درخت حوزه‌های تخصصی

علوم سیاسی

حوزه‌های تخصصی
ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
آثار و زندگینامه اندیشمندان سیاسی آثار و زندگینامه بزرگان روابط بین الملل اصول روابط بین الملل اقتصاد سیاسی بین الملل امنیت ملی و بین المللی اندیشه سیاسی تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران تاریخ روابط بین الملل توسعه و مسایل سیاسی اجتماعی مربوط به شمال و جنوب جامعه شناسی سیاسی جهانی شدن روابط خارجی ایران روانشناسی سیاسی روش شناسی سازمان های بین المللی سیاست خارجی (مبانی و مفاهیم نظری) سیاست خارجی ایران سیاستگذاری عمومی فرهنگ و سیاست مبانی علم سیاست مسایل ایران مطالعات منطقه ای نظریه های روابط بین الملل نقد و بررسی کتاب
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۳۳٬۶۸۱ تا ۳۳٬۷۰۰ مورد از کل ۳۳٬۸۹۱ مورد.
۳۳۶۸۱.

تأثیر پیوستن سوئد و فنلاند به ناتو بر بازدارندگی اروپا در برابر روسیه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: سیاست دوره ۵۵ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ 1034-1009
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۵۱
دو کشور فنلاند و سوئد به ترتیب در آوریل 2023 و مارس 2024 به ناتو پیوستند. این رویداد تأثیرات زیادی بر وضعیت بازدارندگی اروپا و غرب در مقابل روسیه دارد که تحلیل این موضوع را ضروری می نماید. این امر در پی رقابت ژئوپلیتیک بین ناتو و روسیه که سالیان متمادی از مهم ترین مسائل بین المللی بوده رخ داد. بنابراین، سؤال این پژوهش این است که پیوستن سوئد و فنلاند به ناتو چگونه بر بازدارندگی در برابر روسیه تأثیر می گذارد؟ سؤال مذکور بر اساس این فرضیه بررسی می شود که پیوستن فنلاند و سوئد شرایطی را به وجود می آورد که در آن به دلیل ضمانت های امنیتی ناتو از جمله بند 5 مربوط به دفاع جمعی، افزایش ظرفیت های نظامی ناتو، ایجاد دسترسی ژئوپلیتیک بهتر برای آن و هشداردهی به روسیه توان بازدارندگی بازیگران غربی در برابر این کشور را افزایش می دهد. روش پژوهش از نوع کیفی و مطالعه موردی است و پژوهشگران موضوع تحقیق خود را با استفاده از نظریه بازدارندگی مشروط بر اساس دیدگاه الکساندر جورج و ریچارد اسموک تحلیل می کنند. در این چارچوب، برای ارزیابی بازدارندگی اعمال شده از عناصر ظرفیت نظامی، دسترسی ژئوپلیتیک، ارتباط ، ادراک رقیب (روسیه) و زمینه های تاریخی استفاده می شود تا تحلیلی نظام مند از پدیده مورد بررسی ارائه شود. یافته های این پژوهش نشان می دهد که واقعیت های مربوط به زمینه های تاریخی و ادراک روسیه از اقدامات غرب می تواند تا حدودی بازدارندگی غرب علیه روسیه را تعدیل کند.
۳۳۶۸۲.

نقش حل و فصل اختلافات اداری در تحکیم ثبات سیاسی در ایران و عراق(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: راهبرد سیاسی سال ۹ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۳۳ 329-358
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۵۰
نقش حل و فصل اختلافات اداری در تحکیم ثبات سیاسی بسیار مهم و کلیدی است. اختلافات اداری معمولاً ناشی از برخورد منافع، تفسیر متفاوت قوانین و یا ناکارآمدی های ساختاری در دستگاه های دولتی هستند که در صورت عدم رسیدگی درست می توانند به نارضایتی عمومی، کاهش اعتماد مردم به نظام سیاسی و نهایتاً بی ثباتی سیاسی منجر شوند. نگارنده با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به این نتیجه رسیده است که ثبات سیاسی در جوامع ایران و عراق زمانی حاصل می شود که دستگاه های دولتی این کشورها بتوانند پاسخگوی نیازهای مادی، فرهنگی و سیاسی جامعه باشند و با حل اختلافات اداری، فضای گفتگو و تعاملی مبتنی بر اعتماد و تفاهم ایجاد نمایند. این فرآیند از بروز بی ثباتی جلوگیری می کند و به جای ایجاد ثبات توأم با اجبار، ثبات مبتنی بر رضایت و مشارکت مردم را تقویت می کند. بنابراین، نقش سازوکارهای قانونی و نهادی در حل و فصل اختلافات اداری در حقوق کشورهای ایران و عراق یکی از مهم ترین عوامل حفظ و تحکیم ثبات سیاسی به شمار می آید.
۳۳۶۸۳.

بررسی وجوه اشتراک و افتراق الگوهای کسب مشروعیت یابی سیاسی در حکومت آل بویه و سلجوقیان: مشروعیت قدسی، سلطانی، دیوانی و اجتماعی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های روابط بین الملل دوره ۱۵ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۵۷) 303-328
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۵۰
مشروعیت سیاسی در حکومت های آل بویه و سلجوقیان از طریق سازوکارهای چندلایه و متنوع شکل می گرفت. این پژوهش بررسی می کند چگونه این سلسله ها، با پیشینه و ساختارهای متفاوت، از قدرت نظامی و موقعیت محلی یا قبیله ای خود، به حاکمیتی مشروع و پذیرفته شده در جامعه ایرانی–اسلامی دست یافتند و چه ابزارهایی در تثبیت این مشروعیت نقش داشتند. بر این اساس، پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این پرسش است که حکومت های آل بویه و سلجوقیان از چه ابزارهای فرهنگی، مذهبی، اداری و اجتماعی برای مشروعیت بخشی به سلطنت و قدرت خود بهره گرفتند و این اقدامات چه تأثیری بر پایداری و مقبولیت حکومت ها داشته است. یافته ها نشان می دهد که حکومت آل بویه با تکیه بر نسب سازی محلی، بازتولید سنت های سلطنتی ایرانی، توسعه نهادهای آموزشی و اجرای سیاست های فرهنگی و عمرانی، مشروعیتی هویتی و منطقه ای ایجاد کردند. حکومت سلجوقی نیز با تلفیق میراث ایرانی و اسلامی، حمایت از خلافت عباسی، سازمان دهی دیوان سالاری مرکزی و تأسیس مدارس نظامیه، مشروعیتی نهادمند، چندلایه و فراگیر بنیان نهادند که به ثبات و مقبولیت بلندمدت حکومت انجامید. در هر دو سلسله، تعامل میان نهادها، نخبگان، ابزارهای فرهنگی و مذهبی و قدرت نظامی نقش تعیین کننده ای در تقویت مشروعیت و پذیرش اجتماعی حاکمیت داشت. این پژوهش با اتخاذ رویکرد تاریخی–تحلیلی، به بررسی تطبیقی الگوهای مشروعیت در دو دوره حکومت آل بویه و سلجوقیان پرداخته است. گردآوری و تحلیل داده ها از طریق مطالعه منابع دست اول تاریخی (مانند تاریخ نگاری ها و متون معاصر) و منابع ثانویه پژوهشی صورت گرفته است.
۳۳۶۸۴.

نقش دینداری در ایجاد خشونت یا مدارای سیاسی در ایران پساانقلابی (مطالعه موردی در شهر تهران)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: انقلاب پژوهی سال ۳ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۶ 223-250
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۵۷
مسئله دین و دین داری در ایران امروز، با توجه به تحولات رخ داده در داخل کشور و جهان خارج، همواره مورد توجه پژوهشگران قرار دارد. به موازات بررسی فرازوفرودهای دین داری در نسل های مختلف مردم، تأثیر میزان و نوع دین داری، از منظر نگرش مردم به دین، بر مؤلفه های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز اهمیت دارد و نتایج آن می تواند برای پژوهشگران موضوعی جذاب و برای تصمیم سازان راهگشا باشد. یکی از این متغیرهای وابسته که در همه جوامع و به ویژه جامعه ایران پساانقلابی اهمیت دارد، میزان خشونت سیاسی و تساهل و مدارای سیاسی از سوی آحاد مردم و حاکمیت است. این پژوهش از منظر جامعه شناسانه و سیاست پژوهانه، ابتدا به مطالعه نظری و تجربی موضوع دین داری و نگرش ناشی از آن در بین اقشار مختلف مردم می پردازد؛ در ادامه نوآوری پژوهش حاضر در بررسی رابطه میان نگرش به دین داری و میزان خشونت و مدارای سیاسی در جامعه ایران است. این پژوهش به صورت توصیفی و با بهره گیری از روش کتابخانه ای انجام شده و داده ها از طریق یک پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شده اند. حجم نمونه شامل ۴۰۵ نفر از شهروندان ساکن تهران بوده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نوع دین داری نقشی معنادار در افزایش یا کاهش سطح خشونت و میزان مدارای سیاسی ایفا می کند. به ویژه افرادی که دین داریشان بر پایه تجربه شخصی و قرائتی نوگرا از دین شکل گرفته است، در مواجهه با مسائل سیاسی، تساهل و رواداری بیشتری از خود نشان می دهند و مخالفت شدیدتری با خشونت و اقتدارگرایی سیاسی در جامعه دارند.
۳۳۶۸۵.

صورت بندی تحلیلی راهبرد نفوذ در نظم پسابرجام و بازنمایی الگوی مواجهه گفتمانی از سوی مقام معظم رهبری (حفظه الله)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: سیاست جهانی دوره ۱۴ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۳) 253-276
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۴۵
هدف این مقاله صورت بندی تحلیلی راهبرد نفوذ در نظم پسابرجام و بازنمایی الگوی مواجهه گفتمانی از سوی مقام معظم رهبری (حفظه الله) است. پرسش اصلی پژوهش عبارت است از: «از منظر مقام معظم رهبری (حفظه الله) راهبرد نفوذ در نظم پسابرجام چه ابعاد و سازوکارهایی دارد و الگوی مواجهه گفتمانی با آن چگونه تبیین می شود؟» فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که نفوذ به عنوان راهبرد جایگزین تقابل سخت، با هدف تغییر تدریجی هویت فرهنگی، محاسبات راهبردی و ساختارهای تصمیم گیری کشور طراحی شده و مواجهه با آن در قالب الگویی چندبعدی و پیش دستانه صورت بندی شده است. یافته های پژوهش با استفاده از روش تحقیق کیفی (تحلیل گفتمان و تحلیل اسنادی بیانات و مواضع رسمی مقام معظم رهبری (حفظه الله) در بازه زمانی ۱۳۹۲ تا 1394) و تلفیق نظریه های سه گانه رهبری راهبردی، تصمیم گیری سیاسی و نظریه نفوذ و مقابله با تهدیدات خارجی نشان داد که راهبرد نفوذ در چهار حوزه اصلی فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی صورت بندی می شود و هدف آن تغییر تدریجی بنیان های هویتی، اثرگذاری بر مراکز تصمیم سازی، وابسته سازی اقتصادی و ایجاد شکاف اجتماعی است. همچنین توافق هسته ای به عنوان بستری برای تسهیل کنش های نفوذی ارزیابی شده و در برابر آن، الگوی مواجهه گفتمانی شامل بصیرت افزایی عمومی، صیانت از هویت انقلابی، هوشیاری نخبگان و پیگیری اقتصاد مقاومتی تبیین شده است. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که نفوذ در نظم پسابرجام پدیده ای ساختاری و مستمر تلقی شده و مواجهه با آن مستلزم رویکردی ترکیبی، چندسطحی و مبتنی بر تقویت درون زایی قدرت ملی است. این الگو، مواجهه با نفوذ را نه یک واکنش مقطعی، بلکه بخشی از راهبرد کلان صیانت از هویت و امنیت ملی معرفی می کند..
۳۳۶۸۶.

شورای امنیت و اعمال دکترین مسئولیت حمایت در بحران سوریه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: راهبرد سیاسی سال ۹ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۳۳ 239-261
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۵۵
دکترین مسئولیت حمایت در اجلاس سران سازمان ملل متحد در سال 2005 تصویب شد و در دو بند 138 و 139 آن سند به این دکترین اشاره گردیده است. جمهوری عربی سوریه از جمله کشورهای مهم و استراژیک خاورمیانه است. تلاش دولت سوریه و جامعه بین المللی برای بازگرداندن امنیت غیرنظامیان مانع جنایت علیه بشریت و اقدام غیر انسانی گروه های مسلح نشده است. مداخله ی نظامی در سوریه با توسل به مداخله ی بشر دوستانه و دکترین مسئولیت حمایت به واسطه مخالف بودن با نص صریح منشور ملل متحد، اعلامیه ی اصول حقوق بین الملل ناظر بر روابط دوستانه، مخالفت شورای امنیت و نداشتن مبنا در حقوق بین الملل عرفی و قراردادی مشروع نیست.ارزیابی رویکرد شورای امنیت در قبال بحران سوریه و نوع ارتباط آن با مداخله بشر دوستانه به ویژه در قالب دکترین «مسئولیت حمایت » گویای وجود نوعی عدم انطباق منطقی میان برداشت واقع گرایانه از رفتار دولت ها ومداخله بشر دوستانه می باشد.
۳۳۶۸۷.

سیاست های حقوق بشری امریکا در غرب اسیا (2001-2024)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های راهبردی سیاست سال ۱۴ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۵۵ (پیاپی ۸۵) 199-232
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۴۷
ایالات متحده با اقداماتی نظیر حمله مستقیم، دخالت در امور داخلی کشورها و ایجاد ناامنی، سیاست های متناقضی با اصول و شاخص های حقوق بشر نشان داده است. سیاست های متناقض ایالات متحده در غرب آسیا نشان دهنده نابرابری و ناپایداری در جامعه بین المللی و نقض قوانین بین المللی حقوق بشری است. لذا با توجه به اهمیت بررسی این موضوع، پرسش اصلی پژوهش این است که سیاست های امریکا بر اساس مولفه های حقوق بشر در منطقه غرب آسیا چیست؟ فرضیه پژوهش گویای این است که امریکا به طور مشخص در سه شاخص حق تعیین سرنوشت، حق صلح و حق حیات؛ سیاست های متناقضی با اصول و شاخص های حقوق بشری در غرب آسیا پیگیری کرده است. یافته ها حاکی از آن است که سیاست های حقوق بشری ایالات متحده در غرب آسیا، نه تنها کمکی به توسعه اصول و ارزش های حقوق بشر نکرده است بلکه با حمایت از رژیم های دیکتاتوری باعث تضعیف حقوق بشر و دموکراسی و با حمایت از رژیم اسراییل به ایجاد و توسعه ناامنی و تنش های منطقه ای و عدم توجه به حق تعیین سرنوشت، حق حیات و حق صلح، موجب برهم خوردن نظم و افزایش آوارگی و پناهجویی شده است. در این پژوهش از روش تحلیل محتوا با دیدگاهی آینده پژوهانه بهره گرفته شده است.
۳۳۶۸۸.

تبیین و تحلیل رویکردهای شورای همکاری خلیج فارس در قبال جنگ ۱۲ روزه ایران و رژیم صهیونیستی: توازن میان امنیت و دیپلماسی منطقه ای(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات راهبردی سیاست بین الملل سال ۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۱۶) 81-112
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۵۲
در پی حملات نظامی رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته ای و زیرساخت های نظامی ایران و ترور شخصیت های برجسته در خرداد ۱۴۰۴، منطقه خلیج فارس شاهد تنش های ژئوپلیتیکی شد. این بحران با پیامدهای گسترده امنیتی، سیاسی و اقتصادی، واکنش شورای همکاری خلیج فارس را به دنبال داشت. این پژوهش با هدف بررسی واکنش شورای همکاری خلیج فارس به درگیری ایران و رژیم صهیونیستی و ارزیابی هماهنگی، اثربخشی و راهبردی بودن آن انجام شد. فرضیه اصلی پژوهش بر این است که شورای همکاری خلیج فارسرویکردی محتاطانه و غیرمداخله گرانه را با تأکید بر توازن میان ملاحظات امنیتی، اقتصادی و دیپلماتیک اتخاذ کرده است. روش تحقیق کیفی بوده و تحلیل محتوای بیانیه های رسمی، اسناد دیپلماتیک و داده های منطقه ای را دربرمی گیرد. چارچوب نظری بر نظریه امنیت مجتمع های منطقه ای و نهادگرایی نئولیبرال استوار است. یافته ها نشان می دهد که شورای همکاری خلیج فارس در سطح بیانیه های سیاسی بر آتش بس و دیپلماسی تأکید کرده، اما در عمل به دلیل واگرایی منافع اعضا، فاقد سیاست گذاری یکپارچه بوده است. واکنش ها در سه سطح شامل بیانیه رسمی محکومیت، مواضع بی طرفانه برخی اعضا، و میانجی گری قطر و عمان بود. اقداماتی مانند بستن حریم هوایی و میانجی گری قطر و عمان از مهم ترین واکنش های عملی شورا به شمار می رود. نتایج تحقیق ضرورت بازنگری در ظرفیت های نهادی شورای همکاری خلیج فارسبرای مدیریت بحران های آینده را برجسته می سازد. این پژوهش پیشنهاد می دهد که تقویت هماهنگی میان اعضا و توسعه سازوکارهای مشترک می تواند اثربخشی شورا را در مواجهه با بحران های منطقه ای افزایش دهد.
۳۳۶۸۹.

گرمایش جهانی و بررسی مقایسه ای حکمرانی آب در ایران و ترکیه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات سیاسی بین النهرین دوره ۴ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ 553-578
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۴ تعداد دانلود : ۵۱
هر دو کشور همسایه ایران و ترکیه در سال های اخیر با بحران هایی جدی در زمینه گرمایش زمین و محدود شدن منابع آبی در دسترس خود روبه رو شده اند و اقدام هایی را برای مدیریت بحران و تضمین دسترسی پایدار به منابع آبی خود در پیش گرفته اند. بحث ها و مطالعات پیشین در منابع فارسی و انگلیسی، بیشتر بر تأثیر مسائل آب بر روابط دو کشور یا بررسی ساختارهای حکمرانی آب به طور جداگانه در دو کشور متمرکز بوده است؛ در حالی که در مقاله حاضر تلاش شده تا برای نخستین بار به شکلی مقایسه ای، واکنش های دو کشور به بحران آب بررسی و تحلیل شود. در همین راستا، به شکلی منظم، اثرات گرمایش جهانی بر منابع آب در ایران و ترکیه بررسی و چارچوب های حکمرانی و واکنش های سیاستی و اثربخشی آن ها در هر دو کشور ارزیابی شده است. پرسش اصلی مقاله این است که حکمرانی منابع آب در دو کشور ایران و ترکیه در سال های 2014 تا 2024 را چگونه می توان از جنبه های نهادی حکمرانی و اثربخشی سیاست های اتخاذشده با هم مقایسه کرد؟ فرضیه ای که در پاسخ به این پرسش به روش توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته این است که «حکمرانی نهادی منابع آب در ایران در سال های 2014 تا 2024، بیشتر معطوف به مدیریت عرضه و به شیوه ای متمرکز بوده و تسکین های کوتاه مدت و ناپایداری را در مواجهه با بحران آب ایجاد کرده است؛ در حالی که در همین مدت، ترکیه به سمت مدیریت مشارکت طلبانه و مدیریت سمت تقاضا حرکت کرده و به پیشرفت هایی محلی در مدیریت آب دست پیدا کرده است». یافته مقاله بر آسیب پذیری های مشترک، ظرفیت های حکمرانی متفاوت و نیاز به استراتژی های مدیریت یکپارچه منابع آب در شرایط عدم قطعیت اقلیمی در این دو کشور تأکید کرده است.
۳۳۶۹۰.

سرشت و سرانجام پدیده دؤنوک در قره باغ عصر صفوی (۹۹۶–۱۰۱۴ق)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات اوراسیای مرکزی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۳۷) 119-142
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۳۹
به دنبال سقوط برخی ولایت های شمال غرب در طول جنگ های ایران و عثمانی (۹۸۶–۹۹۹ق)، مسئله تابعیت و امکان تداوم سکونت برای ساکنان این مناطق به چالشی مهم تبدیل شد. در این میان، شماری از ایل های قره باغ برای حفظ جان و اموال خود به تابعیت عثمانی ها درآمدند؛ اقدامی که در تاریخ نگاری دوران صفوی با عنوان «دؤنوک» از آن یاد شده است. این مفهوم، به ویژه پس از بازپس گیری منطقه به وسیله صفویان در سال ۱۰۱۴ق، جایگاه ویژه ای یافت و با روایت هایی از مجازات های سخت مانند قتل عام، کوچ اجباری و مصادره اموال همراه شد. برخی منابع رسمی که از بستر جغرافیایی یا زمانی رویداد فاصله داشتند، تصویری ساده انگارانه، قاطع و بیشتر گنگ از سرنوشت دؤنوک ها ارائه داده و آنان را خائنانی قطعی دانسته اند. در برابر، بررسی منابع محلی و نزدیک به بافت اجتماعی منطقه نشان می دهد که پدیده دؤنوک نه رفتاری یک دست و خیانت آمیز، بلکه کنشی پیچیده و چندلایه بوده است. برخی دؤنوک ها از سر نارضایتی، ملاحظه های سیاسی یا فقط برای بقا، چنین تصمیمی گرفتند. یافته های این نوشتار نشان می دهد که برخورد صفویان نیز با این گروه ها یک دست نبوده و از شدت تا مدارا متفاوت بوده است. بنابراین دؤنوک را باید پدیده ای تاریخی با ابعاد متنوع و انگیزه های متکثر دانست، نه فقط نشانه ای از خیانت. «دؤنوک» پدیده ای چندوجهی است که در بستر پیچیده ای از ناامنی، بحران رهبری و فشارهای زیست محیطی و اجتماعی شکل گرفت و واکنش ایل ها به آن، نه لزوماً خیانت، بلکه تلاشی برای بقا و بازتعریف موقعیت خویش در میان دو قدرت بزرگ زمانه بود.
۳۳۶۹۱.

روابط قفقاز جنوبی و غرب آسیا (2020تا2025): جمهوری آذربایجان و امارات متحد عربی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات اوراسیای مرکزی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۳۷) 171-198
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۵۵
روابط جمهوری آذربایجان و امارات متحد عربی که پیش تر بر پایه نزدیکی و دوستی استوار بود، پس از سال ۲۰۲۰ جهش چشمگیری یافته و به سطح همکاری های راهبردی ارتقا پیدا کرده است. این همکاری ها اکنون ابعاد متنوع سیاسی، اقتصادی و امنیتی را در بر می گیرد و برای هر دو کشور اهمیت راهبردی دارد. در این نوشتار به دنبال پاسخ این پرسش هستیم که چه تحولات و مراحلی زمینه ساز این جهش بوده و چگونه فرصت های جدیدی برای تعمیق روابط دو کشور ایجاد کرده اند؟ با بهره گیری از روش کیفی و رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه مدل مفهومی ابتکاری، مرکب از سه دسته تحولات بستر ساز، مانع زدا و فرصت آفرین، روند نزدیکی جمهوری آذربایجان و امارات متحد عربی را در دوره پس از سال ۲۰۲۰ تحلیل می کنیم. یافته ها نشان می دهند تحولات منطقه ای در غرب آسیا و قفقاز جنوبی، ابتدا با ایجاد بسترهای جدید همکاری، سپس با رفع موانع سیاسی و ژئوپلیتیکی و سرانجام با گشودن فرصت های نو در حوزه هایی مانند انرژی، تجارت و ترتیبات امنیتی، مسیر ارتقای روابط دو کشور را به سطح مشارکت راهبردی هموار کرده اند. بر این اساس، می توان نتیجه گرفت ادامه این روند، چشم اندازی روشن برای تعمیق بیشتر همکاری های دوجانبه در سال های آینده ترسیم می کند.
۳۳۶۹۲.

تاثیر بحران اوکراین بر صنعت هیدروژن روسیه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: سیاست جهانی دوره ۱۴ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۳) 69-88
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۰ تعداد دانلود : ۴۳
محدودیت مصرف سوخت های فسیلی و انتشار بی رویه گازهای گلخانه ای، کشورها را به سوی جایگزین کردن سوختهای فسیلی با منابع انرژی تجدیدپذیر و سازگار با محیط زیست سوق داده است. به طوری که حتی کشورهایی که صادرکننده عمده نفت و گاز هستند، از جمله رقبای اصلی ایران، عربستان و روسیه نیز در صدد بهره برداری از انرژی های تجدیدپذیر هستند. اصلی ترین منبع تولید صنعتی هیدروژن در حال حاضر گاز طبیعی است و روسیه بیشترین سهم از میادین گازی جهان را در اختیار دارد. اما بهره برداری از انرژی های تجدیدپذیر در مقیاس بزرگ و صنعتی به سرمایه گذاری و فناوری های پیشرفته نیاز دارد که از این نظر روسیه به غرب متکی بوده است. با در نظر گرفتن تشدید تنش ها بین روسیه و غرب در نتیجه بحران اوکراین و «عملیات نظامی ویژه» روسیه در فوریه سال 2022 میلادی، این پژوهش بر آن است تا به این پرسش پاسخ دهد که بحران اوکراین و تحریم های غربی مرتبط با آن علیه روسیه چه تاثیری بر اهداف و طرح های روسیه در حوزه تولید هیدروژن داشته است؟
۳۳۶۹۳.

اینتلیپد؛ رویکرد نوین در استفاده از واقعیت مجازی و فناوری نوروتکنولوژی برای ارتقای راهبردهای یادگیری(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: راهبرد سال ۳۴ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱۱۵ 223-252
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۴۹
این پژوهش به بررسی استفاده از فناوری های نوین، به ویژه واقعیت مجازی (VR)[1] و نوروتکنولوژی، در بهبود فرآیندهای یادگیری می پردازد. سیستم اینتلیپد[2] از هوش مصنوعی، واقعیت مجازی، نوار مغزی (EEG)[3] و طیف سنجی عملکردی مغز با امواج نزدیک فروسرخ (fNIRS)[4] برای تحلیل سیگنال های مغزی فراگیران طی یادگیری بهره می گیرد. با استفاده از برنامه های درسی مجازی و رویکردهای شخصی سازی شده، اینتلیپد فراگیران را در حالت شناختی بهینه قرار داده و امکان یادگیری زبان دوم را در دو حالت یادگیری با واقعیت مجازی به تنهایی و یادگیری با واقعیت مجازی در «حالت هوشیاری»[5] فراهم می کند. برای آزمایش کارایی این رویکردها، داده های رفتاری و نورولوژیکی گردآوری و با روش های یادگیری سنتی مقایسه می شوند. همچنین، این پروژه با طراحی و پیاده سازی سیستم آموزشی پیشرفته ای به نام IVT (سیستم واقعیت مجازی اینتلیپد)[6] به بهبود یادگیری زبان دوم و ارتقای مهارت های شناختی کمک می کند. اینتلیپد با یکپارچه سازی فناوری های شناختی و هوش مصنوعی، امکان استفاده گسترده در حوزه های نظامی، صنعتی، و آموزشی را دارد و با رعایت پروتکل های امنیت داده و ملاحظات اخلاقی، از حفظ امنیت و حریم خصوصی کاربران اطمینان می دهد. این پروژه با ایجاد زیرساختی برای سیستم های یادگیری هوشمند، به بهبود یادگیری و پیشرفت دانش در حوزه های روانشناسی شناختی و علوم اعصاب کمک می کند و می تواند به عنوان یک مدل پیشرو در طراحی سیستم های آموزشی نوآورانه و هوشمند مطرح شود.
۳۳۶۹۴.

الگوی مفهومی مدیریت تراز انقلاب اسلامی بر پایه بیانیه گام دوم انقلاب با رویکرد عدالت محوری و شایسته سالاری

نویسنده:
منبع: مطالعات حکمرانی اسلامی سال ۲ بهار و تابستان ۱۴۰۵ شماره ۱ (پیاپی ۳) 210 - 181
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۳۰
بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی به عنوان سند راهبردی پیشرفت کشور، بر تربیت و به کارگیری نیروی انسانی مؤمن، کارآمد، عدالت محور و شایسته سالار تأکید دارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی مفهومی جامع «مدیریت تراز انقلاب اسلامی» و با تمرکز بر عدالت محوری و شایسته سالاری، بر پایه مفاد بیانیه گام دوم، بیانات شهید آیت الله العظمی خامنه ای و اسناد سیاسی- اجرایی کشور انجام شده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر نظریه پردازی داده بنیاد و تحلیل مضمون بوده و داده ها از طریق کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل و مدل نهایی استخراج شده است. یافته ها نشان می دهد که الگوی مدیریت تراز انقلاب اسلامی از چهار بخش اصلی تشکیل می شود: ۱) بنیادهای ارزشی شامل پایبندی به اصول و آرمان های انقلاب، معنویت، عقلانیت، مقاومت و خودباوری؛ ۲) شایستگی های مدیریتی نظیر کارآمدی، نوآوری، پاک دستی، تعهد، قانون مداری، توان رهبری و مردمی بودن؛ ۳) عوامل زمینه ای و مداخله گر مانند فرهنگ سازمانی عدالت مدار، ساختار قانونی پایدار، فشارهای سیاسی و محدودیت منابع؛ و ۴) راهبردها و پیامدها شامل شایسته گزینی، شفاف سازی، توانمندسازی مدیران، تحقق عدالت اجتماعی، ارتقای کارآمدی نظام مدیریتی و افزایش اعتماد عمومی. تحلیل تطبیقی با الگوهای بین المللی، انسجام ارزشی و ظرفیت بالای بومی سازی این الگو را تأیید می کند. مدل ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی علمی و اجرایی برای سیاست گذاران و مدیران کشور مورد استفاده قرار گیرد.
۳۳۶۹۵.

آینده تروریسم مدرن داعشیسم در منطقه خاورمیانه و جهان(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

نویسنده:
منبع: پژوهش های سیاسی و بین المللی سال ۱۰ بهار ۱۳۹۸ شماره ۳۸ 211 - 243
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۲۸
داعش پدیده ایست که در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا با ایدئولوژی سلفیستی- وهابیستی ظهور یافته است اما در رویارویی با نیروهای داخلی و نیز منطقه ای- بین المللی در عراق و در سوریه در حال نابودی است. حال سوال این است که آینده داعشیسم به چه صورت خواهد بود؟ داعش در مدت زمان حضور خود در منطقه برنامه های گسترده ای را با بکارگیری تکنولوژی های مدرن و فضای مجازی، تربیت کودکان داعشیسم، جذب طرفدارانی در سراسر دنیا و هم پیمانی با گروه های تروریسم دیگر در منطقه در جهت بسط حضور و ایدئولوژی خود تدارک دیده بود. با نابودی داعش در عراق و سوریه، ظهور پدیده داعشیسم در منطقه شمال آفریقا و آسیای میانه که در آن مناطق هم از نظر ایدئولوژیکی مستعد بوده و هم کشورهای این مناطق دولت مرکزی نسبتا ضعیفی دارند بعید نبوده و اگر تدابیر امنیتی- سیاسی در این مناطق سنجیده نشود بروز دوباره داعشیسم در این مناطق قطعی خواهد بود.
۳۳۶۹۶.

بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوران سازندگی و اصلاحات ( 1368 تا 1384) بر اساس مدل «جیمز روزنا»(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

نویسنده:
منبع: پژوهش های سیاسی و بین المللی سال ۱۴ بهار ۱۴۰۲ شماره ۵۴ 50 - 69
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۴۱
در این مقاله تلاش شده که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دو دوره سازندگی و اصلاحات بر اساس مدل روزنا که در آن بر شخصیت و نقش تصمیم گیرندگان، عوامل بروکراتیک، نظام بین الملل و جامعه داخلی به عنوان عوامل تأثیر گذار در حوزه سیاست خارجی تأکید شده است، مورد بررسی قرار گیرد. با نگاهی به چارچوب نظری روزنا و بررسی تحولات سیاست خارجی دولت های سازندگی و اصلاحات، این نتیجه حاصل شد که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران گرچه از اصول ثابت پیروی می کند، اما در دوره های مختلف به اقتضای شرایط، تحولاتی را به خود دیده و براساس شرایط، گفتمان های مختلفی بر آن حاکم بوده است که در دوره های مورد بررسی، دو گفتمان منفعت محور و فرهنگ گرای سیاست محور مبنا قرار گرفته است. بررسی این دو دوره نشان می دهد که تغییرات حوزه سیاست خارجی متأثر از عوامل داخلی و خارجی بوده است.
۳۳۶۹۷.

بازشناخت مقایسه ای «حفاظ بندی» و سایر راهبردهای دولت ها در نظام بین الملل کنونی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: دولت پژوهی سال ۱۱ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۴۲ 1-32
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۴۱
سیاست بین الملل عرصه ای است که به عنوان برآیند سیاست خارجی تک تک دولت ها شکل می گیرد. در این میان، سیاست خارجی دولت ها نیز برحسب راهبرد یا راهبردهایی که برای پیشبرد آن تجویز می شوند شکل می گیرد. سیر تکاملی ادبیات روابط بین الملل و واقعیت متحول سیاست جهانی و بالطبع، نحوه واکنش دولت ها بدان باعث برآمدن روند جدیدی در عرصه بین المللی شده است که گفته می شود، متأثر از راهبرد بدیع و نوظهوری به نام «حفاظ بندی» در سیاست خارجی بسیاری از دولت ها در نظام بین الملل کنونی است، به گونه ای که در طی بیش از دو دهه اخیر در محافل علمی و سیاست گذاری بیش ازپیش مطرح شده است. بر همین اساس، نوشتار حاضر این سؤال را مطرح می کند که حفاظ بندی به عنوان راهبردی نوظهور در سیاست خارجی دولت ها چه تفاوت ها و مشابهت هایی با سایر راهبردهای سنتی دولت ها که در طول تاریخ روابط بین الملل پی گرفته شده اند دارد؟ پاسخ به این سؤال در گروِ ارائه تحلیل مقایسه ای میان حفاظ بندی از یک سو و سایر راهبردهای سنتی دولت ها از سوی دیگر است. برای انجام این کار، نحوه گردآوری داده ها، به روش کتابخانه ای و جستجوی اینترنتی بر پایه بهره گیری از داده های ثانویه، البته با تمرکز بر مباحث نظری و مفهومیِ آن هاست و تلاش می شود با بهره گیری از روش مقایسه ای بر پایه تحلیل محتوای داده های کیفیِ مندرج در متون تحلیل سیاست خارجی، مشابهت ها و تفاوت ها میان آن ها نشان داده شود تا بتوان به ارزیابی مناسبی درباره جایگاه حفاظ بندی در تحلیل سیاست خارجی دست یافت. مهم ترین یافته مقاله این است که حفاظ بندی لاجرم نوعی صلح جویی فعال در عرصه بین المللی است، خصلتی که در هیچ یک از راهبردهای دیگر دیده نمی شود.
۳۳۶۹۸.

بحرانهای اقتصادی و تنش زدایی در سیاست خارجی روسیه (1991 -2025)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: سیاست جهانی دوره ۱۴ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۳) 41-68
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۳۸
پس از دیدار تاریخی پوتین و ترامپ در آلاسکا، سیاست خارجی روسیه در قبال غرب، بیش از پیش توجه محافل علمی و دیپلماتیک را به خود جلب کرده است. مسئله مورد پژوهش این مقاله، بررسی رابطه میان بحران های اقتصادی در روسیه و سیاست تنش زدایی با غرب پس از جنگ سرد است. فرضیه مقاله این است که بین شدت بحرانهای اقتصادی و پیگیری تنش زدایی در سیاست خارجی روسیه پس از جنگ سرد، رابطه معناداری وجود دارد. بر اساس چارچوب فکری وابستگی متقابل و روش ردیابی فرایند، داده های اقتصادی نشان می دهد که بحران های اقتصادی روسیه مهمترین علت اتخاذ سیاست تنش زدایی در برابر غرب بوده است و تداوم این سیاست نیز منجر به بهبود شاخصهای اقتصادی در روسیه شده است. اما موفقیت این راهبرد وابسته به وجود زمینه های مطلوب بین المللی و کنترل عوامل تنش آفرین چون گسترش ناتو به سمت مرزهای روسیه و همچنین نقش آفرینی نهادها و سازمانهای بین المللی به عنوان تسهیل کننده تنش زدایی، است. مقال ه ب ا تکیه بر چارچ وب نظ ری وابس تگی متقاب ل و روش ردیابی فرایند نگاشته شده و شیوه گردآوری داده ها به صورت کتابخانه ای و استفاده از منابع آماری معتبر بوده است.
۳۳۶۹۹.

سناریوهای آینده تأثیر تحریم های غرب علیه روسیه در بحران اوکراین(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات اوراسیای مرکزی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۳۷) 257-288
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۲
بحران اوکراین که با تهاجم همه جانبه روسیه در فوریه ۲۰۲۲ تشدید شد، پدیده ای چندبعدی با ریشه های تاریخی، ژئوپلیتیکی و امنیتی است. پرسش این نوشتار این است که تحریم های اتحادیه اروپا و ایالات متحد علیه روسیه در بستر متغیرهای شکل دهنده و تداوم بخش بحران اوکراین، چه جایگاهی داشته است و برای آینده چه سناریوهایی می شود ترسیم کرد؟ برای پاسخ به این پرسش که سرشت آینده پژوهانه نیز دارد، این نوشتار فرضیه آزما نیست، بلکه به دنبال کشف متغیرها و پیشران های مؤثر بر تحریم های اتحادیه اروپا و ایالات متحد علیه روسیه در بحران اوکراین است. در این نوشتار با به کارگرفتن روش آینده پژوهی و تحلیل ساختاری با نرم افزارهای میک مک و سناریوویزارد، جایگاه تحریم های غرب علیه روسیه را در شبکه پیچیده متغیرهای مؤثر بر این بحران واکاوی می کنیم. یافته ها نشان می دهد تحریم ها به تنهایی متغیری مستقل و تعیین کننده نیستند، بلکه در تعامل پویا با دیگر پیشران ها عمل می کنند. از میان ۱۵ متغیر اصلی شناسایی شده، «دورزدن فناوری روسیه» به عنوان متغیر تأثیرگذار اصلی و «انعطاف پذیری مالی روسیه» به عنوان متغیر تنظیمی اساسی شناسایی شدند. همچنین «واکنش چین به تحریم های ثانویه» متغیر دووجهی با ظرفیت بالا برای ایجاد نقاط جدایی در نظام است. براساس این دو متغیر محوری، چهار سناریوی احتمالی «طوفان کامل»، «بن بست راهبردی»، «جهان دوقطبی جدید» و «فروپاشی و هرج ومرج» را ترسیم کردیم. نتیجه کلی نشان می دهد که اثربخشی تحریم ها به شدت وابسته به تعامل آن با عوامل داخلی (مانند تاب آوری اقتصاد روسیه) و خارجی (مانند موضع گیری چین) است و نمی توان آن را به صورت جداگانه تحلیل کرد.
۳۳۷۰۰.

اندیشه شناسی صلح گرایی دینی در ایران امروز

نویسنده:
منبع: اندیشه سیاسی در اسلام پاییز ۱۴۰۴ شماره ۴۵ 113-141
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۶۱
این پژوهش با رویکردی اندیشه پژوهانه و با به کارگیری روش «لایه ای در اندیشه پژوهی»، به واکاوی و تحلیل اندیشه های صلح گرایی دینی در ایران معاصر (دوره جمهوری اسلامی) می پردازد. در این چهارچوب، نویسندگان سه مرحله اصلی را دنبال کرده اند: پیشااندیشه شناسی؛ شامل تبیین مفاهیم، زمینه ها و شاخص های نظری صلح گرایی دینی. اندیشمندشناسی؛ شناسایی متفکران شاخص این جریان مانند نعمت الله صالحی نجف آبادی، مهدی بازرگان، محمد مجتهد شبستری، سید مصطفی محقق داماد، عبدالکریم سروش، محسن کدیور، محمدجعفر امیرمحلاتی و علی اکبر علیخانی. اندیشه شناسی؛ تحلیل محتوای آثار آنان درباره صلح، خشونت و همزیستی. نتایج پژوهش نشان می دهد که اندیشه های دینی صلح گرا در بستر بحران ها و منازعات سیاسی- اجتماعی پس از انقلاب، جنگ ایران و عراق، قرائت های ایدئولوژیک و رسمی از دین و تضاد میان آرمان گرایی و واقع گرایی سیاسی شکل گرفته اند. از دید این متفکران، علل اصلی خشونت و ناصلحی در جامعه عبارتند از: منازعات سیاسی، قرائت جنگ طلبانه از اسلام، توجیه خشونت با قواعد فقهی، قرائت رسمی و مطلق گرایانه از دین، ایدئولوژی گرایی، رسوخ خشونت جاهلی در فرهنگ دینی، خلط های معرفت شناختی در فهم دین و جهل مقدس. در برابر این مشکلات، راهکارهایی چون وحدت، دموکراسی دینی، تفسیر اخلاقی از جنگ و صلح بر پایه آموزه های شیعی، پلورالیسم و توسعه الهیات صلح پیشنهاد شده است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان