۱.
هدف: توانایی حل تعارض زوجین به نگرش ها و مهارت هایی اشاره دارد که فرد را قادر می کند در برابر مشکلات زندگی راه حل مؤثر و سازگارانه را انتخاب کند و در رضایت زناشویی نقش داشته باشد. براین اساس، پژوهش حاضر باهدف بررسی کیفی عوامل مؤثر بر حل تعارض در نومتأهلین انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی انجام شد. نومتأهلین به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده و نمونه گیری تا مرحله اشباع در مصاحبه نیمه ساختار یافته ادامه یافت. جمع آوری داده ها با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته با 11 نفر انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که یازده مقوله شامل سبک های مناسب مذاکره؛ استفاده از کمک متخیصصی یعنی، مشاور/روان شناس؛ بازگردانی سیستم عواطف مثبت زوجین بعد از تعارض و درگیری؛ راهبردهای مقابله ای زوجین هنگام مواجهه با کنترل گری خانواده ها؛ تلاش خانواده برای حل تعارض زوجین؛ مسائل اقتصادی و توانمندی حل آن؛ عدم کنترل گری؛ اعتماد؛ تشویق؛ بهزیستی هیجانی و مهارت گفت وگوی مؤثر، از عوامل مؤثر بر حل تعارض نومتأهلین است که در بهبود روابط آنها نقش دارد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که غنی سازی توانایی حل تعارض زوجین می تواند آمادگی نومتأهلین را برای مواجهه با بحران های مشابه در آینده افزایش دهد. ارائه اطلاعات، آموزش به زوجین و مداخلات مشاوره ای برای افزایش توانایی حل تعارض، به نومتأهلین در بهبود روابط آنها کمک شایانی می کند
۲.
هدف: پژوهش حاضر باهدف مقایسه میزان تعارضات زناشویی همسران رشدیافته در خانواده های کم جمعیت (فرزندان کمتر) و پرجمعیت (فرزندان بیشتر) انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش به روش کمی غیرآزمایشی از نوع علی-مقایسه ای انجام شد. جامعه آماری شامل زوج های طلبه ساکن مجتمع های مسکونی شهر قم بود که تعداد ۶۲۶ نفر (۳۱۳ زوج) از ایشان به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند و به پرسش نامه های جمعیت شناختی و تعارضات زناشویی ثنایی و همکاران (۱۳۸۷) پاسخ دادند. یافته ها: یافته ها پژوهش نشان داد که بین تعارضات زناشویی افراد رشدیافته در خانواده های کم جمعیت و کسانی که در خانواده های پرجمعیت رشد یافته بودند تفاوت آماری معناداری وجود دارد؛ یعنی همسرانی که از خانواده های پرجمعیت بودند نسبت به همسرانی که از خانواده های کم فرزند و کم جمعیت بودند تعارضات زناشویی کمتری داشتند. نتیجه گیری: در تحلیل و تبیین عوامل تعارضات زناشویی و برنامه ریزی برای پیشگیری و مقابله با آن، ضروری است به تعداد اعضای خانواده و میزان فرزندآوری، بیش ازپیش توجه شود و برنامه های بلندمدت برای انگیزه بخشی و افزایش رشد جمعیت مورد هدف قرار گیرد.
۳.
هدف: این پژوهش باهدف بررسی دیدگاه امام موسی صدر در جایگاه یکی از عالمان مسلمان، در مواجهه با مسائل اجتماعی حوزه زنان و خانواده در دوران تجدد، و واکاوی راهکارهای پیشنهادی وی مبتنی بر رویکرد اسلامی انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و با بررسی نظام مند مجموعه آثار امام موسی صدر انجام شد. یافته ها: تحلیل آثار امام موسی صدر سه مسئله اصلی را نمایان کرد که عبارتند از: «ازدواج خارج از چارچوب»، «چندهمسری» و «نابرابری جنسیتی و سلب جایگاه اجتماعی زنان». از نگاه وی، علل پیدایش ازدواج های خارج از چارچوب، تغییرات سریع زندگی مدرن، نگرش غیراجتماعی به ازدواج و جمود در فهم احکام دینی است. راهکار او بازگشت به نگرش آسان گیر و اجتماعی اسلام به ازدواج و استفاده از پویایی های فقهی است. وی چندهمسری را حکمی مطلق نمی داند، بلکه آن را مشروط به شرایط خاص اجتماعی می داند که باید بدان مقید شود. وی در مسئله نابرابری جنسیتی، استضعاف و بهره کشی از زنان را عامل سلب جایگاه حقیقی و تباهی عمر آنان و محرومیت جامعه از ظرفیت های آنان می شمارد. نتیجه گیری: این پژوهش نشان می دهد که امام موسی صدر با نگاهی اجتماعی و مقاصدی به متون دینی، راهکارهایی مبتنی بر اسلام برای مسائل زنان ارائه می دهد که بر فراهم آوردن شرایط برای حضور عزتمندانه و عفیفانه زنان در عرصه های مختلف اجتماعی، با تأکید بر هویت بخشی و آزادی مثبت، تأکید دارد. پژوهش حاضر گواهی است بر تلاش متفکران مسلمان برای به کارگیری ظرفیت های دیدگاه اسلامی در پاسخ به چالش های نوظهور در حوزه زنان و خانواده.
۴.
هدف: در تعالیم اسلامی نقش بسیار اساسى زن در خانواده، جایگاه همسرى و مادرى اوست که از حیاتى ترین مسئولیت ها در ایجاد سلامت در جامعه به شمار می آید. پژوهش حاضر با هدف بررسی اهمیت نقش زنان و جایگاه اجتماعی آنان در حفظ و انتقال ارزش های شهیدپروری به نسل های بعد انجام شد. رویکرد تحقیق بر تأکید بر ویژگی های معنوی زن و اثرگذاری آن بر ترویج و ارتقای شهیدپروری متمرکز است. مورد مطالعاتی در این پژوهش اسماء بنت عمیس می باشد؛ بانویی با کرامت و فضیلت و از اصحاب رسول الله (ص) که همراه همسر خود جعفر طیار از پیشگامان پذیرش اسلام بود. روش پژوهش: این پژوهش به روش تحلیلی- اسنادی و بر پایه مطالعه منابع تاریخی و روایی مرتبط با زندگی و نقش اسماء بنت عمیس انجام شد. یافته ها: نتایج نشان می دهد در الگوی معنویت اسلامی، زن ایفاکننده نقش محوری در ارتقای جایگاه معنوی در خانواده است. اسماء بنت عمیس، محور سوق دهنده خانواده به سوی معنویت بود؛ همراهی و مشارکت در فعالیت های مجاهدانه همسر، حمایت عاطفی و معنوی از وی، پرکردن فراغت زندگی همسر، تربیت و پرورش فرزندان، تقویت ارتباطات خانوادگی، حفظ و ترویج ارزش های شهید، ارائه الگو و اسوه سازی از شهید در خانواده، و تقویت ایمان و ارزش های معنوی در خانواده از مهم ترین مؤلفه های نقش آفرینی این بانو به شمار می رود. نتیجه گیری: اسماء بنت عمیس را می توان نمونه ای موفق از زن مسلمان مؤمن و فعال در ارتقای معنویت خانواده و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت دانست. تبیین این الگو، زمینه ساز تقویت نقش زنان در انتقال ارزش های معنوی و شهیدپروری در جامعه امروز خواهد بود.
۵.
هدف: هدف از پژوهش حاضر، تبیین و نقد دیدگاه عامه درباره آیه ازدواج موقت و تحلیل پیدایش آرای تفسیری مفسران اهل سنت در قرون دوم تا چهارم هجری که بن مایه دیدگاه های بعدی در این موضوع است، می باشد. روش پژوهش: این پژوهش به روش تحلیلی-اسنادی و با بررسی متون دینی با رویکرد اجتهادی انجام شد. یافته ها: نتایج بررسی ها نشان داد که مفسران اهل سنت با نفی ازدواج موقت، با استفاده از مضمون روایات و تحلیل آیه 24 سوره نساء و ارائه دلایلی از جمله: بیان معنای متفاوت برای کلمات آیه، بحث در مورد نکاح نبودن متعه، حل تناقض در تاریخ های تحریم و ادعای اجماع بر تحریم متعه، سعی در اثبات معنای نکاح دائم از مفاد آیه و نفی نکاح موقت از آن داشته اند. نتایج: در این پژوهش به عناصر کلامی، تفسیری و فقهی ناظر بر آرای اهل سنت و شیعه توجه شد و ناسازگاری های درونی و کاستی های دیدگاه عامه تبیین گردید. نتایج نشان داد که هیچ یک از دلایل ارائه شده نتوانسته است با ادله تداوم اباحه متعه مقابله و آن را مردود نماید
۶.
هدف: کاهش نرخ ازدواج که پیامدهایی همچون معضلات اجتماعی و کاهش رشد جمعیت را در پی دارد، یکی از چالش های اساسی جامعه معاصر و مورد توجه فقهاست. پژوهش حاضر با هدف نقد و بررسی روایت «حلت العزوبه» که در تأیید زیست مجردانه بیان شده است، در قلمرو فقه امامیه انجام شد. روش پژوهش: پژوهش حاضر به روش تحلیلی- اسنادی مبتنی بر استدلال های فقهی و با نگاه اجتهادی، در قلمرو فقه امامیه انجام شد. یافته ها: نتایج بررسی ها نشان می دهد که روایت مذکور از دیدگاه قدما صحیح دانسته شده، اما از منظر متأخرین فاقد حجیت سندی است. لفظ روایت دلالت بر «حلیت عزوبت» دارد و نه «وجوب عزوبت». حتی در فرض پذیرش اعتبار سندی روایت و برداشت طرف مقابل از آن، این برداشت با مجموعه ای از روایات که ازدواج را امری مستحب و مورد تأکید معرفی می کنند، در تعارض قرار می گیرد. همچنین بر اساس قرینه سیاقیه روایت، رفع مشکلات امرار معاش در آخرالزمان با تدابیر عاقلانه ضروری دانسته شده و استحباب ازدواج در آن شرایط مرتفع می گردد و تنها اباحه آن باقی می ماند. افزون بر این، طبق مضمون برخی روایات، انسان ها به احکام قبلی مکلف اند و تا زمانی که ناقض قطعی به دست نیاید، همان احکام جاری است. از این رو، استصحاب استحباب ازدواج در آخرالزمان نیز جریان خواهد داشت. نتیجه گیری: روایت «حلت العزوبه» نه دلالت بر وجوب عزوبت دارد و نه می تواند مستند قطعی برای ترویج زندگی مجردانه باشد. حتی در صورت پذیرش اعتبار سندی روایت، به دلیل تعارض با دیگر روایات مؤید ازدواج، استصحاب استحباب ازدواج همچنان معتبر خواهد بود. بنابراین، آموزه های فقه امامیه در مجموع بر اهمیت و استحباب ازدواج تأکید دارند و زیست مجردانه جایگاه فقهی الزام آوری نمی یابد.
۷.
هدف: پژوهش حاضر با هدف شناخت و تحلیل جایگاه اسطوره ای، تربیتی و روان شناختی داستان سیاوش و سودابه در شاهنامه فردوسی و همچنین شناسایی و بررسی همانندهای جهانی این داستان انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه به روش تحلیلی-اسنادی آثار مکتوب مرتبط با موضوع پژوهش انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد شخصیت سیاوش در شاهنامه، به مثابه نماد پاکی و طهارت ذاتی، مشابهت های ساختاری و معنایی بارگی با چهره هایی همچون حضرت یوسف(ع) و حضرت ابراهیم(ع) دارد؛ به گونه ای که با وجود تهمت های ناروا، اسارت و مرگ در غربت را می پذیرد، اما در برابر وسوسه های گناه آلود سودابه مقاومت می کند و برای اثبات بی گناهی، آزمون سخت گذر از آتش را متحمل می شود. این داستان در اساطیر ملل دیگر نیز همانندهایی دارد که از جمله می توان به سرگذشت «راما و سیتا» در اساطیر هند، «جو وانگ و سودا گی» در اساطیر چین و «فدر و هیپولیت» در اساطیر یونان اشاره کرد. از منظر روان شناسی نیز شخصیت های اصلی این داستان با مفاهیم نهاد، من و فرامن در نظریه روانکاوی قابل انطباق هستند. پرورش سیاوش، نمودی از کهن الگوی «پیر دانا» و آزمون های او، نمونه ای از «آزمون قهرمان» است. همچنین شخصیت سودابه تجلی گر «آنیمای منفی» است. نتیجه گیری: داستان سیاوش و سودابه در شاهنامه فردوسی، روایتی فراتر از یک تراژدی است که دربردارنده لایه های پنهان اسطوره ای، تعلیمی و روان شناختی است. این داستان ضمن برخورداری از وجوه مشترک با اساطیر ملل مختلف، به مثابه الگویی برای تربیت اخلاقی و تحلیل کهن الگویی شخصیت ها قابل بررسی است.
