درخت حوزه‌های تخصصی

راست است که زبان مهم ترین ابزار آدمی برای برقراری پیوند با دیگران است، ولی هنگامی که موضوعِ نشان-دادن حس های درونی پیش می آید، توصیف، تصویر، پیرازبان، زبان بدن (= ارتباط های غیرزبانی)، بهتر و روشن تر از زبان می تواند پرده از ناگفته ها بردارد. امروزه فرازبان به عنوان یکی از مهم ترین شیوه های برقراری پیوند میان شخصیت های رمان، کاربردی گسترده دارد و چون موضوع احساس یا ناگفته هایی که بر زبان-آوردنش به ویژه برای زنان، دشوار و نافراهم است، پیش آید، ارزش آن افزون می گردد. مُنی شافعی نویسنده کویتی در بیش تر آثار داستانی اش پدیده های در پیوند با زنان کویتی یا شرقی را بازتاب داده و تا بدان اندازه از ابزارهای غیرزبانی برای بازتاب دادن حس های گاه تابوشده زن بهره برده که به عنوان یکی از ویژگی های سبک شناختی نوشته های وی درآمده است. لیله الجنون (شب دیوانگی)، بُرشی از زندگی دختری ناهم ساز با سنت های شرقی را بازتاب می دهد که در سر، آرزوهایی می پروراند، هرگز ناامید نمی شود و با اینکه به بخشی از حقوق شهروندی سیاسی و اجتماعی خود دست یافته، ولی در بیان حس های عاطفی خود با مشکل روبه-روست. پژوهش پیشِ رو با رویکردی توصیفی- تحلیلی، نخست به گرفتاری ها یا چالش های اجتماعی، سیاسی و مذهبیِ فراروی زنان لیله الجنون اشاره دارد، سپس بررسی می کند چگونه این زنان از بیان آشکارِ حس های درونی که خود از جمله مهم ترین حقوق شهروندی زن است، منع گشته و از این رو برای بازتاب چنین احساسی، از فرازبان و بیان غیرمستقیم بهره گرفته اند. زنان روایت با حالت هایی دوگانه چون اضطراب، پریشانی، شرمساری، دل مُردگی از یک سو و بی پروایی، شادی و امیداوری از دیگرسو، دست و پنجه نرم می-کنند.

تحولات روزافزون در حوزه سیاستگذاری اجتماعی، به ویژه در زمینه مسائل خانواده، زنان و کودکان، جایگاه این موضوعات را در اسناد ملی و بین المللی کشورهای مختلف مورد توجه قرار داده است. این مقاله به بررسی تطبیقی جایگاه زنان و خانواده در اسناد چشم انداز ایران و کشورهای چین، عربستان، مصر، قطر، زامبیا و کنیا با استفاده ار روش تحلیل مضمون پرداخته است. یافته ها نشان می دهد علی رغم تفاوت های ایدئولوژیک، کشورهای مورد بررسی بر اهمیت خانواده و نقش زنان در توسعه تأکید دارند. چین حمایت های مالی و بهداشتی برای زنان و سالمندان و عربستان بر حمایت از خانواده ها و مشارکت اقتصادی زنان تمرکز جدی داشته اند. ایران بر رویکردهای خانواده محوری و ترویج سبک زندگی اسلامی-ایرانی توجه داشته، با این حال، ایران در مقایسه با سایر کشورها کمتر به ابعاد اقتصادی و اجتماعی حمایت از خانواده ها، سالمندان و کودکان و سلامت توجه کرده است. از طرفی، مقایسه این اسناد نشان می دهد که سیاست های اجرایی بسیاری از کشورهای اسلامی همچون ایران، عربستان، و قطر بر اصول فرهنگی و مذهبی تأکید دارند، در حالی که کشورهایی مانند چین و کشورهای آفریقایی بیشتر بر سیاست های مالی و اقتصادی تمرکز دارند. این مطالعه بر لزوم تعریف شاخص های دقیق و قابل سنجش برای ارزیابی سیاست های خانواده و زنان تأکید دارد.

بینش قرآن به نمادهای هویتی زنان در بعد درونی و بیرونی، عملکرد و رفتاری ایشان را با ارزش، احترام، حرمت و صیانت او در جامعه ایمانی همراه است. این نمادها نه تنها ارتباطی عمیق با فرهنگ و آموزه های اسلامی دارند، بلکه تجلی ارزش ها و باورهای دینی آنان و کرامت و منزلت بانوان مسلمان به شمار می آید. پژوهش پیش رو درصدد پاسخگویی به این سؤال است که بر اساس خاستگاه قرآنی، هویت بیرونی زنان در جامعه ایمانی چه نمادهایی را در بر دارد. بررسی توصیفی تحلیلی این مسئله نشان می دهد رفتار نمادین زن با ریشه در فطرت و درون او به صورت نمادهای کنشی زنان به خصوص زن مسلمان مورد توجه است. بروز رفتارهای بیرونی انسان، نتیجه گرایشی درونی آنان است و هر گرایش درونی نتیجه بینش عقلی و عملی است که پرداختن و تعدیل این ویژگی درونی و هماهنگی با وظایف خاص زنان در نظام اجتماعی انسانی موجب بروز و ظهور صفاتی نیکو در او می گردد. تجلی این امور در زنان به منظور نوع آفرینششان بیشتر از مردان خواهد بود. کارکرد مهم نمادانگاری های قرآن در ارائه و تبیین هویت بیرونی زن مسلمان بیان معنا و ایجاد حس هویت به زنان، با نمادهایی چون نماد عفت و حیاء حیات، رحامت و قانت بودن است. زنان مؤمن با دربرداشتن نمادهای هویت بیرونی خویش در جامعه ایمانی، به خوبی می تواند برای تمام بشریت الگو معرفی می شوند.

موافق مواد 1106 و 1107 قانون مدنی، زوج موظّف به پرداخت نفقه است. مسئله اصلی این پژوهش، در تطبیق این تکلیف قانونی بر نکاح زوجه صغیره است که با اختلافاتی همراه شده است؛ به نحوی که تعدادی از فقهای امامیه، وجوب پرداخت، و عده ای عدم وجوب آن را برگزیده اند؛ همچنان که فقهای اهل سنّت نیز در این باره رویکردهای مختلفی دارند. البته بررسی این مسئله، نیازمند کاوش در بحث سببیت دین زوج در وجوب انفاق بود که مطالعات صورت گرفته، نشانگر دو رویکرد سببیت تمکین و نفقه در این زمینه است. در حقوق ایران نیز جمع مواد 1041، 1106، 1107 و 1108 و سایر مقررات خاص، نشان دهنده رویکرد حمایتی قانونگذار از نگرش وجوب پرداخت نفقه بوده و تلویحاً نظریه سببیت عقد نسبت به نفقه را افاده می کند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی در پی آن است که با بررسی نگرش های مختلف، به دیدگاهی جامع و کاربردی در این باره دست یابد. ابتدا نگرش های فقهای اسلامی و سپس حقوق ایران را موردبحث و بررسی قرار داده است. یافته ها نشان می دهد که صرف عقد نکاح، سبب وجوب نفقه است. این نگاه را شمول اطلاق ادله وجوب پرداخت نفقه زوجه نسبت به صغیره و خروج تخصصی آن از ادله ای که تمکین را مانع وجوب پرداخت می داند، تأیید می کند؛ زیرا تمکین نسبت به وی شرعاً متعذّر است. مؤیدات دیگری نیز مانند اصل موقعیت نکاحی، وجود نظرات و آرای قضایی که مؤید سبب بودن عقد در وجوب پرداخت نفقه بوده است و فقدان عذر موجّه در زوجه برای تمکین را مانع استحقاق دریافت نفقه می دانند، همگی دلالت بر وجوب پرداخت نفقه می نماید. درنتیجه، دیدگاه وجوب پرداخت نفقه، به واقع نزدیک تر است.

هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش حل مسئله خانواده/ مدرسه محور بر اضطراب و افسردگی نوجوانان در معرض خطر کرمانشاه بود. پژوهش حاضر با توجه به هدف کاربردی و شیوه اجرا نیمه آزمایشی، طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی نوجوانان در معرض خطر شهر کرمانشاه با علائم اضطراب و افسردگی که در سال تحصیلی 1404-1403 در مدارس استان کرمانشاه مشغول به تحصیل بودند. انتخاب نمونه های این پژوهش به این شکل بود که ابتدا از بین تمام نوجوانان در معرض خطر شهر کرمانشاه با علائم اضطراب و افسردگی بر اساس معیارهای ورود به مطالعه 30 نفر واجد شرایط از طریق روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و وارد مطالعه شد، این تعداد با گمارش تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل(15 نفر آزمایش و 15 نفر کنترل) تقسیم شدند. گروه آزمایش تحت 10 جلسه آموزش حل مسئله خانواده/ مدرسه محور قرار گرفتند و گروه گواه در لیست انتظار قرار داشتند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر استفاده شد و در نهایت جهت تجزیه و تحلیل یافته ها در این مطالعه از نرم افزار، SPSS- 26 استفاده گردید. نتایج نشان داد آموزش حل مسئله خانواده/ مدرسه محور بر اضطراب و افسردگی نوجوانان در معرض خطر کرمانشاه در سطح 001/0 تفاوت معناداری وجود دارد.

این مقاله به بررسی و تحلیل تصویر زن در اشعار ایوان بونین در سال های نخست سده بیستم می پردازد و تلاش در توصیف زنان خاص (کهن الگو، اسطوره، نماد) و عامه شرقی دارد. تحلیل ها نشان می دهد که زن در این اشعار فراتر از زیبایی ظاهری و لطافت، نماد احساسات، قدرت، شور زندگی و اسطوره سرایی شرق است. زنان گاه معصوم و لطیف، گاه وسوسه انگیز و قدرتمند توصیف شده اند و حضورشان با طبیعت و جهان پیرامون پیوندی عمیق دارد. تصاویر زنان شامل ترکیبی از الگوهای دینی، اسطوره ای و اروتیک-قوم نگارانه است که در اشعار بونین همچون «خدای نیمروز»، «کنار کلبه های سیاه نوبی»، «البرز»، «گل های محمدی شیراز»، «ایشتار»، «ایزدبانو»، «افسون»، «کنیز»، «در بیشه زار های اوروولا»، «زنِ عزیز»، «فسکا»، «با میمون»، «در بازار نوبه»، «عروس» و غیره مشاهده می شود. روش پژوهش، تحلیل متنی و تطبیقی است که با تمرکز بر واژه ها، تصاویر و سبک توصیف زن، نقش اسطوره و نماد را در فضا و معنا بررسی می کند. نتایج نشان می دهد که حضور زن در این اشعار فراتر از زیبایی جسمانی است و او را به نمادی از اسطوره، نیروی محرک زندگی و پیچیدگی های انسانی تبدیل می کند. بازنمایی زنان، هم در سطح کهن الگو و هم در سطح زنان عامه، حامل پیام های فرهنگی، تاریخی و بین فرهنگی است و نشان دهنده تعامل میان اسطوره، نماد و واقعیت اجتماعی در شعر بونین است. این مطالعه تأکید می کند که شعر بونین، با تلفیق زیبایی شناسی، روایت نمادین و عناصر اسطوره ای، تصویری چندلایه و پویا از زن ارائه می دهد که همزمان با طبیعت و جهان پیرامون هماهنگ است.

بیشتر کشورهای دنیا تحولات اساسی در باروری و الگوهای تشکیل خانواده را در سال های اخیر تجربه کرده اند. این تغییرات شامل تأخیر در ازدواج اول و اولین تولد است که اغلب با فرآیند جهانی شدن و تغییر ارزش ها به سمت فردی شدن بیشتر همراه است. کشور ایران هم در سال های اخیر شاهد افزایش سن ازدواج و کاهش میزان باروری بوده است و این وضعیت نگرش به فرزندآوری در جامعه ایران نیازمند یک تبیین جامعه شناختی است. مطالعه حاضر در این راستا انجام شده و با روش پیمایشی به تبیین جامعه شناختی نگرش به فرزندآوری در زنان متأهل شهر مشهد پرداخته است. جامعه آماری تحقیق شامل زنان متأهل شهر مشهد بود که از این بین، تعداد 554 نفر به عنوان نمونه از مناطق 13 گانه انتخاب شدند. اطلاعات با ابزار پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان می دهد میانگین نگرش به فرزندآوری حدود 77/2 از 5 و به میزان متوسط است. ضرایب رگرسیون چندگانه نشان می دهد قوی ترین پیش بینی کننده های متغیر نگرش به فرزندآوری به ترتیب پای بندی به ارزش های دینی (ضریب بتا=50/0)، نگرش به نقش های خانوادگی (ضریب بتا=19/0) و سرمایه اجتماعی (ضریب بتا=13/0) است. به طور کلی، پای بندی به ارزش ها و هنجارهای دو نهاد مهم خانواده و دین می تواند باعث ارتقای نگرش به فرزندآوری در جامعه ایران شود. این بدان معنا است که این دو نهاد هم چنان در جامعه ایران کارکردهای مثبتی برای ترویج رفتارهای مطلوب و موردنیاز جامعه مثل فرزندآوری دارند.

هدف پژوهش حاضر ، تحلیل فرهنگی - دینی نقش حجاب در بهزیستی روان شناختی و تکوین هویت فردی زن بود. جامعه آماری تمامی متون دینی ، فرهنگی و روان شناختی بود. نمونه پژوهش متون مرتبط با حجاب ، بهزیستی روان شناختی و هویت فردی زن بود. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است. جهت گردآوری داده ها از روش کتابخانه ای به صورت فیش برداری نظامند از منابع معتبر روان شناختی با تأکید بر سازه بهزیستی روان شناختی ریف،( 1989) و منابع اسلامی (آیات قرآن، احادیث و متون دینی) استفاده شد. یافته ها نشان داد که حجاب از طریق افزایش خودپذیری، تقویت استقلال فردی، تسهیل تسلط بر محیط، تعمیق روابط مثبت، افزایش هدفمندی در زندگی و تسریع رشد شخصی که از مقوله های شش گانه بهزیستی روان شناختی می باشند برتقویت هویت فردی زنان تأثیر می گذارد و حجاب نه تنها یک تکلیف دینی، بلکه یک سرمایه ی فرهنگی-روان شناختی مؤثر، در ارتقای سلامت روان و هویت یابی زنان است. حجاب نه به عنوان یک محدودیت، بلکه به عنوان یک منبع روان شناختی و فرهنگی عمل می کند که از طریق مکانیسم های مختلف بهزیستی روان شناختی و شکل گیری هویتی مستقل و یکپارچه به زنان کمک می کند. بنابراین ضروری است که به ابعاد روان شناختی حجاب در برنامه ریزی های فرهنگی و مشاوره ای توجه ویژه ای به عمل آید.

ازدواج مجدد یکی از پیامدهای متداول پس از طلاق است که می تواند دگرگونی های عمیقی را در ساختار خانواده و تجربه زیسته فرزندان رقم بزند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته فرزندان زنان مطلقه در مواجهه با احتمال ازدواج مجدد مادرانشان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و با بهره گیری از روش تحلیل تماتیک براون و کلارک (2006) به اجرا درآمد. جامعه پژوهش شامل نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ ساله ساکن شهر قم بود که دست کم یک سال از طلاق والدینشان گذشته بود. مشارکت کنندگان به شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و فرایند نمونه گیری و تحلیل داده ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت که در مجموع با ۱۴ نفر مصاحبه انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و سپس با استفاده از مراحل تحلیل تماتیک مورد بررسی قرار گرفتند. تحلیل داده ها منجر به استخراج هشت تم اصلی شد که به شرح زیر است: درونی سازی کلیشه های منفی درباره ناپدری؛ مقاومت در برابر تغییر نقش ها و ساختار خانواده؛ تجربه تعارضات هیجانی و اخلاقی در مواجهه با ازدواج مجدد مادر؛ ترس عمیق از بی پناهی و آسیب پذیری در خانواده جدید؛ احساس تنهایی، بی هویتی و طردشدگی؛ تمایل به بازگشت به خانواده اولیه؛ نیاز به محبت، امنیت و حضور مؤثر والدین؛ و در نهایت، امیدی مشروط به وقوع ازدواجی سالم و ترمیم کننده. یافته های این پژوهش بر ضرورت شناخت عمیق تر نسبت به نگرش ها، هیجانات و نیازهای روانی-اجتماعی فرزندان در خانواده هایی که در آستانه یا درگیر فرآیند ازدواج مجدد هستند تأکید دارد

هدف این پژوهش، مدل یابی روابط علّی پیوستگی اجتماعی و دل بستگی به همسالان با احساس تعلق به مدرسه همراه با مطالعه نقش میانجی گری احساس تنهایی و تعدیل گری رشته تحصیلی در دختران نوجوان بود. تعداد 349 دانش آموز دختر دوره دوم متوسطه شهر ارومیه (میانگین سنی 66/16، انحراف استاندارد 01/1) به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و به پرسشنامه های احساس تعلق به مدرسه، پیوستگی اجتماعی، احساس تنهایی و دل بستگی به همسالان پاسخ دادند. داده ها به روش معادلات ساختاری و رگرسیون سلسله مراتبی به کمک نرم افزار Spss و ایموس نسخه 26 تحلیل شدند. نتایج نشان داد در غیاب تعدیل گر، احساس تنهایی نقش میانجی دارد. همچنین شاخص های برازش این مدل مطلوب بودند و 8 درصد از واریانس احساس تعلق به مدرسه توسط ترکیب متغیرهای پیوستگی اجتماعی، دل بستگی به همسالان و احساس تنهایی تبیین می شد. در ادامه نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از این بود که در مدل مفهومی مقدار تبیین واریانس احساس تعلق به مدرسه در سطح معناداری کمتر از 05/0، برای رشته ریاضی- فیزیک و رشته علوم تجربی معنادار و مثبت و برای رشته علوم انسانی غیر معنادار بود. این نتیجه گویای آن است که رشته تحصیلی نقش تعدیل گری معناداری دارد. درمجموع، مدل میانجی– تعدیل گر در رشته های ریاضی-فیزیک و علوم تجربی برازش دارد. از این یافته ها نتیجه می شود که میزان پیوستگی اجتماعی و احساس تنهایی دختران نوجوان را می توان جهت پیش بینی احساس تعلق به مدرسه در آنان مطالعه و بررسی کرد. با این حال، لازم است در این مطالعه و حتی طراحی و برنامه ریزی مداخلات احتمالی آتی، رشته تحصیلی نیز مدنظر قرار گیرد.

درآمد خانوار یکی از عوامل کلیدی در تعیین سطح رفاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جوامع است. کاهش یا عدم ثبات درآمد خانوارها به دلیل عواملی مانند بی کاری، تورم، مدیریت ناکارآمد مالی و عدم دسترسی به فرصت های برابر اقتصادی، موجب کاهش کیفیت زندگی، گسترش فقر و افزایش نابرابری می شود. مقاله حاضر به روش توصیفی و باهدف بررسی راهکارهای مؤثر در بهبود درآمد در خانواده، شاخص های مختلف این مسئله را تحلیل می کند. استفاده از آموزش مهارت های فنی و حرفه ای، بهره گیری از فناوری های جدید دیجیتالی، ابتکار و نوآوری، ترویج فرهنگ کار و تلاش، مدیریت مالی و برنامه ریزی اقتصادی، و اجرای سیاست های حمایتی دولت درقالب شاخص ها و راه حل های کلیدی ارائه شده اند. تنوع بخشی به منابع درآمدی، ایجاد مشاغل خانگی و تشویق به کارآفرینی در کوتاه مدت و بلندمدت اثرات قابل توجهی بر افزایش درآمد اعضای خانواده دارند. همچنین، نقش دولت در حمایت از خانواده های کم درآمد و ایجاد زیرساخت های لازم برای توسعه اقتصادی بسیار مهم است. خانواده ها با تمرکز بر آموزش و فرهنگ سازی می توانند علاوه بر افزایش درآمد، توانایی مدیریت هزینه ها و سرمایه گذاری را نیز بهبود بخشند.

ادبیات سورئال به عنوان یکی از جریان های تأثیرگذار قرن بیستم، تلاشی برای نفوذ به لایه های ناخودآگاه و آشکارسازی منطق پنهان ذهن انسان است. این مکتب با پیوند رؤیا و واقعیت، مرز میان ذهن و عین را درهم می ریزد و فضایی خلق می کند که در آن تجربه زیسته، خیال و حافظه در هم می آمیزند. در چنین بستری، مفهوم فضا از حدود کالبدی فراتر می رود و به نمود روان، جنسیت و درونیات انسان بدل می شود. این رویکرد، نه تنها در ادبیات بلکه در سایر هنرها ازجمله معماری، بستری برای بازاندیشی در تجربه فضایی فراهم می سازد. رمان بوف کور صادق هدایت، به عنوان نمونه ای برجسته از ادبیات سورئال در ایران، با خلق فضاهایی رازآلود و ذهنی، امکان تحلیل مفاهیمی چون زمان، ادراک و جنسیت را مهیا می کند. در این اثر، بازنمایی زن نقشی محوری در شکل گیری فضاهای روانی و ناخودآگاه دارد و به گونه ای نمادین ساختار فضایی روایت را سامان می دهد. این پژوهش با رویکردی بین رشته ای و با بهره گیری از روش تحلیل نشانه شناسی کیفی، به واکاوی فضاهای ذهنی و بازنمایی زن در بوف کور و بازتاب مفاهیم سورئالیستی آن در زبان معماری می پردازد. از طریق تحلیل لایه های تصویری و نمادین متن، الگوهای فضایی حاصل از پیوند واقعیت و رؤیا استخراج و به مفاهیم طراحی فضایی ترجمه شده اند. یافته ها نشان می دهد که به کارگیری مفاهیم سورئالیستی در فرآیند طراحی، می تواند زمینه ساز خلق فضاهایی چندلایه، درون نگر و تجربه محور در معماری معاصر باشد؛ فضاهایی که نه صرفاً عملکردی، بلکه بازتابی از جهان ذهنی و روان انسان اند.

قاعدگی در بسیاری از جوامع، از جمله در بستر فرهنگی یزد، با شرم، سکوت و پنهان کاری همراه است و اغلب به عنوان موضوعی تابو تلقی می شود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته قاعدگی در میان دختران نوجوان یزدی و بررسی نحوه معنا بخشی آنان به این پدیده انجام شد. این مطالعه با روش پدیدار شناسی اجرا شده و داده ها از طریق ۲۵ مصاحبه نیمه ساختاریافته و یک جلسه گروه متمرکز با ۸ شرکت کننده گردآوری گردید. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون تحلیل شد و به شناسایی مضمون نهایی «از شرم آفرینی تا بازپس گیری عاملیت» انجامید. پنج مضمون اصلی استخراج شده عبارت بودند از: «بازتولید شرم قاعدگی»، «فرهنگ سکوت و پنهان کاری»، «منابع حمایتی و آگاهی بخش»، «دوسویگی تجربه قاعدگی: از انزوا تا توانمندسازی» و «گذار از قاعدگی به مثابه نقص، به قاعدگی به مثابه توانایی». یافته ها نشان دادند که دختران نوجوان در مواجهه با قاعدگی، ابتدا تجربه ای توأم با شرم و انزوا دارند، اما برخی با دسترسی به منابع حمایتی و عبور از تابوهای فرهنگی، قادر به بازتعریف قاعدگی به مثابه عاملیت و توانمندی شده اند. این روند بیانگر نقش فعال و سازنده دختران در مواجهه با تابوها و محدودیت های فرهنگی است. نتایج پژوهش می تواند برای برنامه های آموزشی، سیاست گذاری سلامت نوجوانان و ارتقای آگاهی اجتماعی پیرامون قاعدگی کاربردی باشد و بر ضرورت ترویج گفت وگو و حمایت های فرهنگی و آموزشی برای کاهش شرم و پنهان کاری تأکید دارد.

در نگاه قرآن کریم و اهل بیت(ع) پیمودن مسیرکمال و تعالی برای هر انسانی- اعم از مرد یا زن- میسّر بوده و به شرط دارا شدن به برخی از ویژگی ها وصول به هدف صورت می گیرد. در این مقاله سعی شده است با روش تحلیل مضمون که یکی از شیوه های تحلیل محتوای کیفی است شاخصه های زنان دین دار را با مراجعه به آیات و بیانات امام علی(ع) در نهج البلاغه استخراج کرده و در شبکه مضامین تجزیه و تحلیل کنیم. در گام بعدی با بدست آوردن 49 مضمون پایه مرتبط با عنوان، به تعداد نه مضمون سازمان دهنده دست یافتیم که به قرار زیر هستند: ولایت پذیری و سر سپردگی مطلق به خدا، پیامبر(ص) و اهل بیت(ع)، اخلاص در قول و عمل، عبودیت و بندگی، رعایت حدود اسلامی در پوشش و برخورد با غیرمحارم، داشتن عفت در رقتار و گفتار، ایمان بر جوارح، اطاعت از همسر و وفاداری، سالم ماندن دیگران از دست و زبان او و صابر بودن. درگام آخر مضامین را به سه مضمون فراگیر« پایداری در عقیده و عمل»، « اهتمام به واجبات» و«پای بندی به ارزش های اخلاقی » تبدیل کنیم. در پایان این نتیجه به دست آمد که زنان مؤمن دارای شاخصه های متعددی هستند که جامع همه آنها عناوین سه گانه مذکور هستند.

هدف پژوهش حاضر، ارایه مدل ساختاری رضایت زناشویی براساس انتظارات زناشویی، خوش بینی و خودکارآمدی رابطه در زنان متأهل از منظر فرهنگی بود. جامعه آماری تمامی زنان متأهل با حداقل یک سال سابقه ازدواج در بازه اسفند ۱۴۰۲ تا مرداد ۱۴۰۳ شهر شیراز بود. نمونه پژوهش ۳۸۰ نفر بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. روش پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسش نامه استانداردهای رابطه ونجستی و دلی (1997)، پرسش نامه جهت گیری زندگی شییر و کارور (1994)، پرسش نامه خود کارآمدی رابطه لوپز و همکاران (2007) و پرسش نامه رضایت زناشویی کانزاس بود. تحلیل داده ها با استفاده از معادلات ساختاری انجام شد. یافته ها نشان داد بین انتظارات زناشویی، خوش بینی و خودکارآمدی رابطه با رضایت زناشویی همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد (۰٫۰۱>p). تحلیل رگرسیون چندمتغیره تأثیر معنادار انتظارات زناشویی (338/0=β) و خودکارآمدی رابطه (129/0=β) را بر رضایت زناشویی تأیید کرد، اما خوش بینی به صورت اثرگذار نبود. هم چنین، زیرمقیاس های انتظارات زناشویی مانند آینده نگری (092/0=β) و دسترسی عاطفی (091/0=β) بیشترین سهم را در پیش بینی رضایت زناشوئی داشتند. شاخص های برازش مدل ساختاری نشان دهنده مناسب بودن مدل نهایی بود (36/0=GOF). درنتیجه انتظارات زناشویی واقع گرایانه و هماهنگ با بافت فرهنگی-اجتماعی (به ویژه در شیراز) و خودکارآمدی رابطه ای، از طریق تقویت مهارت های ارتباطی و حل تعارض، نقش تعیین کننده ای در افزایش رضایت زناشویی زنان متأهل دارد.

هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی و تبیین فرآیند نهادینه سازی مشارکت اجتماعی زنان بر اسا س سنت نبوی است. بررسی فرآیند نهادینه سازی، صرفنظر از تفاوت هایی که در تعریف آن به چشم می خورد، مستلزم توجه به سه رکن وضعیت موجود، وضعیت مطلوب و اصول و روش های گذار میان این دو وضعیت است. به منظور تفکیک اقدامات رسول اکرم نسبت به سه رکن مذکور، به عمل و سیره پیامبر در مقام حکومت و در مقام تبیین وحی توضیح داده ایم. بدین ترتیب، مقام حکومت پیامبر را ناظر بر فرآیندهای نهادینه سازی در بعد عمل فرض کرده ایم و نهادینه سازی در بعد نظر را با تلاش پیامبر در جهت تبیین وحی مرتبط دانسته ایم. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که پیامبر عظیم الشأن اسلام اصول و روش هایی را به منظور تضمین ثبات و استقرار هنجارها و رفتارهای مطلوب با زنان گسستی اساسی با نوع نگاه به زنان در عصر جاهلیت رقم می زند که از نتایج آن مشارکت زنان در جامعه ضمن رعایت شئونات اخلاقی و رفتاری است. در این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی-تاریخی بهره گرفته شده است.

این پژوهش با هدف تعیین "عوامل جامعه شناختی مرتبط با نشاط اجتماعی زنان در شهر اسلام آباد غرب" با استفاده از روش پیمایشی انجام شد. حجم نمونه تعداد 384 نفر تعیین گردید و نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده های پژوهش از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. میانگین نشاط اجتماعی زنان 2/84 (از دامنه 1 تا 5) بود. یافته های تحلیل دو متغیری نشان داد بین نشاط اجتماعی زنان با متغیرهای رضایت از زندگی، امید به آینده، اعتماد اجتماعی، دینداری، احساس امنیت، احساس عدالت اجتماعی و احساس بیگانگی اجتماعی با 95 درصد اطمینان رابطه معنی داری وجود داشته است. همچنین نشاط اجتماعی زنان بر حسب متغیرهای وضعیت اشتغال، سن، وضعیت تأهل و میزان تحصیلات متفاوت بوده است (0/05 < P). یافته های تحلیل رگرسیون چندگانه نیز نشان داد متغیرهای دینداری، احساس عدالت اجتماعی، احساس بیگانگی اجتماعی، احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در معادله رگرسیون باقی مانده اند و به ترتیب بیشترین تأثیر را بر نشاط اجتماعی زنان داشته اند. این متغیرها توانسته اند 37 درصد واریانس نشاط اجتماعی زنان را تبیین کنند (0/05 < P). نتایج نشان داد نشاط اجتماعی زنان مزتبط با یک متغیر خاص نیست، بلکه معلول عوامل مختلفی از جمله عوامل فردی و اجتماعی است و در فرایند رابطه فرد با اجتماع شکل می گیرد.

این پژوهش با رویکرد تفسیرگرایانه به واکاوی چالش های هویتی خانواده درحال گذار ایرانی و ارائه راهکارهای قرآنی می پردازد. با انجام مصاحبه های اکتشافی برمبنای نمونه گیری هدفمند و اصل اشباع نظری با 50 زن جوان شهر قم، و بهره گیری از تکنیک تحلیل گفتمان چالشهای خانواده در حال گذار شناسایی و بر مبنای تکنیک تحلیل محتوای کیفی استقرایی راه کارهای قرآنی ارائه شده است. چارچوب مفهومی در بخش اول جامعه شناسی تفسیری با تاکید بر نظریه هویت اجتماعی تاجفل و ترنر، و در بخش دوم تفاسیر قران کریم بوده است. طبق یافته ها ؛ خانواده "درحال گذار" در تقابل خانواده سنتی و مدرن در ساختار و روابط اعضا، کارکردها و حل مسائل خانواده دارای چالشهای هویتی چون کشاکش بین فردگرایی و جمع گرایی، پدرسالاری و مادرسالاری، و سنت و تجدد است. در مواجه با این چالشها خانواده قرآنی دارای به عنوان الگوی مطلوب شامل اصولی چون؛ عدالت جنسیتی، کرامت انسانی و محوریت دین، تناسب حق و تکلیف، استقلال اقتصادی زنان، تکریم نقش های خانوادگی و اصالت جمع در عین اصالت فرد، سکون و مودت و حفظ کیان خانواده است. این اصول در ساختار و روابط اعضای خانواده، کارکردها و پیشگیری از مسائل خانواده رابطه ای دوسویه و درهم تنیده دارند؛ بنحوی که رعایت آن ها در ساختار و روابط اعضا به تحقق مطلوب کارکردها و به تبع آن به پیشگیری از مسائل خانواده منجر می شود.

مقدمه: خانواده به عنوان هسته اصلی جامعه، نقش اساسی در سلامت فردی و اجتماعی دارد، اما روابط فرازناشویی این بنیان را تهدید کرده و پیامدهای مخربی نظیر کاهش رضایت زناشویی و طلاق به همراه دارد. اجتناب شناختی، به عنوان یک راهبرد مقابله ای ناسازگارانه، با جلوگیری از پردازش مشکلات، می تواند افراد را به سمت رفتارهای ناسازگارانه از جمله روابط فرازناشویی سوق دهد. از این رو، با توجه به اهمیت سلامت خانواده و کمبود مطالعات در این زمینه، بررسی نقش اجتناب شناختی در پیش بینی روابط فرازناشویی در زنان متاهل ایرانی ضروری است. پژوهش حاضر با هدف پیش بینی روابط فرازناشویی براساس اجتناب شناختی در زنان متاهل انجام شد. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل زنان متاهل منطقه چهار شهر تهران که به مراکز مشاوره مراجعه کردند بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند 120 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در این پژوهش از پرسشنامه های اجتناب شناختی (یانگ، 1998) و پرسشنامه خیانت زناشویی (واتلی، 2008) استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده ازآزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام با نرم افزار SPSS-26 انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که بین اجتناب شناختی و روابط فرازناشویی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و اجتناب شناختی توان پیش بینی روابط فرازناشویی در زنان متاهل را دارند(05/0≥p). نتیجه گیری : بنابراین براساس نتایج می توان گفت که اجتناب شناختی یکی از عوامل موثر در روابط فرازناشویی هستند.

این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق را زنان 15 تا 64 سال تشکیل می دهند. برای دستیابی به حجم منطقی نمونه مورد نیاز از کل جامعه آماری از فرمول کوکران و نمونه گیری تصادفی طبقه ای (تعداد زنان در هر دهستان) استفاده شده است. برای تعیین حجم نمونه زنان هر دهستان بر اساس تعداد کل زنان و با استفاده از فرمول نسبت حجم نمونه محاسبه شده است که بر طبق فرمول کوکران تعداد 380 نفر به عنوان نمونه تعیین گردید. به منظور تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق از آزمون تی تک نمونه ای، تحلیل رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج نشان داد متغیر اقتصادی با میانگین 080/3، متغیر اجتماعی با میانگین 108/3، متغیر روان شناختی با میانگین 114/3 و متغیر فردی با میانگین 074/3 در وضعیت مطلوب قرار دارند. از بین گویه های مورد مطالعه توانمندسازی، گویه تمرکز روی کارها و مدیریت آن با میانگین 247/3 بالاترین میانگین و گویه اعتماد با میانگین 218/1 کم ترین میانگین را دارد. در مجموع توانمندسازی زنان روستایی با میانگین 050/2 با توجه به سطح معناداری به دست آمده و همچنین حد بالا و حد پایین که هر دو منفی هستند، نامطلوب ارزیابی شده است. به منظور بررسی عوامل مؤثر بر توانمندسازی زنان روستایی از تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شد که نتایج نشان داد عامل اقتصادی با مقدار ضریب بتای 325/0 بیش ترین تأثیر و عامل روان شناختی با مقدار ضریب بتای 154/0 کمترین تأثیر را در توانمندسازی زنان دارند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد عامل اقتصادی با مقدار اثر کلی 551/0 بیشترین تأثیر و عامل روان شناختی با مقدار اثر کلی 154/0 کم ترین تأثیر را بر توانمندسازی زنان داشته است.