مطالعات ملی

مطالعات ملی

مطالعات ملی سال 17 تابستان 1395 شماره 2 (پیاپی 66) (مقاله علمی وزارت علوم)

مقالات

۱.

سیاست گذاری تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران: چشم انداز، اهداف و سیاست های پیشنهادی(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : ۷۵ تعداد دانلود : ۲۲
تنوع قومی یک پدیده فراگیر و جهان شمول است و هر کشوری از یک سو براساس اهداف و رویکردهای نظام سیاسی و از سوی دیگر مدل تنوع قومی موجود در جامعه اقدام به طراحی سیاست برای مدیریت تنوع قومی کرده است. جمهوری اسلامی ایران نیز یکی از کشورهای دارای تنوع قومی است و براساس نوع نگاه به مقوله تنوع قومی و با عنایت به ویژگی های این تنوع اقدام به سیاست گذاری کرده است. ضمن بررسی و نقد رویکردهای موجود به سیاست گذاری قومی، نویسندگان تلاش کرده اند با توجه به رویکرد فرصت محور جمهوری اسلامی ایران به تنوع قومی، اهداف و چشم اندازهای سیاست گذاری تنوع قومی را با استناد به سخنان رهبران انقلاب و اسناد بالادستی استخراج و براساس آن سیاست هایی برای مدیریت تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد نمایند. روش تحقیق در این مقاله ترکیبی از روش های اسنادی، بررسی منابع و پژوهش های موجود، تشکیل پنل نخبگانی، مصاحبه با نخبگان و استفاده از تجربیات نویسندگان است.
۲.

تبلور مفهوم ایران در شاهنامه فردوسی: امتزاج عقلانیت و عشق در هویت ایرانی(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۲۱
شاهنامه را به سه دوره اسطوره، پهلوانی و تاریخی تقسیم کرده اند. به همان اندازه که شخصیت های پهلوانی و تاریخی، اسطوره هایی نیمه واقعی نیمه خیالی اند، ایران نیز در اکسیر شاهنامه تغییر ماهیت می دهد. نگاه فردوسی به وطن، نگاهی برخاسته از جهان بینی توحیدی و اندیشه «جهان وطنی» است. تبدیل هنرمندانه ایران محدود، به پلی برای رسیدن به حقیقیت نامحدود، حاصل امتزاج عقل و عشق، و بر گرفته از اعتدالِ حاکم بر فکر وی است. فردوسی اگر چه عاشق ایران است؛ حقّ «داد» را نگاه می دارد و گرفتار افراط و تفریط نمی شود. از این رو ایرانی که ترسیم می کند؛ نه مانند اتوپیای فلاسفه و مدینه فاضله عرفا مکانی تخیّلی و نه چون ایران ناسیونالیست ها محدود و در انحصار نژاد پرستان است. وطن از نگاه فردوسی مقدّس است، امّا نه فقط به دلیل قداستِ خاک، بلکه به حرمت مظلومیّت ساکنان آن. این حقیقت موجب شده، تا در دنیایی که از نظر وی ارزش دل بستن ندارد؛ حفاظت از ارزش های راستین، مقدّس باشد. وطن نیز به دلیل نقشی که در امنیّت و حفظ کرامت و شرافت انسان دارد؛ مورد توجّه فردوسی است. هدف مقاله حاضر اثبات این ادّعا است.
۳.

تحلیل پدیدارشناختی تأثیر آیین های فرهنگی مشترک بر توسعه اجتماعی (مطالعه موردی شهر دزفول)(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۱۷
پژوهش حاضر با هدف مطالعه تأثیر آیین های فرهنگی مشترک بر توسعه اجتماعی شهر دزفول صورت گرفته است. مشارکت کنندگان در این پژوهش را 15 نفر از افراد ساکن شهر دزفول تشکیل می دهند که در آیین های عاشورا، احترام به درخت سدر و سفره نذری شاه پریان شرکت می کنند. محققان در این پژوهش کیفی، از رویکرد پدیدارشناسی و تکنیک مصاحبه عمیق برای جمع آوری اطلاعات بهره جسته اند. تجزیه و تحلیل داده ها نیز با روش کلایزی انجام شده است. یافته های پژوهش، که حاصل استخراج از مصاحبه ها است، شامل مقوله های «هویت یابی»، «امنیت فردی و اجتماعی»، «تعامل اجتماعی» و «انسجام اجتماعی»، و نیز مقوله هسته «آیین های فرهنگی مشترک تسهیل کننده توسعه اجتماعی» است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که آیین ها فرصتی را فراهم می آورند، تا گروه های مختلف شهر دزفول با شرکت در آنها، وفاق و همبستگی را افزایش داده و با تشکیل یک جامعه واحد، روند توسعه اجتماعی را تسریع بخشند.
۴.

ارزیابی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی نقاشی های دیواری در شهر تهران(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
تعداد بازدید : ۶۷ تعداد دانلود : ۲۷
مطالعه حاضر با هدف ارزیابی آثار اجتماعی و فرهنگی نقاشی های دیواری در سطح منطقه 19 شهر تهران انجام گرفته است. در این پژوهش با عنایت به بهره مندی از رویکرد سیستم منظر شهری و با تکیه بر الگوی سه گانه «فرد محیط اجتماع محلی»، سه آثار و پیامد هویت بخشی، عملکردی و زیباشناختی برای نقاشی های دیواری در نظر گرفته شده است. برای سنجش این پیامدها از روش تحقیق پیمایشی استفاده شده که جامعه آماری آن را عابران، صاحبان املاک، دانش آموزان مدارس محدوده طرح تشکیل می دهند. براساس یافته های حاصل، نقاشی های دیواری در سطح شهر بیشتر کارکردی زیباشناختی داشته، در رتبه دوم، نقشی عملکردی و در نهایت هویت بخش هستند. به طور دقیق تر میزان افزایش زیبایی و جذابیت شهری، و نیز احساس نشاط و سرزندگی در حد متوسط گزارش شده است. در مقابل ضعف احساس آرامش بصری و عدم تقویت ارزش های ایثارگرانه، انقلابی، علمی و زندگی شهری از جمله کاستی های نقاشی های دیواری به حساب می آیند.
۵.

بررسی میزان انعکاس شاخصه هویت و مؤلفه های آن در متون درسی مدارس ابتدایی از دیدگاه معلمان ابتدایی شهرستان دیواندره(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۱۹
هدف تحقیق حاضر بررسی نظر معلمان در مورد جایگاه هویت اسلامی و مؤلفه های آن در متون درسی مدارس ابتدایی است. روش تحقیق در محدوده روش های توصیفی پیمایشی و نوع آن کاربردی است. جامعه آماری تحقیق را کلیه معلمان مقطع ابتدایی جمعاً 571 نفر و نمونه آماری تحقیق مطابق جدول مورگان برابر 230 نفر برآورد شده است. روش نمونه گیری تصادفی ساده و ابزار اندازه گیری تحقیق پرسشنامه محقق ساخته بوده است. از دو روش توصیفی و تحلیلی (تی استودنت) جهت تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات استفاده شده است. مبنای نظری تحقیق مبتنی بر گفتار و دیدگاه امام علی(ع) است و برای تک تک مؤلفه ها و شاخص ها از نگاه تیزبین و مبتنی بر خرد ایشان استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که میزان توجه به شاخصه هویت اسلامی در برنامه درسی از دیدگاه معلمان در بعد اعتقادی و رفتاری بیشتر از حد میانگین و در بعد تاریخی در حد میانگین و در بعد سیاسی و فرهنگی کمتر از حد میانگین است.
۶.

سیاست پژوهیِ ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در سازمان های دولتی استان خراسان رضوی(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۲۸
هدف از اجرای پژوهش حاضر، سیاست پژوهی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت با تأکید بر سازمان های دولتی استان خراسان رضوی است. در سیاست پژوهی تحلیل بازیگران، پارامترهای ساختاری، ارزیابی پیامدهای بالقوه و در نهایت توصیه هایی ارائه می شود. در این پژوهش نیز مبتنی بر روش شناسی سیاست پژوهی، راهکارهایی ارایه شده است. فرهنگ ایثار و شهادت نیز به رایج کردن ارزش ها و هنجارهای بذل و بخشش تا مرتبه جان گفته می شود که جهت تدقیق روش، یافته ها و راهکارها، از نظر کارشناسان شاهد و ایثارگر همه سازمان های دولتی استان خراسان رضوی، که مسئولیت اصلی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت را برعهده دارند، سود جسته ایم. یافته های این پژوهش نشان دهنده این است که، اولاً، ترویج فرهنگ ایثار و شهادت از مدل زمینه، فرایند و نتیجه تبعیت کرده است. توصیه های سیاست گذاری در دو نوع اجرایی و محتوایی (1) ارائه شده است و در نهایت مهم ترین راهکارها در هر بخش به مواردی همچون احیای شورای ترویج فرهنگ ایثار و شهادت استان، تولید محتوای آموزشی، ترویجی و فرهنگی ایثار و شهادت، مدیریت بودجه های اختصاص یافته به ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، مشارکت سازمان ها با نهادهای مردمی غیردولتی اجتماعی و فرهنگی منجر شده است.
۷.

مطالعه ژئوپلیتیک عمومی داعش در رسانه های اجتماعی؛ «جیش الصفوی» و «ملت صلیب»(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : ۲۵ تعداد دانلود : ۱۳
با ورود اندیشه های انتقادی به مباحث ژئوپلیتیکی، در این دانش دگردیسی ها و نوآوری های فراوانی به وجود آمد، از جمله آنها، بررسی های ژئوپلیتیکی معطوف به رسانه است که ژئوپلیتیک عمومی نامیده می شود. رسانه های جمعی، که در گذشته در انحصار دولت ها یا در سیطره حاکمیتی آنها بوده اند، و از الزامات هرگونه کنشگری سیاسی از جمله عاملیت ژئوپلیتیکی محسوب می شوند، امروزه با تغییر نسل و ماهیت، به رسانه های دوسویه اینترنت پایه، که رسانه اجتماعی نامیده می شوند، تبدیل شده و معادلات رسانه ای قدرت را پیچیده تر کرده است. گروه تروریستی داعش از جمله بازیگران نوظهور در عرصه ژئوپلیتیک است که با استفاده از رسانه های اجتماعی، دستورالعمل های ژئوپلیتیکی خود را دنبال کرده است. این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از تحلیل نشانه شناسی برای تجزیه و تحلیل اطلاعات، به آزمون فرضیات پرداخته است. هدف، بررسی چگونگی بهره برداری گروه تروریستی داعش از رسانه های اجتماعی برای توجیه دستورالعمل های ژئوپلیتیکی خود است. نتایج این پژوهش، که با انجام دو مطالعه موردی انجام پذیرفته، بیانگر این است که این گروه تروریستی، در قالب نشانه گذاری، به بازنمایی و توجیه دستورالعمل های ژئوپلیتیکی خود در رسانه های اجتماعی پرداخته است.؟
۸.

پژوهش جامعه شناختی فرهنگ شهروندی و هویت ملی؛ مطالعه موردی: زنان شهر فیروزآباد(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : ۲۵ تعداد دانلود : ۱۸
فرهنگ شهروندی به مثابه نوعی فرایند از قرن نوزدهم همگام با جوامع مدنی و دولت های ملی شکل گرفته است. این پدیده با جدی شدن مسأله جهانی شدن در دهه های اخیر از مسایل اجتماعی معاصر است. پژوهش حاضر قصد دارد تأثیر دین و رسانه را بر فرهنگ شهروندی زنان مورد بررسی قرار دهد. مدل تحقیق حاضر بر اساس نظریه های ژانوسکی و ترنر طراحی شد و داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه محقق ساخته بین400 نفر از زنان 29-18 سال شهر فیروزآباد توزیع و با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای گردآوری شد. هم چنین اعتبار پرسشنامه از طریق اعتبار صوری و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها در محیط SPSS بیانگر آن است که از میان 6 فرضیه تحقیق، فرضیه هایِ مربوط به میزان دینداری و میزان استفاده از رسانه و آگاهی سیاسی و هویت ملّی مورد تأیید قرار گرفتند. نتایج رگرسیون چند متغیره نیز نشانگر این واقعیت بود که 4 متغیر میزان دینداری، هویت ملی، میزان آگاهی سیاسی و میزان تحصیلات پاسخگویان در مجموع 38 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین کردند.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۹۰