درخت حوزه‌های تخصصی

کیفیت روابط همسران در خانواده از اثرگذارترین عوامل سلامت و تعالی فرد و جامعه است. پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل مفهومی غنی سازی روابط همسران با تأکید بر تأمین نیازهای روان شناختی با تأکید بر منابع اسلامی انجام شده است. بدین منظور مجلداتی از کتاب بحارالانوار که به طور مبسوط به بیان روایات مرتبط با روابط بین فردی و به طور خاص به روابط همسران اختصاص دارد و در هر باب، آیات مرتبط با موضوع پژوهش حاضر را نیز شامل می شود انتخاب شد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و کمی-کیفی تجزیه و تحلیل شده است. در پایان و پس از روایی سنجی نتایج به دست آمده، ۳ مؤلفه زمینه ساز سلبی، ۱5 مؤلفه زمینه ساز ایجابی، 3 مؤلفه هسته ای و 7 مؤلفه پیامدی در مورد غنی سازی روابط همسران به تأیید کارشناسان رسید که مبتنی بر آن مدل مفهومی غنی سازی روابط همسران با تأکید بر تأمین نیازهای روان شناختی و براساس روایات کتاب بحارالانوار طراحی شد.

درآمد خانوار یکی از عوامل کلیدی در تعیین سطح رفاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جوامع است. کاهش یا عدم ثبات درآمد خانوارها به دلیل عواملی مانند بی کاری، تورم، مدیریت ناکارآمد مالی و عدم دسترسی به فرصت های برابر اقتصادی، موجب کاهش کیفیت زندگی، گسترش فقر و افزایش نابرابری می شود. مقاله حاضر به روش توصیفی و باهدف بررسی راهکارهای مؤثر در بهبود درآمد در خانواده، شاخص های مختلف این مسئله را تحلیل می کند. استفاده از آموزش مهارت های فنی و حرفه ای، بهره گیری از فناوری های جدید دیجیتالی، ابتکار و نوآوری، ترویج فرهنگ کار و تلاش، مدیریت مالی و برنامه ریزی اقتصادی، و اجرای سیاست های حمایتی دولت درقالب شاخص ها و راه حل های کلیدی ارائه شده اند. تنوع بخشی به منابع درآمدی، ایجاد مشاغل خانگی و تشویق به کارآفرینی در کوتاه مدت و بلندمدت اثرات قابل توجهی بر افزایش درآمد اعضای خانواده دارند. همچنین، نقش دولت در حمایت از خانواده های کم درآمد و ایجاد زیرساخت های لازم برای توسعه اقتصادی بسیار مهم است. خانواده ها با تمرکز بر آموزش و فرهنگ سازی می توانند علاوه بر افزایش درآمد، توانایی مدیریت هزینه ها و سرمایه گذاری را نیز بهبود بخشند.

هدف پژوهش برسی اثربخشی آموزش حجاب و عفاف در بستر سوره نور بر نگرش به حجاب و خودمهارگری دانش آموزان دختر متوسطه شهر مشهد بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش انجام آن شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل می باشد. از میان جامعه آماری با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس 30 نفر انتخاب و به طور تصادفی در ۲ گروه 15 نفره آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش، پروتکل آموزش حجاب و عفاف در بستر سوره نور را در هشت جلسه 60 دقیقه ای دریافت و گروه کنترل آموزش ها را دریافت نکردند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه خود مهارگری تانجی و پرسشنامه نگرش به حجاب کریم زاده استفاده شد. نتایج حاصل از تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش حجاب و عفاف مبتنی بر سوره نور بر خود مهارگری و ابعاد نگرش به حجاب دانش آموزان تاثیر مثبت دارد. لذا آموزش های مبتنی بر قرآن می تواند در این زمینه حائز اهمیت بوده و با ایجاد بینش و شناخت دانش آموزان را به زیست عفیفانه فارغ از هرگونه اجباری سوق دهد. از این رو لازم است توام با قانونگذاری تلاشهایی در جهت آموزش و ارتقا آگاهی انجام شود.

مراقبت گری برای روابط انسانی بنیادی است و نقش تعیین کننده ای در کیفیت و ثبات روابط زناشویی ایفا می کند؛ لذا هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی ابعاد مراقبت گری در رابطه بین رضایتمندی جنسی با تمایلات جنسی زنان بود. پژوهش از نوع کاربردی و روش پژوهش توصیفی- همبستگی به شیوه مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمام زنان متأهل مراجعه کننده به فرهنگسراهای شهر اصفهان در بازه زمانی اردیبهشت ماه تا خردادماه سال 1403 بودند که بر اساس مدل کلاین تعداد 200 نفر آنان با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس و با توجه به ملاک های ورود و خروج انتخاب شدند. از نمونه های انتخابی به منظور شرکت در مطالعه رضایت آگاهانه اخذ شده و به شرکت کنندگان اطمینان داده شد که اصل امانت داری در خصوص نتایج پژوهش رعایت شده و اطلاعات به دست آمده محرمانه خواهد ماند. شرکت کنندگان پژوهش مقیاس مراقبت گری کانس و شاور (1994)، پرسشنامه تمایل جنسی توسط هالبرت (1992) و پرسشنامه رضایت جنسی هادسون (1992) را تکمیل نمودند. داده ها از طریق روش آماری ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر با استفاده از نرم افزار SPSS22 و AMOS مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد ابعاد مراقبت گری در رابطه بین رضایتمندی جنسی با تمایلات جنسی زنان نقش میانجی دارد. همچنین نتایج نشان داد مدل از برازش مطلوب برخوردار بود (01/0>P). نتایج حاکی از آن است که میل جنسی به تنهایی نمی تواند رضایت جنسی را به طور مستقیم و کامل توضیح دهد و وجود مراقبت گری به عنوان رفتاری حساس و پاسخگو، واسطه و تقویت کننده این رابطه است.

با افزایش میزان زندانی شدن زنان در سال های اخیر، مطالعه تجربه زیسته آنان به عنوان موضوعی اساسی در حوزه جرم شناسی و جامعه شناسی مطرح شده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و روش نظریه زمینه ای به دنبال درک تجربه زیسته زنان زندانی است. جمع آوری داده ها از طریق مصاحبه های نیمه عمیق و نیمه ساختاریافته انجام شده است. نمونه مورد بررسی ۲۱ زن زندانی گروه سنی 19-65 سال هستند. نمونه حاضر از میان زنان زندانی شهر یزد به صورت هدفمند و دردسترس انتخاب شدند و داده ها طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد زیست در چرخه انحراف ساختاری به منزله پدیده اصلی حضور یافته است. این پدیده تحت تأثیر عواملی مانند خرده فرهنگ بزه آفرین، بحران عاطفی و انحراف ثانویه در زنان و نیز با مداخله شرایطی مانند حاشیه نشینی اقتصادی و فرهنگی، کودکی سرکوب شده و پاره ای عوامل زمینه ای مانند عواطف مخاطره آمیز، انسداد مهارتی و فقر قابلیتی به ورود زنان به فضای بزه و جرم و زیستن در چرخه انحراف ساختاری منجر می شود. مطابق نتایج، زنان زندانی پیامدهای انزوا تدافعی، فرسایش روانی و هویت تعلیقی را به دوش کشیده اند و درنهایت کنش زنان زندانی در مقابل مشکلات، به صورت بازآفرینی هویت، احیای معنوی و پالایش روانی رخ داده است.

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی تطبیقی اجرت المثل زوجه در مدت زندگی مشترک در حقوق ایران، فقه عامه و حقوق آمریکا انجام شد. براین اساس، تحلیل نقدانه اجرت المثل زوجه در نظام های حقوقی با توجه به مبانی و رویکردهای عدالت محور در قانون گذاری هر نظام صورت گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا امکان مطالبه اجرت المثل برای زوجه در قبال کارهای منزل وجود دارد یا نه و در صورت امکان، مبانی و شرایط استحقاق آن چیست؟ روش: در پژوهش حاضر به روش تحلیلی- اسنادی با رویکرد تطبیقی، اجرت المثل زوجه را در نظام های حقوق ایران، فقه امامیه، فقه اهل سنت و حقوق آمریکا بررسی شد. داده های پژوهش مبتنی بر منابع کتابخانه ای بود و مبانی و رویکردهای این نظام ها درباره اجرت المثل زوجه در دوره زندگی مشترک تحلیل شد.. یافته ها: یافته ها نشان داد در فقه امامیه، مطالبه اجرت المثل براساس قواعدی مانند قاعده لاضرر، قاعده استیفا و قاعده احترام مال مسلم و در راستای عدالت اقتصادی و انصاف در روابط خانوادگی قابل مطالبه است. فقه اهل سنت با رویکرد عدالت فرهنگی و بر مبنای موقعیت عرفی، مطالبه اجرت المثل را مردود دانسته و در برخی موارد آن را در شمار انفاق زوجه قرار می دهد. در نظام حقوقی آمریکا، با رویکرد عدالت اجتماعی و تأکید بر آزادی قراردادی، اجرت المثل به عنوان بخشی از وظایف زوجه در قرارداد نکاح تلقی می شود و قابلیت ارزش گذاری مالی ندارد. نتیجه: نتایج پژوهش پژوهش نشان داد که تفاوت مبانی سه نظام حقوقی موجب تفاوت در پذیرش یا رد اجرت المثل شده است؛ از پذیرش مشروط در فقه امامیه تا رد آن در فقه اهل سنت و تلقی آن به عنوان تکلیف نکاحی در حقوق آمریکا.

هدف از این پژوهش مقایسه اثربخشی دو بسته مشاوره معنوی براساس مثنوی با موضوع عشق(ساخته پژوهشگر،1402) و معنویت درمانی ریچاردز و برگین(2005) بر نگرش به عشق بود. طرح پژوهش،کمی و از نوع نیمه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بودکه افراد گروه به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. جامعه هدف تمام زوجین شهر اصفهان بودند که کمتر از ده سال از ازدواجشان گذشته بود. حجم نمونه 36 زوج بود که به طور تصادفی در سه گروه مساوی آزمایشی اول و دوم و گروه گواه دسته بندی شدند و بسته های مشاوره معنوی براساس مثنوی و معنویت درمانی ریچاردز و برگین به دو گروه آزمایشی در 12 جلسه90 دقیقه ای، به طور جداگانه به آنان آموزش داده شد. ابزار پژوهشی، پرسش نامه نگرش های مربوط به عشق بود که قبل و بعد از مداخله، هر سه گروه به آن پاسخ دادند. تجزیه و تحلیل داده ها در دو سطح توصیفی و استنباطی به وسیله نرم افزار SPSS-26 انجام شد. نتایج نشان داد که هر دو روش مشاوره بر گروه های آزمایش اثر بخش بوده اند ولی این اثر برمتغیرها ولی متفاوت بود(05/0>P). به نظر می رسد با توجه به افزایش پشتوانه های پژوهشی مبنی بر اثربخشی معنویت بر روابط زناشویی، تدوین الگوهای معنوی کاربردی متناسب با فرهنگ، ضروری به نظر می رسد. همچنین، مثنوی معنوی می تواند منبع مناسبی برای مشاوره معنوی جهان شمول و اثربخش در روابط زناشویی باشد.

هدف از این پژوهش بررسی عمیق ابعاد فقهی و حقوقی ازدواج های آنلاین و قراردادهای مرتبط با تأکید ویژه بر حقوق زنان بود، ضرورت انجام این تحقیق از آن جهت مطرح شد که در عصر فناوری های نوین و گسترش روابط اجتماعی در فضای مجازی، مسئله نکاح آنلاین به عنوان پدیده ای نوظهور در نظام های حقوقی و فقهی اهمیت چشمگیری یافته است، پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی انجام شد و داده ها از طریق مطالعه و تحلیل منابع معتبر فقهی، حقوقی و اجتماعی گردآوری گردید، جامعه پژوهش شامل متون فقهی کلاسیک، قوانین داخلی جمهوری اسلامی ایران و همچنین اسناد و مقررات بین المللی مرتبط با عقد نکاح و قراردادهای وابسته بود که با رویکردی تطبیقی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند، یافته های تحقیق نشان داد که از منظر فقه اسلامی، تحقق اراده و رضایت طرفین، احراز هویت دیجیتال معتبر، حضور و صحت شهود در بستر مجازی و نیز امکان ثبت رسمی عقد از مهم ترین چالش های فقهی ازدواج آنلاین به شمار می روند، از جنبه حقوقی نیز نتایج نشان داد که خلأ مقررات جامع و صریح در زمینه عقد نکاح آنلاین، دشواری در اثبات رسمیت عقد در محاکم، عدم انطباق مقررات تجارت الکترونیک با ماهیت ویژه نکاح و فقدان ضمانت اجرایی کافی برای شروط ضمن عقد، از اساسی ترین موانع تحقق صحیح این نوع ازدواج محسوب می شوند، تحلیل داده ها بیانگر آن بود که این خلأها و چالش ها به طور خاص، زنان را بیش از سایر گروه ها در معرض آسیب های حقوقی، اجتماعی و حتی فرهنگی قرار می دهد و می تواند امنیت حقوقی و جایگاه اجتماعی آنان را با تهدید جدی مواجه سازد، به طورکلی، نتایج این پژوهش بر ضرورت بازنگری و تدوین مقررات نوین فقهی و حقوقی متناسب با شرایط جدید فضای مجازی و پدیده ازدواج آنلاین تأکید می کند، همچنین پیشنهاد می شود که در کنار اصلاح و تصویب قوانین، حمایت های آموزشی، قضایی و اجتماعی از زنان تقویت شود تا آنان در فرآیند ازدواج های آنلاین با امنیت بیشتر و آسیب های کمتر مواجه گردند، این پژوهش می تواند به عنوان گامی مقدماتی برای قانون گذاران، فقها و سیاست گذاران اجتماعی جهت بازاندیشی در چارچوب های سنتی و انطباق آن ها با نیازهای جامعه امروز مورد استفاده قرار گیرد.

تعریف زن بودن در این جهان مردانه به وسیله نشانه ها طبیعی سازی شده است. درواقع تمدن بشر برمبنای مردسالاری بنا شده و در این روند یکی از راه های کنترل و محدودکردن زنان، رواج باورها و ارزش گذاری جنسیت زده بوده است. در پژوهش حاضر با فرض اینکه امروزه مقادیر زیادی از این باورها با نحوه بازنمایی زنان در رسانه به جامعه القا می شود، آگهی های بازرگانی تلویزیونی مواد شوینده از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ مورد توجه قرار گرفت؛ چرا که تلویزیون رسانه ای تأثیرگذار در سبک زندگی و الگوی مصرف است و در بیشتر متون ذکرشده، مصرف کننده اصلی این محصولات، زنان نمایانده شده اند. تبلیغات مانند هر متن دیگری شامل نشانه ها و لایه های معنایی است و برای پی بردن به این معانی و تأثیر آن ها بر رواج مردسالاری در جامعه، از تحلیل نشانه شناسانه با رویکرد به نظریات ژولیا کریستوا اندیشمند انتقادی، استفاده شد که زنان را به رهایی سوبژکتیویته خود دعوت می کند. بازنمایی امری است که سبب فرهنگ سازی می شود و در بستری که بازنمایی براساس فرهنگ مردسالارانه شکل گیرد، این امر رواج می یابد و بدیهی تلقی می شود. در این راستا نحوه بازنمایی زن معناکاوی شد تا معانی جنسیت زده طبیعی سازی شود که سبب تثبیت باورهای مردسالارانه می شود.

موافق مواد 1106 و 1107 قانون مدنی، زوج موظّف به پرداخت نفقه است. مسئله اصلی این پژوهش، در تطبیق این تکلیف قانونی بر نکاح زوجه صغیره است که با اختلافاتی همراه شده است؛ به نحوی که تعدادی از فقهای امامیه، وجوب پرداخت، و عده ای عدم وجوب آن را برگزیده اند؛ همچنان که فقهای اهل سنّت نیز در این باره رویکردهای مختلفی دارند. البته بررسی این مسئله، نیازمند کاوش در بحث سببیت دین زوج در وجوب انفاق بود که مطالعات صورت گرفته، نشانگر دو رویکرد سببیت تمکین و نفقه در این زمینه است. در حقوق ایران نیز جمع مواد 1041، 1106، 1107 و 1108 و سایر مقررات خاص، نشان دهنده رویکرد حمایتی قانونگذار از نگرش وجوب پرداخت نفقه بوده و تلویحاً نظریه سببیت عقد نسبت به نفقه را افاده می کند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی در پی آن است که با بررسی نگرش های مختلف، به دیدگاهی جامع و کاربردی در این باره دست یابد. ابتدا نگرش های فقهای اسلامی و سپس حقوق ایران را موردبحث و بررسی قرار داده است. یافته ها نشان می دهد که صرف عقد نکاح، سبب وجوب نفقه است. این نگاه را شمول اطلاق ادله وجوب پرداخت نفقه زوجه نسبت به صغیره و خروج تخصصی آن از ادله ای که تمکین را مانع وجوب پرداخت می داند، تأیید می کند؛ زیرا تمکین نسبت به وی شرعاً متعذّر است. مؤیدات دیگری نیز مانند اصل موقعیت نکاحی، وجود نظرات و آرای قضایی که مؤید سبب بودن عقد در وجوب پرداخت نفقه بوده است و فقدان عذر موجّه در زوجه برای تمکین را مانع استحقاق دریافت نفقه می دانند، همگی دلالت بر وجوب پرداخت نفقه می نماید. درنتیجه، دیدگاه وجوب پرداخت نفقه، به واقع نزدیک تر است.

مصرف کنندگان، نقطه عطف تمامی فعالیت های بازاریابی هستند و بازاریابی موفق، با درک چرایی و چگونگی رفتار مصرف کننده آغاز می شود. بازاریابان به منظور کسب موفقیت، باید از عوامل مختلف تأثیرگذار بر خریداران پیشی بگیرند و درصدد شناخت چگونگی قصد خرید مصرف کننده باشند. بنابراین مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که اطلاعات مربوط به قصد خرید می تواند در تصمیم گیری های بازاریابی که مرتبط با تقاضای یک محصول، تقسیم بندی بازار و استراتژی های پیشرفت و ارتقا است، به مدیران کمک کند. پژوهش حاضر، ازنظر هدف، پژوهش کاربردی به شمار می رود که با روش توصیفی- تحلیلی صورت پذیرفته است. جامعه آماری تحقیق، بانوان استان قم است که تعداد 153 نفر به عنوان نمونه انتخاب شده اند. به منظور تحلیل داده ها، از معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزارهای SPSS و PLS استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد باور، تأثیر معناداری بر نگرش ندارد و هنجار ذهنی، تأثیر مثبت و معناداری بر نگرش دارد. همچنین نگرش به عنوان نقش میانجی، تأثیر مثبتی بر قصد خرید دارد و هنجار ذهنی با میانجیگری نگرش، تأثیر غیرمستقیمی بر خرید دارد. درنتیجه، تولیدکنندگان و بازاریابان می توانند بیشتر بر هنجار ذهنی مصرف کنندگان متمرکز شوند تا بتوانند نگرش آنها را به سمت محصولات خود متمایل سازند.

هدف: این پژوهش با هدف واکاوی علل، زمینه ها و پیامدهای حضور بانوان مهاجر افغانستانی در شهر اصفهان و درک تجربه زیسته آنان در کسب هویت زنانه جدید انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه به روش کیفی از نوع نظریه بنیادی (گراندد تئوری) انجام شد. جامعه آماری را 23 زن مهاجر افغانستانی 20 تا 55 ساله ساکن اصفهان تشکیل دادند که به روش نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری در مصاحبه، انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از مدل پارادایمی اشتراوس و کوربین مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: یافته ها نشان داد که شرایط علی نظیر امنیت جویی، فقر فرهنگی-اجتماعی جامعه مبدأ و فشارهای سرکوبگر علیه زنان، همراه با شرایط مداخله گر مانند پذیرش جامعه میزبان و اشتراکات فرهنگی-دینی، به پدیده محوری «مهاجرت درونی به مثابه تعالی هویتی زن مسلمان» منجر شده است. زنان با اتخاذ راهبردهای علمی، فرهنگی و اجتماعی، هویت زنانه جدیدی مبتنی بر الگوی اسلامی-ایرانی کسب کردند که پیامدهایی همچون افزایش رضایت از زندگی، کنشگری فرهنگی-اجتماعی و همکاری داوطلبانه با جامعه میزبان را در پی داشت. نتیجه گیری: پژوهش نشان می دهد که بانان مهاجر در بستر جامعه ایران، هویتی متعالی را تجربه کرده و از نقش انفعالی به کنشگرانی فعال در عرصه های مختلف تبدیل شده اند. این یافته ها بر ضرورت توجه سیاستگذاران به این ظرفیت و طراحی برنامه های هدفمند برای بهره مندی از آن تأکید دارد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین تجربه زیسته زنان از مدیریت معنوی و نقش آن در ارتقای سلامت روان خانواده در بستر فرهنگی ایران انجام شد. روش: پژوهش حاضر به روش کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی با رویکرد هفت مرحله ای کلایزی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل زنان متأهل ایرانی در شهر تبریز در سال ۱۴۰۳ با تجربه مدیریت معنوی در زندگی خانوادگی خود بود که تعداد 25 نفر از ایشان به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و وارد پژوهش شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته از گروه نمونه جمع آوری و با روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. یافته ها: نتایج تحقیق نشان داد که مدیریت معنوی زنان در سه لایه اصلی شامل مدیریت معنوی فردی، مدیریت معنوی در روابط خانوادگی و مدیریت فضای سلامت روان خانواده قابل دسته بندی است. این مدل از 3 لایه، 7 مؤلفه اصلی و 19 زیرمؤلفه تشکیل شده که به صورت پویا و متقابل عمل می کنند. مدیریت معنوی زنان، مهارت ها و نگرش هایی را شامل می شود که سلامت روان فرد و خانواده را تقویت و فضای حمایت کننده ای برای اعضا ایجاد می کند. یافته ها نشان می دهد که مدیریت معنوی زنان، عاملی کلیدی در تقویت سلامت روان خانواده است، به ویژه در جوامعی مانند ایران که نقش ها و انتظارات فرهنگی و اجتماعی ویژه ای برای زنان تعریف شده است. نتایج: این مدل می تواند مبنایی برای طراحی برنامه های آموزشی و مداخلات حمایتی در حوزه سلامت روان خانواده باشد و به بهبود کیفیت زندگی خانواده ها کمک کند. همچنین می تواند طرحی برای برنامه های آموزشی و مداخلات حمایتی در حوزه سلامت روان خانواده باشد.

پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی و نظریه زمینه ای، درصدد واکاوی و تحلیل کیفی تفاوت های جنسیتیِ بیم ها و امیدهای دانشجویان در بستر شبکه های اجتماعی است. داده ها از طریق مصاحبه عمیق با 14 دانشجوی دختر و 15 دانشجوی پسر در دانشگاه های شهر تهران جمع آوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که پیامدهای تعاملات و استراتژی های دانشجویان در مواجهه با شرایط محیطی، دو جنبه دارد: استفاده آگاهانه از شبکه های اجتماعی و تمرکز بر اهداف فردی، باعث تقویت امید، تاب آوری و رشد فردی می شود؛ اما مواجهه با محتوای منفی و بازنمایی اغراق شده زندگی دیگران، در کنار تجربیاتی مانند احساس تبعیض و نابرابری در توزیع فرصت ها به افزایش اضطراب و کاهش امید اجتماعی می انجامد. مقوله هسته مطالعه حاضر «پویایی امید اجتماعی دانشجویان در تعامل با شبکه های اجتماعی» است که با درنظرگرفتن تفاوت های جنسیتی، مقولات اصلی و فرعی را به یکدیگر پیوند می دهد. برای تقویت امید اجتماعی، راهکارهایی جنسیت محور پیشنهاد شده است: سیاست های حمایتی متناسب با نیازهای جنسیتی، آموزش سواد رسانه ای، حمایت از تولید محتوای مناسب، برنامه های معنویت محور، و تقویت مهارت های مقابله ای. این رویکردهای جنسیت محور می تواند به شکل گیری نسلی امیدوار، توانمند و مقاوم در برابر چالش های اجتماعی کمک کند.

این پژوهش با رویکرد پدیدارشناختی به بررسی تجربه زیسته فقر در میان زنان سرپرست خانوار ساکن سکونتگاه غیررسمی التیمور مشهد می پردازد. مطالعه با اتکا به نظریه فرهنگ فقر اسکار لوئیس و چهارچوب فقر چندبعدی، به تحلیل ابعاد پیچیده فقر در زندگی روزمره این زنان پرداخته است. داده ها از طریق ۲۶ مصاحبه نیمه ساختاریافته با نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری جمع آوری و با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. سؤال اصلی این است که زنان سرپرست خانوار چگونه فقر را در زندگی روزمره خود تجربه و تفسیر می کنند؟ برخی از مهم ترین مفاهیم حساس پژوهش، فقر اقتصادی، طرد اجتماعی، شرم و انگ، مقاومت روزمره و تناقضات فقر بودند که مبنای طراحی سؤالات مصاحبه قرار گرفتند. یافته ها در سه سطح مضمونی سازماندهی شدند: زندگی در استیصال (بعد مادی - معیشتی)، تعاملات اجتماعی ضعیف (بعد ارتباطی - ساختاری)، و روان زخم فردی و خانوادگی (بعد روان شناختی). نتایج نشان می دهد که فقر برای این زنان پدیده ای چندبعدی است که علاوه بر محرومیت مادی، به طرد اجتماعی، آسیب های روانی و بازتولید چرخه فقر منجر می شود. باوجود عاملیت و مقاومت زنان در مدیریت شرایط دشوار، فشارهای چندگانه موجب شکنندگی و انزوای اجتماعی آنان شده است.

مبانی و روش های مورد استفاده در رویکرد فقه سنتی، پیش آورنده پاره ای چالش های عملی، فراروی برخی ساحات این رویکرد و از جمله ساحت حقوق زنان است که در زیست انسانی معاصر پیوسته در حال زایش و تکثیر می باشد و چنان چه مبانی و روش های این رویکرد مورد بازبینی قرار نگیرد، نقش آفرینی آن با بحران روبه رو می شود؛ چراکه به تدریج با گرایش اکثریت اجتماع به دین حداقلی، برای اقامه دستورات شرعی در جامعه با دشواری های فزاینده ای مواجه خواهیم شد. در این جستار با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و شیوه مطالعه کتابخانه ای ضمن طرح ضرورت بازاندیشی در قرائت های معمولِ دینی، به چالش های فراروی فقه سنتی در مواجهه با حقوق زنان پرداخته و به مواریث فقهی در کشاکش گفتمان ثبات و تغییر اشاره شده و سپس رویکرد پژوهش حاضر در به کارگیری ادله و شیوه بازاندیشی نسبت به نصوص شرعی بیان شده است.

موضوع معراج که درباره سیر شهودی یک شخصیت پاک به عوالم فرامادی است بدلیل دربرداشتن آموزه های اخلاقی- رفتاری و تأثیرگذاری اش بر اصلاح ساختارهای اجتماعی همواره مورد توجه بوده است. آنگونه که طی سده های متمادی تاریخی- از ادوار باستانی تا به امروز- انگیزه ای قلمداد می شده تا در باب آن نگارش ها و تصویرسازی های متعددی انجام گیرد. با ابتناء بدین موضوع، پژوهش حاضر بر دو نسخه: معراج نامه میرحیدر و کمدی الهی دانته متمرکز شده تا به صورت مطالعه موردی، صرفاً یک نشانه از آنها یعنی زنان دوزخی را بررسی و تحلیل نماید. زیرا این نشانه در توصیفات متنی- تصویری یکی با دیدگاه اسلامی و در دیگری از منظر دین مسیحیت توصیف و تجسم یافته است. فلذا سؤال پژوهش آنست که: در دو نسخه مورد بحث، زنان دوزخی به چه نحوی مورد توصیف و تصویرگری قرار گرفته و وجوه اشتراک و افتراق شان چیست؟ برآیند تطبیقی بر یافته های حاصله نشان می دهند که اگرچه در هر نسخه به عذاب های گوناگونی پیرامون زنان پرداخته شده؛ لیکن تمامی آنها حول یک گناه واحد مطرح گردیده اند که منبعث از جوهره قدسی هر دو دین است و متعلق دانستن شدیدترین عذاب ها بدان در هر دو نسخه، سبب شده تا وجوه مشترک آنها در توصیف گری زنان دوزخی بیش از تفاوت-هایشان باشد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی روان شناختی، فرهنگی و اسلامی خشم در روابط زناشویی زنان بود. جامعه آماری کلیه متون روان شناختی، فرهنگی و اسلامی مرتبط با روابط زناشوئی بود. نمونه پژوهش متون مربوط به خشم در روابط زناشوئی را در بر گرفت. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بود. شیوه گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه ای انجام شد. سپس داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفتند. در ابتدا، نظریات روان شناسی و فرهنگی مرتبط با ارتباطات زناشویی زنان و مدیریت خشم مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در ادامه، راهکارهای روان شناختی، دینی و فرهنگی مربوط به مدیریت خشم در این زمینه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که افزایش مهارت های خودآگاهی هیجانی، بازسازی شناختی، گوش دادن فعال، حل مسئله و جرأت ورزی به عنوان راهکارهای کلیدی روان شناختی در کنترل خشم زنان مؤثر هستند. هم چنین، آموزه های دینی شامل مفاهیمی همچون: کظم غیظ، صبر، عفو و تقوا به عنوان راهبردهای معنوی مؤثر در کاهش و مدیریت خشم شناخته شدند. بنابراین تلفیق رویکردهای روان شناختی، فرهنگی و دینی می تواند چارچوبی جامع و مؤثر برای بهبود مدیریت خشم در روابط زناشویی زنان فراهم کند و بدین ترتیب به کاهش تعارضات و افزایش رضایت زناشویی کمک نماید.

هدف از پژوهش حاضر، طراحی الگوی خانواده کارآمد ایرانی اسلامی و اثربخشی آن بر تعارضات زناشویی زوجین متقاضی طلاق است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش اجرا آمیخته است. مشارکت کنندگان پژوهش حاضر در بخش کیفی اساتید حوزه روانشناسی اسلامی و اساتید علوم اسلامی به روش غیرتصادفی گلوله برفی انتخاب شدند. جامعه آماری در بخش کمّی نیز شامل متقاضیان طلاق مراجعه کننده به دادگاه در شهر کرمانشاه در سال 1401 شامل 30 زوج (15 نفر زن و 15 نفر مرد) به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی مصاحبه و در بخش کمّی پرسشنامه تعارض زناشویی براتی و ثنایی (1379) بود. براساس نتایج به دست آمده عوامل زمینه ساز خانواده کارامد ایرانی – اسلامی شامل سلامت محیط کار، سلامت خانواده، سلامت جامعه، سلامت روابط، تفریح های سالم، تجربه بالا، دانش کافی، فرهنگ سازی صحیح، تمیز کار از خانواده، عوامل مداخله گر شامل ناظر تلقی نمودن خدا، پرورش توحیدی خود، اعتقاد به معاد، مقابله با خودخواهی، روزی حلال، دعا در حق خانواده، تربیت صحیح فرزندان در هر دوران، بردباری، غلبه بر نفس اماره، حکمفرمایی قانون، باور به موهبت بودن خانواده، امر به معروف در خانواده، احترام به یکدیگر، حساب شده بودن امر و نهی ها، رازداری و خویشتن داری، خیرخواهی در حق یکدیگر، فرهنگ سازی در خانواده، راهبردها شامل مراجعه زوجین به مشاوره، آموزش احترام به یکدیگر، آموزش مسئولیت پذیری، برنامه ریزی کردن برای تفریح، کنترل روابط با جنس مخالف، آموزش احترام به یکدیگر، پرورش زوجین، آموزش و فرهنگ سازی صحیح در خانواده ها، توکل به خدا، آموزش تعامل صحیح زوجین با یکدیگر شناسایی شدند. نتایج بخش اثربخشی نشان داد که الگوی خانواده کارامد ایرانی – اسلامی بر تعارضات زناشویی زوجین متقاضی طلاق اثربخش بود.

در هزارویک شب فقط شهرزاد برای رهایی از چنگال مرگ قصه سرایی نمی کند که «کنیزک» نیز به ریسمان قصه چنگ می زند تا از کام مرگ برهد. او در رقابت با هفت وزیر، قصه هایی را در باب نیرنگ بازی مردان حکایت می کند که قصه «چشمه افسون» یکی از آن هاست. این قصه گرچه از زبان کنیزک و در دفاع از زنان گفته می شود، در آن «زن بودن» بدترین مصیبت خانمان براندازی است که ممکن است گریبان گیر مردی شود. از این رو منتقدان فمینیست مصری در کتاب قالت الراویه؛ حکایات من وجهه نظر المرأه من وحی نصوص شعبیه عربیه بر آن انگشت گذاشته و کوشیده اند از دیدگاهی زن محور به بازآفرینی اش دست زنند. «حکایت فهد در دنیای زنان» ثمره این تلاش است. برای خوانش این روایت زنانه از دو رویکرد بهره گرفته شد: رویکرد ساختارگرای تزوتان تودوروف و تحلیل فمینیستی. این انتخاب دو دلیل دارد: نخست آنکه تحلیل زنانه نگر نشان می دهد چرا قصه یادشده زن ستیز است و به بازنویسی زنانه نیاز دارد. همچنین روشن می کند منتقدان فمینیست در روایت نوآفریده خود چگونه از «چشمه افسون» سویه های زن ستیزانه را زدوده اند. دوم آنکه در بررسی ساختاری روایت در پی پاسخ به این پرسشیم که چنین قرائتی آیا می تواند در دریافت سویه های ضد زن یک متن یا فهم نگاه زنانه در متن دیگر گره گشا باشد؟ کاربست بوطیقای تودوروف در لایه نحوی آن نشان می دهد هر دو روایت، روایت هزارویک شب و بازگفت زنانه، ساختاری همسان دارند که در چارچوب الگوی تودوروف می گنجد، ولی این رهیافت از آشکارساختن و ارزیابی آن لایه های متن که برای منتقدان فمینیست اهمیت دارد ناتوان است.