درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: در تعالیم اسلامی نقش بسیار اساسى زن در خانواده، جایگاه همسرى و مادرى اوست که از حیاتى ترین مسئولیت ها در ایجاد سلامت در جامعه به شمار می آید. پژوهش حاضر با هدف بررسی اهمیت نقش زنان و جایگاه اجتماعی آنان در حفظ و انتقال ارزش های شهیدپروری به نسل های بعد انجام شد. رویکرد تحقیق بر تأکید بر ویژگی های معنوی زن و اثرگذاری آن بر ترویج و ارتقای شهیدپروری متمرکز است. مورد مطالعاتی در این پژوهش اسماء بنت عمیس می باشد؛ بانویی با کرامت و فضیلت و از اصحاب رسول الله (ص) که همراه همسر خود جعفر طیار از پیشگامان پذیرش اسلام بود. روش پژوهش: این پژوهش به روش تحلیلی- اسنادی و بر پایه مطالعه منابع تاریخی و روایی مرتبط با زندگی و نقش اسماء بنت عمیس انجام شد. یافته ها: نتایج نشان می دهد در الگوی معنویت اسلامی، زن ایفاکننده نقش محوری در ارتقای جایگاه معنوی در خانواده است. اسماء بنت عمیس، محور سوق دهنده خانواده به سوی معنویت بود؛ همراهی و مشارکت در فعالیت های مجاهدانه همسر، حمایت عاطفی و معنوی از وی، پرکردن فراغت زندگی همسر، تربیت و پرورش فرزندان، تقویت ارتباطات خانوادگی، حفظ و ترویج ارزش های شهید، ارائه الگو و اسوه سازی از شهید در خانواده، و تقویت ایمان و ارزش های معنوی در خانواده از مهم ترین مؤلفه های نقش آفرینی این بانو به شمار می رود. نتیجه گیری: اسماء بنت عمیس را می توان نمونه ای موفق از زن مسلمان مؤمن و فعال در ارتقای معنویت خانواده و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت دانست. تبیین این الگو، زمینه ساز تقویت نقش زنان در انتقال ارزش های معنوی و شهیدپروری در جامعه امروز خواهد بود.

استان گلستان به علت وجود اقوام متعدد، دارای بار فرهنگیِ غنی می باشد. زنان کارآفرین ترکمن، از طریق تولید هنرشان مانند بافت پارچه های دستباف، تولید فرش، دوخت سوزن دوزی، ساخت زیورآلات سنتی و دست ساز در کشورهایی از جمله چین، ترکیه، آلمان، ایتالیا در نمایشگاه ها شرکت کرده و همین حضور گسترده و مداوم، منجر به تغییر بخش مهمی از پوشاک آنها شده است. هدف از این پژوهش یافتن پاسخ به این پرسش است که از منظر نشانه شناسی فرهنگی، بازنمایی فرهنگ «خود» و فرهنگ «دیگری» در نظام پوشاک زنان ترکمن چگونه است؟ روش پژوهش کیفی توصیفی- تحلیلی است و در تجزیه اطلاعات از رویکرد نشانه-شناسی یوری لوتمان استفاده شده است. نظام نشانه ای تلاش دارد تا با تحلیل خود و دیگری عناصر تغییرپذیری و اصلاح زندگی از عشیره ای به شهرنشینی را در دنیای مدرن بررسی و مطالعه نماید. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد می باشد که تحولات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی، به عنوان محرک اصلی جریان تحولات پوشاک در بین ترکمن ها نقش بسیار موثری را ایفا نموده است. داد و ستد، تکنولوژی، شبکه های اجتماعی و گسترش شهرنشینی از عوامل مهم قدرت فرهنگی هستند. که منجر به ایجاد زمینه ورود «دیگری فرهنگی» و بسترساز تحول فرهنگی بوده و در نهایت باعث تغییر رمزگان های فرهنگ اقوام گشته و به تبع آن نظام پوشاک را نیز متحول کرده است. در نهایت طبقه فرادست نسبت به طبقه فرودست تغییر از درون را به علت تغییر سبک زندگی راحتتر پذیرفته اند.

اضطراب اجتماعی به عنوان یکی از رایج ترین اختلالات روانی در میان کودکان و نوجوانان، اغلب ریشه در الگوهای ارتباطی خانوادگی و سبک های والدگری دارد که از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود. هدف این پژوهش، بررسی نظام مند رابطه میان سبک های والدگری و انتقال بین نسلی اضطراب اجتماعی بر پایه شواهد تجربی طی دهه اخیر بود. بدین منظور، با استفاده از روش فرا تحلیل و تحلیل اسنادی، مقالات مرتبط از پایگاه های علمی معتبر بازیابی گردید. پس از غربال گری اولیه، از میان ۱۰۲ مقاله، تعداد ۱۸ مطالعه وارد مرحله ارزیابی کیفی شدند و نهایتاً ۹ مقاله که دارای معیارهای لازم از نظر روش شناسی و کیفیت داده بودند، در تحلیل نهایی گنجانده شدند. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار سی ام آ  صورت گرفت. نتایج نشان داد سبک های والدگری تأثیر قابل توجهی بر شکل گیری یا پیشگیری از اضطراب اجتماعی در کودکان دارند. سبک های سخت گیرانه، مستبدانه و تنبیهی با افزایش سطوح اضطراب اجتماعی در کودکان ارتباط مثبت و معنادار داشتند. در مقابل، سبک های مقتدرانه، پاسخگو و گرم، به صورت معناداری با کاهش نشانه های اضطراب اجتماعی هم بسته بودند. افزون بر این، اضطراب اجتماعی با پیامدهای منفی روان شناختی همچون کاهش عزت نفس، افزایش خشم و پرخاشگری و اختلال در روابط بین فردی همراه بود. یافته های این پژوهش بر اهمیت نقش والدین در ایجاد یا کاهش آسیب پذیری کودکان در برابر اضطراب اجتماعی تأکید می ورزد و بر لزوم طراحی مداخلاتی مبتنی بر آموزش والدگری سالم به عنوان بخشی از راهبردهای پیشگیری اولیه از این اختلال روانی صحه می گذارد.

نقد و بررسی آرای اندیشمندان اسلامی در تفسیر آیات مرتبط با زنان، نقش و جایگاه این دانشمندان را در تنویر افکار و توسعه مبنایی مباحث مشخص می کند. فیض کاشانی از مفسران شیعی قرن یازدهم، به طرح مباحث نو و متفاوت با دیدگاه مشهور می پردازد. باتوجه به جایگاه ویژه اندیشه های فیض کاشانی در میان علمای مسلمان، پژوهش حاضر با استفاده از داده های کتابخانه ای و به روش تحلیلی-اسنادی نظریه های وی درباره مهمترین چالش های تفسیری در حیطه مطالعات زنان انجام شد. مهمترین یافته های جایگاه شناسانه این مفسر، حاکی از تقرب زنان به شهوات و مادیات، ضعف زن در نیروی عقل و تدبیر، طفیلی بودن خلقت زنان و کم بودن بانوان کامل است. مهمترین آرای تفسیری فیض کاشانی در بحث اجتماعی زنان عبارت است از: قوامیت مردان بر زنان به مثابه رابطه والی بر رعیت، کمتر بودن حق زنان نسبت به مردان، نسبی بودن سن بلوغ دختران، تمکین زن به معنای اطاعت عام از شوهر و انتساب سیادت ازسوی مادر. با رویکرد تحلیل انتقادی، برخی از آرای مذکور در تعارض با برخی آیات و روایات است و دسته ای دیگر بااستناد به قرائن قرآنی و روایی، صواب می باشد.

شاه طهماسب صفوی در نیمه دوم حکومتش راه افراطی گری را در پیش گرفت و زنان را خانه نشین کرد. فالنامه طهماسبی (962-967 ق) به سفارش شاه طهماسب نگارش شد. اروین پانوفسکی (1968-1892 م) از پژوهشگران تاریخ هنر است که رویکرد شمایل شناسی را روشمند کرد. او سه سطح معنایی برای خوانش اثر هنری قائل شد که در آن، محقق به دنبال ارزش های نمادین یک جامعه است که هنرمند ناخودآگاه در اثرش بازتاب می دهد. این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال است که با توجه به آرای پانوفسکی چه باور نهادینه شده ای درباره زن در نگاره اخراج آدم و حوا از بهشت در فالنامه طهماسبی بازتاب یافته است. هدف پژوهش، ریشه یابی باورهای دوره شاه طهماسب درباره جایگاه زن و بازتاب آن در این نگاره در فالنامه طهماسبی است. پژوهش به شیوه کیفی و تطبیقی-تحلیلی انجام می گیرد و هدف آن بنیادی است. روش جمع آوری مطالب کتابخانه ای است و با رویکرد شمایل شناسانه صورت گرفته است. نمونه آماری، نگاره اخراج آدم و حوا از بهشت در فالنامه طهماسبی است. مطابق نتایج، نگاره متأثر از قرآن است، اما عناصری در آن (حالت سرزنشگر آدم نسبت به حوا، طاووس، مار-اژدها) هستند که در قرآن نیامده است. پس نگارگر از متون دیگری الهام گرفته است که برگرفته از منابع باستانی اند. ریشه محدودیت های زنان در این دوره را می توان باورهای افراطی دانست که از استحاله های کهنی مانند جنگ دو جنسیت نرینه و مادینه، انجام گناه نخستین توسط حوا و سرزنش جنس زن می آید؛ بنابراین نگاره به منزله سندی است که بازتاب دهنده این باورها درباره زن در جامعه مردسالار عصر شاه طهماسب است.

کیفیت زندگی زناشویی، برای افراد دارای اهمیت بسیاری است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی درک زنان از ماهیت حمایت عاطفی در خانواده و نقش و اهمیت آن در کیفیت زندگی زناشویی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش داده بنیاد صورت گرفت. با توجه به اشباع نظری داده ها، نمونه مورد پژوهش شامل 16 نفر از زنان متاهل مناطق 9 و 10 شهر تهران بود که در دامنه سنی 20 تا 45 سال قرار داشتند. این افراد به روش نمونه گیری هدف مند و به شیوه در دسترس و دارا بودن ملاک ورود به تحقیق از جمله رضایت از زندگی زناشویی در سال 1400 انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه انریچ و مصاحبه اکتشافی نیمه ساختار یافته، گرداوری و تنظیم شد. یافته های تحقیق شامل 94 کد باز، 10 کد محوری و کد انتخابی "حمایتی-عاطفی خانواده".است. عوامل بسترساز شامل سرمایه های روانشناختی فردی مانند اقتدار و خویشتن داری، معناهای شخصی در ازدواج مانند معنای صمیمیت و معنای تحکیم بخشی در رابطه و پویایی های بین فردی مانند تصمیم گیری مشترک و مدیریت حل تعارض بود. عوامل مداخله گر شامل عوامل فرهنگی و اجتماعی مانند سبک زندگی حمایت گرانه بود که در حمایت عاطفی افراد در خانواده نقش داشتند. عواملی مانند دخالت اطرافیان و سبک زندگی متعصبانه، موانع موجود بر کاهش عملکرد عاطفی خانواده شناسایی شد. راهبردهای شناسایی شده شامل تعالی بخشی مانند تعالی خود و خانواده، آرامش بخشی مانند محبت کردن، مهارت یابی و زندگی آگاهانه مانند مهارت گفتگو و مهارت حل تعارض بود. این راهبردها موجب پیامدهای فردی مانند شادکامی، خودارزشمندی و امیدواری و پیامدهای بین فردی مانند احساس امنیت وخرسندی در رابطه بود. با توجه به یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که حمایت عاطفی در خانواده دارای پیامدهایی است که پیامد اولیه آن شامل افزایش انعطاف پذیری و سازگاری در خانواده و پیامد ثانویه آن شامل افزایش کیفیت زندگی و کاهش عوامل گسست در خانواده است. این عوامل سلامت روان افراد و شکل گیری زندگی مطلوب خانوادگی و اجتماعی را به دنبال دارد و نیازمند توجه درمانگران و مشاوران برای افزایش سلامت و پیشبرد اهداف جامعه می باشد.

یکی از موضوعات کلیدی مورد بحث برای زنان در کشورهای درحال توسعه، توانمندسازی زنان روستایی و چگونگی افزایش توانمندی و نقش آن ها در توسعه مناطق روستایی است. توجه به نقش زنان و بحث های جنسیتی و شناسایی عوامل و محرک های مؤثر بر توانمندسازی زنان در بسترهای توسعه روستایی می تواند تأثیر بسزایی در فرایندهای توسعه و اتخاذ سیاست های مربوط داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر احیای صنایع دستی بر توانمندسازی زنان روستایی در روستاهای منطقه الموت استان قزوین انجام شد. این پژوهش به لحاظ پارادایم کمی، از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش علی-ارتباطی است. جامعه آماری پژوهش تمامی زنان روستایی فعال در حوزه صنایع دستی است و حجم نمونه به روش نمونه گیری تصادفی ۱۰۰ نفر برآورد شد. برای بررسی داده های پژوهش، بعد از تحلیل توصیفی با استفاده از نرم افزار SPSS-22 و PLS-3 و با کمک معادلات ساختاری به بررسی فرضیات پرداخته شد. نتایج رویکرد مدلسازی معادله های ساختاری گویای آن است که احیای صنایع دستی در ابعاد روانی (812/0=β)، اجتماعی (682/0=β) و اقتصادی (321/0=β)، تأثیر مثبت و معناداری بر توانمندی زنان روستایی منطقه مورد مطالعه دارد؛ بنابراین برای افزایش توانمندی زنان روستایی در منطقه مورد مطالعه و سایر مناطق روستایی کشور، لازم است به این عوامل نیز توجه کافی صورت گیرد.

هدف: کیفیت زناشویی مولفه ای روانشناختی است امکان ارزیابی ذهنی از میزان توافق نسبی زوجین درباره مسائل مهمی چون مشارکت در فعالیت های زندگی زناشویی و ابراز محبت به یکدیگر فراهم می کند و منعکس کننده سازگاری، رضایت، شادکامی، یکپارچگی و تعهد زناشویی است. هدف از پژوهش حاضر بررسی کیفی عوامل موثر بر کیفیت زناشویی نومتاهلین بود. روش: طرح پژوهش حاضر، کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی با کمک روش هفت مرحله ای کلایزی بود. نومتاهلین به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده و نمونه گیری تا مرحله اشباع شدن ادامه یافت. جمع آوری اطلاعات از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته بر روی 11 نفر انجام شد. نتایج: یافته ها نشان داد که هفت مقوله ی گسترش خزانه تجربی، انعطاف پذیری، درس گرفتن از پیامدهای رفتار، شروط خودتعیین گری قبل از ازدواج، آگاهی رشد دهنده، تلاش برای افزایش علاقه همسر نسبت به خود و معنویت به عنوان عوامل موثر بر کیفیت زناشویی نومتاهلین در جهت بهبود روابط آن ها نقش دارند. نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده، یافته های این پژوهش می تواند در ارائه اطلاعات، آموزش به نومتاهلین و مداخلات مشاوره ای جهت بهبود کیفیت زناشویی نومتاهلین موثر واقع شود.

در چارچوب فقه اسلامی، تمتع جنسی زن و مرد تنها در قالب عقد ازدواج مشروع است که در قالب احکام شرعی تمکین، تکالیف و حقوق آنان را تعریف می کند. در جامعه ایران امروز، به ویژه در کلان شهر تهران، زنان متأهل با چالش های ناشی از تلاقی انتظارات مدرن و سنتی، و قرائت های متنوع از رابطه زناشویی و همراهی آن با ترویج تفکرات فردگرایی مواجه شده اند؛ که زنان را به بازنگری در نقش ها ی خود سوق داده است. بر این اساس پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی و رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و مصاحبه نیمه ساختاریافته، ادراک و تفسیر زنان متأهل و متشرع تهرانی ازحکم فقهی تمکین (خاص) که به حوزه خصوصی و مهم رابطه زوجین یعنی رابطه جنسی می پردازد، را مورد مطالعه قرار داده است. مشارکت کنندگان در این پژوهش را زنان متأهل مسلمان تهرانی که در محدوده سنی بین 35 تا 50 سال هستند و حداقل 5 سال از زندگی مشترک آنها می گذرد و با نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند تشکیل می دهند. یافته ها در پنج مضمون اصلی «بازنمایی قدرت و کنترل»، «زیرساخت های فرهنگی و معرفتی»، «تجربه جنسی زنانه»، «تعارض نقش های زناشویی»، و «توازن در مشارکت» نشان می دهند که تمکین درک شده، مفهومی چندلایه و پویاست که تحت تأثیر ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، دین باوری، و روابط قدرت، شکل می گیرد و تجربه ای پیچیده از اطاعت محض، همدلی و مذاکره، نادیده انگاری زن، تدبیر تعامل با همسر و بازآفرینی رابطه را برای زنان رقم می زند.

هدف پژوهش حاضر بررسی اثر بخشی برنامه مهارت های ارتباطی همسران به روش مینه سوتا برکاهش آزار عاطفی و تعدیل انتظارات زناشویی زنان متأهل بود. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه لیست انتظار و دوره پیگیری بود. جامعه آماری پژوهش، از زنان متأهل مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روانشناسی شهر مشهد تشکیل می شد، که از بین آن ها با بررسی ملاک های ورود و نمرات پرسشنامه، 30 نفر به صورت نمونه انتخاب شدند، و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش(15 نفر) و گروه کنترل(15 نفر) جایگزین شدند. به گروه آزمایش، 8 جلسه90 دقیقه ای برنامه مهارت های ارتباطی همسران داده شد..نتایج تفاوت معناداری میان گروه آزمایش و گروه لیست انتظار نشان دادند، بدین صورت که دوره آموزشی مهارت های ارتباطی همسران موجب کاهش آزار عاطفی و تعدیل انتظارات زناشویی شد، و این تأثیرات در دوره پیگیری نیز تداوم داشت.

هدف پژوهش حاضر شناسایی موانع اشتغال زنان دارای معلولیت در شهرستان خرم آباد است. روش پژوهش حاضر از نوع کیفی و پدیدارشناسی است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل زنان دارای معلولیت شهرستان خرم آباد بوده است. در بخش نمونه گیری، با استفاده از نمونه گیری هدفمند، داده های پژوهش با 28 مصاحبه با زنان دارای معلولیت به اشباع نظری رسید. به منظور جمع آوری اطلاعات از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شده است، همچنین برای تحلیل یافته ها از نرم افزار مکس کیودی اِی و تحلیل تِماتیک و کدگذاری استفاده شده است. در نهایت یافته های پدیدارشناختی مبتنی بر تجربه زیسته زنان دارای معلولیت شهرستان خرم آباد نشان داد که یازده ریشه و بٌن مایه اساسی به عنوان موانع اشتغال زنان دارای معلولیت این شهرستان وجود دارد که عبارتند از: بٌن مایه های مسائل روانی و فردی، ناکارآمدی سازمانی، آموزش نامناسب، فضاسازی اجتماعی نامناسب، تبعیض و نابرابری، داغ ننگ، اقلیت شدگی و اِنزوای اجتماعی، ناکارآمدی نهاد خانواده، فقدان امنیت اجتماعی، ضعف انجمن های حمایت کننده و فرسایش سرمایه اجتماعی. هر کدام از عوامل یاد شده به صورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغال زنان دارای معلولیت را تحت تأثیر قرار داده و زیست زنان دارای معلولیت شهرستان خرم آباد را با چالش اساسی مواجه کرده اند.

هدف: پژوهش حاضر باهدف آسیب شناسی قوانین ایران درباره کودک آزاری خانگی کودکان انجام شد و نقش نهادهای دولتی در پیشگیری از این پدیده در نظام های حقوقی ایران و انگلستان مورد بررسی قرار گرفت. روش پژوهش: پژوهش حاضر به روش تحلیلی اسنادی و با رویکرد تطبیقی انجام شد. در مرحله نخست، مفاهیم بنیادین کودک آزاری، مصادیق و انواع آن و نیز جایگاه اطفال در معرض خطر بزه دیدگی در دو نظام حقوقی ایران و انگلستان استخراج شد. سپس قوانین، مقررات و نهادهای دولتی متولی پیشگیری و حمایت از کودکان در دو کشور، شامل قوه قضائیه، سازمان بهزیستی، نیروی انتظامی و رسانه ملی در ایران و نهادهای متناظر آنها در انگلستان مانند دادگاه های خانواده، کمیسر سوءرفتار خانگی، پلیس و رسانه های عمومی، تحلیل تطبیقی شد. اطلاعات از طریق بررسی قوانین داخلی ازجمله قانون حمایت از اطفال و نوجوانان ۱۳۹۹ ایران، قانون سوءرفتار خانگی ۲۰۲۱ انگلستان، قانون کودکان و نوجوانان 1933 و قانون ارتباطات 2003 و منابع پژوهشی داخلی و بین المللی گردآوری شد. تحلیل نهایی بر محور مقایسه ساختارهای نهادی، ضمانت های اجرایی و میزان کارآمدی نظام پیشگیری در دو کشور متمرکز بود. یافته ها: یافته ها نشان داد که باوجود تصویب قوانین حمایتی متعدد در ایران، به دلیل ضعف در نظارت، کمبود نهادهای تخصصی مستقل و چالش های اجرایی، موانعی در تحقق کامل اهداف پیشگیرانه وجود دارد. در مقابل، کشور انگلستان با برخورداری از نظام حمایتی جامع، ازجمله قوانین پیشرفته، نهادهای مستقل نظارتی و سازوکارهای گزارش دهی کارآمد، در پیشگیری از کودک آزاری موفق تر عمل کرده است. نتیجه گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که برای تحقق مؤثر اهداف پیشگیرانه در ایران، تقویت نظارت، ایجاد نهادهای تخصصی مستقل و بهبود هماهنگی میان دستگاه های اجرایی ضروری است.

هدف: بررسی اثربخشی آموزش مهارت همدلی بر بهبود صمیمیت و کاهش تعارضات میان مادران و دختران نوجوان. روش: پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و گروه گواه در شش ماهه اول سال 1402 انجام شد. جامعه آماری شامل تمام مادران دارای دختران نوجوان در مساجد منطقه چهار تهران بود که 50 نفر به صورت در دسترس انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 25 نفر) تقسیم شدند. ابزار پژوهش، پرسش نامه تعارض والد-نوجوان و روابط والد-فرزند (CPRS) بود. گروه آزمایش 8 جلسه آموزش مهارت همدلی دریافت کرد. داده ها با استفاده از آزمون اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم افزار SPSS-24 تحلیل شد. یافته ها: تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد آموزش مهارت های همدلی بر کاهش تعارض (η²=0.68) و افزایش صمیمیت (η²=0.75) تأثیر معنادار دارد (p<0.001). اثرات گروهی نیز برای تعارض (η²=0.62) و صمیمیت (η²=0.69) معنادار بود. تعامل زمان×گروه برای هر دو متغیر تعارض (η²=0.66)؛ صمیمیت η²=0.71)) معنادار شد. آزمون بونفرونی کاهش معنادار تعارض در پس آزمون و پیگیری (p=0.032) و افزایش معنادار صمیمیت در پس آزمون و پیگیری (p=0.028) را نشان داد. اندازه اثرها (η²>0.60) حاکی از اثربخشی قوی مداخله بود (p<0.001). نتیجه گیری: آموزش مهارت همدلی در کاهش تعارضات و افزایش صمیمیت مادران و دختران اثر مثبت و معنادار داشته و این اثر در مرحله پیگیری پایدار باقی مانده است.

دلبستگی مکانی یکی از مفاهیم کلیدی در مطالعات روان شناسی محیطی و جغرافیای انسانی است که به پیوندهای عاطفی، اجتماعی و عملکردی افراد با مکان ها اشاره دارد. فضاهای عمومی شهری، به ویژه مکان هایی که بستری برای تعاملات اجتماعی و تجربه های مشترک فراهم می کنند، می توانند موجب تقویت این دلبستگی شوند. محوطه کافه - رستوران مجتمع تجاری رویال سعادت آباد یکی از این فضاهاست که به دلیل ویژگی های خاص خود، مورد توجه دانشجویان دختر قرار گرفته و به مکانی برای تجمع، تعامل و گذران اوقات فراغت تبدیل شده است. این پژوهش با هدف بررسی عوامل مؤثر بر دلبستگی مکانی دانشجویان دختر به این فضا انجام شده است و می کوشد تا تأثیر ویژگی های کالبدی، اجتماعی، فرهنگی و فردی را بر میزان این دلبستگی تبیین کند. روش تحقیق این مطالعه ترکیبی از روش های کیفی و کمی است. در بخش کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ دانشجوی دختر که به طور مستمر از این محوطه کافه - رستوران استفاده می کردند، انجام شد و تحلیل محتوای آن ها به شناسایی مهم ترین مؤلفه های تأثیرگذار بر دلبستگی مکانی منجر گردید. سپس، با طراحی پرسشنامه ای بر اساس یافته های کیفی، اطلاعات ۲۰۰ دانشجو گردآوری شد. داده های به دست آمده از طریق آمار توصیفی و آزمون های همبستگی و رگرسیون مورد تحلیل قرار گرفت تا میزان تأثیر هر یک از عوامل شناسایی شده مشخص شود. نتایج نشان داد که دلبستگی مکانی در این فضا تحت تأثیر ترکیبی از عوامل کالبدی، اجتماعی و تجربی قرار دارد. در میان این عوامل، ویژگی های کالبدی مانند طراحی فضا، نورپردازی و چیدمان، امکان تعاملات اجتماعی، و خاطرات مشترک و تجربه های گذشته بیشترین تأثیر را در ایجاد این دلبستگی داشتند. عامل اجتماعی که شامل حضور گروه های مشابه، احساس راحتی در تعاملات و امکان تجربه ی جمعی بود، به شکل معناداری در تکرار حضور دانشجویان در این مکان نقش داشت. همچنین، تجربه های گذشته و خاطرات مثبت ایجادشده در این فضا موجب افزایش حس تعلق کاربران شد. این یافته ها نشان می دهد که دلبستگی به مکان صرفاً یک واکنش فردی نیست، بلکه نتیجه تعاملات اجتماعی، خاطرات مشترک و کیفیت کالبدی محیط است که در گذر زمان شکل می گیرد.

هدف پژوهش حاضر، تعیین رابطه بین محیط حمایتگر خودپیروی با رفتار مدنی تحصیلی دانشجویان دختر از طریق میانجی گری خودکارآمدی و شایستگی مقابله ای در مواجهه با چالش های فرهنگی بود.. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانشجویان دختر دانشگاه شیراز در سال تحصیلی 1404–1403 بود. نمونه پژوهش 300 نفر بود که به شیوه خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. روش پژوهش توصیفی-همبستگی و از نوع معادلات ساختاری بود. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رفتار مدنی تحصیلی (گل پرور، ۱۳۸۹)، مقیاس محیط حامی خودپیروی (آسور و همکاران، ۲۰۰۲)، پرسشنامه خودکارآمدی (موریس، ۲۰۰۱) و پرسشنامه شایستگی مقابله ای (شرودر و الیس، ۲۰۱۲) بود. داده ها با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری و نرم افزارهای SPSS-27 و AMOS-27 تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مناسبی برخوردار است و ۲۱٪ واریانس خودکارآمدی و ۶۸٪ واریانس رفتار مدنی تحصیلی را تبیین می کند. محیط حامی خودپیروی، هم به طور مستقیم (46/0=β، 001/0=P) و هم از طریق میانجی گری خودکارآمدی (22/0=β، 001/0=P)، تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار مدنی تحصیلی دارد؛ با این حال شایستگی مقابله ای نقش میانجی معناداری ایفا نکرد (05/0<P). نتایج آزمون بوت استرپ نیز نشان داد که تنها خودکارآمدی در رابطه بین محیط حامی خودپیروی و رفتار مدنی تحصیلی نقش واسطه دارد (05/0P<). در مجموع، می توان نتیجه گرفت که محیط های آموزشی حامی خودپیروی با ارتقای توانمندی فردی، نقش مهمی در ارتقاء رفتارهای مدنی تحصیلی دانشجویان دختر و توانمندسازی آن ها در مواجهه با چالش های فرهنگی ایفا می کنند. سیاست گذاری های آموزشی باید بر ایجاد محیط های حامی خودپیروی تمرکز کنند تا با توانمندسازی روانی و فرهنگی و با مشارکت بالا، تعاملات مثبت شکل گیرد.

شکست های عاطفی به ویژه در میان دختران جوان، اغلب با فشار روانی شدید، کاهش سلامت روان شناختی و توانایی مقابله موثر همراه است. هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی درمان راه حل محور بر سبک های مقابله ای، تنظیم شناختی هیجان، و شفقت به خود در دختران با تجربه شکست های عاطفی بود. پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل همراه با مرحله پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی دختران با تجربه شکست های عاطفی مکرر مراجعه کننده به مراکز مشاوره منطقه ۵ تهران در سال ۱۴۰۱ بود. نمونه ای به حجم ۴۵ نفر (۲۲ نفر گروه آزمایش، ۲۳ نفر گروه کنترل) به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه سبک های مقابله ای لازاروس (1985)، مقیاس تنظیم شناختی هیجان گرانفسکی (۲۰۰۱)، و پرسشنامه شفقت به خود نف (۲۰۰۳) استفاده شد. مداخله بر اساس پروتکل راه حل محور ترپر (2012) در ۸ جلسه ۲ ساعته اجرا شد. داده ها با تحلیل واریانس مختلط تحلیل شدند. نتایج نشان داد که درمان کوتاه مدت راه حل محور در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل، سبک مقابله ای مساله محور، تنظیم عاطفی سازگار و شفقت به خود را به طور معنی داری بهبود داد و منجر به کاهش معنادار سبک مقابله ای متمرکز بر هیجان و تنظیم عاطفی ناسازگار گردید. مقایسه های زوجی بین مراحل پیش آزمون و پیگیری ماندگاری اثر مداخله را بر تمامی متغیرها به جز شفقت به خود تایید کرد. نتایج حاکی از آن است که درمان راه حل محور می تواند به بهبود سبک های مقابله ای، تنظیم شناختی هیجان، و شفقت به خود و در نتیجه ارتقای سلامت روان شناختی دختران با تجربه شکست عاطفی کمک کند.

با توجه به آمار اخیر، حداقل 20 درصد مردان در طول ازدواجشان حداقل یک بار خیانت کرده اند. ضمن اینکه تعیین نرخ شیوع خیانت در ایران به دلیل تابو بودن این مسئله ممکن نیست. علی رغم اینکه خیانت دردناک ترین خطا در پیمان زناشویی هست، با این حال در دهه های اخیر افزایش یافته است. هدف ما در این پژوهش بررسی اثربخشی درمان هیجان مدار بر تحمل آشفتگی در زنان خیانت دیده بود. این پژوهش از منظر هدف، تحقیقی کاربردی و از منظر روش، تحقیق یک مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون بدون گروه کنترل است. ابزار جمع آوری داده ها در این پژوهش، پرسشنامه تحمل آشفتگی Simmons and Gaher (2005)، پرسشنامه استاندارد خیانت زناشویی Yenisari and Kokdemir (2006) بود. با توجه به طرح پژوهش، نمونه ی مورد مطالعه شامل ۸ زن خیانت دیده هست که به صورت هدفمند و با توجه به معیارهای پژوهش انتخاب شده اند و بر این اساس در گروه درمانی قرار گرفتند و در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون به سؤالات مربوط به پرسشنامه های این پژوهش پاسخ دادند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون در نرم افزار SPSS در دو سطح آمار توصیفی و آمار استنباطی انجام گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که درمان هیجان مدار می تواند آشفتگی هیجانی زنان آسیب دیده از خیانت را به طور معناداری کاهش دهد. بر اساس نتایج این پژوهش می توان گفت، درمان هیجان مدار در افزایش تحمل آشفتگی هیجانی مؤثر است.

موضوع خیانت زن به شوهر در سال های اخیر در سینمای ایران پرتکرار و در جامعه نیز با افزایش روبه رو شده که ضرورت بررسی آن را می نمایاند. با توجه به محدودیت های شرعی، عرفی و مجوز ساخت و پخش فیلم ها، سازندگان غالباً تلاش کرده اند تا صراحتاً به این مضمون نپردازند، بلکه آن را کنار مفاهیم دیگری قرار دهند تا برای مخاطب پذیرفتنی تر شود. چارچوب ارزشی ای که خیانت زن به شوهر در آن ها تعریف می شود، از سال ها قبل برساخته شده و حالا این مضمون را نیز در خود جای می دهد. این چارچوب های ارزشی و ایدئولوژیک، گفتمان را می سازند؛ بنابراین، این پژوهش گفتمانی را که فیلم به آن تعلق دارد و مفاهیمی که در لایه های پنهان فیلم تبلیغ می شود مطالعه و تحلیل می کند. پژوهش براساس شیوه تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف به تحلیل گفتمان فیلم های مغز استخوان، پل چوبی، بنفشه آفریقایی، شب یلدا، تیغ و ترمه، برف روی کاج ها و علفزار می پردازد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که خیانت زن به شوهر در فیلم های بررسی شده تقبیح نمی شود، بلکه هم راستا با ارزش های پیش ساخته دیگری تعریف و توجیه می شود. در چنین گفتمانی، رویکردهای غیردینی و ضددینی، فمینیستی، لیبرالیستی و مدرنیستی در کنار هم و در برابر رویکردهای دین مدارانه، خانواده محور، اخلاق مدار، سنت گرا و دارای هویت و اصالت بومی تعریف می شوند.

سقط جنین مسئله پیچیده ای است که علاوه بر این که رفتاری باروری- جنسی است، یک معضل مهم سلامت عمومی و سلامت زنان نیز درنظر گرفته می شود. در ایران به رغم محدودیت های قانونی و مذهبی که این اقدام را تنها در شرایط خاصی مجاز می داند، کماکان سقط جنین عمدی انجام می شود. این مطالعه با رویکرد کیفی ادراک زنان دارای همسر از احکام و قوانین سقط جنین در ایران را شناسایی کرده است. داده ها از تیر تا آبان سال 1403 با ابزار مصاحبه عمیق جمع آوری شد. تحلیل داده ها با رویکرد تحلیل مضمون به روش براون و کلارک انجام شد. تعداد افراد نمونه 46 زن ازدواج کرده در شهر تهران بود که در سال 1403 به صورت هدفمند و گلوله برفی و مراجعه به پزشک و ماما شناسایی شدند. یافته ها نشان داد که سطح آگاهی زنان نسبت به این موضوع پایین و ناقص است و این کمبود آگاهی نقش قابل توجهی در تصمیم گیری های آنان دارد. از تحلیل داده ها، چهار مضمون اصلی شامل شناخت اندک یا برداشت نادرست از استثنائات شرعی و قانونی، ساده سازی و توجیه سازی دینی سقط جنین، تضعیف نقش مذهب و قانون در تصمیم گیری ها، و مراجعه به منابع غیر رسمی و باز تولید اطلاعات نادرست استخراج شد. این مضمون ها به یک مضمون نهایی با عنوان «فاصله شناختی با واقعیت های فقهی-حقوقی سقط جنین» منجر شد. نتایج این پژوهش بر ضرورت افزایش آگاهی زنان از قوانین و احکام شرعی سقط جنین از طریق آموزش های عمومی تأکید دارد، تا از پیامدهای منفی ناشی از تصمیمات نادرست و ناایمن در این زمینه جلوگیری شود.

هدف: بیشتر افراد مبتلا به HIV، مدتی را با یک همسر زندگی می کنند. یکی از عواملی که زندگی این افراد را تحت تأثیر قرار می دهد دلبستگی عاشقانه آنهاست. هدف این مطالعه تدوین الگوی دلبستگی عاشقانه در زنان متأهل HIV مثبت بود. روش: این یک مطالعه کیفی با رویکرد نظریه داده بنیاد بود. دیدگاه بیماران در خصوص دلبستگی عاشقانه با انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با 14 شرکت کننده خانم مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که الگوی اصلی دلبستگی عاشقانه شامل، شناخت ویژگی های همسر، آزادی دادن به همسر، برآورده کردن خواسته ها و نیازهای همسر، هماهنگی در تربیت فرزندان، توجه به همسر، اعتماد به همسر، ایجاد فضای مثبت، علاقمندی به همسر، تعهد به ازدواج، حضور یا عدم حضور فرزند، فرهنگ حاکم بر خانواده مبدأ، احترام گذاشتن به خانواده مبدأ، ترس از آینده، مراقبت از رابطه زوجی، مدیریت مشارکتی خانواده، کمک به رشد شخصی، امید به آینده، تحقق بخشیدن به اهداف زوجی، رشد سلامتی، سازگاری زناشویی و رضایت جنسی بود. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد دلبستگی عاشقانه یک پدیده چند بُعدی است که می توان از آن در کار با زوج ها و بهبود تعاملات آن ها استفاده کرد.