درخت حوزه‌های تخصصی

زمینه و هدف: این پژوهش، به منظور شناسایی راهبردهای مؤثر تدریس در غلبه بر چالش های یادگیری در جهت پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی انجام شده است. روش: این مطالعه، با رویکرد کیفی پدیدارشناسی (تفسیری) انجام شده و از مصاحبه نیمه ساختاریافته برای گردآوری داده ها استفاده شده است. شرکت کنندگان شامل 17 معلم نمونه و موفق و با حداقل پنج سال سابقه تدریس بودند که به روش نمونه گیری هدفمند، انتخاب شدند. داده ها از طریق کدگذاری تحلیل شدند. برای اطمینان از اعتبار محتوا، سؤالات مصاحبه توسط چندین سرگروه آموزشی و استادان تعلیم و تربیت در دانشگاه فرهنگیان بررسی و مورد تأیید قرار گرفت. همچنین، جهت افزایش اعتبار یافته ها، نتایج اولیه کدگذاری با برخی از مشارکت کنندگان و متخصصان حوزه آموزش معلمان به اشتراک گذاشته شد. به منظور تضمین پایایی، داده های کدگذاری شده، چندین بار توسط پژوهشگر و یک کدگذار مستقل، بررسی و مقایسه شدند. ضریب توافق بین کدگذاران بر اساس ضریب توافق کوهن 76/0 به دست آمد. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که در مجموع 167 کد اولیه (مفاهیم پایه)، 17 مضمون سازمان دهنده و پنج فرامضمون استخراج شده است. بر اساس این یافته ها، آموزگاران با کاربست راهبردهای مؤثر تدریس اعم از؛ راهبردهای مهارت تفکر، کاربست های فناورانه، راهبردهای آموزش مستقیم و راهبردهای یادگیری مبتنی بر فعالیت می توانند در کاهش چالش های یادگیری و ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دوره ابتدایی مؤثر واقع شود. نتیجه گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است، معلمان دوره ابتدایی با درک صحیح از چالش ها و مشکلات یادگیری در دوره ابتدایی، در جهت کاهش این چالش ها باید به راهبردهای مؤثر تدریس روی بیاورند تا بتوانند پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را بهبود بخشند.

آموزش منطق با چالش های اساسی مواجه است؛ زیرا نه صرفاً با نمادها، بلکه با گزاره هایی در قالب مقدمات و نتیجه روبه رو است. منطق کلاسیک که بر اصل دوارزشی و قطعیت صدق یا کذب گزاره ها استوار است، در مواجهه با مفاهیم اعتباری و ارزشی، توان پاسخ گویی کامل را ندارد. این مفاهیم، به ویژه در حوزه اخلاق و تربیت، اغلب نسبی و وابسته به شرایط بوده و به سادگی در قالب صدق یا کذب مطلق نمی گنجند. اندیشه اعتباریات عملی در دیدگاه علامه طباطبایی، این نسبیت و سیّال بودن را به خوبی تبیین می کند و بر ماهیت انشایی و غیرضروری این گزاره ها تأکید دارد. از سوی دیگر، منطق فازی با پذیرش سطح خاکستری، رویکردی کارآمد برای مدل سازی و تحلیل چنین گزاره هایی فراهم می آورد. این مقاله با بررسی تطبیقی ظرفیت های منطق فازی و نظریه اعتباریات، الگویی تلفیقی برای آموزش منطق به دانشجویان الهیات ارائه می دهد. روش پیشنهادی، ضمن حفظ مبانی تحلیلی منطق کلاسیک، از انعطاف و پیوستگی منطق فازی بهره می گیرد و از این طریق، توانایی دانشجویان در تحلیل دقیق تر مفاهیم اعتباری عملی و ارزشی را ارتقاء می بخشد.

پیشینه و اهداف: هدف تحقیق حاضر شناسایی الزامات و شایستگی های پایه به منظور اجرای فرآیند دروس صلاحیت های معلمی است. روش ها : این تحقیق با استفاده از روش تحقیق کیفی و با بهره گیری از گرندد تئوری (GT) که پس از مصاحبه با دانشجویان و اساتید دانشگاه مفاهیم و مقوله ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی استخراج شد. یافته ها: یافته ها حاکی از آن است که در طراحی چارچوب توسعه صلاحیت های حرفه ایچهار مقوله اصلی به عنوان الزامات و شایستگی های پایه قرار داده شدند. مقوله اول قوانین و مقررات با 9 مفهوم، مقوله دوم کارایی اساتید با5 مفهوم، مقوله سوم منابع و امکانات با 6 مفهوم و مقوله چهارم فرآیند یاددهی و یادگیری با 3 مفهوم بود که این مقوله ها به عنوان علل توسعه صلاحیت حرفه ای در دانشگاه مطرح بودند. نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش، تمرکز بر چهار عامل اصلی و همچنین موانع و تسهیل کننده ها و اجرای درست فرآیند صلاحیت حرفه ای می تواند منابع انسانی و معلمانی توانمند تربیت کند که سرآغازی برای تغییر و تحول نظام آموزشی و هنرستان های سراسر کشور شود.

مطالعه کنونی با موضوع شکل گیری انتخاب حرفه معلمی و ورود به دانشگاه فرهنگیان با نگاهی بر تعاملات و انگیزه ها و تجارب پیشین دانشجومعلمان بر روی 35 نفر از دانشجومعلمان شامل 17 نفر مرد و 18 نفر زن در پردیس های دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی مورد واکاوی قرار گرفت. این پژوهش با رویکرد کیفی اجرا شد که در آن برای جمع آوری اطلاعات از مصاحبه های نیمه ساختار استفاده گردید و مصاحبه ها تا اشباع نظری ادامه یافت. جامعه این پژوهش شامل تمامی دانشجومعلمان پردیس های سطح خراسان رضوی بودند. در این پژوهش از نمونه گیری هدفمند از نوع معیار استفاده شد و نمونه گیری تا اشباع نظری ادامه یافت. رویه کدگذاری ها از کدهای باز شروع و تا رسیدن به مضامین اصلی و مفهوم نهایی ادامه یافت. برای تجزیه و تحلیل داده ها در این پژوهش از روش هفت مرحله ای دیکلمن و همکاران استفاده شد که با استفاده از روش مذکور 5 مضمون اصلی و 13 مضمون فرعی فراهم آمد. در انتها نتایج این پژوهش نشان می دهد که انگیزه های بیرونی دانشجویان بر انگیزه های درونی و نوعدوستانه آنها در انتخاب حرفه معلمی و ورود به دانشگاه فرهنگیان و شکل گیری این مفهوم غلبه داشته، ارتباط میان انگیزه ها و تعامل میان آنها و همچنین تجارب پیشین به عنوان یک مجموعه در شکل گیری انتخاب حرفه معلمی دخیل است. بنظر می رسد که دانشگاه فرهنگیان باید اقداماتی را سازمان دهد تا انگیزه های درونی و نوع دوستانه تقویت شده تا از غلبه انگیزه های بیرونی در این مجموعه کاسته شود.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مطالعه اثر بخشی راهبردهای شناختی و فراشناختی خود تنظیمی بر ابعاد شناختی و رفتاری درگیری تحصیلی در دانش آموزان دختر پایه ششم شهر شیراز صورت گرفت. روش: روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش شامل دانش آموزان دختر پایه ششم شهر شیراز در سال تحصیلی 1402-1403 می باشد که به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی چند مرحله ای 46 دانش آموز (23نفر گروه آزمایش و 23نفر گروه گواه) انتخاب شدند و از طریق گمارش تصادفی نیمی به عنوان گروه آزمایش در معرض آموزش برنامه راهبردهای شناختی و فراشناختی خودتنظیمی در 15 جلسه ی 70دقیقه ای قرار گرفتند و نیمی دیگر به عنوان گروه گواه، هیچ آموزشی دریافت نکردند. کلیه آزمودنی ها اعم از گروه آزمایش و گواه، پیش و بعد از آموزش به گویه های مقیاس درگیری تحصیلی انگیزش(مارتین،2001)پاسخ دادند. در نهایت به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته ها: نتایج حاکی از این است که مداخله آموزش مهارت های خودتنظیمی منجر به تفاوت معنادار بین گروه های آزمایش و کنترل در ابعاد رفتاری سازگارانه (01/. P< ،10/7=F)، رفتاری ناسازگارانه(01/. P< ،46/25=F)، شناختی ناسازگارانه (01/. P< ،30/45=F)) شد؛ ولی در بعد شناختی سازگارانه (01/. P> ،55/3=F) تفاوت معنی داری بین گروه آزمایش و کنترل دیده نشد. نتیجه گیری: یافته ها به طور کلی اجرای این برنامه آموزشی را به منظور افزایش درگیری تحصیلی رفتاری و شناختی و دیگر متغیرهای مرتبط با پیشرفت تحصیلی در مقطع ابتدایی را پیشنهاد می کند. کاربردهای ضمنی نتایج این پژوهش برای سیستمهای آموزشی و پرورشی به منظور ارتقاء توانمندیهای دانش آموزان در این مقاله مورد بحث قرار گرفته شد.

تُعَدّ القراءه وسیلهً أساسیه لفهم النصوص واکتساب المعرفه، ولها أنواع متعدّده، منها: القراءه الصامته والقراءه الجهریه. فالقراءه الصامته هی قراءه داخلیه دون إصدار صوت، وتُسهم فی الإدراک العام للنص، أما القراءه الجهریه فهی القراءه بصوت عالٍ مع مراعاه النطق السلیم للکلمات والحروف، ممّا یُسهم فی تحسین الأداء القرائی وتعمیق الفهم. کما تُعزّز الثقه بالنفس، وتنمّی مهاره التعبیر الشفهی، وتُطوّر المهارات السمعیه، وتُساعد فی تسهیل الاستیعاب وتقویم الأداء، فضلاً عن ترسیخ المعلومات فی ذهن القارئ. تؤدی القراءه الجهریه دورًا مهمًا فی تعلّم اللغه العربیه، إذ تُنمّی الطلاقه اللفظیه، وتُعزّز النطق السلیم، وتُقوّی المهارات السمعیه، وتغرس حبّ اللغه فی نفوس المتعلّمین. ومن أبرز عناصرها: الطلاقه، وضوح الصوت، التنغیم، التعبیر الصوتی، الترکیز، والفهم. تهدف هذه الدراسه إلى التعرف بالمنهجیه المعتمده فی تقدیم نصوص القراءه الجهریه فی کتاب المرحله المتوسطه الأولى من سلسله صدى الحیاه من تألیف الدکتور مسعود فکری وآخرون، کما تسعى إلى قیاس فاعلیه هذه القراءه فی تحسین النطق والفهم اللغوی لدى الطلاب الإیرانیین. وقد تمّ تناول دور القراءه الجهریه فی ضوء علم اللغه التطبیقی، وهو أحد فروع اللسانیات الذی له أثر کبیر فی تعلیم اللغه العربیه للناطقین بغیرها. أُجریَ هذا البحث على باستخدام المنهج الوصفی-التحلیلی، مع الاعتماد على الملاحظه فی جمع بیانات الأداء القرائی للطلاب. أظهرت النتائج أن تطبیق القراءه الجهریه وفق مبادئ علم اللغه التطبیقی أسهم فی تحسین النطق والطلاقه والتعبیر الصوتی لدى الطلاب الإیرانیین بشکل واضح. کما ارتفع مستوى فهمهم للنصوص بعد التدریب، وتقلصت الأخطاء النطقیه والإعرابیه بدرجه ملحوظه. وتؤکد النتائج أن القراءه الجهریه تمثل أداه فعاله وضروریه فی تعلیم العربیه للناطقین بغیرها.

هدف: هدف این پژوهش تعیین سطح انگیزش در میان دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و بررسی رابطه آن با میزان رضایت آنان از رشته تحصیلی شان بود. روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و از حیث گردآوری داده ها، پیمایشی بود. جامعه پژوهش، دانشجویان کارشناسی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی از دانشگاه های زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران بودند که در نیم سال دوم سال تحصیلی 1402-1403 مشغول به تحصیل بودند. از این جامعه، 209 نفر در پژوهش شرکت کردند. داده ها از طریق پرسشنامه ای دو بخشی گردآوری شد: پرسشنامه سنجش انگیزش تحصیلی سیلوا، رودریگز و لئال (2018) و پرسشنامه رضایتمندی از رشته تحصیلی نائوتا (2007). یافته ها: نتایج نشان داد که انگیزش درونی و بیرونی دانشجویان به طور معناداری بالاتر از میانگین فرضی بود، در حالی که سطح بی انگیزگی در حد متوسط قرار داشت. همچنین آزمون همبستگی پیرسون نشان داد رابطه ای مثبت و معنادار میان انگیزش درونی و بیرونی با رضایت دانشجویان از رشته تحصیلی شان وجود دارد. از سویی دیگر، رابطه ای منفی و معنادار میان بی انگیزگی و رضایت از رشته تحصیلی مشاهده شد. این یافته ها نقش حیاتی انگیزش در تجربه تحصیلی دانشجویان را برجسته می سازد و بر ضرورت تقویت انگیزش، چه از طریق بهبود محیط آموزشی و چه از طریق ارتقای جایگاه رشته تحصیلی، برای افزایش رضایت دانشجویان تأکید می کند. نتیجه گیری: به طور کلی، دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی آموزش خود را هم به دلیل علاقه نسبی به رشته و هم تحت تأثیر عوامل محیطی دنبال می کنند. با این حال، هیچ یک از منابع انگیزشی در سطح مطلوب قرار ندارند، که نشان می دهد دانشجویان به طور کامل با رشته خود درگیر نیستند. این موضوع ممکن است ناشی از ضعف هایی در نظام آموزشی، بازار کار یا سایر عوامل مؤثر باشد.

زمینه و هدف: گسترش فهم و شناخت معلمان از راهکارهای بهبود یاددهی یادگیری در مدارس می تواند به مدیریت بهینه این جریان کمک کند. در این راستا، مطالعه حاضر با هدف شناسایی راهکارهای بهبود فرآیند یاددهی- یادگیری در مدارس روستایی استان ایلام با استفاده از تکنیک دلفی انجام شد. روش :اعضای پانل دلفی (مشارکت کنندگان) در این مطالعه، 20 نفر از معلمان روستایی مقطع ابتدایی استان ایلام بودند که به روش نمونه گیری گلوله برفی برای انجام پژوهش انتخاب شدند. در این پژوهش، پس از سه دور، نسبت به راهکارهای بهبود فرآیند یاددهی- یادگیری در مدارس روستایی مقطع ابتدایی استان ایلام، اجماع حاصل شد. هر دور حدود 10 روز و کل مطالعه حدود یک ماه طول کشید. ابزار اصلی پژوهش در دور اول مطالعه دلفی پرسشنامه با پرسش های باز- پاسخ و در دور دوم و سوم، پرسشنامه با پرسش های بسته و باز- پاسخ بود. در تمام دورها، پرسشنامه پژوهش به صورت حضوری و یا از طریق پست الکترونیکی برای اعضای پانل ارسال و از آن ها درخواست شد که در جهت مطالعه و تکمیل سؤلات پرسشنامه اقدام نمایند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای عرفی و نرم افزار SPSS نسخه 27 انجام شد. یافته ها: نتیجه اجرای سه دور مطالعه دلفی، شناسایی 27 راهکار اجرایی برای بهبود فرآیند یاددهی- یادگیری در مدارس روستایی مقطع ابتدایی استان ایلام از دیدگاه معلمان روستایی بود. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه می تواند دستاوردهای مناسبی را برای سیاستگذاران نظام آموزشی کشور، مدیران و معلمان مدارس به همراه داشته باشد و به آنان در بکارگیری روش های تدریس فعال در نظام آموزشی و بالتبع یادگیری مؤثر فراگیران کمک کند.

پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه اصل «مقبولیت مربی» در فقه تربیت و استخراج راهبردهای مدیریت فقدان آن انجام شد. تحقیق حاضر درصدد پاسخ به این پرسش اساسی بوده که آیا شریعت اسلام، فقدان مقبولیت مربی را به عنوان یک واقعیت مؤثر در تعیین تکلیف عملی او به رسمیت می شناسد و برای آن راهکارهای شرعی پیش بینی کرده است یا خیر. پژوهش با روشی ترکیبی در دو فاز کیفی (تحلیل محتوای اسنادی آیات و روایات) و استنباطی (اجتهاد فقهی) به بررسی منابع اسلامی پرداخته است. یافته ها نشان داد که مقبولیت مربی در نگاه اسلامی، فراتر از یک توصیه اخلاقی، یک «متغیر حکمی- روش شناختی» مؤثر بر تکلیف عملی مربی است. آیات قرآن (همچون آیه استضعاف حضرت هارون) و روایات معصومین(ع) (ازجمله روایت تقیه سندی امام باقر(ع) و روایت اصحاب شکاک) به صراحت، واقعیت «فقدان مقبولیت» را به رسمیت شناخته و براساس آن، تغییر در تکلیف مربی را تجویز کرده اند. از درون این متون، پنج راهبرد اصلی برای مدیریت فقدان مقبولیت استنباط شد: ۱. انعطاف در شیوه بیان و مرجع نمایی، ۲. تعدیل محتوا براساس ظرفیت متربی، ۳. واگذاری امر به واسطه مقبول، ۴. تقدم رابطه سازی بر محتواپردازی، ۵. مدارا و پرهیز از رویارویی تخریب کننده. این راهبردها در قالب یک منطق مصلحت شناسانه و پویا ارائه می گردد که هدف آن حفظ امکان هدایت در بلندمدت است. نتیجه نهایی آنکه، «مقبولیت» در فقه تربیت به عنوان یک اصل روش شناختی، مبنای مشروعیت بخشی به انعطاف در روش های تربیتی، در مواجهه با چالش فقدان پذیرش است.

یکی از آداب و رسوم نوشناخته در میان شیعیان هند، استفاده از استخاره منسوب به امام زین العابدین(ع) است که با روش های رایج استخاره تفاوت دارد. این استخاره شامل ۱۱۱ گزاره مستقل است که هر کدام با هدف هدایت فرد در تصمیم گیری، توصیه های اخلاقی، ایمانی و عملی را بیان می کند. پژوهش حاضر با هدف معرفی این سنّت نوآورانه و خلاقانه و تحلیل تربیتی، معنایی و روان شناختی این متن، از روش های توصیفی کتابخانه ای و تحلیل آماری استفاده کرده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که گزاره ها در ده دسته معنایی طبقه بندی می شوند که بیشترین بسامد به موضوعات توکل و اعتماد به خدا (۲۵ درصد)، صبر و پایداری (۱۸ درصد) و نهی از عجله و دعوت به تأمل (۱۵ درصد) اختصاص دارد که این موضوعات نقش محوری در ساختار معنایی متن دارند. همچنین، این گزاره ها پیام های عملکردی مشخصی را منتقل می کنند که در پنج نوع «اقدام»، «ترک اقدام»، «تأخیر در اقدام»، «اقدام مشروط» و «اقدام سریع» تقسیم بندی شده اند. حدود ۶۸ درصد از گزاره ها افراد را به نوعی اقدام به تشویق می کنند که نشانگر جهت گیری فعال و پویای این متن است. بررسی مأخذشناسی نیز نشان می دهد که ۳۶ درصد از گزاره ها مستند به آیات قرآن، ۲۷ درصد برگرفته از مضامین حدیثی و ۳۶ درصد دیگر شامل توصیه های اخلاقی و عرفانی با محتوای الهامی است. این ترکیب معرفتی، پیوند عمیق استخاره را با سنّت های شیعی و ابعاد تربیتی آن نشان می دهد. در نهایت، تحلیل ساختاری این استخاره بیانگر آن است که متن به شکلی جامع به عنوان الگویی مناسب برای تربیت درونی، رشد اخلاقی، آرامش روانی و تصمیم سازی دینی و آموزش معارف اسلامی به مخاطبان می باشد.

در این جستار به نظام آموزشی، درس کارورزی و شیوه اجرای آن در دانشگاه عین الشمس کشور مصر پرداخته می شود. در نظام آموزشی کشور مصر، تربیت معلم به عنوان محور اصلاحات تعلیم و تربیت و آموزش معلمان به صورت فرایند خودرهبری، خوداندیشی، خودارزیابی ایفای نقش کرده و آموزش پیش از خدمت و حین خدمت با الگوی منسجم دنبال شده است. هدف این پژوهش، مطالعهکارورزی در دانشگاه-های کشور مصر و نحوه جذب و آماده سازی دانشجومعلمان در مراکز تربیت معلم است که به شرایط جذب دانشجومعلمان، آموزش حرفه ای و عملی معلمان، ساختار نظام آموزشى متوسّطه، آموزش و مهیاسازی ضمن خدمت، برنامه کارورزى در حین خدمت، وظایف استاد راهنما و مراحل کارورزى پرداخته شده است. روش پژوهش تحلیلی - توصیفی است و منابع مورد استفاده برخی از سایت وزارت آموزش و پرورش و دانشگاه های کشور مصر و برخی از کتاب ها و مقالات عربی چاپ شده در زمینهکارورزی گرفته شده است. نتایج این بررسی نشانگر آن است که نظام آموزش کشور مصر در پذیرش و موفقیت در آزمون ورودی و انجام مصاحبه در مورد جذب حساس هستند و برنامه ای برای فعالیت دانشجومعلم ها در کارورزی پیش بینی شده تا بیاموزند که چگونه یاد بگیرند و چگونه یادگیری خود را سازماندهی کنند. ویزگی خاص کارورزی در نظام آموزشی کشور مصر، تخصصی بودن آن است و برنامه کارورزی مصر در چهار مرحله انجام می شود که مرحله انجام تدریس مهمترین مرحله محسوب می شود؛ چرا که معلم راهنما مسئولیت آماده سازی، برنامه ریزی و اجرای کامل درس را بر عهده دانشجو معلم می گذارد.

هدف مطالعه حاضر آزمون ساختار عاملی و سنجش همسانی درونی مقیاس معلم رهبری در بین معلمان عراقی بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده ها توصیفی-همبستگی (تحلیل عاملی) بود. جامعه آماری شامل کلیه معلمان متوسطه اول استان صلاح الدین کشور عراق در سال 2025 بود. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، 416 معلم از 10 مدرسه به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها در مطالعه حاضر، مقیاس معلم رهبری هویدا و همکاران بود. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی با چرخش واریماکس نشان داد مقیاس معلم رهبری دارای 8 عامل دانش و توانایی، چشم انداز توسعه ای، اخلاق، تقویت مسئولیت پذیری دانش آموزان، نفوذ، همکاری، ایجاد محیط مثبت و قدردانی است. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نیز نشان داد بار عاملی تمامی 43 گویه در حد مطلوبی قرار داشته و همچنین تمامی زیرمقیاس ها دارای همبستگی معنادار با یکدیگر هستند؛ از این رو درستی ساختار عاملی مورد تایید بود. همچنین تمامی شاخص های برازندگی (بزرگتر از 90/0)، نشانگر برازش مناسب مدل با داده ها بودند. همچنین شاخص های مربوط به روایی و پایایی شامل ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی (بزرگتر از 87/0)، میانگین واریانس استخراجی (بزرگتر از 67/0) و شاخص روایی یگانه-دوگانه (کوچک تر از 68/0) نیز نشانگر همسانی درونی، روایی واگرا و روایی همگرای مطلوب مقیاس بودند. مطابق نتایج، مقیاس معلم رهبری ابزاری روا و پایا برای سنجش معلم رهبری در معلمان متوسطه اول در کشور عراق بوده و می تواند برای بسط نظری این حوزه در بستر فرهنگی کشور عراق و مطالعات بررسی روابط با متغیرهای هدف در زمینه کاربردی، برای پژوهشگران، تصمیم گیرندگان و معلمان مفید باشد.

پیشینه و هدف: با توجه به نقش محوری مربیان مدارس در ارتقاء کیفیت فرآیند یاددهی–یادگیری، توسعه حرفه ای آن ها به یکی از دغدغه های اساسی نظام های آموزشی تبدیل شده است. در این میان، کانون های توسعه شایستگی با بهره گیری از تمرین های شبیه سازی شده و تمرکز بر رفتارهای قابل مشاهده، چارچوبی اثربخش برای شناسایی و ارتقاء شایستگی های حرفه ای فراهم می آورند. با این حال، طراحی مؤثر چنین کانون هایی مستلزم در اختیار داشتن مدلی دقیق، بومی سازی شده و رفتارمحور از شایستگی ها است. پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل شایستگی مربیان مدارس متوسطه اول برای استفاده در کانون توسعه انجام شده است. روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و بر اساس نظریه داده بنیاد در قالب الگوی نظام مند اشتراوس و کوربین اجرا شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مربیان، تحلیل شغل و بررسی مستندات حرفه ای گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. اعتبار تحلیل ها از طریق بازبینی مشارکت کنندگان، بررسی همتایان و مثلث سازی داده ها تأیید گردید. یافته ها: در نتیجه تحلیل، شش بعد اصلی شایستگی شامل رهبری حرفه ای، تفکر تحلیلی، حل مسئله، مهارت های تعاملی، برنامه ریزی آموزشی–تربیتی، و خلاقیت و نوآوری استخراج شد. برای هر بُعد، شاخص های رفتاری مثبت و منفی قابل سنجش تعریف گردید. نتیجه گیری: مدل نهایی با تأکید بر رفتارهای عینی، قابل مشاهده و نظریه های روان شناسی شغلی، می تواند مبنایی علمی برای طراحی تمرین های توسعه، ارائه بازخورد حرفه ای و برنامه ریزی مسیر رشد مربیان در نظام آموزشی ایران فراهم آورد.

هدف این پژوهش، مطالعه عمیق حسادت آکادمیک در دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان مشهد است. طرح پژوهش ترکیبی و از نوع هم زمان موازی است. در بخش کیفی، از روش پدیدارشناسی توصیفی استفاده شد. مشارکت کنندگان پژوهش شامل کلیه دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان مشهد بودند که با رویکرد نمونه گیری هدفمند و روش نمونه گیری گروه بارز، دانشجومعلمانی انتخاب شدند که در سال چهارم تحصیل می کردند. روش گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته و برای تحلیل داده ها، از روش تحلیل مضمون مبتنی بر مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر استفاده شد. در بخش کمی نیز از روش توصیفی پیمایشی استفاده شد. جامعه آماری شامل دانشجویان سال چهارم بودند که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای ساده، 85 نفر از دانشجومعلمان گروه های تحصیلی مختلف به منزله نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش، مقیاس حسادت آکادمیک بود که پس از محاسبه روایی و پایایی، بین گروه نمونه توزیع شد. داده ها با استفاده از روش های آماری آزمون تی تک نمونه ای، تحلیل واریانس و اندازه گیری های مکرر تحلیل شدند. یافته های بخش کیفی مربوط به تجارب زیسته دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان نشان داد که احساسات غالب آنان در مواجهه با حسادت آکادمیک شامل احساس کینه توزی، خودخوری و بلوغ و رشد است. نتایج بخش کمی نیز نشان داد که حسادت آکادمیک در میان دانشجومعلمان وجود دارد و کینه ورزی غالب ترین احساس در این زمینه است؛ بنابراین بر اساس یافته های بخش کمی و کیفی، حسادت آکادمیک چالشی جدی برای دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان است و لازم است با شناخت دقیق احساسات و تجربیات آنان، برای کاهش حسادت آکادمیک و بهبود سلامت روان دانشجویان، برنامه های مداخله ای مؤثرتر طراحی شده و سیاست های دانشگاهی در زمینه های مختلف از جمله ارزیابی عملکرد، رقابت تحصیلی و حمایت از دانشجویان اصلاح شود.

این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی آموزش کفایت اجتماعی و شایستگی اجتماعی هیجانی بر استرس انتظارها و رفتارهای خودشکن تحصیلی دانش آموزان انجام شد. طرح پژوهش نیمه آزمایشی به شیوه پیش آزمون پس آزمون با دو گروه آزمایش و یک گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه مراجعه کننده به مرکز مشاوره وابسته به سازمان آموزش وپرورش شهر گرگان در سال 1402 بودند. با روش نمونه گیری هدفمند، 45 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش پرسش نامه های استرس انتظارات تحصیلی آنگ و هوان (2006) و رفتارهای خودشکن تحصیلی کانینگهام (2007) بود. داده های پژوهش با تحلیل کوواریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی ال اس دی توسط از طریق اس پی اس اس نسخه 26 تجزیه وتحلیل شدند. نتایج نشان داد بین اثربخشی آموزش کفایت اجتماعی و شایستگی اجتماعی هیجانی بر استرس انتظارات و رفتارهای خودشکن تحصیلی دانش آموزان تفاوت معنادار وجود دارد (05/0>P). همچنین آموزش شایستگی اجتماعی هیجانی به نسبت کفایت اجتماعی بر کاهش استرس انتظارات و رفتارهای خودشکن تحصیلی تأثیر بیشتری دارد. نتایج حاکی از آن است که آموزش شایستگی اجتماعی هیجانی با تغییر نگرش ها، ارزش ه ا، رفت ار و ارتقای سطح عزت نفس و تع املات اجتم اعی موجب کاهش استرس انتظارات و رفتارهای خودشکن تحصیلی دانش آموزان می شود. باور به توانمندی و شایستگی های اجتماعی و هیجانی و نیز نگرش درباره رخدادها، پیش بینی کننده خوبی برای مقاومت در برابر عوامل استرس زا و چالش ها در زمینه های تحصیلی است و مانع از کاهش عملکرد می شود و دانش آموز با بینش بیشتر به مقابله مطلوب با استرس می پردازد.

زمینه و هدف: تدریس اثربخش یکی از مهم ترین عوامل ارتقای کیفیت آموزش عالی و ایجاد یادگیری عمیق در دانشجویان است. با وجود اهمیت روزافزون این موضوع، در نظام دانشگاهی ایران پژوهش های اندکی به شناسایی مؤلفه های بومی و تجربی آن از دیدگاه اساتید و دانشجویان پرداخته اند. این پژوهش با هدف شناسایی و تبیین این مؤلفه ها در بافت ایرانی انجام شد تا زمینه ای برای بهبود برنامه های توسعه حرفه ای اعضای هیئت علمی فراهم شود. روش: پژوهش با رویکرد کیفی و به روش پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. نمونه گیری به صورت هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و ۲۱ نفر (۱۱ استاد با میانگین ۱۴ سال سابقه تدریس و ۱۰ دانشجوی تحصیلات تکمیلی) از دانشگاه های دولتی تهران انتخاب شدند. داده ها از راه مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری و با روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. اعتبار یافته ها با بازبینی مشارکت کنندگان، بررسی توسط همتایان و تنوع منابع تأمین گردید. یافته ها: تحلیل داده ها پنج مؤلفه اصلی را آشکار کرد: ویژگی های شخصیتی استاد، مهارت های حرفه ای، مدیریت کلاس، کنش های روان شناختی و ارزشیابی آموزشی. این مؤلفه ها در پیوندی پویا و متقابل، ساختاری یکپارچه و خودتنظیم گر می سازند که تدریس اثربخش را به فرایندی انسانی، تأملی و تحول آفرین تبدیل می کند. نتیجه گیری: تدریس اثربخش در دانشگاه های ایران فراتر از مجموعه ای از تکنیک ها، یک فرایند یکپارچه انسانی است. پیشنهاد می شود برنامه های توانمندسازی اساتید بر توسعه تأملی، تقویت مهارت های ارتباطی و عاطفی و تغییر نظام ارزشیابی از نمره محوری به یادگیری محوری تمرکز یابد تا کیفیت یادگیری دانشجویان ارتقا یافته و جایگاه آموزش عالی کشور بهبود یابد.

هدف: امروزه، در نظام های آموزشی پویا، رویکرد سازنده گرایی، به عنوان پارادایمی نوین در طراحی محیط های یادگیری، بر نقش فعال دانش آموز در ساخت دانش تأکید دارد و می تواند پیامدهای مثبتی بر یادگیری داشته باشد. از این رو، هدف پژوهش حاضر، بررسی پیامدهای محیط یادگیری سازنده گرا بر عملکرد و درگیری تحصیلی دانش آموزان پایه ششم در درس ریاضیات بوده است. روش پژوهش: روش پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر پایه ششم شهر آمل در سال تحصیلی 1401-1402 به تعداد 5487 نفر بود که با استفاده از شیوه نمونه گیری تصادفی جایگزینی، 60 نفر (30 نفر در گروه کنترل و 30 نفر در گروه آزمایش) انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های استاندارد عملکرد تحصیلی فام و تایلر (1999)  و درگیری تحصیلی زرنگ (1392) بود. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از تحلیل واریانس تک متغیره و چند متغیره استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که محیط یادگیری سازنده گرا بر عملکرد تحصیلی و ابعاد آن شامل خودکارآمدی (ES=0/472, p<0/05)، تاثیرات هیجانی (ES=0/535, p<0/05)، برنامه ریزی (ES=0/548, p<0/05)، فقدان کنترل پیامد (ES=0/317, p<0/05)، انگیزش (ES=0/143, p<0/05) و نمره کل عملکرد تحصیلی (ES=0/644, p<0/05) تأثیر معناداری دارد. همچنین، محیط یادگیری سازنده گرا بر خرده مقیاس های درگیری شناختی (ES=0/181, p<0/05)، درگیری انگیزشی (ES=0/153, p<0/05)، درگیری رفتاری (ES=0/059, p<0/05) و نمره کل درگیری تحصیلی (ES=0/317, p<0/05) نیز مؤثر بوده است. نتیجه گیری: بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که طراحی و اجرای محیط های یادگیری سازنده گرا به طور قابل توجهی منجر به بهبود عملکرد و افزایش سطح درگیری تحصیلی دانش آموزان می شود. بنابراین، پیشنهاد می شود معلمان، به ویژه در درس ریاضی، با بهره گیری از اصول سازنده گرایی در کلاس های درس خود، فضایی فعال و پویا ایجاد کنند تا از این طریق، ضمن ارتقاء عملکرد تحصیلی دانش آموزان، علاقه و مشارکت آنان را نیز در فرآیند یادگیری به حداکثر رسانده و رضایت تحصیلی بالاتری را برای آنان به ارمغان آورند.

این نوشتار نقش آفرینی پداگوژی را در آموزش مفاهیم تربیتی در داستان «أنا و جمانه» مورد بررسی قرار داده است. داستان «أنا و جمانه» از داستان های محمود شقیر ادیب و داستانسرای مشهور فلسطینی است که به شرح مشکلات مردم مظلوم فلسطین می پردازد. نگارندگان در این پژوهش تلاش کرده اند ضمن ارزیابی پداگوژی، به عنوان هنر و علمی که کودکان را برای یادگیری بهتر، بیشتر و دقیق تر یاری می رساند، أثر آن را در تعلیم آموزه های متعالی این داستان بررسی و تحلیل نمایند. پرداختن به موضوع بدین دلیل ضروری است که علیرغم اهمیت بسیار زیاد مفاهیم تعلیمی در آثار محمود شقیر، تاکنون به نقش پداگوژی در تأثیرگذاری و ماندگاری تعالیم این داستان ها بر روح و جان کودکان که مخاطبان اصلی داستان های او هستند، پرداخته نشده است. به همین منظور نگارندگانِ این جستار، با روشی توصیفی - تحلیلی، داستان «أنا و جمانه» را از منظر پداگوژیِ ادبیات کودک مورد واکاوی قرار داده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که پداگوژی به نویسنده کمک کرده است از طریق بازی و در قالب گفتگوهای کودکانه ی آنان با یکدیگر، درس مقاومت را به صورت غیرمستقیم در لایه های پنهان داستان به کودکان تعلیم نماید. بدین ترتیب، به کارگیری مؤثر عناصر پداگوژیک در روایت داستان «أنا و جمانه» تأثیرگذاری و ماندگاری آموزه های تربیتی و اجتماعی آن را در ذهن مخاطبان خردسال افزایش می دهد.  

پیشینه و اهداف: هدف از انجام این پژوهش پیش بینی سبک تدریس معلمان بر اساس سه گانه تاریک شخصیت، قدرت ایگو و باورهای معرفت شناختی معلمان دوره ابتدایی شهرستان سقز بود. روش ها : پژوهش حاضر از نوع پژوهش های کاربردی و با توجه به نحوه گردآوری داده ها، توصیفی و از نوع همبستگی و پیش بینی می باشد. جامعه آماری پژوهش تمامی معلمان (800 نفر) شاغل در آموزش و پرورش شهرستان سقز بود که در سال تحصیلی 1400-1401 مشغول به تدریس بودند. از این تعداد حدود 351 نفر مرد و 449 نفر هم زن بود. روش نمونه گیری از نوع طبقه ای (با رعایت نسبت زن و مرد) بود که با توجه به جدول مورگان و بر اساس حجم جامعه، حجم نمونه 300 نفر شد. ابزارهای مورد استفاده، پرسشنامه سبک تدریس گراشا(1996)، سه گانه تاریک شخصیت جنسیون و ویستر(2010)، قدرت ایگو مارک استروم(1997) و باورهای معرفت شناختی شومر(1990) بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS 26 تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که رابطه معنی دار و منفی بین متغیر سه گانه تاریک شخصیت و سبک تدریس وجود داشت و بین قدرت ایگو و باورهای معرفت شناختی با سبک تدریس معلمان رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. نتیجه گیری: نتایج بیانگر این است که سبک تدریس به عنوان یک متغیر متأثر از سه گانه تاریک شخصیت، قدرت ایگو و باورهای معرفت شناختی می باشد. به عبارتی می توان گفت ویژگی های شخصیتی، ساختار و انسجام روانی و ذهنیت و نظام باورهای معلمان بر سبک تدریس آنان تأثیر می گذارد.

پیشینه و اهداف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل زمینه ساز کمبود معلم و بیان راهکارهایی برای رفع آن بود. این پژوهش با رویکرد کیفی مبتنی بر تحلیل مضمون و با استفاده از ابزار مصاحبه انجام شده است. روش ها : در این پژوهش بر مبنای روش نمونه گیری هدفمند، با 15 نفر از راهبران آموزشی و تربیتی و معاونین آموزشی مناطق آموزش وپرورش تا رسیدن به حد اشباع نظری مصاحبه نیمه ساختاریافته به عمل آمد. با تکیه بر پیشینه پژوهش و تجریبات زیسته، سؤال های مصاحبه تدوین برای اطمینان از روایی داده ها از معیارهای اعتبارسنجی پیشنهادی لینکلن وگوبا در ارزیابی پژوهش های کیفی استفاده شد که این معیارها عبارتند از: 1- قابلیت اعتبار؛ 2- قابلیت ثبات؛ 3- تأیید پذیری؛ 4- قابلیت انتقال پذیری. داده ها از طریق تحلیل مضمون و بر اساس شش مرحله ای که برون و کلارک (2006) پیشنهاد دادند (آشنایی با داده ها، تولید کدهای اولیه، جستجو برای مضامین، بازنگری مضامین، تعریف و نام گذاری مضامین و تهیه گزارش) تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل مصاحبه ها درباره مشکلات کمبود معلم در قالب پنج مضمون مشکلات مربوط به جذب، مشکلات مربوط به بازنشستگی، مشکلات اداری و برون سازمانی، مشکلات برنامه ریزی و مشکلات انگیزشی قرار گرفت. راهکارهای رفع کمبود معلم در قالب سه مضمون استفاده از ظرفیت دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان، جذب معلم و راهکار انگیزشی قرار گرفت. نتیجه گیری: رفع کمبود معلم نیازمند هماهنگی میان وزارت آموزش وپرورش، سازمان برنامه وبودجه، سازمان اداری و استخدامی و دانشگاه فرهنگیان است. بدون این هماهنگی، حتی افزایش ظرفیت جذب معلم نیز نمی تواند به شکل پایدار مشکل کمبود معلم را حل کند.