درخت حوزه‌های تخصصی

زمینه و هدف: اقلیم یک جزء فراگیر و مهم اکوسیستم محسوب می گردد و تغییرات آن هرچند ناچیز می تواند سایر اجزا را در درجات مختلف تحت تأثیر خود قرار دهد. از جمله مهم ترین بلایای آب و هوایی که هر ساله پیامدهای زیست محیطی مخربی را به همراه دارند، امواج گرمایی هستند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی سینوپتیک موج گرمای بالای 50 درجه سانتی گراد مورخ 23 تیرماه 1403 استان خوزستان است. روش شناسی: این تحقیق، با دیدگاه محیطی به گردش جو صورت گرفته که در آن، ابتدا مقدار دماهای ثبت شده ایستگاه های استان خوزستان و تغییرات آن ها از اداره کل هواشناسی استان خوزستان دریافت شده و سپس با دریافت داده های سطوح فوقانی جو و تحلیل آن ها، علل گرمای شدید شناسایی گردید. در این پژوهش، برای تحلیل الگوهای همدیدی منجر به موج گرمایی استان خوزستان، داده های جوی کشور در تراز 500 هکتوپاسکال از سایت نووا استخراج گردید که شامل نقشه های ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار سطح دریا، امگا، رطوبت نسبی و آب قابل بارش، دما، سرعت باد و ضخامت برای روزهای 21 الی 23 تیرماه 1403 بوده است. یافته ها و نتیجه گیری: نتایج نشان داد که نفوذ سامانه های کم فشارهای حرارتی پاکستان و عربستان، استقرار پرفشار جنب حاره ای آزور در جنوب غرب و پرفشار سیبری در شمال ایران در تراز 500 هکتوپاسکال، به عنوان مهم ترین الگوی تأثیرگذار در ایجاد موج گرمایی 23 تیرماه 1403 استان خوزستان بوده که از 48 ساعت قبل آغاز گشته است. همراهی این سیستم کم فشار مستقر در منطقه با الگوی توپوگرافی آن (ارتفاعات زاگرس جنوبی) و جریانات پادساعتگرد خود که از سمت جنوب، جنوب غرب استان موجب فرارفت گرم دمای تابشی صحراهای گرم لوت، عربستان، دریای عمان گشته و از طرفی با عبور آن از روی آب های گرم خلیج فارس و دریای عمان، این منطقه را هم زمان با قرارگیری در فصل گرم سال تحت تأثیر خود قرار داده که نتیجه آن افزایش شدید دما را به دنبال داشته و شرایط سینوپتیکی لازم جهت ایجاد گرمای بالای 50 درجه سانتی گراد استان خوزستان را فراهم نموده است.

اگرچه تمایز بین چرایی شکست دولت ها (علل) و آنچه پس از شکست آن ها اتفاق می افتد(پیامدها)، برای درک و روشن شدن این پدیده، طراحی مداخلات مؤثر و اتخاذ رویکردهای سیاستی درباره شکنندگی و شکست دولت بسیار مهم است، اما ادبیات مربوط به دولت های ناکارآمد درواقع درهم تنیدگی چشمگیری بین عوامل علّی و پیامدها را نشان می دهد و جدایی دقیق را از نظر تحلیلی چالش برانگیز می کند. علی رغم این واقعیت و به نظر نگارندگان، نمی توان مرز روشنی بین ریشه ها و عواملی که باعث شکست دولت می شوند و پیامدهایی که درنتیجه شکست دولت به وجود می آیند، دست کم در ادبیات نظری، ترسیم کرد. ازاین رو، پرسش مقاله این است که چرا علل و پیامدهای دولت های ناکارآمد، مرزهای روشن میان خود را به چالش می کشند؟ پنج علت به عنوان فرضیه ای برای این پرسش تبیین می شود: زنجیره علّی و هم پوشانی نقش علل و پیامدها در شکست دولت؛ وابستگی متقابل علل و پیامدها؛ حلقه های بازخورد یا زوال چرخه ای؛ شکست دولت به عنوان فرایندی پیوستار و چندبُعدی و شبکه گسترده پیامدها. در نهایت، «مدل دَوَرانی چندبُعدی علّیِ به هم وابسته» ارائه می شود که گویای پیچیدگی میان ابعاد و حوزه های مختلف سیاسی، نهادی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی و وضعیت های متعدد و متنوع دولت های ضعیف تا فروپاشیده است. «این پژوهش با اتکا به روش تطبیقی تاریخی و به کارگیری فراتحلیل، به بررسی تعامل پیچیده علل و پیامدهای شکست دولت در چندین کشور آفریقایی می پردازد. یافته ها نشان می دهند که مرز میان علل و پیامدهای شکست دولت نه تنها مبهم است، بلکه در عمل پیامدها خود به علل جدید بدل می شوند؛ بنابراین سیاست گذاری های بین المللی باید از مدل های خطی فاصله بگیرند.

آلمان در سیاست جهانی به عنوان یکی از کشورهای موثر در اتحادیه اروپا نقش آفرینی می کند و به دلیل رشد اهمیت و قدرت آن در سطح منطقه ای و بین المللی، منافع این کشور در خاورمیانه و همچنین تهدیدات آن از این منطقه افزایش یافته و سبب شده تا این کشور حضور جدی تری در منطقه و تعامل با بازیگران مختلف آن داشته باشد. از سوی دیگر، اسرائیل همواره در سیاست خارجی آلمان جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. از این چشم انداز، کشور کوچک لبنان در سیاست خاورمیانه ای آلمان جایگاه برجسته ای می یابد. بزرگ ترین بحران های امنیتی اسرائیل در دهه های اخیر و در دوران پیشا ۷ اکتبر در مرزهای لبنان، به ویژه در سال های ۱۹۹۶ و ۲۰۰۶، رخ داده است. این درگیری ها، به ویژه جنگ ۲۰۰۶، ظرفیت حزب الله را به عنوان یک بازیگر غیردولتی با توانایی ایجاد بازدارندگی در برابر اسرائیل تثبیت کرده و واقعیت مزبور اهمیت لبنان و حزب الله را از چشم انداز سیاست خاورمیانه ای آلمان قوت بخشیده است. از منظر سیاست داخلی نیز حضور و گستره فعالیت حزب الله در آلمان مورد چالش قرار گرفته و به مجموعه ای از اقدامات دولت آلمان علیه فعالیت های آن در این کشور انجامیده است. لذا مطالعه منظم سیاست آلمان در قبال حزب الله حائز اهمیت پژوهشی است.براین اساس، مقاله حاضر به بررسی این پرسش می پردازد که «سیاست آلمان در قبال حزب الله لبنان در بازه زمانی ۱۹۸۲ تا ۲۰۲۴ چه تحولاتی را تجربه کرده و این تحولات تحت تأثیر کدام عوامل شکل گرفته است؟» در پاسخ به سوال مذکور، این فرضیه مطرح است که «سیاست آلمان در قبال حزب الله لبنان در طول دهه های گذشته تحت تاثیر عوامل هنجاری و هویتی درونی شده و عمیق، به تدریج از سیاستی محتاطانه و مداراجویانه به سوی سیاستی سخت و طردکننده میل نموده است». برای آزمون این فرضیه از نظریه سازه انگاری هویت و هنجارمحور و از روش تحلیل محتوای کیفی برای تحلیل داده های حاصل از ارزیابی اسناد رسمی و منابع مکتوب کتابخانه ای و اینترنتی استفاده شده است.

این پژوهش با هدف مدل سازی و پهنه بندی شدت فرسایش بادی در استان گلستان انجام شده است. بدین منظور، نخست متغیرهای تأثیر گذار بر شدت فرسایش بادی در منطقه مورد مطالعه بر اساس مرور منابع و نظر کارشناسان، شناسایی و انتخاب شد. در مرحله بعد با استفاده از نمودار تأثیر، روابط علّی و معلولی بین این متغیرها مشخص شد. پس از تشکیل جدول های احتمالات شرطی برای متغیرهای مدل، نمودار تأثیر با استفاده از نرم افزار « Netica »   به یک مدل بیزی اولیه تبدیل شد. شدت فرسایش بادی بر اساس مدل طراحی شده به صورت تصادفی در 100 نقطه در سطح استان گلستان شبیه سازی شد. همچنین جهت صحت سنجی نتایج مدل بیزی از مدل تجربی «اریفر» و شواهد میدانی استفاده شد. براساس حساسیت سنجی مدل بیزی، فرسایش بادی در منطقه بیشتر تحت تأثیر، فرسایش پذیری، فرسایندگی و پوشش سطح زمین است. نتایج مدل بیزی نشان داد آسیب پذیرترین نقاط از نظر خطر فرسایش بادی نواحی شمالی (شمال شهرستان گنبد)، شمال شرقی (شهرستان مراوه تپه) و شمال غرب (شهرستان های آق قلا و گمیشان) محسوب می شوند. براین اساس، احتمال خطر فرسایش بادی در 607176 هکتار از منطقه در کلاس 0 تا 25 درصد، 499910 هکتار در کلاس 25 تا 50 درصد، 437195 هکتار در کلاس 50 تا 75 درصد و 486367 هکتار در کلاس 75 تا 100 درصد قرارگرفت. همچنین نتایج نشان دهنده ضریب تبیین مناسب (R2 =0.7) بین احتمالات طبقه "زیاد" خروجی مدل شبکه باور بیزی و امتیاز مدل « IRIFR » بود که نشان از دقت قابل قبول مدل در پیش بینی سطوح تحت تأثیر فرسایش بادی است. بر اساس نتایج به دست آمده از مدل بیزی و نقشه احتمالاتی ارائه شده در این پژوهش می توان به بررسی و اولویت بندی کانون های بحرانی فرسایش بادی در استان گلستان پرداخت که برای برنامه ریزی و مدیریت از اهمیت زیادی برخوردار است .

   هنگامی که فضا شکل می گیرد و مکان به مرتبت و شأن سکونت توصیف می شود، نیازها و اهداف بشر در آن تحت تأثیر عوامل متعدد تعریف می شوند. هر مکانی به واسطه ویژگی های منحصر به فرد خود دارای پتانسیل های خلاقیت سرزمینی است. این پتانسیل ها زمینه ای را فراهم می کنند که انسان ها بتوانند ارزش های فرهنگی و اجتماعی خود را شکل داده و توسعه دهند. به بیان دیگر، خلاقیت های هر مکان و سرزمینی به عنوان بستر اولیه عمل می کنند و انسان ها از طریق تعامل با این پتانسیل ها، آن ها را به ارزش ها و نوآوری های فرهنگی تبدیل می نمایند . هویتی که از این فرایند به دست می آید، می تواند مناطق خاص با نشانه های جغرافیایی را ایجادکند. نشانه های جغرافیایی، عناصری هستند که هویت جغرافیایی یک منطقه را تعریف کرده و خلاقیت های سرزمینی را شکل می دهند و حفاظت از آن ها نقش مهمی در پویایی و پایداری محیطی داشته و بروز خلاقیت محیطی می تواند به پیشرفت مناطق منجرشود. رابطه بین جغرافیا و درک خلاقیت های مکانی و حفاظت از نشانه های جغرافیایی، اولین گام حرکت انسان ها با هارمونی محیطی است. بر این اساس، حفاظت از نشانه های جغرافیایی به عنوان معرّف شناسه محیط و شناخت خلاقیت ها، راهبرد های پیشرفت های اجتماعی را به گونه ای تنظیم خواهدکرد که با طبیعت و هویت مکانی در تضاد و تقابل قرارنگیرد و در این مرحله است که با شناخت چنین رمز زیستی، پایداری هردینگ های اجتماعی شکل خواهدگرفت. هدف این مقاله که با روش فراتحلیل انجام شده، بیشتر طرح مفاهیم جدیدی تحت عنوان خلاقیت سرزمینی و خلاقیت منطقه ای، جغرافیای مالکیت فکری و نشانه های جغرافیایی است بدان گونه که بتواند پنجره جدیدی از شناخت محیط و آمودن آن برای سیاست گزاران کلان برنامه ریزی های ملی، منطقه ای و محلی بگشاید .  

نیمرخ های طولی رودخانه، از رایج ترین شیوه های تحلیل واکنش های کوتاه مدت چشم انداز می باشند. نیمرخ های طولی نرمال شده نسبت به نیمرخ های سنتی، تفسیر آسان تری دارند و شکست شیب را برجسته تر می کنند. افزونه NProfiler امکان نمایش نیمرخ های نرمال شده و شاخص های مرتبط با آن ها را فراهم می کند. در این پژوهش، به منظور بررسی الگوهای واکنش ژئومورفیک آبراهه های منتخب در حوضه های باهوکلات، کهیر، سدیچ، گابریک و جگین واقع در منشور بَراَفزایشی مکران، به طورویژه از نیمرخ های نرمال شده و افزونه NProfiler مبتنی بر DEM استفاده شده است. یافته ها نشان می دهند بیشتر آبراهه ها، نیمرخ طولی مقعر دارند. دامنه نوسانی پارامتر CT برای آبراهه های اصلی بین 89/29% و 47/52% و در آبراهه های فرعی از 38/1% تا 39/64% متغیر است. بیشترین و کم ترین میزان CT در آبراهه های اصلی به ترتیب متعلق به کهیر و جگین؛ و در آبراهه های فرعی متعلق به B6 و J1 می باشند. خطی ترین و محدب ترین نیمرخ طولی نیز، متعلق به آبراهه J1 (CT = 1.38%) و B7 (CT = -11.36%) می باشد. مشاهده نیمرخ های مقعر در بسیاری از آبراهه های منتخب، نشان دهنده وجود حالتی از تعادل نسبی است. علاوه برآن، تنها در دو نیمرخ مقدار تقعر منفی و منحنی محدب دارند. نیمرخ های محدب، بر حوضه های کوچک، بخش سرچشمه و مناطق گسل خورده ارتفاعات مکران انطباق دارند و گویای وجود حالت گذار چشم انداز در ارتباط با فراخاست محلی است.

بازارچه های مرزی به عنوان پل ارتباطی بین دو کشور، فرصت های اقتصادی متنوعی را برای ساکنان محلی و منطقه ای فراهم کرده و نقش مهمی در توسعه اقتصادی و معیشت پایدار خانوارهای روستایی ایفا می کنند. مبادله های تجاری یکی از شاخص های اصلی در برقراری ارتباط بین کشورها و امرار معاش مرزنشینان است که از این طریق می توان از فرصت ها و نقاط قوت استفاده کرد و در راه نیل به استمرار و پایداری دوستی و تفاهم، امنیت و رونق اقتصادی، ایجاد فرصت های اشتغال، تثبیت جمعیت و در نهایت توسعه منطقه ای تلاش نمود. نوع تحقیق از نظر هدف کاربردی و روش تحقیق توصیفی - تحلیلی می باشد. پایایی ابزار تحقیق نیز با استفاده از ضریب آلفای کرون باخ برای مؤلفه های مورد بررسی تحقیق برابر با 72/0 به دست آمده است. روایی تحقیق یا اعتبار پرسش نامه نیز با اعتبار صوری (با استفاده از نظرات متخصصان و کارشناسان) حاصل شده است. جامعه آماری تحقیق حاضر سرپرستان خانوار 6 روستای پیرامون بازارچه مرزی اینچه برون در بخش داشلی برون است که برابر با 5804 نفر جمعیت دارند. جهت انتخاب نمونه های تحقیق از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شد و به منظور تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران بهره گرفته شد و تعداد 360  نفر به عنوان جامعه نمونه انتخاب شدند. داده های مستخرج از پرسش نامه با بهره گیری از نرم افزار «spss» و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی از قبیل؛ تحلیل همبستگی خی دو و گاما، مقایسه میانگین فریدمن و رگرسیون خطی چندگانه با روش همزمان مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفت. نتایج همبستگی خی دو تا سطح اطمینان 99 درصد رابطه معناداری را بین ایجاد بازارچه مرزی و بهبود شاخص های اقتصادی نشان می دهند. همچنین نتایج آزمون فریدمن حاکی از آن است که شاخص های مورد بررسی تا سطح اطمینان 99 درصد تفاوت معناداری را نشان می دهند. نتایج ماتریس همبستگی گاما نیز نشان دهنده رابطه معنادار بین استقرار بازارچه مرزی با بهبود شاخص های توسعه اقتصادی و معیشت پایدار روستاییان می باشد. همچنین ضریب تعیین در معادله رگرسیونی نشان می دهد که شاخص های بررسی شده حدود 71 درصد، توسعه یافتگی ناحیه مورد مطالعه را پیش بینی کرده است و حدود 29 درصد وابسته به متغیرهایی است که در این پژوهش مورد شناسایی قرارنگرفتند. براین اساس، بازارچه مرزی اینچه برون نقش حائزاهمیتی در بهبود معیشت پایدار و ارتقای شاخص های کیفیت زندگی در روستاهای ناحیه مورد مطالعه داشته است.

رشد شهرنشینی و پیچیدگی های روزافزون، اهمیت تاب آوری شبکه های ارتباطی در برابر بحران ها را افزایش داده است. در این شرایط، هوشمندسازی حمل ونقل درون شهری با استفاده از فناوری های جدید، به عنوان یک راهبرد کلیدی برای مدیریت پیش فعال و واکنش سریع در شرایط اضطراری مطرح می شود. در همین راستا، هدف پژوهش حاضر ارزیابی نقش هوشمندسازی حمل ونقل درون شهری بر تاب آوری شبکه های ارتباطی در شهر کرمانشاه است پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی و از حیث روش، ترکیبی از روش های کتابخانه ای و پیمایشی و مبتنی بر رویکرد آینده پژوهی می باشد. قلمرو پژوهش، شهر کرمانشاه بوده است. جامعه آماری این پژوهش 50 نفر از کارشناسان حمل ونقل شهری، راه و شهرسازی و کارشناسان شهرداری است. جهت تجزیه وتحلیل دادها از روش دلفی و ماتریس اثرات متقاطع(میک مک) استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان داد از میان 46 عامل اصلی تأثیرگذار بر نقش هوشمندسازی حمل ونقل درون شهری بر تاب آوری شبکه های ارتباطی، 27 متغیّر به عنوان کلیدی و تأثیرگذار شناخته شده اند که این متغیّرها بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری را بر آینده توسعه نقش هوشمندسازی حمل ونقل درون شهری بر تاب آوری شبکه های ارتباطی شهر کرمانشاه دارند. همچنین نتایج نشان داد که عوامل تاب آوری محیطی و عابر پیاده مانند پیاده روهای مسقّف، پیشران های اصلی سیستم هستند و بیشترین نیروی تأثیرگذاری را دارند. این در حالی است که شاخص های هوشمندسازی، به ویژه پارکینگ های هوشمند، عمدتاً تأثیرپذیر هستند؛ لذا موفقیت آینده در گرو اولویت دهی به زیرساخت های کالبدی تاب آوری برای ایجاد بستر مناسب جهت استقرار فناوری های هوشمند است.

این مطالعه با هدف ارزیابی دقت تخمین عمق برف توسط دو پایگاه بازتحلیل ERA5-Land و MERRA-2 در شمالغرب ایران (10 ایستگاه همدیدی منتخب) طی یک دوره 2۰ ساله (2004 تا 2023) انجام شده است. داده های ایستگاه زمینی از سازمان هواشناسی ایران و داده های مربوط به دو پایگاه بازتحلیل از سایت ناسا برای MERRA-2 و کوپرنیکس برای ERA5-Land دریافت شدند. برای مقیاس کاهی برونداد دو پایگاه داده مذکور از روش نگاشت چارکی (Quantile Mapping) استفاده شد. دقت دو پایگاه بازتحلیل برای ارزیابی عملکردشان با روش های آماری KGE، تیلور، ضریب همبستگی پیرسن و RMSE در نرم افزار R به صورت مقایسه عمق برف برآورد شده با ایستگاه های هواشناسی همدیدی زمینی در مقیاس زمانی ماهانه انجام گرفت. محاسبات نشان داد که روش تصحیح اریبی نگاشت چارکی (QM) برای متغیر برف قابل اطمینان است. پایگاه بازتحلیل ERA5 Landتوانایی تشخیص عمق برف در شمال غرب ایران را در فصل زمستان دارد و در مقایسه با داده های پایگاه بازتحلیل 2 MERRAدقت بالاتری دارد. نتایج نشان داد که پایگاه بازتحلیل ERA5 Land در ایستگاه های مهاباد، خوی، تبریز، اهر، ارومیه و مراغه بهترین عملکرد را داشته اند. نتایج نشان داد با گذر از غرب منطقه شمالغرب ایران به سمت شرق آن بر میزان عدم قطعیت داده های عمق برف پایگاه بازتحلیل ERA5 Land افزوده می شود.

هوشمندسازی روستاها به عنوان رویکردی نوین در توسعه زیرساخت های روستایی، نقشی کلیدی در توانمندسازی اقتصادی و کاهش آسیب پذیری خانوارهای روستایی ایفا می کند. از همین رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی و پیشران های اثرگذار بر تاب آوری اقتصادی خانوارهای روستایی در مواجهه با تغییرات اقلیمی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی–تحلیلی با رویکرد آینده پژوهی است. داده ها به شیوه اسنادی و میدانی (پرسش نامه) گردآوری شده اند. جامعه آماری شامل 3۵ نفر از کارشناسان و متخصصان حوزه توسعه روستایی است. جهت اعتباربخشی، روایی و پایایی پرسشنامه از نظرات اساتید دانشگاه استفاده گردید. و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار MICMAC انجام گرفته است. یافته ها نشان داد که از میان ۵۰ شاخص بررسی شده، ۱۶ پیشران کلیدی شناسایی شدند. در بُعد سیاست های حمایتی، مهم ترین عوامل شامل دسترسی بهتر به بازارهای مالی (44)، افزایش درآمد فعالیت های وابسته به کشاورزی (53)، حمایت دولت و دسترسی مناسب به امکانات پشتیبانی (55) و غیره می باشند. همچنین در بُعد سیاست های بازگشت به شرایط مناسب پس از شوک های اقلیمی، متغیرهایی چون اعطای وام و تسهیلات به آسیب دیدگان (35)، توانایی ایجاد و توسعه کسب وکار (42)، و دسترسی به شغل مناسب در روستا و شهرهای پیرامونی (40) و غیره می باشند.

خشکسالی، برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی و عدم مدیریت صحیح منابع آب موجب شده که خسارات جبران ناپذیری به منابع آب زیرزمینی وارد گردد. لذا اتخاذ تصمیمات صحیح مدیریتی برای جبران کاهش ذخایر آب زیرزمینی امری اجتناب ناپذیر است. در سال های اخیر، استفاده از پساب تصفیه شده برای تغذیه مصنوعی آبخوان ها مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه، شبیه سازی منابع آب زیرزمینی آبخوان دامنه-داران با استفاده از مدل MODFLOW  و مدل سازی تغذیه مصنوعی با استفاده از پساب تصفیه شده با بهره گیری از ابزار MT3DMS و MODPATH مورد توجه قرار گرفت. چندین موقعیت با سناریوهای مختلف تک چاهی، دو چاهی و حوضچه ای برای اجرای تغذیه مصنوعی بر اساس کمترین هزینه، نزدیک ترین فاصله به محل تصفیه خانه، دورترین فاصله از مناطق مسکونی و چاه های شرب و کشاورزی و در نظر گرفتن فاصله از محل های ورودی جریانات با کیفیت تغذیه کننده آبخوان در بخش های شمالی و شمال غربی منطقه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج شبیه سازی الگوی پخش آلودگی با استفاده از مدل MODPATH در الگوهای مختلف نشان داد که صرفنظر از محل تزریق، جریان پساب تصفیه شده می تواند بخش های قابل توجهی از منابع آب موجود در مسیر حرکت خود را به دلیل شرایط توپوگرافی منطقه، مسیر جریان عمومی آب زیرزمینی و بار هیدرولیکی ناشی از تغذیه مصنوعی در محل های تزریق آلوده کند. نتایج مدل تغذیه مصنوعی توسط الگوی تک چاهی و دو چاهی نشان داد که آلاینده به سمت جنوب غربی آبخوان حرکت می کند. علاوه بر این، تا 15 سال از شروع نشت، بیشینه حرکت آلاینده به حدود 1850 متر از محل تزریق رسید. نتایج مدل MT3DMS نشان داد که پس از 500، 5000، 10000 و 14000 روز از شروع نشت، به ترتیب 5، 15، 20 و 26 حلقه چاه بهره برداری تحت تأثیر هاله آلودگی قرار می گیرد.

یکی از رویکردهای اساسی به منظور توسعه آزمایشگاه های زنده شهری در مدیریت شهری کارآمد و خلاق، بهره گیری از رویکرد هم آفرینی است، که هدف آن پرداختن به نیازها و چالش های اجتماعی است که در جامعه مدرن به طور فزاینده ای تکه تکه شده اند، و شهروندان از طریق هم آفرینی می توانند یک شهروندی فعال و سیاسی بر مبنای حقوق و تعهدات به بار آیند. تحقیق حاضر با مدل ساختاری-تفسیری به دنبال تحلیل نقش هم آفرینی در توسعه آزمایشگاه های زنده شهری در شهر زنجان است. گردآوری داده ها به صورت مطالعات پیمایشی و کتابخانه ای انجام شد. جامعه آماری شامل 30 نفر نخبگان است که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. شناسایی شاخص های آزمایشگاه زنده شهری با استفاده از نظریه داده بنیاد در قالب مصاحبه نیمه ساختاریافته با کمک نرم افزار MAXQDA انجام شد. برای تحلیل داده ها از مدل معادلات ساختاری به صورت تکنیک حداقل مجذور مربع با کمک نرم افزار SmartPLS.3 استفاده شد. طبق یافته های تحقیق، هم آفرینی و آزمایشگاه های زنده شهری رابطه متقابل و معنی دار با یکدیگر دارند. ازاین رو، مشارکت ذی نفعان شهری، می تواند نقش مؤثری در ایجاد آزمایشگاه های زنده شهری به منظور اجرای طرح ها و پروژه های عمرانی و زیربنایی در شهر زنجان ایفا کند. همچنین، برای دستیابی به یک مکانیسم منسجم در «هم آفرینی پروژه های مبتنی بر آزمایشگاه های زنده شهری»، نیازمند تقویت زیرساخت های عدالت اجتماعی و اجرای پروژه های محیط زیست محور هستیم. از طرفی، از طریق تقویت «گفتگو» و «انعطاف پذیری» می توان، مشارکت و هم آفرینی بین ذی نفعان پروژه های مبتنی بر آزمایشگاه های زنده شهری در شهر زنجان را توسعه داد.

تعاونی های تولیدی کشاورزی به عنوان یک نظام بهره برداری در بخش کشاورزی، می توانند نقش مؤثری در توسعه روستایی و کشاورزی داشته باشند؛ لذا پژوهش حاضر با بهره گیری از نظریه بنیانی، به ارائه مدل پارادایمی برای شناسایی علل رکود تعاونی های تولیدی کشاورزی راکد استان کرمانشاه پرداخته است. جامعه تحقیق، مدیران عامل تعاونی های تولیدی کشاورزی راکد استان کرمانشاه بودند که برای انتخاب آنان از شیوه نمونه گیری هدفمند بهره گرفته شد (22=n). مصاحبه نیمه ساختارمند ابزار گردآوری داده ها بود. مدل مفهومی پژوهش نشان داد که گرانی فزاینده نهاده های موردنیاز و عدم دسترسی به موقع، مشکلات مالی تولیدکنندگان، ضعف بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی، نداشتن صرفه اقتصادی تولید و تجربه و تخصص کافی برخی از تولیدکنندگان سبب رکود تعاونی ها شده اند. نبود زیرساخت های نگهداری و فرآوری محصولات، مخاطرات طبیعی و دشواری تأمین تجهیزات به عنوان شرایط زمینه ای و شرایط دشوار کسب اعتبارات و تسهیلات بانکی، دشواری صادرات محصولات و وجود دلالی و واسطه گری به عنوان شرایط مداخله گر مطرح شدند. برخی از شرایط تعاملی شامل: تعطیلی واحدهای تولیدی، تولید با ظرفیت بسیار محدود، فروش محصول با سود ناچیز و زیر قیمت بازار است. تغییر کاربری برخی از واحدهای تولیدی، بدهکاری به بانک ها و رشد فرهنگ دلالی و واسطه گری، پیامدهای حاصل از شرایط موجود بود. راهکارهای مؤثر برای برون رفت از رکود تعاونی های موردمطالعه شامل فعال سازی واحدهای تولیدی راکد از طریق اختصاص اعتبارات و تسهیلات بانکی کم بهره، ارائه مجوز تأسیس مجوز به افراد دارای تجربه و تخصص، تشویق سرمایه گذاران استان به ایجاد و توسعه صنایع تبدیلی، انبارهای استاندارد و تعاونی های بازاریابی بود.

ذرات معلق یکی از مهم ترین مسیرهای مواجهه انسان با انواع آلودگی های محیطی به ویژه فلزات سنگین است. هدف از این مطالعه بررسی همبستگی بین عناصر سنگین Co، Cd، Cr، Zn و Pb و ذرات  PM 10 و ارزیابی ریسک سلامت آن ها در شهر زابل است. در این تحقیق جهت شناسایی و تعیین غلظت عناصر سنگین مورد نظر، 60 نمونه گرد و غبار با استفاده از دستگاه های نمونه بردار TCR در زمان رخداد طوفان ها و بادهای 120 روزه از اواخر اردیبهشت تا اواسط شهریور در شهر زابل تهیه شد. سپس پنج عنصر کروم، روی، سرب، کبالت و کادمیوم توسط دستگاه ICP-OES تحلیل شدند. جهت بررسی همبستگی بین عناصر سنگین گرد و غبار و غلظت ذرات PM 10 از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری نشان داد بین فلز کروم و غلظت PM 10 بیشترین همبستگی معنی دار وجود دارد. میانگین غلظت ذرات PM 10 در شهر زابل نشان دهنده وضعیت بحرانی این شهر است، همچنین نتایج میانگین شاخص ریسک اکولوژیکی(ER) برای فلزات سنگین مورد مطالعه در نمونه های گرد و غبار به صورت Zn>Pb>Cd>Cr بوده و روند کاهشی دارد. از طرفی بیشترین و کمترین میزان خطر غیر سرطان زایی در گروه سنی کودکان برای فلزات سنگین مطالعه شده به ترتیب 2- 10×14/1 و 16- 10×25/8 (mg/kg) و در گروه سنی بزرگسالان 3- 10×23/1 و 15- 10×42/3 (mg/kg) بوده و بیشترین مقدار مربوط به فلز کادمیوم و کروم به دست آمد. میانگین غلظت فلزات سنگین در گرد و غبار شهرستان زابل نشان داد که شهر زابل از فلزات سنگین آلوده است. این غلظت فلزات می تواند به عوامل مختلفی، از جمله برداشت و انتقال عناصر از تالاب خشک هامون، انتشار ذرات PM 10 به وسیله بادهای 120 روزه از سمت مناطق شمال و شمال شرقی یا عرض های بالاتر، فعالیت های صنعتی، ترافیک شهری و میزان جمعیت مربوط باشد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فناوری های واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و واقعیت ترکیبی در ارتقای کیفیت طراحی شهری تبیین سازوکار تأثیر این فناوری ها بر فرآیندهای شناختی و خلاقانه طراحی انجام شد. رویکرد پژوهش کمی، از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق پرسشنامه جمع آوری و با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفته اند. در مدل پژوهش، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده به عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شده اند. متغیرهای واقعیت ترکیبی، تجسم فضایی، تجربه غوطه ور و تعامل طراحی به عنوان سازه های میانجی، نقش انتقال اثر فناوری ها به فرآیندهای خلاقانه طراحی را بر عهده دارند. همچنین خلاقیت در طراحی و پرورش ایده به عنوان متغیرهای پیش بین نهایی در ارتقای کیفیت طراحی شهری در نظر گرفته شده اند. براساس یافته های پژوهش، واقعیت مجازی دارای اثر کل ۰٫۴۴ و واقعیت افزوده دارای اثر کل ۰٫۳۹ بر کیفیت طراحی شهری هستند که بخش مهمی از این تأثیر از طریق متغیرهای میانجی منتقل می شود. در میان متغیرهای مدل، خلاقیت در طراحی با ضریب مسیر ۰٫۵۳ قوی ترین اثر مستقیم را بر کیفیت طراحی شهری نشان داد، در حالی که تعامل طراحی نیز با ضریب ۰٫۴۲ نقش مهمی در بهبود فرآیند طراحی ایفا می کند. نتایج نشان داد که حدود ۰٫۷۳ از واریانس کیفیت طراحی شهری توسط متغیرهای مدل تبیین می شود که بیانگر قدرت تبیین مناسب مدل پژوهش است. به طور کلی، یافته های این تحقیق نشان می دهد که به کارگیری فناوری های واقعیت توسعه یافته از طریق تقویت تجربه غوطه ور، تجسم فضایی، تعامل طراحی و پرورش ایده های خلاقانه می تواند به ارتقای کیفیت تصمیم گیری های طراحی و بهبود کیفیت محیط های شهری منجر شود.

صنعت گردشگری ایران با وجود دارایی های فرهنگی و طبیعی غنی، در شرایط رقابت جهانی و تحولات فناورانه سریع، نیازمند رویکردهای نوین در مدیریت بازاریابی است. ظهور فناوری متاورس به عنوان یک فضای تعاملی و غوطه ور مجازی، فرصتی بی سابقه برای بازتعریف تجربه گردشگر، گسترش بازارهای هدف و ارتقای برند مقاصد فراهم کرده است. این پژوهش با هدف آینده پژوهی مدیریت بازاریابی صنعت گردشگری ایران مبتنی بر فناوری متاورس و با رویکرد سناریونویسی انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) بوده و داده ها با استفاده از تکنیک دلفی و تحلیل ساختاری (MICMAC) جمع آوری و تحلیل شدند. در مرحله اول، 29 شاخص مؤثر در شش حوزه فناوری، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، سیاسی-نهادی، زیست محیطی و بازاریابی شناسایی گردید. سپس با استفاده از نرم افزار MICMAC، 14 پیشران کلیدی استخراج شدند. یافته ها نشان می دهد که پیشران های اصلی عبارتند از: سیاست های دولتی حمایتی (امتیاز 1189)، سطح نفوذ فناوری های متاورس (1149)، نگرش جامعه به هویت های دیجیتال (1070)، توان مالی بخش خصوصی و دولتی (1057) و تجربیات مجازی مبتنی بر Digital Twin (985). این یافته ها بیانگر آن است که موفقیت متاورس گردشگری در ایران بیش از آن که به فناوری وابسته باشد، به حمایت نهادی، پذیرش فرهنگی و توان مالی بستگی دارد. در نتیجه، پیشنهاد می شود سیاست گذاران با تدوین چارچوب قانونی شفاف، سرمایه گذاری در زیرساخت های دیجیتال، توسعه محتوای بومی و تقویت همکاری بین بخشی، زمینه ساز بهره برداری پایدار و رقابتی از این فناوری نوظهور در صنعت گردشگری کشور شوند. این پژوهش ضمن پر کردن شکاف نظری در حوزه متاورس گردشگری در ایران، چارچوبی عملیاتی برای تصمیم گیرندگان و فعالان این صنعت ارائه می دهد.

تصور و ساخت کالبد معماری، یکی از کلیدی ترین مراحل در فرآیند طراحی است که به شدت تحت تأثیر عوامل محیطی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل جغرافیایی و محیطی (متغیر مستقل) بر شکل گیری کالبد ساختمان (متغیر وابسته) در مجتمع مسکونی «زیست جزایر» واقع در شهر جدید صدرا انجام شده است. این تحقیق در پی آن است تا با شناسایی دقیق این عوامل، راهکارهایی برای ارتقای کیفی کالبد معماری در پروژه های مسکونی منطقه ارائه دهد. روش پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) و ماهیت آن پیمایشی است. در بخش کیفی، مبانی نظری موضوع استخراج و در بخش کمی، با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته، دیدگاه ساکنان مورد ارزیابی قرار گرفت. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران ۳۶۹ نفر تعیین و پرسشنامه ها به روش تصادفی ساده توزیع گردید. جهت واکاوی داده ها و سنجش همبستگی میان متغیرها، از آزمون آماری پیرسون استفاده شد. یافته های پژوهش ضمن تأیید رابطه معنادار میان عوامل محیطی و کالبد ساختمان، نشان می دهد که طراحی معماری در این منطقه باید پیوند ناگسستنی با شرایط اقلیمی، مختصات جغرافیایی، میزان رطوبت، بارندگی و مصالح بوم آورد داشته باشد. نتایج حاکی از آن است که بهره گیری هوشمندانه از انرژی های طبیعی، خرد اقلیم ها و پتانسیل کوران هوا در کنار مقابله با بادهای مزاحم و نوسانات دمایی از طریق تدابیر معمارانه، نقشی تعیین کننده در تأمین آسایش ساکنان دارد. در نهایت، تقویت راهبردهای طراحی مبتنی بر جغرافیا می تواند منجر به بهبود کیفیت زیست و پایداری کالبدی مجتمع های مسکونی در شهرهای جدید گردد.

در این بررسی خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی بوته، عملکرد و اجزای عملکرد دانه، شاخص کلروفیل، شاخص سطح برگ، شاخص برداشت و عملکرد روغن مورد ارزیابی قرار گرفتند. این آزمایش به منظور بررسی تاثیر سطوح مختلف حذف کل برگ ها، یک سوم فوقانی، تحتانی، میانی و بدون حذف برگ و سه رقم مگاسان، هایسان 36 و آذرگل بر خصوصیات مختلف از جمله عملکرد و اجزای عملکرد روغن آفتابگردان در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد میانه، ایران در سال های 2015 و 2016 انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی اجرا گردید. طبق نتایج حاصله بین سطوح مختلف حذف برگ، اجزای عملکرد و صفات مورد ارزیابی اختلاف معنی داری داشتند. همچنین بین رقم های مورد کاشت از نظر صفات مورد ارزیابی به غیر از قطر طبق، شاخص کلروفیل، شاخص سطح برگ، شاخص برداشت، وزن 1000 دانه، درصد پوکی دانه، شاخص برداشت و عملکرد دانه و روغن تفاوت معنی داری از نظر آماری مشاهده نشد. در این آزمایش اثر متقابل سطوح مختلف حذف برگ و رقم کاشت با صفات مورد ارزیابی به غیر از قطر طبق، شاخص کلروفیل، شاخص برداشت، تعداد دانه در طبق و وزن 1000 دانه معنی دار نبود. بیشترین اثر مستقیم و مثبت را وزن 1000 دانه و کمترین اثر مستقیم را قطر طبق داشتند. نیز همبستگی مثبت و بالای تعداد دانه در طبق با عملکرد دانه و روغن احتمالا از اثرهای مثبت و قوی آن از قطر طبق و وزن 1000 دانه بود. تعداد دانه پر در طبق ، وزن 1000 دانه و قطر طبق بیشترین اثرات مستقیم را بر عملکرد دانه و روغن داشت. در نهایت با در نظر گرفتن شرایط انجام این آزمایش، در مرحله گل دهی آفتابگردان آسیب برگ های بالایی بخصوص برگ های میانی توسط عوامل زنده و غیر زنده عملکرد دانه و روغن را کاهش می دهد.

پدیده ادغام روستاها در شهر، که در برخی مناطق به عنوان دهکده های شهری شناخته می شود، ناشی از شهرنشینی سریع و توسعه بی برنامه شهری است. این ادغام اغلب پیامدهای متنوعی را در حوزه های زیست محیطی، کالبدی، اقتصادی و اجتماعی به همراه دارد. پژوهش حاضر به تحلیل پیامدهای فضایی ناشی از ادغام روستای ملکش در شهر بجنورد پرداخته و این موضوع را در چارچوب تعاملات بین دو نظام سکونتگاهی شهری و روستایی بررسی کرده است. برای این منظور، از تحلیل های آماری و فضایی بهره گیری شده است. در این تحقیق، داده های مربوط به شاخص های منتخب در محدوده بافت روستایی و شهری تجمیع و به صورت فضایی تحلیل شده اند. روش های آماری مورداستفاده شامل آزمون t، همبستگی پیرسون، آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، تحلیل لکه های داغ و سرد و شاخص موران بوده اند. نتایج نشان می دهد که پیامدهای کالبدی و فضایی ادغام این روستا در دو سطح بررسی شده است: تأثیر مورفولوژی زراعی و باغی روستا بر گسترش شهری و چالش های ناشی از تقابل بافت روستایی و شهری. هسته های روستایی علاوه بر کمک به هویت سازی در بافت جدید شهری، به دلیل توسعه غیرمنظم و تأثیر ساختار فضایی مورفولوژی های زراعی و باغی، باعث شکل گیری بافت های نامنظم و نفوذناپذیر شده اند. این نفوذناپذیری، همراه با جمعیت پذیری و تراکم ساختمانی بالای شهر بجنورد، مشکلاتی مانند ترافیک و موانع امدادرسانی در مواقع بحران را به وجود آورده است. همچنین، تقابل بافت شهری و روستایی، تعادل کالبدی-فضایی را در منطقه بر هم زده و کانون های ناهمگونی ایجاد کرده است. براساس تحلیل لکه های داغ و سرد و شاخص موران، تأثیر عوامل کالبدی بیش از سایر ابعاد بوده و این عوامل نقشی کلیدی در روند ادغام روستا به شهر ایفا کرده اند.

این پژوهش با هدف تحلیل تغییرات شاخص های حدی بارش در تهران تحت تأثیر سناریوهای مختلف تغییر اقلیم انجام شد. برای این منظور داده های روزانه بارش و دما از سه ایستگاه سینوپتیک آبعلی، دوشان تپه و مهرآباد طی دوره ی ۱۹۸۵ تا ۲۰۱۵ و خروجی پنج مدل منتخب از مجموعه مدل های اقلیمی CMIP6 شامل CAN-ESM2-0، FGOALS-G3، IPSL-CM6A-LR، MIROC6 و MRI-ESM2-0 در سه سناریوی SSP1-2.6، SSP2-4.5 و SSP5-8.5 مورد استفاده قرار گرفت. داده ها پس از ریزمقیاس نمایی و تصحیح بایاس با روش Linear Scaling، برای محاسبه شش شاخص حدی بارش (CDD، CWD، PRCPTOT، R20mm، R99p و SDII) در نرم افزار RClimDex و تحلیل روند با آزمون های Mann–Kendall و شیب سن به کار گرفته شدند. نتایج نشان داد که عملکرد مدل ها در شبیه سازی دما مطلوب اما در بازسازی بارش محدود است و در میان آن ها، مدل های FGOALS-G3 و IPSL-CM6A-LR دقت بالاتری دارند. تحلیل روندها نشان داد که در ایستگاه آبعلی، بارش سالانه و شاخص های شدید بارش در سناریوی خوش بینانه SSP1-2.6 کاهش و در سناریوی بدبینانه SSP5-8.5 افزایش می یابند؛ در حالی که دو ایستگاه دوشان تپه و مهرآباد عمدتاً روندهای پایدار یا افزایشی خفیف را در سناریوهای با انتشار بالا تجربه می کنند. این یافته ها بیانگر تفاوت مکانی و وابستگی شدید تغییرات بارش های حدی به نوع سناریو است. به طور کلی، نتایج حاکی از آن است که افزایش شدت و فراوانی بارش های سنگین در سناریوهای پرانتشار می تواند خطر وقوع سیلاب های شهری را افزایش دهد، در حالی که کاهش بارش در سناریوهای کم انتشار، ریسک خشکسالی در مناطق کوهستانی را تقویت می کند. این نتایج اهمیت بررسی تفصیلی تغییرات حدی اقلیمی را در مدیریت منابع آب و برنامه ریزی سازگاری شهری تهران برجسته می سازد.