درخت حوزه‌های تخصصی

برپایه ماده دوازدهم قرارداد دارسی، کارگران شاغل در شرکت نفت انگلیس و ایران باید تبعه ایران می بودند. به تدریج طی سال های بعداز جنگ جهانی اول برپایه همین ماده از قرارداد، شرکت نفت انگلیس و ایران به بزرگ ترین کارفرمای اقتصاد ایران تبدیل شد. کارگران این شرکت عموماً از نواحی ایلی و مناطقی بودند که در آن روابط ارباب-رعیتی حاکم بود. آن ها باید خود را با شرایط کار در محیط صنعتی مدرن وفق می دادند. نبود قوانین و مقرراتی که از آن ها دربرابر حوادث ناشی از کار محافظت کند، شدت و کثرت این نوع از حوادث را افزایش داده بود. بااین حال، به تدریج طی دهه 1300ش در قالب سازوکار صندوق های احتیاط مقرراتی در این زمینه وضع شد. هدف : یافتن زمینه های تشکیل صندوق های احتیاط در شرکت نفت انگلیس و ایران. روش/رویکرد : روش پژوهش حاضر تاریخی است و برای جمع آوری اطلاعات از اسناد آرشیویِ شرکت نفت انگلیس و ایران استفاده شده است. برای تحلیل مسئله پژوهش نیز از رویکرد بسیج طبقاتی در تبیین سیاست گذاری های اجتماعی استفاده شده است. یافته ها و نتایج : درخواست کارگران برای تأمین خدمات درمانی و اجتماعی از شرکت نفت به عنوان کارفرما ازیک سو و فراهم شدن امکان همراهی نسبی دیوان سالاری دولت ایران با اعتراضات کارگران باتوجه به فضای بین دو جنگ جهانی و منتظم ترشدن امور دولت ایران در دهه 1300 ازسوی دیگر، زمینه را برای تدوین و تصویب چنین مقرراتی مهیا کرد. تدوین و تصویب نظام نامه استخدام کارکنان شرکت نفت ایران و انگلیس در سال های ابتدایی دهه 1300ش نتیجه چنین شرایط و درخواست هایی بود. بااین حال شرکت نفت با تصویب نظام نامه ای تبعیض آمیز، خواسته کارگران ایرانی را به خدماتی حداقلی در قالب نوعی صندوق احتیاط محدود کرد که بسیاری از خواسته های کارگران را برآورده نمی کرد.

هدف: نظر به اینکه تاریخ شفاهی به عنوان یکی از شاخه های علم تاریخ، امروزه در سازمان ها ازجمله سازمان فراجا جایگاه مشخصی یافته است، این مقاله به دنبال آن است که از منظری آسیب شناسانه مهم ترین آسیب های تاریخ شفاهی دفاع مقدس در سازمان فراجا را بررسی و تحلیل کند. روش : مقاله حاضر با روش تحلیل محتوای آثار انتخاب شده به بررسی و احصای مهم ترین آسیب های این آثار برآمده است. هم چنین قسمت دیگری از داده ها حاصل تجارب زیسته سازمانی و بررسی میدانی موضوع است.   یافته ها: برهه زمانی دفاع مقدس در سازمان نیروی انتظامی، مقطع بسیار مهمی بود که مدیران، فرماندهان و کارکنان این سازمان در جبهه های جنگ و یا در داخل کشور در حوزه امنیت و انتظام به خدمت مشغول بودند. از این نظر تدوین خاطرات آن ها در قالب های گوناگون برای امروز و آینده سازمان بسی مهم است. با بررسی شواهد و مستندات، دستاوردهای پژوهش نشان می دهد که ازنظر ساختاری، روشی و محتوایی و عوامل انسانی دخیل در تدوین تاریخ شفاهیِ دفاع مقدس، آسیب هایی وجود دارد. نتایج: باوجود ارزشمندبودن آثار منتشرشده، به علت نبود مورخ سازمانی برای تاریخ شفاهی و رعایت نشدن سازوکارهای فنی، عموماً آثاری تولید شده است که از استانداردهای پذیرفته شده در تاریخ شفاهی فاصله دارد. عموم آثاری تولید شده به نخبه گرایی و تاریخ مذکر میل زیادی دارد. ملاحظات سازمانی و ارائه روایت رسمی از رویدادها و تلاش برای الگوسازی از افراد، تاحدودی بین روایت و واقعیت فاصله ایجاد کرده است.

نگارنده، در این نوشتار و در ادامه مطالعات قبلی خود، به موضوع انواع فعالیت مبلغان مانوی در شبکه بزرگ تری در زیرعنوان فعالیت های درباری از امپراتوری روم تا به دربار تانگ در چین تمرکز می کند؛ در این فعالیت ها، سفیران، و هم چنین حکیمان دوره گرد و کارآگاهان انجام مراسم آئینی، آگاهی بر تفاوت های فرهنگی را به نمایش می گذارند؛ هرچند این رخداد و به طور معمول بین همسایگان نزدیک و هم مرز صورت می گرفت، اما با ابزار مانوی ایرانی و از راه آسیای میانه شاهد گسترش تدریجی آن هستیم. روایت های مختلف مانوی اهمیت آموزش «حکمت» را در تلاش برای حمایت از حاکمان محلی بسیار برجسته می کند. بنابر نسخ مانوی «کلن»، «مانی» با پادشاهی ناشناس ملاقات می کند و بدو حکمت آموخته، احکام مانوی و هم چنین «دو آموزه» را آموزش می دهد. هم چنین، براساس شواهد و مدارک، هرچند پراکنده، گسترش آئین مانوی در چین قابل فهم می آید؛ آنجا که برای چنین موضوعی از نقش حکیمان مسافر در بازدید از شبکه های درباری نمی توان چشم پوشی کرد.

درپیِ تحولات نوگرایانه در روسیه از زمان حکومت پتر کبیر (1682م-1725م)، نگاه این دولت به ایران تغییر کرد و ماهیت استعماری پیدا کرد. روس ها پس ازآن، نگاهی ویژه به ایالات شمالی ایران داشتند و تلاش می کردند در این مناطق نفوذ کنند. دراین میان ایالت استرآباد، جایگاهی ویژه برای دولت روسیه پیدا کرد؛ زیرا راه رسیدن آن ها به مناطق شرقی ایران و نزدیک شدن به هندوستان را تسهیل می کرد. روس ها تلاش زیادی کردند که در زمینه های مختلف به ویژه بُعد اقتصادی، بر منطقه استرآباد تسلط یابند. از سال 1293ق/1876م امتیاز ماهی گیری در سواحل ایرانی دریای مازندران و رودخانه هایی که به آن وارد می شد ازجمله سواحل استرآباد به تاجری روسی به نام لیانازوف واگذار شد. این امتیاز در سال های بعد نیز تمدید شد و پس از مرگ لیانازوف به فرزندانش واگذار شد و تا وقوع انقلاب اکتبر 1917م در دست این خانواده باقی ماند. اینکه، خاندان لیانازوف چه اقداماتی در منطقه استرآباد انجام دادند؟ و فعالیت های آن ها چه تأثیری در این منطقه به جای گذاشت؟ پرسش های اصلی پژوهش حاضر است. هدف : بررسی عملکرد شرکت تجاری لیانازوف در ایالت استرآباد. روش : در این پژوهش به روش توصیفی–تحلیلی و با استفاده از اسناد منتشرنشده وزارت امور خارجه، به پرسش ها پاسخ داده شده است. یافته ها و نتیجه : خاندان لیانازوف اگرچه به ساخت تأسیسات ماهی گیری و بناهایی همچون انبار، حمام، پل، و بیمارستان در منطقه استرآباد اقدام کردند، ولی سلطه آن ها بر فعالیت ماهی گیری و شیلات، دست تعدّی آن ها بر ساکنان محلی به ویژه ترکمن ها را باز گذاشت. این مسئله، برخورد با لیانازوف ها را اجتناب ناپذیر می کرد.

مطالعه میراث فرهنگی، علمی با حوزه ای گسترده و میان رشته ای است که به مطالعه و شناخت مواد، روش ها، آسیب ها و حفظ و نگهداری میراث فرهنگی اختصاص دارد. این حوزه، طیف گسترده ای از موضوعات را دربر می گیرد و بر بررسی مواد پیچیده و ناهمگن تمرکز دارد—از جمله منسوجات، نقاشی ها، بناها و نیز بقایای انسانی و فسیلی—که همگی در کنار هم به بازسازی گذشته کمک کرده و درک ما را از تاریخ تا ژرفای زمان گسترش می دهند. در حقیقت، تمامی مواد در گذر زمان تحت تأثیر عوامل محیطی قرار می گیرند و برهم کنش آن ها با محیط می تواند باعث تغییراتی ناشی از فرآیندهای شیمیایی، فیزیکی و زیستی شود. در این میان، مواد آلی موجود در این آثار—به ویژه ترکیبات پروتئینی—نقشی کلیدی ایفا می کنند. در باستان شناسی پیش از تاریخ و دوران زمین شناسی، پروتئین ها اطلاعات ارزشمندی درباره رژیم های غذایی گذشته، وضعیت سلامتی و حتی سازگاری های تکاملی ارائه می دهند. در زمینه آثار هنری، مطالعه پروتئین ها می تواند دیدگاه های ارزشمندی درباره تولید و ساخت و بازسازی آثار تاریخی ارائه دهد. به علاوه، توانایی آن را دارد که سرنخ هایی در اختیار بگذارد تا به درک بهتر شیوه های فرهنگی گذشته کمک کند. با توجه به غلظت پایین این ترکیبات، تعامل آن ها با بخش های معدنی و همچنین فرایندهای تخریب مداوم، توسعه روش هایی که هم به حفظ بهتر نمونه ها کمک کند و از طرفی دیگر درک عمیق تری از سازوکارهای تخریب ارائه دهد، امری ضروری است. چنین مطالعه هایی، پایه ای برای پیشرفت علم حفاظت میراث فرهنگی به شمار می روند و نقش مهمی در تضمین طول عمر و حفظ یکپارچگی آثار باستانی ایفا می کنند. هدف این پژوهش، ارائه مروری مختصر بر ضرورت مطالعه مواد پروتئینی تاریخی و بررسی رویکردهای نوین در بازیابی، شناسایی و تحلیل این ترکیبات است. این مطالعه می کوشد جایگاه پروتئین ها را به عنوان منابع اطلاعاتی ارزشمند در حوزه های باستان شناسی، هنر و زیست میراث (زمین شناسی) برجسته سازد.

در روند پیروزی انقلاب اسلامی ایران، عوامل متعددی در بسیج مردمی و جهت دهی به کنش های اجتماعی و سیاسی اقشار مختلف جامعه نقش داشتند. یکی از نیروهای تأثیرگذار در این فرایند، رهبران دینی محلی بودند که با بهره گیری از پایگاه مذهبی، قومی و اجتماعی خود، توانستند در سازماندهی و همسویی جوامع محلی با انقلاب اسلامی ایفای نقش کنند. این مقاله با تمرکز بر نقش آیت الله ملک حسینی، به عنوان یکی از شخصیت های برجسته روحانی در استان کهگیلویه و بویراحمد، تلاش دارد چگونگی تأثیرگذاری وی بر جهت گیری سیاسی و دینی عشایر این منطقه را تبیین کند. پرسش اصلی مقاله آن است که رهبری دینی آیت الله ملک حسینی چگونه بر مشارکت عشایر کهگیلویه و بویراحمد در انقلاب اسلامی تأثیر گذاشت؟ مقاله با بهره گیری از روش تحلیل تاریخی- اجتماعی، و براساس منابع شفاهی، اسناد تاریخی، و خاطرات انقلابیون محلی، نشان می دهد که آیت الله ملک حسینی با برخورداری از مشروعیت مذهبی، خاستگاه ایلی و تسلط بر شبکه های سنتی قدرت در میان عشایر، توانست به مثابه حلقه واسط میان رهبری انقلاب و اقوام محلی عمل کند. وی با سخنرانی ها، ارتباط با علمای انقلابی، و مواجهه با نیروهای امنیتی پهلوی، نقش محوری در آگاهی بخشی، بسیج نیروها و دفاع از ارزش های دینی در سطح بومی ایفا کرد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که رهبری دینی و سیاسی ملک حسینی یکی از عوامل اصلی پیوند ایلات کهگیلویه و بویراحمد با گفتمان انقلاب اسلامی بود؛ پیوندی که پس از انقلاب نیز استمرار یافت و در تثبیت ساختار جمهوری اسلامی در مناطق عشایری نقش مؤثری داشت.  

با گسترش صنایع و ظهور فناوری های نوین، میزان و تنوع آلاینده های محیطی به طور چشمگیری افزایش یافته است. در نتیجه، فرسایش آثار تاریخی در مجاورت مراکز آلاینده با پیچیدگی های بیشتری همراه شده و روند تخریب آن ها، به ویژه در فضاهای باز که از چند دهه اخیر آغاز شده است، در آینده شدت خواهد یافت. ازاین رو، با توجه به اهمیت میراث فرهنگی، بخش قابل توجهی از پایش های زیست محیطی در سراسر جهان به شناسایی و ارزیابی آلاینده ها، بررسی تأثیرات آن ها بر آثار تاریخی و ارائه راهکارهای مؤثر برای کاهش آسیب های ناشی از این آلاینده ها اختصاص یافته است. عدم آگاهی کافی از تأثیر آلاینده ها بر آثار سنگی می تواند چالش های جدی در تدوین و اجرای راهکارهای حفاظتی ایجاد کند؛ بنابراین، شناخت و دسته بندی آلاینده های مؤثر بر فرسایش آثار تاریخی و روش های سنجش آن ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف اصلی این پژوهش مروری، ارائه یک چارچوب دسته بندی برای انواع آلاینده های زیست محیطی مؤثر در تخریب محوطه های سنگی تاریخی و بررسی روش های سنجش این آلاینده هاست. در این مطالعه، با بررسی و مرور حدود ۹۰ منبع پژوهشی معتبر، دسته بندی آلاینده های زیست محیطی در ۱۳ گروه اصلی ارائه شده و داده های مرتبط به صورت کیفی تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که ماهیت هر آلاینده، تعیین کننده روش های مناسب برای شناسایی و اندازه گیری آن است. بر این اساس، استفاده از حسگرهای گازی از متداول ترین و کارآمدترین روش ها در سنجش برخی آلاینده های هوا به شمار می رود. علاوه بر این، روش های مبتنی بر دستگاه های جداسازی مجهز به ستون های کروماتوگرافی، در شناسایی و اندازه گیری یون های آلاینده کاربرد گسترده ای یافته است

این مقاله با تکیه بر روش نشانه شناسی ساختاری، به بررسی سیر تحول اخلاق قهرمانی در سینمای ایران طی سال های ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۷ می پردازد. تحلیل تطبیقی پنج فیلم منتخب (لات جوانمرد، گنج قارون، قیصر، گوزن ها و سفر سنگ) نشان می دهد که الگوی قهرمان از کنش فردی مبتنی بر مرام و افتخار شخصی و قهرمانی جبرگرا به کنش جمعی مبتنی بر مشارکت و مقاومت ساختاری و قهرمانیِ کنشگرا و انقلابی، دگرگون شده است. این تحول نه صرفاً تغییر در شخصیت پردازی، بلکه بازتابی از تحولات عینی جامعه و جابه جایی گفتمان های مسلط و حاشیه ای است. در این تحلیل، نظریه فانتزی در روان کاوی لکان، مفهوم قهرمان جمعی در اندیشه گئورگ لوکاچ، و جامعه شناسی کنش در خوانش ژان دووینو به کار گرفته شده اند تا نشان داده شود که سینمای پیشاانقلابی ایران، به مثابه بازتاب و بازآفرینی فانتزی های جمعی، نقش مهمی در شکل دهی به تخیل اخلاقی و سیاسی تماشاگر ایفا کرده است .  

بعد از تشکیل اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان اروپا و آمریکا- کانادا در نیمه دهه چهل شمسی، این انجمن ها جهت نشر ایدئولوژی و اهداف خود، چاپ و انتشار نشریه اسلام مکتب مبارز را در دستور کار خود قراردادند. این نشریه که از مؤثرترین نشریات تشکّل های اسلامی دانشجویان ایرانی خارج از کشور بود، با هدف شناساندن اسلام واقعی به دانشجویان مسلمان انتشار آن شروع گردید اما رفته رفته با توجه به تحولات سیاسی ایران در دوره محمدرضا شاه به ابزار مبارزه اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان تبدیل شد و از طریق آن نسبت به حوادث و اتفاقات سیاسی ایران زمان محمدرضاشاه واکنش نشان می دادند. این مقاله با استفاده از روش پژوهش تاریخی مبتنی بر وصف و تحلیل، بر آن است که چگونگی بازتاب رویدادهای سیاسی- تاریخی معاصر ایران در نشریه اسلام مکتب مبارز را با توجه به اندیشه و ایدئولوژی نویسندگان مقالات این نشریه موردبررسی قرار دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که این نشریه نقش دین اسلام و روحانیون را در پیروزی جنبش ها و نهضت های معاصر ایران بسیار مؤثر می داند و بسیاری از رویدادهای زمان محمدرضا شاه و اقدامات وی را در جهت زدودن دین اسلام از سطح جامعه معرفی می کند. نویسندگان مقالات نشریه در مخالفت با محمدرضا شاه و همچنین به عنوان یکی مسائل مهم جهان اسلام به قضیه فلسطین نیز توجه داشتند.

پیشینه و اهداف: نهاد تربیت معلم در ایران از آغاز شکل گیری آموزش نوین، یکی از مهم ترین سازوکارهای انتقال ارزش های فرهنگی، تاریخی و اجتماعی و در نتیجه شکل دهی به هویت جمعی بوده است. با این حال، نقش هم زمان این نهاد در تقویت هویت ملی و بازنمایی مؤلفه های هویت محلی، به ویژه در سطح مطالعات منطقه ای، کمتر به صورت تاریخی و نظام مند بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش مراکز تربیت معلم در استان مرکزی در شکل گیری و تقویت توأمان هویت ملی و محلی انجام شده است .روش: این مطالعه با رویکرد تاریخی- تحلیلی و در چارچوب پارادایم تفسیری انجام شده است. داده ها از طریق بررسی اسناد آموزشی و اداری مرتبط با مراکز تربیت معلم استان مرکزی، منابع کتابخانه ای و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان پیشکسوت و مدیران آموزشی گردآوری و به صورت تفسیری تحلیل شده اند.یافته ها: یافته ها نشان می دهد که از اواخر دوره قاجار تا دوران معاصر، تأسیس و گسترش دانشسراها و مراکز تربیت معلم در شهرهایی چون اراک، ساوه، خمین و تفرش، نقشی مؤثر در تربیت نیروی انسانی بومی و انتقال ارزش های فرهنگی داشته است. این مراکز علاوه بر کارکرد آموزشی، در بازتولید حافظه تاریخی منطقه و تقویت احساس تعلق به هویت ملی در سطح محلی نقش آفرین بوده اند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که استمرار مأموریت تربیت معلم در قالب دانشگاه فرهنگیان، در صورت توجه به ظرفیت های بومی و منطقه ای، می تواند به انسجام فرهنگی و هویتی نظام آموزشی کمک کند. نوآوری این تحقیق در تحلیل تاریخی نقش تربیت معلم در پیوند میان هویت ملی و محلی در قالب یک مطالعه موردی استانی است.

هدف: هدف این پژوهش، تبیین و واکاوی کارکردهای آموزشی الگوی تدریس کاوشگری در آموزش تاریخ و بررسی نقش آن در ارتقای تفکر تاریخی، انگیزش یادگیری و مشارکت فعال دانش آموزان است. روش: پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی انجام شده است. بدین منظور، منابع نظری و پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط با آموزش تاریخ، روش های تدریس فعال و الگوی کاوشگری گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی و تفسیر قرار گرفت. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که به کارگیری الگوی تدریس کاوشگری در آموزش تاریخ، در مقایسه با روش های سنتی، موجب افزایش انگیزش یادگیری، درگیری شناختی، خلاقیت، تفکر انتقادی و نگرش مثبت دانش آموزان نسبت به درس تاریخ می شود. این الگو با فعال سازی نقش یادگیرنده و تأکید بر پرسشگری، تحلیل و کشف، زمینه پرورش تفکر تاریخی را فراهم می سازد. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که الگوی تدریس کاوشگری، به دلیل هم خوانی با ماهیت تحلیلی و هویت ساز درس تاریخ، می تواند به عنوان رویکردی کارآمد در بهبود کیفیت آموزش تاریخ مورد توجه برنامه ریزان آموزشی و معلمان قرار گیرد و جایگزینی مناسب برای رویکردهای انتقال محور و حافظه مدار باشد.

مجموعه آثار دست کند زیرزمینی ارزانفود در فاصله 30 کیلومتری جنوب شرقی شهر همدان و در 2 کیلومتری روستای ارزانفود قرار دارد. در این مجموعه پژوهش های باستان شناسی متعددی انجام گرفته و نتایج ارزشمندی حاصل شده است. اما یکی از مهم ترین پرسش ها و ابهامات درباره این مجموعه تعیین کاربری فضاهای دست کند زیرزمینی است که به دلیل پاک سازی فضاهای مذکور و عدم وجود لایه های برجا باعث شده تا فرضیاتی گوناگونی مطرح شود و نتوان درباره کاربری مجموعه اظهار نظر قطعی کرد. ازآنجاکه استقرارهای انسانی می تواند باعث انباشت نهشته های شیمیایی بر محیط زندگی شود، با انجام پژوهش های باستان سنجی بر نهشته های مذکور می توان به نوع فعالیت های انسانی در آن محیط در زمان گذشته پی ببرد. بر همین اساس 27 نمونه از قطعات سفالی به دست آمده از کاوش مجموعه انتخاب شدند تا با استناد بر نتایج آنالیز عنصری با استفاده از روش آزمایشگاهی ICP-OES کاربری احتمالی فضاهای این مجموعه مشخص شوند. در این پژوهش و در مطالعه موردی نمونه سفالینه های مجموعه دست کند ارزانفود که بستر باستان شناختی آنها مشخص نبود نتایج حاصل نمونه های مختلف امکان انتساب آنها به بسترهای مختلف نظیر آشپزخانه، محیط تدفین و یا مکان های صنعتی و کارگاهی را فراهم ساخت. نتایج این پژوهش نشان دادند که مطالعات آزمایشگاهی نوع و مقدار عناصر تشکیل دهنده رسوبات سفال ها می تواند روشی سودمند برای شناسایی بستر این مواد باشد.

نگاره های «جنگ شتر» در هنر صخره ای بازتابی از مراسم آئینی بوده است که می توان آن را به اواخر دوره پارینه سنگی تاریخ گذاری کرد؛ اعتقاد بر این است که سرچشمه آن به شمال غربی قزاقستان امروزی بازمی گردد. با وجود این و به گمانی، نگاره های رایج جنگ شتر در آثار هنری منقول می تواند ریشه از نواحی «کاراتائو و بایکونور» قزاقستان از دوران مفرغ سرچشمه گرفته باشد.به دلیل نزدیکی و موقعیت جغرافیایی، آئین جنگ شتر در اوایل به «سرماتی ها» در استپ های اورال معرفی شد؛ سپس از طریق سرماتی ها به «شیونگنو» در شمال و قوم «شی ایمو» در «سین کیانگ» چین و سپس به «کانگجو» گسترش یافت. جنگ شتر که در سنگ نگاره های «سولائک» در حوضه «مینوسینسک» نگاریده شده، باید ملهم از سبک هنری قرقیزها و سرچشمه آن نیز می تواند شیونگنو باشد. نگاره های جنگ شتران در گورگاه های «لولان» به گمانی از شی ایمو یا از شیونگنو سرچشمه گرفته باشند. با وجود این، نگاره های جنگ شتر در مینیاتورهای ایرانی از زمان تیموریان آغاز شد و نوعی سرگرمی برای درباریان سلطنتی بود. با آمدن تیمور، به اوایل دودمان «یوان»، با پیدایی نوعی جنگ شتر، به عنوان سرگرمی درباری، روبه رو می شویم. این موضوع نشان می دهد که نه تنها آئین جنگ شتر با آمدن مغولان گسترش یافت که نگاره های جنگ شتر در مینیاتور ایرانی نیز با آمدن مغولان به ایران درهم تنیده است.

معماران ایرانی، گاه در ساخت آثار به گونه ای عمل می کردند که دست ساخته های شان جدای از کارکرد اصلی، در عملکردهای دیگری نیز به کار آیند. این مهم بیش از هرچیز به اقلیم گرم و خشک ایران با تابستان های بلند بازمی گردد. در ساخت و پرداخت آثار معماری مرتبط با آب، این اندیشه بیشتر نمود یافت و بیش از هرجای دیگری در شهر اصفهان و بیش از هر بنای دیگری در ساخت چند پل تاریخی رخ داد. باوجود انجام پژوهش های بسیار در ارتباط با آثار معماری اصفهان، این موضوع در بررسی پل های تاریخی آن چنان که باید، موردتوجه قرار نگرفته است؛ از این روی در پژوهش پیشِ رو تلاش شده پل های «شهرستان/جی»، «الله وردی خان/سی وسه پل»، «خواجو/شاهی» و «جوبی/سعادت آباد» که کارکرد غیرارتباطی مهمی نیز داشته اند، از منظر دیگری بررسی شوند. یافته های تحقیق با مطالعات اسنادی گردآوری شده اند و برای تجزیه و تحلیل آن ها از رهیافت تاریخی بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان می دهند که باوجود قرارداشتن الگویی در معماری منظر ایرانی با نام «چشمه عمارت» و در شبه قاره، با نام «جال مَحَل»، نخستین بار است که در ایران از پل با وجه تشریفاتی استفاده می شود. روابط سیاسی و فرهنگی گسترده ایران با شبه قاره در دوره صفوی، باعث شد که این شیوه به معماری ایرانی نیز ورود کند. در پل شهرستان که ساختار کهن تری دارد، در دوره صفوی عمارتی با طرح «هشت بهشت» بر ابتدای آن افزوده شد. در ساخت پل های الله وردی خان، خواجو و جوبی این نشیمن (ها) از قبل پیش بینی شده بودند؛ در مقایسه نمونه های ایرانی با کوشک های واقع در آب شبه قاره، ضمن بیان این برگیری در شیوه ساخت و پرداخت چشم انداز، کارکردهای تقریباً برابری نیز یافتند. شاهان در هنگامه جشن آبریزان با دستگاه حکومتی در آن ها استقرار می یافتند و گاه با پذیرفتن سفرا و مهمانان خارجی و بزرگان کشوری و لشکری به نظاره مراسم آب پاسی، آتش بازی و قایق سواری در دریاچه ای می نشستند که گاه با تخته بند کردن پل خواجو شکل می گرفت. تعدیل هوا با انباشت آب و تغذیه سفره های آب زیرسطحی بهره ها ی دیگری بود که با ساخت این چشمه عمارت ها، حاصل می شد.