درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: بیشتر افراد مبتلا به HIV، مدتی را با یک همسر زندگی می کنند. یکی از عواملی که زندگی این افراد را تحت تأثیر قرار می دهد دلبستگی عاشقانه آنهاست. هدف این مطالعه تدوین الگوی دلبستگی عاشقانه در زنان متأهل HIV مثبت بود. روش: این یک مطالعه کیفی با رویکرد نظریه داده بنیاد بود. دیدگاه بیماران در خصوص دلبستگی عاشقانه با انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با 14 شرکت کننده خانم مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که الگوی اصلی دلبستگی عاشقانه شامل، شناخت ویژگی های همسر، آزادی دادن به همسر، برآورده کردن خواسته ها و نیازهای همسر، هماهنگی در تربیت فرزندان، توجه به همسر، اعتماد به همسر، ایجاد فضای مثبت، علاقمندی به همسر، تعهد به ازدواج، حضور یا عدم حضور فرزند، فرهنگ حاکم بر خانواده مبدأ، احترام گذاشتن به خانواده مبدأ، ترس از آینده، مراقبت از رابطه زوجی، مدیریت مشارکتی خانواده، کمک به رشد شخصی، امید به آینده، تحقق بخشیدن به اهداف زوجی، رشد سلامتی، سازگاری زناشویی و رضایت جنسی بود. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد دلبستگی عاشقانه یک پدیده چند بُعدی است که می توان از آن در کار با زوج ها و بهبود تعاملات آن ها استفاده کرد.

هدف این پژوهش اثربخشی آموزش شادکامی به شیوه فوردایس بر بهزیستی ذهنی، تاب آوری و خودکارآمدی اجتماعی در بستر فرهنگی همسران شهدا بود.. جامعه آماری این پژوهش تمامی زنان دارای همسر شهید شهر اصفهان در اردیبهشت ماه سال 1403 بود. روش نمونه گیری هدفمند بود که از بین آن ها 30 نفر انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر ) و کنترل(15 نفر) جایگزین شدند. روش پژوهش کاربردی و از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون – پس آزمون بود. برای گرداوری اطلاعات از مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون (2003)، مقیاس بهزیستی ذهنی کییز و ماگیارمو (2003) و پرسشنامه خودکارآمدی اسمیت و بتز (2007) استفاده شد. جلسات آموزشی شادکامی فوردایس بر روی گروه آزمایش طی 8 جلسه 60 دقیقه ای اجرا شد. داده های به دست آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره و تک متغیره تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که بین دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معناداری وجود دارد (05/0≥p)؛ به عبارت دیگر آموزش شادکامی به شیوه فوردایس بر بهبود بهزیستی ذهنی، تاب آوری و خودکارآمدی اجتماعی زنان دارای همسر شهید اثربخش بود. هم چنین فرهنگ حاکم بر جامعه نیز می تواند بر روی مسائل روان شناختی زنان دارای همسر شهید تاثیرگذار باشد به گونه ای که چگونگی پیدایش و استمرار پدیده های فرهنگی و اجتماعی، از جمله شهادت و الگو بودن وابسته به آن می باشد.

مسئله اصلی پژوهش این است که اگرچه قرآن پژوهان سنتی با رویکرد مقاصدی سعی در استخراج احکام آیات قرآن تحت عنوان مقاصد الشریعه کرده اند، لکن این نگاه در میان دگراندیشانی مانند طاهر حداد، نصر حامد ابوزید، محمد شحرور و آمنه ودود، به سبب نگاه تاریخ مند به ویژه در برخی آیات الاحکام، ازجمله آیات زنان، دچار تحول شده است. این پژوهش به روش تحلیلی- انتقادی با مروری بر شناخت رویکرد مقاصدی دگراندیشانه، تأثیر آن را بر دیدگاه های برخی دگراندیشان درباره تعدد زوجات مورد بررسی قرار داده و یافته ها نشان می دهد، دگراندیشان نام برده با پیش فرض تاریخ مندی و تلقی حقارت زن در اسلام و یکسان پنداری مقاصد الشریعه با مصلحت سنجی بشری، سعی در تفسیری نو با رویکرد عقلانی، بدون توجه به نص قرآنی آیه تعدد زوجات داشته اند. برخی از آنها به استناد ظاهر قرآن، تعدد زوجات را منحصر در زمان نزول دانسته اند و برخی این امر را در زمان حاضر، منوط به شرایط اضطرار می دانند. نتیجه اینکه در نقد این دیدگاه، با استناد به آیه 3 و 129 سوره نساء می توان گفت؛ تعدد زوجات، امری مباح است که با مراعات شرایط آن و جایگاه و حقوق زن، نظام تک همسری را به خطر نمی اندازد و به حقوق زن آسیبی نمی رساند و به عنوان راهکاری در مواجهه با برخی چالش های فردی و اجتماعی، مختص زمان نزول نیست؛ چراکه در دوران معاصر نیز مشکلاتی که به عنوان مصلحت احتمالی تشریع حکم اباحه تعدد زوجات وجود داشته، هنوز باقی است و باوجود مصلحت، حکم نیز باقی خواهد بود.

مسئله اصلی پژوهش، بررسی مطلوبیت و ارزش فرزندآوری از نگاه قرآن است. روش این پژوهش، ترکیبی از روش استنطاق شهید صدر و قواعد اصول فقه است که با محوریت سؤال اصلی، در قالب پرسش های متعدد از قرآن کریم اجرا گردید. ابتدا سؤال اصلی در مورد مطلوبیت فرزندآوری، از قرآن کریم پرسیده شد و سپس باتوجه به جواب و برای روشن شدن جوانب مختلف مسئله، پرسش های متناسب با نیاز روز، از قرآن استنطاق گردید. یافته ها نشان داد قرآن کریم، فرزند را هم به عنوان دشمن و هم نور چشم پدر و مادر ترسیم می کند. در منطق قرآن کریم، اصل فرزندآوری، مطلوب ضمنی دارد و با نگاه تربیتی نسبت به آینده فرزند همراه می باشد. هشدار این کتاب آسمانی به والدین نسبت به اثرپذیری ایمانی از فرزندان، اهمیت تربیت فرزند را دوچندان می نماید. فزونی تعداد فرزندان نیز ازنظر اجتماعی ارزشمند است و گاه شرایط اجتماعی ویژه، مطلوبیت فرزندآوری را افزایش می دهد. درنتیجه باید گفت که ضروری است در مدار محوریت فرزند صالح و تلاش در تحقق آن حرکت کرد.

فرزندپذیری به عنوان شیوه ای مهم برای تأمین نیاز والدین به فرزند و نیز کودکان نیازمند خانواده به والدینی مسئول، فرایندی پیچیده و مستلزم ارزیابی دقیق، آموزش تخصصی و حمایت مستمر از والدین متقاضی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با هدف کاوش تجارب مادران فرزندپذیر از چالش های فرایند فرزندپذیری انجام شد تا مبنایی علمی برای بهبود سیاست ها و شیوه های گزینش، آموزش و نظارت فراهم آورد. نمونه گیری هدفمند شامل ۱۱ مادر فرزندپذیر تحت پوشش سازمان بهزیستی بود و داده ها از طریق مصاحبه های عمیق تا اشباع نظری جمع آوری شدند. تحلیل داده ها به روش تحلیل مضمون انجام شد و درنهایت ۶ مضمون کلی و ۱۲ مضمون اصلی استخراج شد. یافته ها نشان داد مادران فرزندپذیر با چالش هایی از جمله فرایند طولانی و فرسایشی، ابهام در فرایند، شیب نامناسب آشنایی والد و کودک، شاخص های ناکارآمد و غیرپویای ارزیابی، جامع و کارآمدنبودن گزینش، آموزش و قطع تداوم آن، نبود اخلاق حرفه ای و کرامت محوری در سبک گزینش، ضعف در نظارت و رصد خانواده و کودک، استفاده ناکافی از ظرفیت ها و شبکه سازی محدود خانواده و تجربه هیجانات منفی و پیامدهای عینی ناکارآمدی سیستم مواجه هستند. این پژوهش بر اهمیت بازنگری و تقویت فرایندهای گزینش، آموزش و نظارت بر والدین فرزندپذیر تأکید دارد و ارائه راهکارهای علمی و عملی می تواند به ارتقای کیفیت زندگی خانواده های فرزندپذیر، افزایش سازگاری کودک و والد و کاهش پیامدهای منفی ناشی از ناکارآمدی سیستم منجر شود.

متعاقب دگرگونی های فرهنگی میانه دوره قاجار، مرز عاملیت و اقتدار زنان و مردان جابه جا و فعالیت ها و فضاهای شهری دگرگون شد. هدف این پژوهش، بررسی دگرگونی اقتدار جنسیتی دوره قاجار بر فعالیت ها و فضاهای شهری ایران است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی، تفسیری-تاریخی و تحلیل سند به صورت اسنادی و کتابخانه ای است: وضعیت اقتدار و عاملیت زنان و مردان قاجاری، از میان منابع معتبر شناسایی شده و فعالیت ها و فضاهای شهری بررسی و مشخص شد کدام یک براساس دگرگونی اقتدار جنسیتی سامان دهی شده اند. در این میان برخی اسناد تاریخی هم وجود داشت که برای دسترسی به حوادث تاریخی و فضاهای شهری قاجار، از تحلیل آن ها استفاده شد. دارالخلافه تهران تمرکز این پژوهش است؛ چرا که روند دگرگونی های اقتدار جنسیتی سریع تر و وسیع تری داشته است. نتایج تحقیق نشان می دهد به واسطه تحولات اجتماعی و فرهنگی عصر قاجار، شهرها که تا پیش از این دوره غالباً جنسیتی مردانه داشتند، دارای فعالیت ها و فضاهای زنانه نیز شدند. حال آنکه سلسله قاجار تغییر نکرده بود. همچنین فعالیت های اجتماعی زودتر از فضاهای شهری، جنسیتی زنانه پیدا کردند. بدین جهت زنان ناگزیر به استفاده از خانه ها برای تحقق برخی فعالیت های خود بودند و اندرونی خانه از عرصه خصوصی به عرصه عمومی تبدیل شد. بررسی فضاهای شهری عصر ناصری در نقشه تهران 1270 شمسی نشان می دهد فعالیت ها و فضاهای بی سابقه نظیر خیابان های نوظهور، میدان های شهری جدید، مدارس دخترانه، مریض خانه، تکیه دولت، خیاط خانه، ایستگاه ماشین دودی، عکاس خانه و کافه در پایتخت احداث شدند که با امکان حضور زنان در آنجا، آنان اقتدار بیشتری در جامعه یافتند.

پوشش اسلامی به ویژه حجاب، یکی از مسائل چالش برانگیز در تاریخ مطالعات شرق شناسی بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی دیدگاه های مستشرقان درباره حجاب اسلامی در قرن اخیر به روش تحلیلی- انتقادی اسپریگنز، انجام شد. نتایج بررسی ها نشان داد که نقدهای مستشرقان بر پایه های غرض ورزانه و ایدئولوژیک قرار دارد نه تحلیل های علمی و عینی. رسانه ها، ابزار مؤثری در مقابله با این تبلیغات منفی شناخته می شوند تاجایی که می توانند با تغییر نگرش ها و تصورات اشتباه، فرهنگ حجاب اسلامی را تقویت نموده و به رفع شبهات موجود در مورد آن کمک کنند. همچنین نتایج نشان داد که مستشرقان، حجاب را نشانه ای از عقب ماندگی زنان مسلمان می دانند، درحالی که این پوشش، نمادی از هویت دینی و فرهنگی جوامع اسلامی است. در پژوهش حاضر راهکارهایی همچون ارزش گذاری غیرمستقیم دولت ها، هنجارسازی، نمادسازی، توجیه افکار عمومی نسبت به تحول در سبک زندگی برای ارتقای  آگاهی و مقابله با دیدگاه های منفی مستشرقان ارائه و به اهمیت استفاده از رسانه های جمعی برای ترویج و نهادینه سازی فرهنگ حجاب در دنیای معاصر تأکید شد.

جمعیت روبه رشد دیاسپورای مسلمان در کشورهای اروپایی با ساختار سکولار این جوامع، چالش ها و تعارض های متعددی را به همراه داشته است. یکی از مسائل مهم، فرایند هویت یابی زنان مهاجر مسلمان و چالش های مرتبط با هویت دینی آنان است که مورد توجه مطالعات مختلفی قرار گرفته است. این پژوهش به روش فراترکیب، پژوهش های انجام شده درباره چالش های هویتی-دینی زنان دیاسپورای مسلمان در اروپا طی سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ را بررسی و مهم ترین چالش ها و راهبرد های مواجهه با آن ها را شناسایی می کند. شش چالش اصلی هویتی-دینی شناسایی شد: ذهنیت منفی و سوءرفتار جامعه میزبان، تحمیل سبک خاص زندگی، مسیر دشوار پیشرفت، نظارت و پیش داوری اجتماع خودی، تنش میان سبک زندگی اسلامی و اروپایی، و تجربه طردشدگی مضاعف. همچنین چهار راهبرد برای مقابله با این چالش ها شناسایی شدند: شخصی سازی هویت دینی، مشارکت در مراکز اسلامی، اتخاذ هویت های چندبعدی و منعطف، و گفتمان اسلام حقیقی. این پژوهش نشان می دهد زنان مسلمان مهاجر در اروپا تحت فشارهای متقابل از سوی جامعه میزبان و اجتماع خودی قرار دارند. آن ها با بهره گیری از راهبرد های مختلف تلاش می کنند این فشارها را مدیریت کنند و تعادلی در زندگی روزمره خود ایجاد کنند. یافته های پژوهش ابعاد پیچیده ای از هویت یابی زنان مسلمان در جوامع اروپایی را روشن می کند و ضرورت توجه بیشتر به این موضوع را نشان می دهد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مشاوره راه حل مدار بر احساس شایستگی و فرزند پروری مادران پس از طلاق دانش اموزان دانش اموزان انجام گرفته است این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. که جامعه آماری شامل مادران مطلقه دارای فرزند در شهر شیراز بود که به طور تصادفی انتخاب شدند. گروه آزمایش تحت مشاوره راه حل مدار، شامل ۱۰ جلسه آموزشی قرار گرفتند و گروه کنترل هیچگونه مداخله ای دریافت نکرد. نتایج این تحقیق نشان داده است که مشاوره راه حل مدار موجب بهبود مهارت های فرزندپروری، افزایش کیفیت ارتباطات عاطفی و کاهش استرس و اضطراب مادران شد. همچنین، مشاوره راه حل مدار می تواند به عنوان یک ابزار مؤثر برای بهبود فرزندپروری و کیفیت روابط مادران مطلقه با فرزندان مورد استفاده قرار گیرد و بر اهمیت حمایت های روانی و اجتماعی در این دوران تأکید می کند. در نهایت، گسترش برنامه های مشاوره ای مشابه و ارتقاء دوره های آموزشی مستمر برای مادران مطلقه پیشنهاد می شود تا به بهبود شرایط زندگی آن ها و فرزندانشان کمک کند.

هدف پژوهش حاضر شناسایی موانع اشتغال زنان دارای معلولیت در شهرستان خرم آباد است. روش پژوهش حاضر از نوع کیفی و پدیدارشناسی است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل زنان دارای معلولیت شهرستان خرم آباد بوده است. در بخش نمونه گیری، با استفاده از نمونه گیری هدفمند، داده های پژوهش با 28 مصاحبه با زنان دارای معلولیت به اشباع نظری رسید. به منظور جمع آوری اطلاعات از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شده است، همچنین برای تحلیل یافته ها از نرم افزار مکس کیودی اِی و تحلیل تِماتیک و کدگذاری استفاده شده است. در نهایت یافته های پدیدارشناختی مبتنی بر تجربه زیسته زنان دارای معلولیت شهرستان خرم آباد نشان داد که یازده ریشه و بٌن مایه اساسی به عنوان موانع اشتغال زنان دارای معلولیت این شهرستان وجود دارد که عبارتند از: بٌن مایه های مسائل روانی و فردی، ناکارآمدی سازمانی، آموزش نامناسب، فضاسازی اجتماعی نامناسب، تبعیض و نابرابری، داغ ننگ، اقلیت شدگی و اِنزوای اجتماعی، ناکارآمدی نهاد خانواده، فقدان امنیت اجتماعی، ضعف انجمن های حمایت کننده و فرسایش سرمایه اجتماعی. هر کدام از عوامل یاد شده به صورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغال زنان دارای معلولیت را تحت تأثیر قرار داده و زیست زنان دارای معلولیت شهرستان خرم آباد را با چالش اساسی مواجه کرده اند.

هدف: قوانین موضوعه کیفری ایران احکام ویژه ای در مورد حدود و تعزیرات برای مبارزه با صور مختلف جرایم جنسی وضع کرده است، اما مقرره ویژه ای به روسپیگری اختصاص نداده است. اقدام برای بهبود وضعیت زنان در سطح جهانی بسیار ضروری است و کنوانسیون بین المللی رفع هرگونه تبعیض علیه زنان برای ایجاد برابری کامل میان زنان و مردان و ریشه کن کردن تبعیض علیه آنها ایجاد شده است. ارزیابی تطبیقی رویکرد قوانین کیفری ایران و کنوانسیون بین المللی رفع هرگونه تبعیض علیه زنان نسبت به پدیده روسپیگری و واکاوی دلایل عدم عضویت ایران در این کنوانسیون. روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و از طریق گردآوری اطلاعات کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها: کنوانسیون مذکور بازتابی از آرمان های فمینیستی غرب است و به دلیل تفاوت در ساختارهای فرهنگی، مذهبی، استانداردها و تفسیرهای مختلف از جایگاه زنان در مناطق گوناگون، نتوانسته اجماع واقعی به ویژه در کشورهای اسلامی ایجاد کند. مقررات کیفری ایران پدیده روسپیگری را در قالب جرایم جنسی رد می کند، اما عضویت ایران در کنوانسیون به دلیل موانع دینی و ضرورت لغو مقررات کیفری مغایر با آن محقق نشده است. در عین حال، امکان عضویت با اعمال حق شرط محدود وجود دارد. نتیجه گیری: اگرچه هر دو نظام حقوقی (ایران و کنوانسیون) با روسپیگری به مثابه یک پدیده مجرمانه برخورد می کنند، اما تفاوت در مبانی فرهنگی، مذهبی و حقوقی موجب شده ایران با وجود امکان عضویت مشروط، تاکنون به این کنوانسیون نپیوندد.

در آیه 21 سوره روم، مودت و رحمت به عنوان قوام بخش روابط زن و مرد دانسته شده که در خلقت تکوینی انسان قرار داده شده است. دانشمندان علوم اسلامی ضمن آیه مذکور بیشتر به بیان روابط زن و مرد در زوجیت اعتباری پرداخته اند و توجه کمتری نسبت به روابط زن و مرد در زوجیت تکوینی مستنبط از آیه مذکور مبذول داشته اند. لذا پژوهش حاضر با گردآوری مطالب به صورت کتابخانه ای و با استفاده از روش توصیفی _ تحلیلی، به بیان احکام فقهی روابط زن و مرد در زوجیت تکوینی و ارتباط آن با آیه 21 سوره روم پرداخته است. طبق بررسی های انجام شده و با بیان مفردات آیه مذکور، مبنای مودت و رحمت میان زن و مرد خلقت تکوینی بر اساس زوجیت است نه صرف زوجیت اعتباری؛ بلکه عاملی که باعث وصول زن و مرد به سکونت است، زوجیت اعتباری در سایه تعهداتی است که زوجین نسبت به هم با عقد ازدواج به آن ها متعهد می گردند. بر اساس واقعیت طرح شده در آیه مذکور، می توان یکی از حکمت ها و کارکردهای مهم برخی احکام فقهی مربوط به روابط زن و مرد از جمله عدم نگاه، عدم خلوت، عدم طنازی کردن در سخن، عدم اختلاط و داشتن ستر و حجاب را تاثیر عدم رعایت این احکام در ایجاد مودت و رحمت بین زن و مرد نامحرم و مفاسد ایجاد شده در پی آن دانست. در طرف مقابل، مستنبط از آیه شریفه، تحکیم خانواده نیز بر اساس وجود فطرت و غریزه نهاده شده در خلقت انسان و تاثیر مودت و رحمت میان زن و مرد است و کارکرد آرام بخشی خانواده از این رهگذر تامین خواهد شد.

نابرابری جنسیتی در آموزش، دسترسی زنان به آموزش و مشارکت آن ها در نیروی کار را محدود و این به کاهش نوآوری، کاهش بهره وری و کاهش رشد اقتصادی می انجامد. از طرفی، کاهش سوگیری جنسیتی علیه زنان در آموزش عالی می تواند این نابرابری ها را کاهش و با کمک به شکل گیری نیروی کار متعادل تر از رشد اقتصادی پایدار حمایت کند. لذا، این مطالعه با استفاده از روش پانل پویا به بررسی تأثیر سوگیری های اجتماعی علیه تحصیلات عالی زنان بر نابرابری جنسیتی در آموزش عالی در چارچوب پیچیدگی اقتصادی در پانلی متشکل از 23 کشور، با تمرکز ویژه بر ایران، طی دوره 2014 تا 2021 پرداخته است. پیچیدگی اقتصادی، نشان دهنده پیچیدگی و تنوع قابلیت های تولیدی یک اقتصاد است و به عنوان یک عامل تعیین کننده مهم در نابرابری جنسیتی در آموزش مطرح می شود. علاوه بر پیچیدگی اقتصادی، متغیرهای کنترلی مانند هزینه های آموزشی دولت به ازای هر دانش آموز، نرخ بیکاری، حکمرانی خوب و باز بودن کسب وکار در مدل گنجانده شده است تا دیدی جامع ارائه دهد. یافته های تجربی نشان می دهد که سرمایه گذاری مستقیم خارجی بالاتر و شاخص حکمرانی بهتر به کاهش نابرابری جنسیتی در آموزش کمک می کند، در حالی که سطوح بالاتر بیکاری با افزایش نابرابری همراه است. در مقابل، آزادسازی تجارت و هزینه های آموزشی دولت به ازای هر دانش آموز تأثیر قابل توجهی بر نابرابری جنسیتی در آموزش عالی ندارد. این مقاله بینش هایی را در مورد پویایی سوگیری های اجتماعی علیه تحصیلات عالی زنان و ساختارهای اقتصادی در شکل دهی برابری آموزشی، با پیامدهای سیاستی برای کشورهایی که درپی کاهش تفاوت های جنسیتی در آموزش عالی از طریق اصلاحات اقتصادی و حکمرانی هستند، ارائه می کند.

هدف پژوهش حاضر بررسی اثر بخشی برنامه مهارت های ارتباطی همسران به روش مینه سوتا برکاهش آزار عاطفی و تعدیل انتظارات زناشویی زنان متأهل بود. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه لیست انتظار و دوره پیگیری بود. جامعه آماری پژوهش، از زنان متأهل مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روانشناسی شهر مشهد تشکیل می شد، که از بین آن ها با بررسی ملاک های ورود و نمرات پرسشنامه، 30 نفر به صورت نمونه انتخاب شدند، و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش(15 نفر) و گروه کنترل(15 نفر) جایگزین شدند. به گروه آزمایش، 8 جلسه90 دقیقه ای برنامه مهارت های ارتباطی همسران داده شد..نتایج تفاوت معناداری میان گروه آزمایش و گروه لیست انتظار نشان دادند، بدین صورت که دوره آموزشی مهارت های ارتباطی همسران موجب کاهش آزار عاطفی و تعدیل انتظارات زناشویی شد، و این تأثیرات در دوره پیگیری نیز تداوم داشت.

با توجه به آمار اخیر، حداقل 20 درصد مردان در طول ازدواجشان حداقل یک بار خیانت کرده اند. ضمن اینکه تعیین نرخ شیوع خیانت در ایران به دلیل تابو بودن این مسئله ممکن نیست. علی رغم اینکه خیانت دردناک ترین خطا در پیمان زناشویی هست، با این حال در دهه های اخیر افزایش یافته است. هدف ما در این پژوهش بررسی اثربخشی درمان هیجان مدار بر تحمل آشفتگی در زنان خیانت دیده بود. این پژوهش از منظر هدف، تحقیقی کاربردی و از منظر روش، تحقیق یک مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون بدون گروه کنترل است. ابزار جمع آوری داده ها در این پژوهش، پرسشنامه تحمل آشفتگی Simmons and Gaher (2005)، پرسشنامه استاندارد خیانت زناشویی Yenisari and Kokdemir (2006) بود. با توجه به طرح پژوهش، نمونه ی مورد مطالعه شامل ۸ زن خیانت دیده هست که به صورت هدفمند و با توجه به معیارهای پژوهش انتخاب شده اند و بر این اساس در گروه درمانی قرار گرفتند و در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون به سؤالات مربوط به پرسشنامه های این پژوهش پاسخ دادند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون در نرم افزار SPSS در دو سطح آمار توصیفی و آمار استنباطی انجام گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که درمان هیجان مدار می تواند آشفتگی هیجانی زنان آسیب دیده از خیانت را به طور معناداری کاهش دهد. بر اساس نتایج این پژوهش می توان گفت، درمان هیجان مدار در افزایش تحمل آشفتگی هیجانی مؤثر است.

سقط جنین مسئله پیچیده ای است که علاوه بر این که رفتاری باروری- جنسی است، یک معضل مهم سلامت عمومی و سلامت زنان نیز درنظر گرفته می شود. در ایران به رغم محدودیت های قانونی و مذهبی که این اقدام را تنها در شرایط خاصی مجاز می داند، کماکان سقط جنین عمدی انجام می شود. این مطالعه با رویکرد کیفی ادراک زنان دارای همسر از احکام و قوانین سقط جنین در ایران را شناسایی کرده است. داده ها از تیر تا آبان سال 1403 با ابزار مصاحبه عمیق جمع آوری شد. تحلیل داده ها با رویکرد تحلیل مضمون به روش براون و کلارک انجام شد. تعداد افراد نمونه 46 زن ازدواج کرده در شهر تهران بود که در سال 1403 به صورت هدفمند و گلوله برفی و مراجعه به پزشک و ماما شناسایی شدند. یافته ها نشان داد که سطح آگاهی زنان نسبت به این موضوع پایین و ناقص است و این کمبود آگاهی نقش قابل توجهی در تصمیم گیری های آنان دارد. از تحلیل داده ها، چهار مضمون اصلی شامل شناخت اندک یا برداشت نادرست از استثنائات شرعی و قانونی، ساده سازی و توجیه سازی دینی سقط جنین، تضعیف نقش مذهب و قانون در تصمیم گیری ها، و مراجعه به منابع غیر رسمی و باز تولید اطلاعات نادرست استخراج شد. این مضمون ها به یک مضمون نهایی با عنوان «فاصله شناختی با واقعیت های فقهی-حقوقی سقط جنین» منجر شد. نتایج این پژوهش بر ضرورت افزایش آگاهی زنان از قوانین و احکام شرعی سقط جنین از طریق آموزش های عمومی تأکید دارد، تا از پیامدهای منفی ناشی از تصمیمات نادرست و ناایمن در این زمینه جلوگیری شود.

هدف این پژوهش، تدوین ابزاری برای سنجش تعارضات زناشویی بود. با استفاده از رویکردی ترکیبی؛ ابتدا مبانی نظری مرتبط با خانواده و ابزارهای موجود بررسی گردید، سپس 20 نفر از زوجین در شرف طلاق و مراجعه کننده به مراکز مشاوره، در قالب سه گروه متمرکز و 6 نفر از مشاوران خانواده مورد مصاحبه قرار گرفتند. بر اساس اطلاعات بدست آمده، پرسشنامه ای با سه محور موضوعات تعارض، راهبردهای مثبت و راهبردهای منفی مواجهه با تعارض تدوین و بر روی421 نفر از زنان و مردان متأهل شهر شیراز که به صورت خوشه ای تصادفی انتخاب شده بودند، اجرا شد. نتایج روایی سازه ای پرسشنامه از طریق تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که موضوعات تعارض (1- تفاوتهای فردی، نقش های خانوادگی و روابط بین زوجین، 2- ناتوانی مالی، 3- ارتباط با خانواده مبدأ، 4- مشکلات رفتاری و شخصیتی، 5- انتظارات و رفتارهای غیرمنطقی در مورد مسائل اقتصادی، 6- فرزندان) 5/41 درصد؛ راهبردهای مثبت (1- تکیه بر منابع فردی و درون خانوادگی، 2- جستجوی منابع بیرونی) 27/49 درصد؛ و راهبردهای منفی (1- پرخاشگری مستقیم، 2- پرخاشگری غیر مستقیم و 3- رفتارهای تخریبی) 59/44 درصد از واریانس گویه های مربوطه را تبیین می کردند. پایایی پرسشنامه در حد مطلوب (با ضرایب بین 0/61 تا 93/0) ارزیابی شد. رابطه ی منفی و معنی دار ابعاد پرسشنامه با شاخص های رضایت زناشویی (روایی واگرا) و رابطه مثبت و معنی دار با بی ثباتی زناشویی (روایی همگرا)، حاکی از تأیید روایی افتراقی پرسشنامه بود. به طور کلی، پرسشنامه ی تعارضات زناشویی از روایی و پایایی قابل قبولی برخوردار است و می تواند در پژوهش های مرتبط با خانواده مورد استفاده قرار گیرد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناخت و تحلیل جایگاه اسطوره ای، تربیتی و روان شناختی داستان سیاوش و سودابه در شاهنامه فردوسی و همچنین شناسایی و بررسی همانندهای جهانی این داستان انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه به روش تحلیلی-اسنادی آثار مکتوب مرتبط با موضوع پژوهش انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد شخصیت سیاوش در شاهنامه، به مثابه نماد پاکی و طهارت ذاتی، مشابهت های ساختاری و معنایی بارگی با چهره هایی همچون حضرت یوسف(ع) و حضرت ابراهیم(ع) دارد؛ به گونه ای که با وجود تهمت های ناروا، اسارت و مرگ در غربت را می پذیرد، اما در برابر وسوسه های گناه آلود سودابه مقاومت می کند و برای اثبات بی گناهی، آزمون سخت گذر از آتش را متحمل می شود. این داستان در اساطیر ملل دیگر نیز همانندهایی دارد که از جمله می توان به سرگذشت «راما و سیتا» در اساطیر هند، «جو وانگ و سودا گی» در اساطیر چین و «فدر و هیپولیت» در اساطیر یونان اشاره کرد. از منظر روان شناسی نیز شخصیت های اصلی این داستان با مفاهیم نهاد، من و فرامن در نظریه روانکاوی قابل انطباق هستند. پرورش سیاوش، نمودی از کهن الگوی «پیر دانا» و آزمون های او، نمونه ای از «آزمون قهرمان» است. همچنین شخصیت سودابه تجلی گر «آنیمای منفی» است. نتیجه گیری: داستان سیاوش و سودابه در شاهنامه فردوسی، روایتی فراتر از یک تراژدی است که دربردارنده لایه های پنهان اسطوره ای، تعلیمی و روان شناختی است. این داستان ضمن برخورداری از وجوه مشترک با اساطیر ملل مختلف، به مثابه الگویی برای تربیت اخلاقی و تحلیل کهن الگویی شخصیت ها قابل بررسی است.

دهه 13۶۰ در ایران دوره ای مهم از لحاظ تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است. در این مقاله با استفاده از روش کیفی، نظریه گفتمان فوکو و با الهام از رویکرد نشانه شناسی اجتماعی کرس و ون لیوون، ۱5 تصویر از میان ۴۳۱ تصویر زنان در صفحه اول روزنامه های دهه 13۶۰ تحلیل شدند. هدف پژوهش، بررسی گفتمان های مسلط در بازنمایی زنان و چگونگی تقویت هنجارهای ایدئولوژیک از طریق این تصاویر است. یافته ها نشان می دهد بازنمایی زنان در روزنامه ها فراتر از انعکاس ارزش های غالب، فرایندی فعال برای مدیریت تنش های هویتی، عادی سازی نقش های معین جنسیتی و ساخت و تثبیت سوژه زن مطلوب انقلابی از طریق به کارگیری سازوکارهای بصری و تکنیک های دیداری مشخص است. تصاویر زنان در روزنامه های دهه 13۶۰ ابزاری برای بازتولید گفتمان های مسلط و تقویت ارزش های انقلابی و اسلامی هستند و زنان را به عنوان حامیان پرشور انقلاب و آرمان های آن بازنمایی می کنند. همچنین نقش حمایتی زنان در دوران جنگ تحمیلی برجسته شده است. در کنار این نقش های حمایتی، تصاویری از حضور زنان در عرصه های علمی و مدیریتی نیز دیده شد که نشان دهنده پذیرش نسبی نقش های جدیدتر برای زنان در جامعه انقلابی البته در چارچوب ارزش های اسلامی است. علی رغم اینکه در این تصاویر، زنان در عرصه های گوناگونی حضور فعال دارند، این بازنمایی ها نقش زنان را به انتظارات از پیش تعریف شده اجتماعی و فرهنگی در چارچوب های انقلابی-اسلامی محدود و به تثبیت این گفتمان ها کمک می کند.

هدف از پژوهش حاضر، روایت زنان از پدیده ی خشونت علیه زنان بود. روش: این مطالعه به شیوه کیفی و با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون(2001Sterling & Atrides,) انجام شد. 20 زن ساکن در استان چهارمحال و بختیاری با نمونه گیری هدفمند و داوطلب براساس ملاک های ورود به پژوهش تا حد اشباع داده ها انتخاب و مورد مصاحبه نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. در ابتدا هر یک از جمله ها یا پاراگراف های استخراج شده از مصاحبه های خام، توسط یک گزاره یا عبارت مفهومیِ کوتاه، توضیح داده شد، سپس گزاره های مفهومی بر اساس رویکرد تحلیل مضمون در سه دسته مضامین پایه، مضامین سازمان دهنده و مضامین فراگیر کدگذاری شدند. یافته ها: ابتدا سی و نه مضمون پایه شناسایی شد. از ترکیب و تلخیص مضامین پایه، هفت مضمونِ سازمان دهنده ی القای ضعف تشخیصی و شناختی؛ موقعیت برابر، تعاریف نابرابر؛ ارزش قربانی شدن؛ مقصر جلوه دادن زن؛ اهمیت ازدواج بر مبنای امور غیر منطقی؛ بی توجهی به شناخت زنان و پدیده زن علیه زن حاصل شد و در نهایت با یک پارچه سازی مضامینِ سازماندهنده، مضمون فراگیرِ "ضد ارزش های ارش شده" استخراج گردید. نتیجه گیری: بازنگری در پدیده خشونت علیه زنان بر اساس تجربه و روایت های زنان از پدیده ی خشونت و اصلاح و تغییر جریان جامعه پذیری افراد به منظور کاهش خشونت های عاطفی و روانی نهادینه شده در جامعه، از نتایج پژوهش حاضر است که ضرورت دارد مورد توجه برنامه ریزان فرهنگی جامعه قرار گیرد.