشان می دهد که اندیشمندان یادشده، با وجود تفاوت های جزئی در روش شناسی، همگی بر اصولی چون تحلیل تاریخی، استناد به منابع معتبر، تلفیق روش های تحلیلی، توجه به نقش شخصیت های کلیدی و دفاع از صحت و دقت فرآیند جمع آوری قرآن تأکید داشته و تلاش نموده اند تصویری علمی و مستند از چگونگی حفظ و انتقال قرآن ارائه دهند.
۵۰۵.

تحلیل ابعاد تفسیری و تأویلی سوره فجر در روایات «تفسیر نور الثقلین»

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۹
سوره مبارکه فجر، با محتوای غنی از سوگندهای الهی، قصص انذاری و توصیفات معاد، همواره در کانون توجه مفسران قرار گرفته است. درک عمق لایه های معنایی این سوره، به ویژه در چارچوب فهم عمیق قرآنی که در منابع روایی شیعه تجلی یافته، نیازمند واکاوی است. این پژوهش، با رویکردی تحلیلی-هرمنوتیکی، به تحلیل ابعاد تفسیری و تأویلی سوره فجر می پردازد؛ برای این منظور، سی روایت مستخرج از تفسیر نور الثقلین را، که از جامع ترین کتب حدیثی-تفسیری الامامیه به شمار می رود، مورد مطالعه قرار داده است. یافته ها نشان می دهد که روایات منقول و سنت تفسیری الامامیه، شامل طیف وسیعی از تبیین های لغوی و تاریخی تا تأویلات عمیق کلامی، ولایی و مصداقی است. این مطالعه بر تمایز نقش تفسیر در تبیین ظواهر و تأویل در کشف بطون و رفع معضلات کلامی (نظیر تأویلات در باب تنزیه الهی و عصمت انبیاء) تأکید می ورزد. همچنین، کاربرد اصل "جری و تطبیق" در ابعاد مصداقی (مانند پیوند سوره به امام حسین (ع) و تبیین مصادیق "نفس مطمئنه")، اخلاقی و تاریخی-سیاسی (در شناخت جریانات ستم) به عنوان کارکردی محوری در این مجموعه روایات برجسته شده است. نتایج حاکی از آن است که این روایات، چارچوبی منسجم و پویا برای فهمی عمیق از آموزه های قرآنی در حوزه های معرفت شناسی، توحید، معاد و جایگاه انسان در هستی ارائه می دهند و عمق بی بدیل این میراث تفسیری در مکتب تفسیر روائی امامیه را متجلی می سازند.
۵۰۶.

نقد تأویل های آیه نخست سوره مریم (کهیعص) بر واقعه عاشورا

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۲
مقاله حاضر به بررسی ونقد تأویل های مرتبط با آیه نخست سوره مریم وارتباط آن با واقعه عاشورا می پرازد . آیه "کهیعص" در ابتدای سوره مبارکه مریم در برخی احادیث مندرج در کتب روایی ،پیرامون این آیه تأویلی ارایه شده است که آن را با امام حسین)ع(وواقعه کربال انطباق می دهد . هدف مقاله این است که با بهره گیری از روش تفسیری به بررسی سندی ومتنی تفاسیر مختلف از دیدگاه های شیعه واهل سنت پرداخته شده، تا با فهم کامل روایات تفسیری مقایسه بنیادین در این زمینه انجام شود . بررسی ها نشان می دهد با توجه به نقدهای جدی در این زمینه، عدم ذکر این روایت در تفاس یرمتقدمین فریقین، وفقط ذکر آن در بعضی تفاسیر شیعه، نقدهای جدی به این روایت وارد می کند وعدم استدالل علمای تفسیری بزرگ به این روایت، عدم صحت آن را اثبات می کند . این روایت یک روایت ضعیف وغیر قابل استناد است ونمی توان به این تأویل از آیه استناد کرد.
۵۰۷.

تأویل هدایت در نظام معنایی آیه «هُدًى لِلْمُتَّقِینَ»

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۸
این پژوهش در پی بررسی و تحلیل نظریه های تفسیری-تأویلی مرتبط با عبارت «هُدًى لِّلْمُتَّقِینَ» در قرآن کریم، با تمرکز بر دیدگاه های شیعی و استخراج ابعاد مختلف معنایی هدایت و ارتباط آن با مفاهیمی چون اهل بیت (ع)، فطرت، شریعت و ولایت مطلقه است. روش تحقیق با رویکردی کیفی و تحلیلی-تفسیرگرایانه انجام شده است. داده ها از طریق بررسی تفاسیر شیعی معتبر و آثار مرتبط با حکمت و عرفان تشیع گردآوری شده و با استفاده از روش تحلیل محتوا، موردبررسی و تفسیر قرارگرفته اند. یافته های این تحقیق نشان می دهد که در تفسیر «هُدًى لِّلْمُتَّقِینَ»، هدایت صرفاً به معنای آگاهی ذهنی نیست، بلکه پیوندی وجودی با اهل بیت (ع)، توفیقی برای حفظ فطرت و دوری از شبهات ایمانی، پیوندی معنوی با انتخاب الهی، فرآیندی از فطرت تا شریعت، وحدت راه و مقصد، و درنهایت سفری از الصّدر تا الولایه المطلقه تلقی می شود. همچنین، هدایت قرآن کریم به عنوان یک وجودی مؤثر از دلالت ذهنی تا تحقق وجودی بررسی شده است. نظریه های تأویلی در تفسیر «هُدًى لِّلْمُتَّقِینَ» ابعاد عمیق و گسترده ای از هدایت الهی را آشکار می سازد و نشان می دهد که هدایت، فراتر از آگاهی و دانش، یک فرآیند تکاملی و معنوی است که مؤمن را به سوی کمال و قرب الهی سوق می دهد.
۵۰۸.

واکاوی مراحل مدیریت زمان از منظر قرآن

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۹
مدیریت زمان یکی از مباحث مهم وکار بردی در زندگی انسان است. مسئله اصلی تحقیق حاضر این است که چه راهکارهایی از نظرگاه قرآن کریم موجب مدیریت زمان می شود؟ و چه مراحلی را برای مدیریت زمان می شود در نظر گرفت؟ از آن جا که زمان از مهم ترین سرمایه های خدادادی انسان است، نقش حیاتی در زندگی انسان ایفا می کند. علیرغم اهمیت زمان، بسیاری از افراد بدون توجه به این نعمت بی بدیل الهی، آن را از دست می دهند. مدیریت بهینه زمان شرط لازم برای موفقیت و دستیابی به اهداف مورد نظر است و پژوهش حاضرکوشیده است تا مراحل مدیریت زمان را در سه سطحِ مبانی ارزشی، راهبردها و مهارت های اجرایی را با روش توصیفی – تحلیلی به بحث گیرد و تحلیل نماید. نتایجی و برایند تحقیق نشان می دهد که با رعایت و کاربست مواردی چون: تفویض کار به دیگران، متابعت از الگوهای موفق در مدیریت زمان، دوری از جلسات تکراری و بی فایده، هدف گذاری و برنامه ریزی دقیق و به موقع، تبعیت از برنامه ها، اولویت بندی کارهای روزمره، انجام دادن به موقع کارهای و هدف گذاری دقیق در برکارها، توجه به فرصت ها، توزیع نماز در اوقات پنج گانه، توجه به آخرت و استفاده از مدیریت مشارکتی، وکاربست و عملیاتی سازی این ها منجر به مدیریت زمان و صرفه جویی در آن خواهد شد. هم چنان نتایج تحقیق نشان داد که مدیریت زمان از منظر قرآن، نه تنها به معنای سازماندهی و برنامه ریزی، یلکه شامل توجه به ارزش های معنوی، اخلاقی و زندگی آخرتی نیز می شود که به مواردی در متن تحقیق اشاره رفته است.
۵۰۹.

شاخص های قرآنی مرزبندی با دشمن در اندیشه مدیریتی امام خامنه ای

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۳
انقلاب اسلامی ایران به مثابه پدیده ای متأثر از آموزه های وحیانی، از ابتدای طلوع، هدف کانونی استکبار جهانی قرار گرفت. جبهه استکبار برای مهار این انقلاب، از جنگ سخت تا جنگ نرم را به کار بست و با طراحی طیف گسترده ای از عملیات های روانی و راهبردهای نفوذ، کوشید تا سرمایه اجتماعی و اعتقادی ملت ایران، به ویژه نسل جوان و بدنه کارگزاران نظام را تحلیل ببرد. در چنین زیست بوم تهدیدآمیزی، امام خامنه ای با اتکا به قرآن و در مقام رهبری هوشمند و زمان شناس جهان اسلام، آموزه «مرزبندی راهبردی با دشمن» را به مثابه یک نظریه قرآنی سیاسی برای مواجهه فعال با توطئه های دشمن متخاصم صورتبندی فرمودند. این نوشتار با کاربست روش توصیفی‑تحلیلی و با هدف کشف و تبیین مبانی قرآنی مرزبندی با دشمن، اندیشه سیاسی ایشان را مورد بررسی قرار داده و برآیند پژوهش حاکی از آن است که مرزبندی با دشمن در منظومه فکری امام خامنه ای، ریشه در مبانی قرآنی متقنی از جمله: دشمن شناسی، مصون سازی جامعه در برابر تهاجم نرم، قاعده مندی تعامل با نظام بین الملل، تمییز مفهومی میان دشمن و رقیب سیاسی، صیانت از عزت ملی و فراملی جهان اسلام و حراست از استقلال کشور دارد. همچنین این پژوهش نشان می دهد که مرزبندی با دشمن، راهبردی پیش دستانه برای صیانت از دستاوردهای انقلاب و ضامن عزتمندی پایدار جامعه اسلامی در تمام عرصه ها است.
۵۱۰.

چارچوب نظری مرجعیت و جامعیت قرآن در تحول علوم انسانی دراندیشه مدیریتی امام خامنه ای

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۹
علوم انسانیِ رایج، به دلیل انفصال از هدایت وحیانی و اتکای صرف بر عقل محدود بشر، دچار بحران معرفتی و اخلاقی شده و به ابزاری برای سلطه و استثمار تبدیل گردیده است. در این میان، قرآن کریم به عنوان کامل ترین منبع الهی، می تواند مرجعیت حاکم بر نظریات علوم انسانی را ایفا کند. این پژوهش از نوع بنیادی-نظری بوده و با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد اجتهادی و استنباطی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که جامعیت قرآن در سه قلمرو عمقی، زمانی و مکانی قابل تبیین است و قرآن ضمن ارائه راهکارهای مدیریت روابط چهارگانه انسان، به عنوان چارچوب هنجاریِ علوم انسانی عمل می کند. مرجعیت علمی قرآن نیز در سه ساحت منابع، روش و ارزش گذاری تحقق می یابد و از منظر اندیشه مدیریتی امام خامنه ای، این مرجعیت به معنای «فصل الخطاب بودن» قرآن در تعارض با نظریات بشری است، نه «منبع بودن» برای تمام گزاره های علمی. پذیرش جامعیت و مرجعیت علمی قرآن، شرط لازم و ضروری برای تحول در علوم انسانی و طراحی الگوی مدیریت فرهنگیِ قرآنی است. این چارچوب نظری می تواند ضمن حفظ پویایی علمی، از انحراف علوم انسانی به سمت سکولاریسم و ابزارگرایی جلوگیری کرده و زمینه دستیابی به «مرجعیت علمی» مورد نظر رهبر معظم انقلاب را فراهم آورد.
۵۱۱.

The Miraculous Nature of the Qur’an and Infinite Complexity in Fractal Geometry(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۶
The Qur’an possesses a form of infinite complexity and depth, from which new dimensions of scientific insight continue to emerge as scientific knowledge advances. As time progresses, an increasing number of findings from contemporary sciences become evident. Some researchers have examined these sciences and concluded that they correspond with the teachings of the Qur’an, thus serving as evidence for its scientific miracles. The deeper we explore the scientific aspects of this subject, the more profound and intricate these miracles become. This complexity is reminiscent of the infinite structures found in fractal systems. Consequently, this study investigates various scientific data that have been revealed over time and are also referenced in the Qur’an, focusing on the notion of scientific miracles within the text. By employing descriptive, analytical, and comparative methods, this research aims to demonstrate the existence of such data within the Qur’an, particularly in relation to its complexity, which resembles that of fractals. It must be acknowledged that some of the data present in the Qur’an can only be understood through the passage of time and the emergence of  new  scientific knowledge. This process  reflects  the ongoing harmony between the Qur’an and human scientific inquiry. Addressing complex scientific topics not only highlights the enduring relevance of the Qur’an but also underscores its timelessness, as it was revealed for all times and generations.
۵۱۲.

Fractal Dimensions as a Model for Qur’anic Semantic Depth: Reconsidering the Concept of Buṭūn of the Qur’an(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۸
The Qur’an contains verses endowed with profound and complex meanings. Some exegetes and scholars in the field of Qur’anic studies believe that the science of interpretation systematizes this complexity and facilitates deeper understanding. Exegesis, in turn, engages with the various facets or dimensions of the Qur’an. The present paper employs an analytical–comparative method to investigate the issue of Buṭūn of the Qur’an (the inward meanings of the Qur’an) and the emergence of new dimensions within Qur’anic verses, while also applying the characteristics of fractal dimensions to the concept of Baṭn (inward meaning). By utilizing the newly articulated dimensions framed within scientific and political Laffāfeh (envelope) under the Buṭūn of the Qur’an, and by applying the properties of fractal geometry to the Qur’an’s inward meanings ( Buṭūn ), the presence of such dimensions can be more readily identified. Thus, it can be argued that the Buṭūn of the Qur’an constitute the dimensions of the Qur’an that necessitate its profound conceptual depth. As time progresses and advancements are made, human understanding increasingly reveals that the Qur’an, by virtue of these dimensions, has not only remained relevant throughout all eras but has also continuously offered meanings contingent upon humanity’s level of understanding, shaped by the achievements and advancements of each age. This profound comprehension stems from God’s attribute as the Knower of the Unseen ( ʿālim al-ghayb ).
۵۱۳.

Riffaterre’s Semiotic Theory in Angelika Neuwirth’s Intertextual Qur’anic Studies: A Case Study of Surah al-Ikhlāṣ(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳ تعداد دانلود : ۵
Michael Riffaterre’s semiotic theory, with its emphasis on ungrammaticality and multi-layered reading, has provided an influential model for analyzing the distinctive structure of poetic language. This study investigates the application of Riffaterre’s semiotic framework to Qur’anic interpretation, with a specific focus on Angelika Neuwirth’s intertextual readings of the Qur’an. Neuwirth views the Qur’an as a poetic and dialogical text that engages with earlier religious and cultural traditions.  She employs Riffaterre’s model to reveal the text's semantic depth and internal coherence through the notions of ungrammaticality and dual signification. Using Surah al-Ikhlāṣ as a case study, this paper critically evaluates Neuwirth’s application of Riffaterre’s theory by examining her treatment of the supposed “ungrammaticality” regarding the use of the word aḥad. The paper argues that the notion of ungrammaticality in the Qur’an can be reinterpreted not as a violation of linguistic norms, but rather as a semiotic cue that signals deeper intertextual and theological meanings. Accordingly, evaluating alleged irregularities requires a contextual analysis of lexical patterns across the entire Qur’an, where usage, frequency, and semantic range reveal a consistent theological logic. By integrating insights from classical Arabic grammar, lexicography, and tafsīr with modern semiotic theory, this study reassesses the scope and limits of applying Riffaterre’s model to sacred text analysis. It concludes that while semiotic and intertextual approaches can illuminate the Qur’an’s structural and semantic complexity, they must operate within a balanced hermeneutical framework that  respects the text's revelatory nature and linguistic precision. Furthermore, this study demonstrates that the intentional utilization of ungrammaticality in the Qur’an effectively serves specific theological functions.
۵۱۴.

The Methodological Divide in Comprehending the Prophecy of the Defeat and Victory of al-Rūm (Q.30:2-4): A Comparative Analysis of Historical Reading and Esoteric Interpretation(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۸
The prophecy of Ghulibat al- Rūm (the Romans has been vanquished) (Q.30:2) in the opening verses of Surah al-Rūm has become a point of controversy within the Sunni and Shi'i exegetical tradition, due to its reference to a historical-unseen ( ghaybī ) event. By posing the question of what intellectual and methodological foundations underlie this exegetical conflict, this study conducts a comparative analysis of the two primary approaches to understanding these verses. The research hypothesis posits that this dichotomy is rooted not in minor details, but in a profound rupture in epistemological sources, textual function, and semantic horizons. Employing a qualitative content analysis method and examining classical exegetical sources, the article demonstrates that the first approach (historical-narrative), relying on the principles of contextualism and the primacy of the apparent meaning ( aṣālat al-ẓāhir ), understands the prophecy as a retrospective proof validating the veracity of the prophetic mission. Conversely, the second approach (esoteric-hermeneutic), based on the exclusive authority of “those firmly grounded in knowledge” ( al-rāsikhūn fī  al-ʿilm ), interprets these verses as a prospective charter for eschatological glad tidings and the political guidance of the Ummah . The findings reveal that this duality is clearly traceable across epistemological foundations (the authority of history vs. the authority of the Imam's naṣṣ ), textual function (a static proof vs. a dynamic charter), and semantic horizons (linear temporality vs. cyclical trans-historicism). Ultimately, this research redefines these verses as a methodological focal point for recognizing fundamental schisms within the exegetical tradition.
۵۱۵.

Qur’anic Perspective on the Right to Be Forgotten: A Conceptual Reappraisal of al-Nisyān, al-ʿAfw, and Identity Reconstruction(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۳
The “right to be forgotten” is an emerging concept in the field of digital rights, referring to the possibility of removing or restricting access to individuals’ past information within public and technological environments. Despite its contemporary origin, this concept can be reinterpreted within the theological and epistemological framework of Islam. The present article aims to elucidate the Qur’anic foundations of this right by analyzing three key concepts in the Qur’an, al-nisyān (forgetfulness), al-ʿafw (forgiveness), and identity reconstruction, and by examining their theoretical potential for the reconstitution of personal identity within society. The study also draws upon Shia traditions and supplicatory texts to explore the concept of satr al-ʿuyūb (concealment of faults) as a complementary dimension of this right. The role of this concept in safeguarding human dignity and preventing the reproduction of damaged identities is critically assessed. The findings indicate that, from the perspective of the Qur’an and Hadith, the possibility of forgetting a person’s sinful past, conditional upon repentance, is not only legitimate but essential for the preservation of human dignity and the individual’s reintegration into social life. Accordingly, it is possible to construct a defensible, indigenous Islamic theoretical model of the right to be forgotten that remains ethically and theologically grounded while simultaneously responding to the transformations of the contemporary digital sphere.
۵۱۶.

مرجعیت علمی قرآن از منظر علامه شیخ جعفر سبحانی تبریزی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۱ تعداد دانلود : ۱۴۵
قرآن به عنوان یگانه کتاب آسمانی محفوظ مانده از هرگونه تحریف، با هدف هدایت بشر در تمام عصرها، بارها انسان ها را به تفکر در آیاتش دعوت کرده است. یکی از موضوعات نیازمند به تأمل و تدبر  در آیات الهی، کیفیت رابطه قرآن با علوم مختلف بشری همانند علوم انسانی است. یکی از راه های دستیابی به  چنین رابطه ای، بررسی آرای اندیشمندانی است که عمر خویش را در فهم عمیق این مائده آسمانی صرف کردند. از دانشمندانی که آیات الهی را از این جهت مورد بررسی دقیق قرار داده است، علامه شیخ جعفر سبحانی تبریزی است. در پژوهش پیش رو با هدف دستیابی به آرای ایشان، تلاش شده است تا با بهره جستن از آثار قلمی و بیانی ایشان، با شیوه کتابخانه ای و توصیفی، مواضع علمی ایشان درباره ابعاد گوناگون مرجعیت علمی قرآن بررسی و تحلیل شود. پس از بررسی ملاحظات علامه سبحانی، مشخص شد که ایشان قایل به مرجعیت علمی قرآن برای علوم مختلف اعم از علوم اسلامی مثل فقه،کلام و... و علوم انسانی همچون دانش مدیریت، جامعه شناسی و... است.
۵۱۷.

Exploring Three Levels of Biodiversity: Genetic, Species, and Ecosystem, as Presented in the Qur’anic Verses(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷۶ تعداد دانلود : ۱۶۰
Today, the world faces environmental crises that have led to the loss of biodiversity. Biodiversity, which is essential for the processes supporting all life on Earth, refers to the variety of life at all levels—ranging from genes to ecosystems—and is classified into three levels: genetic, species, and ecosystem diversity. This research, employing a descriptive-analytical approach and based on careful interpretations, examines the scientific concepts related to the three levels of biodiversity as mentioned in the Holy Qur’an, to highlight the importance of biodiversity for the continuity of life, which is addressed in various forms within the Qur’anic verses. The results show that at the genetic diversity level, there are verses expressing genetic variation within the human species and other organisms. At the species diversity level, numerous verses reflect the diversity among plants and animals from different perspectives. At the ecosystem diversity level, some verses refer to the variety of ecosystems present on Earth, including forests, grasslands, gardens, agricultural lands, pastures, rivers, mountains, valleys, deserts, marine environments, and others. Overall, the research results indicate that many Qur’anic verses emphasize the diversity of life and its components.
۵۱۸.

بازاندیشی خاتمیت در قرآن؛ تطبیق دیدگاه روشنفکران دینی معاصر (مطهری ، سروش و اقبال لاهوری)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۵ تعداد دانلود : ۶۱
مفهوم «خاتمیت»، از اساسی ترین باورهای دینی مسلمانان به شمار می رود که به معنای پایان یافتن سلسله پیامبران با پیامبر اسلام(ص) است. این آموزه که ریشه در صریح ترین آیات قرآن دارد، همواره در کانون الهیات اسلامی قرار داشته و پیامدهای گسترده ای در فهم دین، شریعت و تفسیر وحی برجای نهاده است. در دوران معاصر و با بروز تحولات اجتماعی، علمی و فلسفی، برخی از روشنفکران دینی همچون شهید مرتضی مطهری، دکتر عبدالکریم سروش و محمد اقبال لاهوری با نگاهی نوین به این آموزه پرداخته اند. هر یک از این متفکران تلاش کرده اند تا خاتمیت را نه صرفاً به مثابه پایانی تاریخی، بلکه به عنوان نقطه عطفی در رابطه انسان با وحی الهی و آغاز دوران مسئولیت عقل بشری تبیین کنند. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، ضمن بررسی دیدگاه های این سه اندیشمند، تلاش دارد آنها را با آیات قرآن کریم تطبیق دهد. نتایج پژوهش نشان می دهد که هر سه متفکر، علی رغم تفاوت رویکردها، در پذیرش اصل خاتمیت اشتراک نظر دارند و در تبیین فلسفه و پیامدهای آن، از زمینه های مختلف فلسفی، تاریخی و معرفتی بهره می گیرند.
۵۱۹.

نقد ادبی روش یوری روبین در زائده شمردن حرف باء در نخستین آیه علق

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۱ تعداد دانلود : ۱۳۷
یوری روبین که از اسلام شناسان معروف است در مقاله خود با عنوان «نکاتی در تفسیر نخستین آیات سوره علق» ، فرمان « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ » را به معنای برشمردن نعمت های پروردگار فهم می کند و در نهایت دیدگاه وی این می شود که هدف اصلی سوره علق، ترغیب پیامبر به ستایش قدرت مطلق پروردگار خویش است؛ روبین این فهم خود از آیه نخست سوره علق را بر چند مقدمه مبتنی ساخته است که مهم ترین و اساسی ترین مقدمه او، یک روش ابتکاری است که با اتکای به آن، حرف باء در آیه مذکور را زائده می شمارد؛ از آن جا که نظریه های عالمان غیر مسلمان درباره آیات قرآنی تأثیر به سزایی در معرفی قرآن به محافل و جوامع غیر اسلامی دارد، ضروری است که این نظریه ها با دقت بررسی گردد تا نقاط قوت آن کشف و نقاط ضعف آن نیز تذکر و بازتاب داده شود. در این نگاشته که روش تحقیق در آن از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد انتقادی است، ضمن گزارش روش روبین، ادله ای از قبیل تقطیع ساختار آیه، بی توجهی به ظرافت های معنایی ساختارهای مشابه و بی توجهی به عرف قرآنی حاکم بر استعمال واژه های هم خانواده بر نادرستی روش ابتکاری او، اقامه شده اند؛ که البته با توجه به ترتب مقدمات دیدگاه او بر یکدیگر، نادرستی آن نیز در پی خواهد بود.
۵۲۰.

پژوهشی در چگونگی کاربرد روایات تفسیری ائمه (علیهم السلام) در تفسیر تبیان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۹ تعداد دانلود : ۷۲
مقاله حاضر با هدف بررسی جایگاه و کاربرد روایات تفسیری اهل بیت ع در تفسیرتبیان به بررسی عملکرد شیخ طوسی در قبال روایات تفسیری ائمه(علیهم السلام) به روش توصیفی تحلیلی پرداخته و در بررسی های انجام شده تبیین شد که عملکرد این مفسر در مورد روایات مربوط به آیات احکام نازل شده از ائمه (علیهم السلام) نسبتاً بهتر از عمکردش در قبال سایر روایات تفسیری آنها بوده و در این مورد باید گفت؛ شیخ طوسی برخی از روایات را اصلا ذکر نکرده و برخی را هم که ذکر کرده یا به صورت اشاره ضمنی به مضمون روایت و نقل آن از قول دیگران و یا اشاره صریح به روایت امام معصوم (علیه السلام)بوده است که البته در این مورد نیز اگرچه بعضاً روایات را با ذکر نام و حفظ شأن معصوم (ع )آورده اما برخی از روایات را نیز به صورت مجهول و بدون نام معصوم )ع( و برخی را با مقدم داشتن نام راوی غیر معصوم ذکر کرده است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان