دانش شناسی

دانش شناسی

دانش شناسی سال دهم تابستان 1396 شماره 37 (مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

مقالات

۱.

شناسایی ویژگی های کارآفرینی صلاحیتی و توانایی های مهارت شغلی و رابطه و تأثیر متغیرهای جمعیت شناختی بر این ویژگی ها در کتابداران کتابخانه های دانشگاهی مطالعه موردی: واحدهای جامع دانشگاه آزاد اسلامی(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : 43 تعداد دانلود : 823
    هدف: هدف پژوهش شناسایی سطح ویژگی های کارآفرینی در مؤلفه صلاحیتی و توانایی های مهارت شغلی و رابطه و تأثیر متغیرهای جمعیت شناختی بر این ویژگی ها در کتابداران کتابخانه های دانشگاهی واحدهای جامع دانشگاه آزاد اسلامی است.   روش پژوهش: نوع تحقیق، توصیفی و روش آن پیمایش- تحلیلی است. کل جامعه آماری 109 نفر از کتابداران کتابخانه های دانشگاهی در 15 واحد جامع بودند که به صورت سرشماری و با استفاده از پرسشنامه خوداظهاری با آلفای کرونباخ 823/0 مورد سنجش قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل داده ها در دو سطح آمار توصیفی و آمار استنباطی (شاخصKMO، آزمون کرویت بارتلت، تحلیل واریانس یک سویه، ضرایب همبستگی و تعیین و آزمون T) با نرم افزار اس. پی. اس. اس. صورت گرفت.     یافته ها: ویژگی های صلاحیتی کارآفرینی در کتابداران به طور معناداری از حد متوسط بیشتر بود و رابطه معناداری بین ویژگی های صلاحیتی کارآفرینی با مدرک تحصیلی کتابداری و سطح تحصیلات کتابداران وجود داشت. بین برخی متغیرهای جمعیت شناختی و ویژگی های صلاحیتی کارآفرینی رابطه مثبت، مستقیم و معناداری وجود داشت، به طوری بیشترین اثرگذاری متغیرهای جمعیت شناختی بر ویژگی ارائه راه حل های نو با 401/0 (1/16درصد) و کمترین اثرگذاری بر مواجهه با چالش های کاری با 14/0(2درصد) بوده است. بین ویژگی های صلاحیتی و توانایی های مهارت شغلی در ارائه راه حل های نو، مدیریت مالی و بودجه بندی و کنترل کیفیت خدمات با متغیرهای جمعیت شناختی کتابداران رابطه معناداری وجود داشت.    اصالت اثر: با وجود متخصصان اندک در حوزه کارآفرینی کتابداران کتابخانه های دانشگاهی، یافته های این پژوهش، به منزله رویکردی نو در مطالعه ویژگی های صلاحیتی کارآفرینی کتابداران کتابخانه های دانشگاهی است.
۲.

سنجش سطح اضطراب کتابخانه ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز بر مبنای مدل چند بعدی ون کمپن(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : 493 تعداد دانلود : 451
هدف: پژوهش حاضر با هدف سنجش اضطراب کتابخانه ای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز انجام شده است. روش پژوهش: جامعه آماری پژوهش شامل5700 دانشجوی کارشناسی ارشد که 229 نفر ( 139 دختر و 90 پسر) به عنوان نمونه انتخاب شده اند. روش نمونه گیری، روش طبقه ای خوشه ای انتخاب شد و توسط مقیاس اضطراب چندبعدی کتابخانه ای ون کمپن [1] (2003) مورد ارزیابی قرار گرفت. پایایی پرسش نامه به روش آلفای کرونباخ مورد بررسی قرار گرفت که برای ابعاد اضطراب کتابخانه ای بین 61/0 تا 83/0 نوسان داشت و روایی آن به شیوه تحلیل گویه، تعیین شد. نتایج بیانگر روایی و پایایی مطلوب پرسش نامه بود. سؤال های پژوهش به روش آمار توصیفی و استنباطی و با آزمون تی مستقل، تحلیل واریانس و طرح درون آزمودنی یک طرفه مورد تحلیل قرارگرفتند. یافته ها: یافته های مرتبط با میزان اضطراب در نمونه پژوهش بر اساس چهار سطح اضطراب نشان داد که جمعیت بیشتری از نمونه مورد مطالعه دارای اضطراب زیاد هستند. همچنین میان اضطراب کتابخانه ای دانشجویان با میزان استفاده از کتابخانه و هدف استفاده از کتابخانه رابطه معنادار وجود دارد. دانشجویان دانشکده اقتصاد بیشترین اضطراب و دانشجویان دانشکده برق از کمترین میزان اضطراب برخوردارند. نتایج تحلیل واریانس درون آزمودنی نشان داد که بین ابعاد اضطراب کتابخانه ای تفاوت معناداری دارد. نتیجه گیری: به نظر می رسد اضطراب کتابخانه ای عارضه ای جدی در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز است که جهت انجام فرایند پژوهش و پایان نامه ناگزیز هستند که از کتابخانه و منابع اطلاعاتی استفاده کنند. <br clear="all" /> [1]. Van Kampen
۳.

نظریه زمینه ای در قلمرو علم اطلاعات و دانش شناسی(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : 38 تعداد دانلود : 638
هدف: پژوهش حاضر به بررسی ابعاد و وجوه گوناگون نظریه زمینه ای در پیوند با مطالعات کیفی و رشته علم اطلاعات و دانش شناسی می پردازد. روش پژوهش: روش انجام این پژوهش به صورت کتابخانه ای و مرور نظام مند مدل ها و الگوهای مختلف ارائه شده در مطالعات پیشین بوده است. به علاوه و بر همین اساس چارچوبی برای نظریه پردازی و ارزیابی کیفیت پژوهش های نظریه زمینه ای نیز ارائه شده است. یافته ها: نتایج حاصل از مطالعه حاضر نشان داد که به منظور نظریه پردازی مبتنی بر نظریه زمینه ای در حیطه علم اطلاعات و دانش شناسی بایستی رویکردهای «درجه مفهوم سازی» و «دامنه نظریه» را به شکل جدی مدنظر قرار داد. بر این اساس در حیطه «درجه مفهوم سازی» باید از توصیف محض موضوعات مورد مطالعه در علم اطلاعات و دانش شناسی به سمت تفسیر و بازتعریف مسائل پژوهشی مطرح در این حیطه گام برداشت و در نهایت به نظریه های ساختارمند و مبتنی بر شواهد دست یافت. همچنین در حیطه «دامنه نظریه» باید فقر نظری موجود در مطالعات علم اطلاعات و دانش شناسی را به گونه ای مورد توجه قرار داد که بتوان از «مفاهیم اصلی» مطرح در این حوزه به «نظریه های اساسی»، و نهایتاً  به «نظریه های رسمی» - یعنی بالاترین سطح نظریه پردازی در یک رشته علمی- نائل شد. نتیجه گیری: نظریه زمینه ای روش پژوهشی استقرایی و اکتشافی است که امکان نظریه پردازی را برای پژوهشگران حوزه های موضوعی مختلف فراهم می کند. پژوهشگران بجای اتکا بر نظریه های پیشین، به شکل نظام مند و بر اساس داده های واقعی اقدام به تدوین نظریه می کنند. استفاده از نظریه زمینه ای مربوط به مواردی است که دانش ما در آن زمینه ها محدود است.
۴.

مطالعه علم سنجی بروندادهای علمی پژوهشگران علوم دریایی ایران در سه حوضه آبی دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان در پایگاه وب آوساینس طی سال های 1992 تا 2013(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : 552 تعداد دانلود : 522
هدف: این پژوهش به بررسی تولیدهای علمی دریایی ایران در نمایه استنادی علوم پایگاه تامسون رویترز و تعیین ضریب مشارکت پژوهشگران دریایی ایران در سه حوضه ی آبی دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان پرداخته است. روش پژوهش: پژوهش از نوع کاربردی و با استفاده از شاخص های علم سنجی انجام شده است. داده ها از طریق نمایه استنادی علوم پایگاه تامسون رویترز در قالب فایل های متن ساده [1] استخراج شد، سپس با استفاده از نرم افزار هیست سایت [2] و برنامه اکسل شمارش و تجزیه و تحلیل داده ها انجام شده است. یافته ها: نتایج بررسی ها نشان داد که در بازه زمانی موردنظر (1992تا2013) تعداد 749  مدرک به وسیله پژوهشگران علوم دریایی ایران در پایگاه وب آوساینس نمایه شده است که به تفکیک 323 مدرک در حوضه آبی خزر، 368 مدرک در حوضه خلیج فارس و 58 مدرک متعلق به حوضه دریای عمان است. تولیدهای مدارک 3 و 5 نویسنده ای بیشترین سهم مشارکت را به خود اختصاص داده است. بالاترین ضریب مشارکت (99%) در هر سه حوضه ی آبی در سال 2013 به وقوع پیوسته است. بررسی داده ها با استفاده از قاعده برادفورد و قاعده لوتکا بیانگر رد قاعده لوتکا و تأیید قاعده برادفورد در هر سه حوضه می باشد. نتیجه گیری: براساس نتایج پژوهش، رشد تولیدهای علمی دریایی و همچنین ضریب مشارکت نویسندگان در هر سه حوضه ی آبی روند صعودی داشته که این امر بیانگر افزایش تمایل نویسندگان به تولید مدارک مشارکتی در طول این دوره است. <br clear="all" /> [1]. Plaintext [2]. Histcite
۵.

ارزیابی وب سایت های دانشگاه های علوم پزشکی ایران بر اساس معیارهای بهینه سازی موتورهای جست وجو(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : 680 تعداد دانلود : 187
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت وب سایت های دانشگاه های علوم پزشکی ایران بر اساس معیارهای بهینه سازی موتورهای جست وجو انجام شده است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع پژوهش های پیمایشی با رویکرد توصیفی است. جامعه مورد مطالعه در این پژوهش وب سایت های دانشگاه های علوم پزشکی ایران وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران شامل 47 وب سایت است. گردآوری داده ها با استفاده از سیاهه وارسی محقق ساخته انجام شده است. روایی سیاهه وارسی با استفاده از نظرهای کارشناسی تعدادی از صاحب نظران و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کودر- ریچاردسون (74/0) تأیید گردید. تجزیه و تحلیل داده ها نیز با استفاده از آمار توصیفی و نرم افزار اس.پی.اس.اس. ویرایش 20 انجام شده است. یافته ها: یافته ها نشان داد وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی اصفهان، تهران و تبریز بیشترین میزان هم خوانی با سیاهه وارسی را داشتند. کمترین میزان هم خوانی نیز مربوط به وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی جیرفت، همدان و فسا بود. همچنین براساس یافته های پژوهش 82/63 درصد از دانشگاه های جامعه پژوهش، بیش از 50 درصد عوامل مربوط به معیارهای بهینه سازی موتورهای جست وجو موجود در سیاهه وارسی را در طراحی وب سایت خود مورد توجه قرار داده بودند. نتیجه گیری: این پژوهش نشان داد همه وب سایت های مورد بررسی از وضعیت ایده آل فاصله داشتند. همچنین، نتایج بیانگر این است که مسئولین و طراحان وب سایت های مورد بررسی به ویژگی های فنی مربوط به طراحی وب سایت توجه بیشتری داشته اند؛ درحالی که به عوامل مؤثر بر بهینه سازی خارجی موتورهای جست وجو که در جذب پیوند حائز اهمیّت هستند، توجه چندانی صورت نگرفته است
۶.

بررسی نقش کارگاه های آموزشی در ارتقا مدیریت کتابخانه های دانشگاه آزاد اسلامی منطقه هشت از دیدگاه مدیران(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : 713 تعداد دانلود : 302
هدف: پژوهش حاضر به بررسی نقش کارگاه های آموزشی در ارتقا مدیریت کتابخانه ها در دانشگاه آزاد اسلامی منطقه 8 پرداخته است. روش پژوهش: روش پژوهش پیمایشی است. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه سازمان یافته استفاده شد و میزان ضریب اعتماد یا پایایی با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ  96/0 است. روایی صوری-محتوایی ابزار نیز توسط چند تن از متخصصان علم اطلاعات مورد تأیید قرار گرفت. جامعه آماری این پژوهش به طور جمع 19 واحد دانشگاهی از کلیه کارکنان و مدیران کتابخانه های دانشگاه آزاد منطقه 8 به تعداد 100 نفر است که 94 نفر به پرسشنامه پاسخ دادند. از نرم افزار اس.پی.اس.اس. برای تجزیه و تحلیل آماری استفاده شده است. یافته ها: طبق نتایج، آموزش های ضمن خدمت موجب افزایش مهارت شغلی با میانگین 26/3 ، دانش شغلی با میانگین 46/3 و نظم و دقت با میانگین 09/3، ایجاد علاقه مندی نسبت به شغل خویش با میانگین 22/3، افزایش میزان استقلال در انجام وظایف شغلی با میانگین 19/3 و رفع مشکلات با میانگین00/3  می شود. یافته ها همچنین نشان می دهد که آموزش ضمن خدمت، انگیزه های نیروی انسانی را برای رسیدن به اهداف سازمان با میانگین20/3 را تقویت می کند. در زمینه ارتقا شغلی مشاهده گردید که دوره های آموزشی با میانگین 11/3 مطلوب بوده و و باعث ایجاد انگیزه در ارتقا شغلی می شود، اما لزوماً منجر به گرفتن امتیاز برای ارتقا با توجه به میانگین 74/2 نیست. نتیجه گیری : نتایج نشان داد که از دیدگاه مدیران مشارکت و یادگیری مهارت های مورد نیاز ارتقا شغلی، سرعت، دقت و نظم، روحیه احترام گذاشتن، برنامه ریزی و کنجکاوی، قدرت ارائه نظر و اطاعت پذیری، انگیزه و مسئولیت پذیری از طریق شرکت در دوره های آموزشی در سطح متوسط و نسبتا مطلوب افزایش یافته است.
۷.

بررسی کیفیت تصاویر کتاب های مرجع کودکان و نوجوانان منتشرشده در سال های 1385- 1390(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : 508 تعداد دانلود : 363
هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تصاویر کتاب های مرجع کودک و نوجوان و تجزیه و تحلیل و میزان مطابقت تصاویر کتاب ها، با معیارها ی ارائه شده در این زمینه است. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است. روش به کار گرفته شده در این پژوهش، تحلیل محتوا و از نوع کمّی است. جامعه آماری این پژوهش شامل 216 عنوان کتاب مرجع کودک و نوجوان است که برای اولین بار در طول سال های مورد بررسی چاپ شده اند. ابزارگردآوری داده ها، سیاهه وارسی است که روایی آن به تأیید صاحب نظران رسید. برای سنجش میزان پایایی ابزار پژوهش از «ضریب آلفای کرونباخ» استفاده شد که معادل 921/0 بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها نیز از آمار توصیفی شامل فراوانی و درصد فراوانی استفاده شد. یافته ها: در این پژوهش چهار عامل؛ رنگ، کیفیت، محل قرار گرفتن و بومی بودن تصاویر در جامعه پژوهش مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیش از 87 درصد از تصاویر رنگی و 56 درصد نیز از کیفیت مطلوب برخوردارند. همچنین 78 درصد از تصاویر در محل اصلی قرار دارند و 14 درصد نیز برگرفته از نسخه اصلی اثر هستند. ضمن اینکه نیز به لحاظ مؤلفه های کیفیت کلی تصاویر و بومی بودن، تصاویر دارای ضعف و در کتاب های ترجمه شده فاقد نوآوری بودند. اصالت/ارزش: پژوهش حاضر ضمن تهیه سیاهه ی وارسی در زمینه کیفیت تصاویر کتاب های مرجع کودکان و نوجوانان براساس پیشینه های موجود و نیز نظر متخصصان، این امکان را فراهم آورده است تا استفاده کنندگان کتاب های مرجع در انتخاب خود تصمیم بهتری بگیرند. از مجموع یافته ها می توان به این نتیجه رسید که تصاویر از وضعیت مناسبی برخوردار نیستند و ناشران بیش از این باید به کیفیت تصاویر اهمیت دهند.
۸.

شناسایی وضعیت مهارت های سواد اطلاعاتی معلمان ابتدایی ناحیه ی سه شهرستان کرمانشاه(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : 937 تعداد دانلود : 743
هدف: هدف اصلی این پژوهش بررسی وضعیت مهارت های سواد اطلاعاتی معلمان دوره ابتدایی ناحیه 3 شهرستان کرمانشاه در سال تحصیلی 93-1392 بود. روش پژوهش: در این پژوهش توصیفی و از نوع پیماشی بود و جامعه آماری شامل کلیه معلمان زن و مرد ابتدایی ناحیه ی سه کرمانشاه به تعداد 4695 نفر می شدند که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای تعداد 380 نفر برای جمع آوری اطلاعات به عنوان نمونه انتخاب گردیدند. ابزار پژوهش «پرسشنامه سنجش سواد اطلاعاتی یزدانی (1391آ)» بود که پایایی و روایی آن در پژوهش های قبلی به تأیید رسیده است. برای تحلیل داده ها از آمارهای توصیفی و آزمون های آمارهایی پارامتری و غیرپارامتری مختلفی همچون تی تک نمونه ای، مربع کای و ضریب همبستگی رتبه ای اسپیرمن استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که وضعیت مهارت های سواد اطلاعاتی معلم ها در حد مناسبی نیست، اما در بررسی تک تک مؤلفه های مهارت های سواد اطلاعاتی مشخص شد که سواد اطلاعاتی معلم ها در مؤلفه های ارزشیابی اطلاعات و تبادل اطلاعات در حد ضعیفی است؛ در مؤلفه های مکان یابی و سازمان دهی اطلاعات سواد اطلاعاتی آن ها نامناسب، اما در مؤلفه ی تعریف نیازهای اطلاعاتی سواد معلم ها در حد خوبی بوده است. یافته ی دیگر نشان داد که بین میزان ساعت استفاده از اینترنت در هفته و نیز میزان ساعت مطالعه ی آزاد در هفته از سوی معلم ها با میزان مهارت سواد اطلاعاتی آن ها رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین معلوم شد که بین سن آزمودنی ها و میزان سواد اطلاعاتی آن ها رابطه ی منفی و معنادار وجود دارد. نتیجه گیری: معلوم شد بین وضع موجود سواد اطلاعاتی آموزگاران ناحیه ی 3 کرمانشاه و وضع مطلوب آن فاصله وجود دارد.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۵۹