مطالب

پژوهش حاضر با هدف بررسی جغرافیای سیاست گذاری ورزشی: پیامدهای واگذاری اماکن ورزشی (ماده 5) در بستر آمایش سرزمینی استان خراسان رضوی انجام شد. پژوهش حاضر از حیث جهت گیری، کاربردی است و گردآوری داده ها به صورت کیفی با رویکرد گلیزر انجام شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر روسای هیئت های استانی و شهرستانی، کارشناسان ورزش اداره ورزش و جوانان استان (کارشناسان حقوقی و معاونت پشتیبانی کمیسیون اجرای ماده (5))، نخبگان ورزش استان (نخبگان ورزش پیشکسوتانی هستند که سابقه مسئولیت در هیئت های و اجاره اماکن ورزشی داشته اند)، اعضای هیئت علمی مدیریت ورزشی در استان خراسان رضوی بودند. روش نمونه گیری با استفاده از روش های نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی و شاخص اشباع نظری نسبت به نمونه گیری از جامعه پژوهش اقدام شد. در پژوهش حاضر در مصاحبه 39 به اشباع نظری رسیده شد و تعداد نمونه تحت بررسی 39 نفر انتخاب شد. داده های حاصل از مصاحبه ها، طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. با استفاده از کدگذاری باز، مقوله های مدل شناسایی شد؛ سپس، در مرحله کدگذاری محوری، پیوند بین این مقوله ها در قالب پارادایم کدگذاری تعیین شد. در ادامه و در مرحله کدگذاری انتخابی نیز، اجزای پارادایم کدگذاری تشریح، سیر داستان ترسیم و عوامل تبیین شدند. نتایج حاکی از آن بود که آسیب های موجود واگذاری اماکن ورزشی بر ابعاد مختلف ورزش شامل مقوله هایی از جمله؛ آسیب های مالی، آسیب های تسهیلاتی، آسیب های ناآگاهی، آسیب های اجتماعی، آسیب های فرهنگی، آسیب های از بین رفتگی و فرسایش، آسیب های علمی، آسیب های برنامه ریزی، آسیب های مدیریتی، آسیب های تربیتی، آسیب های بوروکراسی، آسیب های نیروی انسانی، آسیب های نهادی بودند.

در پژوهش حاضر چالش های ناهماهنگی میان شهرداری، شورای شهر و سایر نهادهای مرتبط، از جمله ادارات دولتی، که منجر به کندی در پیشبرد طرح ها می شود، بررسی شده است. تضاد منافع میان نهادها و ضعف در تصمیم گیری های اجرایی، این مشکلات را تشدید کرده است. همچنین، مشکلات قانونی و حقوقی نظیر پیچیدگی های مربوط به تملک اراضی و نبود شفافیت در قوانین مرتبط با توسعه شهری یا تغییر مکرر این قوانین، از دیگر عوامل بازدارنده توسعه شهری هستند. هدف این پژوهش، ارزیابی معیارهای تراکم ساختمانی در طرح های توسعه شهری با تاکید بر ظرفیت های توسعه و تعادل میان مولفه های اجتماعی و اقتصادی در منطقه 9 شهر مشهد می باشد. توسعه شهری پایدار و متوازن به عنوان یکی از چالش های کلیدی مدیریت شهری در کلان شهرها، نیازمند سیاست گذاری هایی است که به طور همزمان نیازهای اقتصادی و اجتماعی را پاسخ دهد. در این راستا، پژوهش حاضر با بهره گیری از روش نظریه داده بنیاد انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با کارشناسان شهری، مدیران محلی و شهروندان جمع آوری و سپس به صورت سیستماتیک کدگذاری شدند. مفاهیم و مقوله های اصلی از داده ها استخراج شده و تحلیل گردیدند. نتایج نشان داد که معیارهایی نظیر توزیع عادلانه تراکم ساختمانی، دسترسی به زیرساخت های شهری، عدالت اجتماعی و بهره وری اقتصادی، از عوامل کلیدی موثر بر توسعه پایدار در منطقه 9 مشهد هستند. همچنین، عدم تعادل میان مولفه های اجتماعی و اقتصادی می تواند منجر به افزایش نابرابری ها، کاهش کیفیت زندگی و تشدید مشکلات زیست محیطی شود. این یافته ها بر ضرورت تدوین سیاست های جامع و یکپارچه توسعه شهری در راستای دستیابی به تناسب میان مولفه های اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی تاکید می کنند.

توسعه شهری پایدار در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین و محوری ترین دغدغه های نظام های برنامه ریزی، سیاست گذاری و مدیریت شهری در سطوح مختلف تبدیل شده است. در این میان، شهرها به عنوان کانون های اصلی تمرکز جمعیت، نقشی تعیین کننده در تحقق اهداف توسعه پایدار ایفا می کنند. با این حال، بررسی و تحلیل تجربه های جهانی و الگوهای اجرایی نشان می دهد که غفلت از بنیان های اخلاقی و ارزش های انسانی در فرایند حکمرانی شهری، به طور قابل توجهی موجب ناکارآمدی سیاست ها، تعمیق نابرابری های فضایی و اجتماعی، تضعیف عدالت شهری و در نهایت کاهش سرمایه اجتماعی شده است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی تحلیلی–تبیینی، به بررسی نقش و اهمیت حکمرانی اخلاق محور در تحقق توسعه شهری پایدار می پردازد و تلاش می کند جایگاه و کارکرد ارزش های انسانی همچون عدالت، مسئولیت پذیری، شفافیت، کرامت انسانی و مشارکت فعال شهروندان را در فرایند مدیریت شهری و نظام برنامه ریزی منطقه ای مورد تبیین قرار دهد. در این راستا، توجه ویژه ای به پیوند میان اخلاق، حکمرانی و تصمیم گیری های شهری به عنوان یکی از پیش شرط های اساسی دستیابی به پایداری همه جانبه شهرها معطوف شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها و اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعه اسنادی، تحلیل متون نظری مرتبط و بررسی پژوهش ها و مطالعات معتبر داخلی و خارجی گردآوری و مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که حکمرانی اخلاق محور، به عنوان یک چارچوب هنجاری و در عین حال کارکردی، می تواند از طریق ارتقاء اعتماد عمومی، تقویت پاسخگویی و شفافیت نهادهای شهری و هم راستاسازی تصمیمات مدیریتی با منافع جمعی و مصالح عمومی، زمینه تحقق پایداری اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی شهرها را فراهم سازد. افزون بر این، ادغام و نهادینه سازی مؤلفه های اخلاقی در نظام برنامه ریزی منطقه ای نه تنها به بهبود کیفیت زندگی شهری و افزایش رضایت شهروندان منجر می شود، بلکه ظرفیت تاب آوری شهرها را در مواجهه با چالش ها و مسائل پیچیده معاصر نیز به طور معناداری افزایش می دهد.

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت حیاتی نیروی انسانی در شرکت ملی حفاری ایران و مواجهه کارکنان با استرس های شغلی و ریسک های بالای محیط کار، تدوین یک الگوی بومی و جامع برای توسعه ورزش ضروری است. در همین راستا هدف پژوهش حاضر، تبیین و طراحی الگوی توسعه ورزش کارکنان در شرکت ملی حفاری با رویکرد پایداری منطقه ای در اهواز بود. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، در دسته تحقیقات کیفی قرار دارد که با رویکرد نظریه داده بنیاد (گرند تئوری) انجام شده است. روش شناسی: جامعه آماری پژوهش را متخصصان و کارکنان آشنا به موضوع ورزش و توسعه سازمانی در شرکت ملی حفاری اهواز با رویکرد پایداری منطقه ای و همچنین متخصصان دانشگاهی حوزه مدیریت ورزشی تشکیل داده اند. حجم نمونه با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند (گلوله برفی) و بر اساس اصل اشباع نظری، تعداد 30 نفر تعیین شد. ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق بود که با مشارکت اعضای نمونه انجام گرفت.برای تحلیل داده ها از سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. یافته ها و نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که توسعه ورزش در شرکت ملی حفاری اهواز یک نظام جامع و چرخه ای است که حول مقوله اصلی "مدل توسعه پایدار ورزش در سازمان" شکل گرفته است. این الگو بر اساس شش مقوله پارادایمی (علّی، زمینه ای، مداخله گر، راهبردها و پیامدها) تبیین شد. عوامل علّی و زمینه ای، مسیر توسعه را آغاز می کنند که در ادامه با موانع مداخله گر (سیاسی، مالی، مدیریتی) روبرو می شود. برای غلبه بر این موانع، چهار نقش راهبردی کلیدی (فرهنگی-تعاملی، مدیریتی-اجرایی، مالی و آموزشی) ارائه گردید. اجرای موفق این راهبردها منجر به چهار نوع پیامد (بنیادی، سلامتی، ساختاری و اقتصادی) شده که توسعه ورزش را از یک هزینه به یک سرمایه گذاری استراتژیک با بازدهی بالا در سلامت، نشاط و بهره وری نیروی انسانی تبدیل می کند. این الگوی بومی، چارچوبی جامع برای سیاست گذاران جهت ارتقای ورزش به یک فرآیند سیستمی و مدیریتی فراهم می آورد.

زمینه و هدف: کیفیت محیط سکونتگاه های روستایی یکی از عوامل کلیدی در شکل گیری حس تعلق مکانی، ماندگاری جمعیت و پایداری اجتماعی به شمار می رود. در سال های اخیر، به ویژه در روستاهای پیراشهری که تحت تأثیر فرایندهای شهرنشینی شتابان قرار دارند، توجه به پیوند میان شرایط محیطی و ادراک و دلبستگی ساکنان به مکان اهمیت فزاینده ای یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل تأثیر کیفیت محیط روستایی بر حس تعلق مکانی در سکونتگاه های روستایی، با مطالعه موردی روستای ام الطمیر در پیرامون کلان شهر اهواز انجام شده است. روش شناسی: این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. داده های مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای و پیمایش میدانی با استفاده از پرسشنامه گردآوری شد. جامعه آماری پژوهش شامل ساکنان روستای ام الطمیر بوده و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران ۳۵۶ نفر تعیین گردید. برای تحلیل داده ها از مدل تصمیم گیری چندمعیاره مارکوس و آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج و یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که میان کیفیت محیط روستایی و حس تعلق مکانی رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. نتایج مدل مارکوس حاکی از آن است که پاکیزگی محیط و زیبایی منظر طبیعی بیشترین مطلوبیت را در میان شاخص های محیطی دارند. همچنین نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که قوی ترین ارتباط با حس تعلق مکانی مربوط به زیبایی منظر طبیعی، پاکیزگی محیط و حفظ بافت سنتی روستا است. این نتایج بیانگر آن است که عوامل زیست محیطی و هویتی در مقایسه با زیرساخت های صرف کالبدی، نقش برجسته تری در شکل گیری دلبستگی مکانی ساکنان ایفا می کنند. در مجموع، پژوهش حاضر تأکید می کند که ارتقای کیفیت محیط روستایی، به ویژه در ابعاد طبیعی، زیباشناختی و هویتی، می تواند به عنوان راهبردی مؤثر در تقویت حس تعلق مکانی، افزایش رضایتمندی سکونتی و تحقق توسعه پایدار در سکونتگاه های روستایی پیراشهری مورد توجه برنامه ریزان و سیاست گذاران قرار گیرد

یکی از مخاطراتی که در طی سال های اخیر در بسیار از مناطق رخ داده است، مخاطرات ناشی از فرونشست است. موقعیت جغرافیایی ایران سبب شده است تا بسیاری از مناطق آن در معرض این مخاطره باشد، که از جمله این مناطق شهر طرقبه در دشت مشهد می باشد. طرقبه در اقلیم خشک و نیمه خشک واقع شده است. تکنیک تداخل سنجی راداری یک ابزار قوی در برآورد فرونشست با دقتی در محدوده میلی متر با استفاده از مشاهدات فاز را دارا هستند. در این مقاله به منظور پایش فرونشست اتفاق افتاده در شهر طرقبه از داده های ماهواره Sentinel 1A سال های 2017 تا 2021 استفاده شده است. نتیجه مطالعات حاصل از تداخل سنجی راداری نشان داد، در طول دوره آماری در منطقه مورد مطالعه 10 سانتی متر فرونشست اتفاق افتاده است. در ادامه به بررسی محل قرار گرفتن ژئوسایت ها و مراکز تجاری و اقامتگاه ها پرداختیم. میزان فرونشست های ثبت شده برای هر دوره به ترتیب 2 سانتی متر برای 2017-2018، برای دوره 2018-2019 حدود 1سانتی متر ، 3 سانتی متر برای دوره 2019-2020 و 4 سانتی متر برای دوره 2020-2021 بدست آمد . طبق نتیجه بدست آمده تقریبا تمامی مراکز گردشگرپذیر شهر طرقبه در مناطق بحرانی فرونشست واقع شده اند و در صورت عدم جلوگیری از این خطر در آینده شاهد تخریب این مکان ها و کاهش چشم گیر گردشگران خواهیم بود.

تحلیل کاربری اراضی به تعیین نوع فعالیت های قابل انجام بر روی زمین و چگونگی اجرای آن فعالیت اشاره دارد. در واقع، این تحلیل نقش مهمی در برنامه ریزی شهری و مدیریت مناسب منابع زمین دارد. با در نظر گرفتن نیاز های جامعه و محیط زیست بر اساس تحلیل کاربری اراضی می توان بین کاربری های مختلف توازن ایجاد کرد تا از این جهت استفاده بهینه از کاربری های مختلف شهری شود . اراضی انسان ساخت، نتیجه فعالیت های انسانی در زمین هاست. این فعالیت ها می توانند تغییراتی در کاربری سرزمین ایجاد کنند، مانند تبدیل اراضی کشاورزی به کاربری های شهری و صنعتی و پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی آن ، یکی از مسائل و دشواری های برنام ه ریزان شهری در مواجهه با رشد و توسعه فیزیکی شهرها و تغییر کاربری ها در شهر است. در این تحقیق تغییرات کاربری ها با هدف تحلیل کاربری اراضی شهر آستارا و تغیییرات رخ داده در کاربری ساخته شده مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور از تصاویر سال های 2003 و 2021 ماهواره لندست و از سنجنده های TM و OLI برای استخراج نقشه کاربری منطقه استفاده شد که از نرم افزارهای ENVI و IDRISI SELVA برای بررسی تغییرات و طبقه بندی کردن کاربری ها و همچنین پیش بینی تغییرات برای سال 2038 استفاده شد. نتایج حاکی از این بود که اراضی ساخته شده نسبت به سال 2003 ، 27/162 هکتار در خود افزایش داشته و وسعتش افزایش پیدا کرده است، مقدار تغییرات اراضی ساخته شده برای سال 2021 بیشتر از اراضی زراعی برای سال 2021 است کاربری ساخته شده با رشد 08/118 هکتاری برای سال 2038 همراه خواهد بود که بیشترین تغییر را همراه با رشد دارا خواهد بود. اراضی ساخته شده روندی افزایشی را بین سال های 2003 تا 2021 داشته و این روند افزایشی برای سال 2038 حفظ می شود.

در اواخر قرن گذشته، شهرهای مختلف جهان رشد سریعی را تجربه کرده اند. این مناظر شهری که به سرعت در حال تغییر هستند می توانند فرصت های جدیدی برای رشد اقتصادی ایجاد کنند، اما همین فرآیندها می توانند نابرابری های فضایی را در داخل مرزبندی های اداری شهرها ایجاد کنند. با استفاده از داده های جدید و جامع جغرافیایی که یک بعد از نابرابری فضایی شهری را توصیف، نقشه برداری و بررسی می کند، می توان وضعیت دسترسی به امکانات و خدمات شهری توسط شهروندان را شناخت. براساس آنچه که گفته شد، هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل توزیع فضایی - مکانی خدمات شهری با رویکرد آمایش سرزمین با استفاده از GIS، در شهر سماوه بوده که در چارچوب کلی تحقیقات توصیفی به انجام رسیده است. جامعه آماری این پژوهش شامل محلات 31گانه شهر سماوه واقع در استان المثنی کشور عراق است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار GIS و مدل های مختلفی از جمله ضریب آنتروپی شانون و آمار فضایی (مدل خود همبستگی فضایی) انجام گرفته است. نتایج اولیه بررسی خدمات شهری موجود در شهر سماوه نشان داد، 4/38 درصد از پهنه شهری محلات مورد مطالعه دارای سرویس دهی خدمات شهری در سطح مطلوبیت زیاد و خیلی زیاد بوده که این مقدار برابر با 01/36 کیلومتر مربع از شهر سماوه است. همچنین، 83/25 درصد (22/24 کیلومترمربع) در سطح مطلوبیت متوسط و 74/35 درصد از سطح کل محدوده مورد مطالعه در محدوده سرویس دهی خدمات شهری دارای مطلوبیت کم و نسبتا کم می باشد. نتایج تحلیل فضایی نشان داد، نمره شاخص نزدیکترین همسایه (NNR) بدست آمده برای خدمات شهری در شهر سماوه برابر با 566/0 بوده است. همچنین z-score استخراج شده برابر با 85/24- بوده که این اطلاعات در سطح 95 درصد معنی دارد است. بنابراین براساس این اطلاعات می توان اذعان داشت که خدمات انتخابی در شهر سماه به صورت خوشه ای پراکنده شده اند.

جاذبه های طبیعی، تاریخی و فرهنگی متنوع، پتانسیل بسیار بالایی برای صنعت گردشگری ایجاد می کنند. گردشگری امروزه نه تنها باعث تبادل فرهنگی می شود، بلکه به یکی از منابع اصلی درآمد بسیاری از کشورها تبدیل شده است. این امر به ویژه برای کشورهای در حال توسعه که با مشکلاتی مانند بیکاری گسترده، کمبود ارز و وابستگی به یک محصول صادراتی دست و پنجه نرم می کنند، صادق است. برای این کشورها، توسعه صنعت گردشگری می تواند فرصتی طلایی برای رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال باشد. گردشگری و توسعه پایدار با هم مرتبط هستند. توسعه پایدار بر ایجاد تعادل بین اقتصاد، محیط زیست و اجتماع تمرکز دارد. محیطی که به خوبی حفظ شود، می تواند باعث جذب گردشگران بیشتری شود. تحلیل SWOT نشان داده است که منطقه سرولایت پتانسیل بسیار بالایی برای توسعه گردشگری اکوتوریسم دارد. این منطقه دارای طبیعت بکر، جاذبه های تاریخی و ظرفیت های کشاورزی است که می تواند به عنوان نقاط قوت برای جذب گردشگر مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به نتایج تحلیل SWOT، استراتژی تهاجمی به عنوان بهترین رویکرد برای توسعه اکوتوریسم در این منطقه انتخاب شده است. این تصمیم با توجه به امتیاز بالای عوامل خارجی و داخلی منطقه گرفته شده است.

طرح های توسعه صنعتی بزرگ مانند پالایشگاه های گاز تأثیرات گسترده ای بر مناطق پیرامون خود دارند که از منظر اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی قابل بررسی است. این طرح ها فرصت هایی همچون ایجاد اشتغال، افزایش درآمد و توسعه زیرساخت ها را فراهم می کنند، اما چالش هایی چون تخریب محیط زیست و فشار بر منابع محلی نیز به دنبال دارند. در این پژوهش، با استفاده از مدل SWOT و روش های مطالعاتی کتابخانه ای و میدانی، پالایشگاه گاز فجر شهرستان جم تحلیل شده است. نقشه منطقه مورد مطالعه نیز با استفاده از نرم افزار ArcGIS ایجاد و بررسی شده است. یافته ها نشان می دهند که استراتژی های تهاجمی (SO) برای بهره برداری از نقاط قوت در توسعه زیرساخت ها و پروژه های آموزشی کارآمد هستند. استراتژی های بهبود (WO) به کاهش ضعف ها و جذب سرمایه گذاری کمک می کنند و استراتژی های دفاعی (ST) تهدیدات زیست محیطی را با تقویت توانمندی ها کاهش می دهند. استراتژی های پیشگیرانه (WT) نیز بر کاهش بوروکراسی و طراحی برنامه های پایدار تمرکز دارند. پیشنهادات شامل سرمایه گذاری در پروژه های آموزشی، توسعه مهارت های محلی و بهبود زیرساخت های اجتماعی است که می تواند به توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی در منطقه منجر شود.

زمینه وهدف: لزوم مقابله با جرایم وتعرضات نسبت به محیط زیست همواره مورد توجه نظام قضایی ایران وافغانستان بوده است و تاکنون، مقررات واقدامات متعددی در قالب سیاست های تقنینی و قضایی در قبال جرایم این حوزه اتخاذ شده است که از اثربخشی و بازدارندگی مؤثری برخوردار نیستند. این پژوهش با هدف شناسایی و تبیین چالش های مقابله با جرایم زیست محیطی از منظرقانون ورویه قضایی ایران وافغانستان ارائه شده است مواد و روش ها: روش تحقیق در این پژوهش به صورت مقایسه تطبیقی عرضی و توصیفی- تحلیلی ازطریق جمع آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ای اهم ازکتب،مقالات وپژوهش هایی است.که مرتبط با موضوع بوده ودر راستای اهداف تحقیق بوده اند. یافته ها: سیاست جنایی ایران وافغانستان در قبال جرایم زیست محیطی به طورکلی در سطح قضایی، چالش هایی همچون فقدان راهبرد و خط مشی قضایی در خصوص محیط زیست، اطاله دادرسی در رسیدگی به جرایم و دعاوی زیست محیطی درعرصه داخلی و بین المللی و همچنین حفاظت از محیط زیست درقوانین ایران وافغانستان به چشم می خورند که قابلیت اخلال در انجام رسالت مقامات قضایی به منظور تضمین ضمانت اجراهای حقوق محیطزیست را درپی خواهد داشت. نتیجه گیری:ازاین رو بی توجهی جامعه جهانی به لزوم حمایت جزایی از محیط زیست موجب شده که روند آلودگی ادامه پیدا کند.سیاست جنایی تقنینی ایران وافغانستان همچنان در قبال جرایم زیست محیطی به دلیل وسعت محدوده جرم و تنوع قوانین همواره ضعیف عمل نموده است.و بهرمندی از طرفیت نهادهای مدنی در راستای راهبردمشارکتی درقبال جرایم مذکورتوصیه می شود.

رشد فزاینده شهرنشینی و گسترش افقی بی رویه شهرها، چالش های متعددی از جمله اتلاف منابع، نابرابری فضایی، افزایش مصرف انرژی و تضعیف کیفیت زندگی شهری به همراه داشته است. در واکنش به این مسائل، الگوی «شهر فشرده» به عنوان یکی از راهکارهای توسعه پایدار شهری در دهه های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. هدف اصلی این تحقیق، بررسی امکان سنجی تطبیق شاخص های شهر فشرده با ساختار کالبدی، مدیریتی و اجتماعی شهر اهواز است. تحقیق حاضر با استفاده از رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه مدل تاپسیس، به تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای پیاده سازی این الگو در شهر اهواز پرداخته است. نتایج نشان می دهد که اگرچه برخی از الزامات شهر فشرده مانند تراکم نسبی جمعیت، امکان بازآفرینی بافت فرسوده و ظرفیت توسعه حمل ونقل عمومی در اهواز وجود دارد، اما ضعف زیرساخت ها، تمرکزگرایی مدیریتی، فقدان یکپارچگی نهادی و کمبود مشارکت مردمی، مانع اجرای موفق این الگو شده اند. در نهایت پیشنهاد می شود که اجرای موفق شهر فشرده در شهر اهواز نیازمند بسترسازی قانونی، بهبود سیستم حمل ونقل، تقویت ظرفیت های نهادی و بهره گیری از تجارب جهانی متناسب با بستر بومی است.

میدان های تاریخی به عنوان یکی از مهم ترین عناصر ساختار فضایی، نقش مهمی در سازماندهی و شکل دهی به حیات اجتماعی بافت مرکزی و قدیمی شهرها و نیز تسهیل تعاملات انسانی ایفا می کنند. این میادین، عمدتاً در دوره هایی شکل گرفته اند که ریخت شهرها متاثر از حرکت خودرو نبوده و متناظر با حرکت و زیست عابران پیاده طراحی شده بودند و امروزه با چالش های جدی ناشی از تردد سازگاری ندارند، از این رو بازنگری در نحوه ی عملکرد و ساختار آن ها با رویکردی مبتنی بر پیاده مداری، ضرورتی انکارناپذیر در فرآیند تجدید نسل شهری به شمار می رود. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش تحلیل نحو فضا، به مقایسه تطبیقی سه میدان تاریخی توپخانه تهران، ترافالگار لندن و تکسیم استانبول می پردازد تا ظرفیت های پنهان میدان توپخانه برای ارتقای پیاده پذیری و بازتعریف نقش اجتماعی آن شناسایی شود. با تحلیل شاخص های نحوی چون هم پیوندی، اتصال پذیری، انتخاب و عمق نسبی در دو وضعیت پیش و پس از مداخله در میادین منتخب، امکان استخراج الگوهای موفق در بازطراحی فضاهای تاریخی فراهم می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد پروژه های متاخر تجددنسل که به کمک ابزار نحوفضا انجام شده اند در میدان هایی چون ترافالگار و تکسیم، نقش مؤثری در افزایش حضورپذیری، امنیت و تعاملات اجتماعی ایفا کرده و همچنین می تواند مبنایی برای ارائه راهکارهای کاربردی در میدان توپخانه باشد.در افق پیش رو اگر ساختمان تازه تاسیس خانه شهر (بلدیه سابق) به مثابه « خانه ای برای شهروندان» تلقی شود، می بایست از میدان توپخانه به عنوان «حیاط آن خانه» یادشود، مفهومی که بر نقش این میدان به عنوان یک مکان همگانی، در دسترس و پذیرای شهروندان تأکید دارد. این تعبیر، نقطه ی آغاز شکل گیری مسئله پژوهش حاضر بوده است تا میدان توپخانه نه صرفاً به عنوان یک گره ترافیکی یا تاریخی، بلکه به عنوان یک عنصر مهم از "خانه یی" تلقی شود که می بایست آسایش، امنیت، دسترسی و شرایط مناسبی را برای حضور شهروندان فراهم آورد.

تبدیل فضاهای ماشین رو به پیاده راه از دهه ها گذشته موردتوجه کشورهای پیشرفته بوده است، نقش عابر پیاده در فضاهای شهری کم رنگ شده است. این امر موجب کاهش سرزندگی فضاهای عمومی و کاهش فضاهای مناسب برای تعاملات اجتماعی در شهرهای شده است. هدف این پژوهش امکان سنجی تبدیل فضاهای ماشین رو به فضاهای اجتماعی با محوریت پیاده راه در خیابان جمهوری اسلامی شهر مهاباد می باشد. تحقیق حاضر، از نوع کاربردی و تحلیلی- توصیفی می باشد. روش تحقیق مورداستفاده در این روش کمی است، که به منظور امکان سنجی تبدیل خیابان جمهوری اسلامی به پیاده راه از شاخص های اجتماعی- اقتصادی، سرمایه اجتماعی، معیشت و کیفیت زندگی استفاده می کنیم. پرسشنامه موردنیاز برای منطقه مورد مطالعه طراحی و با استفاده از تکنیک دلفی از متخصصان شهری و استادان و معلمان جمع آوری می گردد و پس از بررسی و تهیه مبانی نظری از طریق نمودارها، جداول و روابط شاخص های موردبررسی، اقدام به تجزیه وتحلیل داده ها با آزمون رگرسیون ساده و آزمون تی دو نمونه مستقل توسط نرم افزار SPSS شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که تبدیل شدن خیابان جمهوری اسلامی شهر مهاباد باعث بالا رفتن سرمایه اجتماعی، معیشت و کیفیت زندگی می شود.

مقدمه: مناظر و فضاهای سبز شهری به ویژه پارک های شهری از مهم ترین فضاهای شهری محسوب می شوند و فرایند برنامه ریزی و طراحی این اماکن امری با اهمیت به حساب می آید و باید بر اساس نیازهای جامعه و شهروندان طراحی شده و در اختیار آنان قرار گیرند. بر همین اساس ضرورت دارد پارک های بانوان به عنوان یکی از پارک های موضوعی مهم مورد بررسی های متعدد قرار گیرد تا شکاف موجود در تحقیقات مرتبط با پارک های بانوان برطرف گردد. هدف: هدف از تحقیق حاضر آینده پژوهی عوامل مؤثر بر مقبولیت پارک های شهری با تأکید بر پارک بانوان است. روش شناسی: برای جمع آوری داده ها از منابع کتابخانه ای و مصاحبه در دو مرحله بهره گرفته شد. در مصاحبه اول از متخصصین معرفی بازیگران اصلی و اهداف مهم مرتبط با هدف تحقیق درخواست گردید و در مرحله بعدی پس از تشکیل ماتریس بازیگر - بازیگر و ماتریس بازیگر - هدف آن ها را در اختیار متخصصین قرار داده و درخواست شد طبق راهنما ماتریس های مذکور را تکمیل نمایند. در مرحله تجزیه و تحلیل، ماتریس های تکمیل شده وارد نرم افزار مکتور گردید و سپس آزمون های موردنیاز بر روی آن ها اعمال شد، در نهایت مدل نهایی تحقیق از نرم افزار اطلس تی آی استخراج گردید. یافته ها و بحث: نتایج نشان داد که برنامه ریزان شهری و شهرسازان تأثیرگذارترین و رقابت پذیرترین بازیگران و ایجاد مناظر زیبا، منظم و تمیز، طراحی فضای بازی کودکان، روشنایی مطلوب، کاشت گیاهان جذاب و زیبا، استفاده از آب در طراحی، بهره گیری از رنگ های شاد، استفاده از موسیقی های مناسب، حضور امنیتی مناسب، برگزاری کلاس های آشپزی، طراحی فضاهای تجمع، درنظرگرفتن پوشش گیاهی برای دیوارها و رعایت حریم شخصی بانوان مهم ترین اهداف در راستای دستیابی و اجرایی شدن از جانب بازیگران می باشد. نتیجه گیری: در نهایت می توان بیان کرد که تصمیمات گرفته شده توسط برنامه ریزان شهری و شهرسازان بیشترین نقش را در افزایش میزان مقبولیت پارک های بانوان و همچنین عملکرد سایر بازیگران مرتبط با فرایند مذکور دارد و متخصصین مربوطه می توانند با درنظرگرفتن بازیگران نقش آفرین و اهداف با اهمیت در برنامه ریزی ها و طراحی های خود عملکرد موثری را داشته باشند تا شکاف کم توجهی به پارک های موضوعی به ویژه پارک های بانوان بر طرف گردد.

مقدمه: توزیع فضایی عادلانه امکانات و منابع بین مناطق شهری به عنوان یکی از مهم ترین ارکان زندگی مطلوب شهری، از الزامات برپایی جامعه ای پویا، منسجم و مترقی می باشد. با توجه به اهمیت موضوع برابری در توزیع فضایی امکانات و نقش آن در جوامع انسانی در پژوهش حاضر قصد داریم تا مناطق شهر اردبیل را از نظر برخورداری از شاخص های توسعه تحلیل نماییم. هدف پژوهش: تحقیق حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش توصیفی _ تحلیلی می باشد. داده های مورد استفاده در پژوهش از مرکز آمار ایران تهیه شده و مربوط به سرشماری سال های 1395 و 1390 شهر اردبیل می باشد. روش شناسی: در فرایند اجرای تحقیق مبتنی بر این شاخص ها و از مدل های آمار فضایی، Spatial Statistics tools، تحلیل لکه های داغ Hot Spot Analysis و خودهمبستگی فضایی و آماره موران در نرم افزار ArcGIS استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی این پژوهش شهر اردبیل می باشد. نتایج و بحث: بررسی تجزیه و تحلیل حاصل از روش های آمار فضایی مانند شاخص خودهمبستگی موران، میانگین نزدیکترین واحد همسایگی، آماره عمومی G و آزمون K-Ripley بر پایه داده های آماری 1395 و 1390 بر مبنای 6738 بلوک در سال 1395 و 5381 بلوک آماری در سال 1390 در شهر اردبیل نشان داد که شهر اردبیل از یک ساختار متمرکز و خوشه ای برخوردار است. در ﯾﮏ ﺟﻤﻊﺑﻨﺪی ﮐﻠﯽ از ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑ ﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺗ ﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻓﻀﺎﯾﯽ ﺷﻬﺮ اردبیل دارای اﻟﮕﻮﯾﯽ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ اﺳﺖ؛ ﺑﻪ طوری که پهنه های با بالاترین میزان محرومیت شهری (پایگاه پایین) در بخش های شمال غربی و جنوب شرقی قرار گرفته اند و عمدتا شامل پهنه های اسکان غیررسمی، پهنه هایی با بافت نابسامان میانی و بافت هایی با پیشینه روستایی هستند. در مقابل بیشترین میزان نابرابری فضایی دو پایگاه متوسط و بالا در ناحیه مرکزی و جنوب شهر اردبیل واقع شده است. نتیجه گیری: نتایج حاصل از یافته های پژوهش ما را به این مسئله رهنمون می سازد که عامل مسئله ساز، قابل توجه و دارای اولویت در شهر اردبیل، که موجب ایجاد نابرابری شده است، عامل اقتصادی و در رأس آن اشتغال و درآمد است که این مسئله توجه بیشتر مدیریت و برنامه ریزی شهری را می طلبد.

مقدمه: پدیده زمین لغزش یکی از انواع حرکت های دامنه ای است که همواره خسارات زیادی را در کشور به وجود آورده است. انتقال بخشی از رسوبات دامنه به سمت پایین آن علاوه بر خسارت های مالی، خطرات جانی زیادی را نیز در پی خواهد داشت ؛ بنابراین شناسایی مناطقی که مستعد زمین لغزش می باشند می تواند در حد ممکن از وقوع این پدیده جلوگیری کند و با عث حفظ جان و مال انسان های در معرض خطر شود. هدف: هدف از این پژوهش اولویت بندی مؤلفه های مؤثر در وقوع زمین لغزش و پهنه بندی خطر وقوع آن در سطح شهرستان ایذه است. برای اولویت بندی و پهنه بندی خطر وقوع زمین لغزش 9 عامل در نظر گرفته شده، این عوامل 9 گانه شامل: فاصله از جاده، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، ارتفاع، شیب، جهت شیب، بارش،کاربری اراضی و زمین شناسی است. روش شناسی: روش مورد استفاده در پهنه بندی زمین لغزش فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP ) است و برای تلفیق لایه ها نیز از نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده است. درروش فرایند تحلیل سلسله مراتبی وزن هریک از عوامل 9 گانه با توجه به اهمیت هر یک از آنها در وقوع زمین لغزش در منطقه مورد نظر محاسبه شده و در لایه های مورد نظر اعمال می شود و با رویهم قرارگیری لایه ها، نقشه پهنه بندی خطر وقوع زمین لغزش تولید می شود. قلمرو جغرافیایی پژوهش: شهرستان ایذه یکی از شهرستان های استان خوزستان واقع در جنوب ایران است. مرکز این شهرستان، شهر ایذه است. یافته ها و بحث: نتایج این تحقیق بیانگر آن است که عامل شیب، جهت شیب و ارتفاع از بیشترین تاثیر و جاده و کاربری اراضی نیز کمترین تأثیر را در وقوع زمین لغزش در این منطقه داشته است. بر اساس نتایج حدود 19/30 درصد منطقه در محدود خطر زیاد تا خیلی زیاد، حدود 69/35 درصد منطقه در محدوده پتانسیل کم تا خیلی کم خطر و مابقی منطقه در محدوده با پتانسیل متوسط وقوع زمین لغزش واقع شده اند. نتیجه گیری: یافته های این مطالعه می تواند توسط تصمیم گیرندگان و مدیران برای کاهش خطرات زمین لغزش استفاده شود. لذا برنامه ریزی های محیطی و هرگونه دخالت در شرایط محیط بایستی با مطالعات دقیق و علمی صورت گیرد تا منجر به تشدید ناپایداری شیب ها و مخاطرات محیطی نشود.

"عروج(روایات سفرهای دیگرجهانی)"؛ در ادبیّات اساطیری شرق و غرب بخشی جدایی ناپذیر از فرهنگ روایی رابطه انسان و خدایان، و نمونه ای اعلا از ارتباط با غیب است. در ادیان ابراهیمی نیز مصادیق متعدّدی به عروج مشهورند. هدف نوشتار پیش رو کشف نسبت تطّور دیدگاه ها مسلمانان صدر اسلام به معراج پیامبر(ص) با سایر مصادیق مشهور عروج دوره ی پیشاقرآنی است. بدین منظور آرای مسلمانان جزیزه العرب، در دو قرن نخست هجری پیرامون معراج پیامبر(ص) به روش تحلیل-توصیفی و با رویکرد تاریخ انگاره کاویده شده. فرضیه آن است که با گذر زمان دیدگاه مسلمان به معراج پیامبر(ص)، فاصله اش نسبت به دیدگاه باورمندان سایر مصادیق عروج کمتر شده است. نتایج ضمن متبلور شدن ریشه های ماهوی عروج طیِّ دو قرن نخست هجری در معراج پیامبر(ص) و نزدیکی معراج پیامبر(ص) به تبار عروج در ادیان ابراهیمی، این فرضیه را تأیید می نماید(هر چند تفاوتی هایی در مسیر پیموده شده و سایر گزاره ها هست)، در چرایی این نتیجه علاوه بر تعامل مسلمانان با صاحبان کتب، نقش کهن الگوها و داشته های ناخودآگاه جمعی اعراب موثر دانسته شد.

فلسفه تحلیلی در سال های اخیر با چالش های روش شناختی گوناگونی مواجه بوده است. در مقاله حاضر، ابتدا دو مورد از این چالش ها به بحث گذاشته می شود که دو روش مرکزی فلسفه تحلیلی را زیر سؤال می برند، یکی معطوف به روش تحلیل زبانی و دیگری معطوف به روش آزمایش فکری. در ادامه به معرفی مهندسی مفهومی به منزله یک روش نوپا که برای غلبه بر چالش های روش شناختی فلسفه تحلیلی طراحی شده است می پردازیم. پس از تقریر کلیات این رویکرد، پاسخ های آن به دو چالش بالا را بحث می کنیم و از معقولیت آن ها دفاع می نماییم. افزون بر این، ما دو ایده تازه را نیز درموردِ مهندسی مفهومی به اشتراک می گذاریم، یک ایده یک صورت بندی جامعِ پنج مرحله ای از مهندسی مفهومی است که نسبتِ آن را با برخی حوزه های مرتبط همچون زبان شناسی و فلسفه آزمایشی به تصویر درمی آورد. دومی پاسخی تازه به چالش معطوف به آزمایش فکری است که نگرانی های پاسخ کنونی در موردش مطرح نشود. بدین ترتیب، مقاله حاضر نه تنها ادبیات مهندسی مفهومی را برای نخستین بار به زبان فارسی معرفی می کند بلکه آن را یک گام نیز به جلو می برد.

قیمت مواد غذایی از معیارهای مهم سنجشِ دسترسی به مواد غذایی است. افزایش قیمت مواد غذایی با کاهش درآمد واقعی و کاهش قدرت خرید مواد مغذی می تواند سبب بروز آسیب پذیریِ خانوارها به ویژه در کشورهای درحال توسعه شود. در پژوهش پیش رو، محرک ها و عواملِ افزایش قیمت در کشورهای اسلامی گروه D-8، شناسایی و راهکارهایی جهت تعدیل پیامدهای آن تدوین شد. جامعه آماری مطالعه حاضر شامل کشورهای اسلامیِ آسیایی و آفریقایی است که به لحاظ کشاورزی شرایط اقلیمی متنوعی دارند؛ با این حال به نظر می رسد که شمار قابل توجهی از جمعیت آن ها در وضعیت ناامنی غذایی قرار دارند. در مطالعه حاضر جهت رسیدن به اهداف موردنظر از رویکرد مدل هم جمعی پنل استفاده شد و به منظور برآورد رابطه بلندمدت و کوتاه مدت بر اساس نتایج آزمون های هم جمعی پدرونی و کائو، به ترتیب از روش ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺮﺑﻌﺎت معمولی اصلاح شده (FMOLS) و مدل تصحیح خطا (ECM) بهره گرفته شد. بر اساس نتایج، متغیرهای نرخ ارز، قیمت انرژی، درآمد سرانه، حجم پول و تراز تجاریِ بخش کشاورزی در بلندمدت باعث افزایش شاخص قیمت مواد غذایی می شوند؛ در حالی که عرضه کشاورزی و نرخ بهره واقعی باعث کاهش این شاخص می شوند. با توجه به نتایج، پیشنهاد می شود که در اتخاذ سیاست های کلان و اصلاحات اقتصادی، پیامدهای فوق به ویژه اثرات افزایش نرخ ارز و قیمت انرژی بر آسیب پذیری غذایی کشورهای گروه D-8 مدنظر قرار گیرد و زیرساخت های مناسب جهت تنوع بخشی در تامین منابع انرژی نظیر توسعه انرژی های پاک فراهم شود.