درخت حوزه‌های تخصصی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تحلیل تطبیقی تأثیر مؤلفه های جغرافیای قدرت، از جمله منابع طبیعی، موقعیت استراتژیک و ترکیب قومی مذهبی، در دو بحران ژئوپلیتیکی قره باغ و کشمیر ایجاد شده است. پرسش اصلی تحقیق حاضر این است که چگونه منابع جغرافیای قدرت، شامل مؤلفه هایی نظیر منابع طبیعی، موقعیت استراتژیک، ترکیب قومی مذهبی و ابعاد انسانی در روابط بازیگران قدرت تأثیر گذاشته و موجب تعمیق بحران های ژئوپلیتیکی قره باغ و کشمیر شده اند؟ روش شناسی این پژوهش مبتنی بر تحلیل تطبیقی است که در آن به بررسی نقش و تأثیرات این مؤلفه ها در تشدید بحران ها پرداخته می شود. فرضیه پژوهش بر این اساس استوار است که رقابت های منطقه ای و بین المللی در کنار شکاف های قومی و مذهبی، به ویژه در دو بحران قره باغ و کشمیر باعث پیچیدگی و طولانی شدن درگیری ها و مانع از رسیدن به راه حل های پایدار شده اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که قره باغ و کشمیر، هر دو به عنوان مناطق استراتژیک در جهان اسلام با منابع طبیعی ارزشمند، درگیر منازعات طولانی مدتی هستند که تحت تأثیر رقابت های قدرت های بزرگ و منطقه ای قرار گرفته اند. در قره باغ، ترکیب قومی و مذهبی میان ارامنه و آذری ها، نقش روسیه و ترکیه، و منابع آبی و معدنی به طور مستقیم بر تشدید جنگ و منازعه تأثیر گذاشته است. در کشمیر، تضادهای مذهبی میان مسلمانان و هندوها، نقش چین و پاکستان، و اهمیت منابع آبی، به ویژه برای کشاورزی و تأمین آب شرب، از عوامل اصلی تشدید بحران میان هند و پاکستان است. ابعاد انسانی این بحران ها، از جمله آوارگی های گسترده، تخریب زیرساخت ها و ناآرامی های اجتماعی به تعمیق خصومت های قومی و مذهبی دامن زده و مانع از دستیابی به صلح پایدار شده است.

هدف: شناسایی و تبیین الزامات و ویژگی های مؤثر در طراحی سامانه های پدافند هوایی ارتفاع پایین نزاجا با تأکید بر آینده پژوهی و تحلیل تهدیدات آینده روش: در این مقاله از روش تحلیل آمیخته استفاده شده است. داده ها از طریق مصاحبه با ۱۱ نفر از خبرگان دفاعی و همچنین توزیع پرسش نامه میان ۸۲نفر متخصص گردآوری شده است. تحلیل داده های کیفی با استفاده از نرم افزار MaxQDA و تحلیل عاملی تأییدی با نرم افزار SmartPLS و تحلیل SWOT انجام شد. نتایج نشان داد که مؤلفه «الزامات و ویژگی ها» دارای شش شاخص کلیدی بوده و بالاترین بار عاملی مربوط به شاخص «اتوماسیون سامانه» می باشد. یافته ها: تحلیل آینده پژوهانه یافته ها حاکی از آن است که طراحی کارآمد این سامانه ها مستلزم تمرکز بر خودکارسازی، قدرت واکنش سریع، تعامل شبکه ای و توان مقابله با تهدیدات ترکیبی آینده همچون پهپادهای کوتاه پرواز و ریزپرنده ها ، جنگ سایبری و حملات پرسرعت خواهد بود. نتیجه گیری: مؤلفه الزامات و ویژگی ها در سامانه های پدافند هوایی نقش محوری در افزایش آمادگی رزمی نزاجا در برابر تهدیدات آینده دارد. این الزامات باید بر اساس ویژگی هایی چون واکنش بلادرنگ، شناسایی ترکیبی، اتوماسیون سطح بالا و هماهنگی سامانه ای طراحی شوند. یافته ها تأکید دارند که مهم ترین راه کار اثربخش مقابله با تهدیدات آینده، تحول در الزامات فنی و عملیاتی و نوسازی مفهومی در طراحی این سامانه هاست.

زمینه و هدف: با ظهور فناوری های نوین، بلاکچین ظرفیت هایی را فراهم آورده است که می تواند فرآیند توسعه سرمایه انسانی را شفاف، ایمن و داده محور سازد. این فناوری در سازمان های نظامی می تواند از جعل مدارک، ارزیابی های غیرواقعی و ناکارآمدی اطلاعاتی جلوگیری کرده و اعتماد، عدالت و پاسخ گویی را تقویت نماید. از این رو، هدف این پژوهش، نگاشت سناریوهای کاربست فناوری بلاکچین در توسعه سرمایه انسانی ارتش جمهوری اسلامی ایران (آجا) است. روش شناسی: این تحقیق از نوع توسعه ای-کاربردی است و با رویکرد توصیفی-علّی انجام شده است. روش پژوهش ترکیبی از مرور نظام مند ادبیات و نگاشت شناختی فازی بوده است. داده های پرسشنامه براساس نظرات ۱۴ نفر از خبرگان حوزه منابع انسانی و فناوری اطلاعات آجا به دست آمده است. تحلیل داده های بخش کیفی به روش تِماتیک و نگاشت فازی با استفاده از نرم افزار FCMapper و Python 3.11 انجام شد. با تحلیل تِماتیک، عوامل کلیدی موفقیت استخراج و با نگاشت شناختی فازی، سناریوهای محتمل برای کاربست فناوری بلاکچین در توسعه سرمایه انسانی طراحی شد. یافته ها: یافته ها نشان داد عوامل کلیدی موثر در توسعه سرمایه انسانی، شامل «کاربست فناوری بلاکچین»، «توسعه شایستگی سازمانی»، «اخلاق حرفه ای» و «مهارت های بین فردی» بوده اند. در بخش پایانی نیز ضمن ترسیم نقشه شبکه روابط بین عوامل، سناریوهای سه گانه محتمل ترسیم شد. نتیجه گیری: سه سناریوی «زره دیجیتال»، «رخنه خاموش» و «فروپاشیِ هسته» برای کاربست فناوری بلاکچین در توسعه سرمایه انسانی قابل تصور است که آجا می تواند برنامه ریزی مبتنی بر سناریو برای کاربست تدریجی، انعطاف پذیر و هدفمند این فناوری را اتخاذ کند

هدف : پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی راهبردی مرجعیت علمی ارتش جمهوری اسلامی ایران بر پایه تدابیر، فرامین و رهنمودهای فرماندهی معظم کل قوا (مدظله العالی) انجام گرفت. روش ها : این پژوهش به روش کیفی گراندد تئوری انجام شد. ابتدا ابعاد و مؤلفه های مرجعیت علمی ارتش جمهوری اسلامی براساس تدابیر، فرامین و رهنمودهای فرماندهی معظم کل قوا ایران شناسایی شده و سپس الگوی مرجعیت علمی ارتش جمهوری اسلامی ایران عرضه شد. جامعه آماری پژوهش بیانات فرماندهی معظم کل قوا (مدظله العالی) از سال ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۱ بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. یافته ها : پس از تحلیل مضمون؛ ۱۳ بعد و ۳۶ مولفه موثر به عنوان مضامین سازنده در ایجاد مرجعیت علمی ارتش جمهوری اسلامی ایران شناسایی شد. نتیجه گیری ها: الگوی ارائه شده در این پژوهش می تواند به عنوان نقشه راهی برای ارتش جمهوری اسلامی ایران در دستیابی به مرجعیت علمی باشد

مطالعه حول محور زنان، همواره در کانون دغدغه های جامعه شناسان و متفکران بزرگ همه کشورها بوده است. در ایران، به ویژه پس از مشروطیت و آشنایی با تفکرات غربی، تلاش هایی در این زمینه صورت گرفته است و روشنفکران، شرایط زنان و جایگاه آنان را در جامعه بررسی نموده و نسبت به آگاهی دادن به زنان تلاش کرده اند. جلال آل احمد   و علی شریعتی، دو مصلح و نویسنده اجتماعی معاصر، هرکدام به مسائل اجتماعی و فرهنگی با توجه به شرایط جامعه ایران در دهه های چهل و پنجاه نگاهی ویژه داشتند. جلال آل احمد با تأکید بر هویت ملی و فرهنگی، بازگشت به ارزش های بومی و نقش زنان در فرایند توسعه اجتماعی اشاره می کند. در مقابل، علی شریعتی بر اهمیت آگاهی و آموزش به عنوان ابزارهای کلیدی برای تغییر وضعیت زنان تأکید می ورزد و معتقد است که زنان باید در عرصه های سیاسی و اجتماعی فعال باشند و با آموزش و آگاهی توانمند شوند. روش پژوهش این مقاله کیفی و تحلیل اسنادی و بهره گیری از روش مطالعه تطبیقی است که وجوه تفاوت و شباهت های دو نویسنده ایرانی را بر اساس آثارشان در مورد زن ایرانی بررسی می کند.

مقدمه و اهداف : قدرت در دوران مختلف متاثر از ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و تکنولوژیک ماهیت و طبیعت متفاوتی داشته است. در دوران کلاسیک، مدرن و پسامدرن تعاریف و جلوه های متفاوتی از این مفهوم قابل بررسی است، اما به نظر می رسد آنچه در جهان امروز و آینده بیشتر بتواند ماهیت آن را تبیین و توصیف کند، قدرت نرم و دیپلماسی عمومی است. در این متن، اهمیت شبکه های اجتماعی در سال های اخیر به واقعیتی بدیهی تبدیل شده و منبع بسیار مفیدی برای استخراج نظر کاربران در مورد موضوعات، شخصیت ها، محصولات و حتی مباحث کلان کشور و روابط خارجی و داخلی است. عراق به عنوان یک همسایه با قرابت مذهبی و فرهنگی عمیقی که می تواند بازاری بزرگ و شریکی استراتژیک برای ایران باشد، همچنین حضور مستشاری نظامی در عراق و موفقیت در شکست داعش در کنار حمایت ایران از گروه های مقاومت عراقی در سال های پس از صدام و وجود اماکن مقدسه، نیاز بیش از پیش به شناخت رویکرد و نظر جامعه عراقی نسبت به ایران را دوچندان می کند. در نگاه کلی بازنمایی تصویر ایران در میان کاربران شبکه های اجتماعی عراق به ویژه فیس بوک می تواند سنجه ای اولیه از میزان موفقیت قدرت نرم و دیپلماسی عمومی ایران در عراق باشد. روش : محور اصلی این پژوهش حول بازنمایی ایران در میان کاربران شبکه های اجتماعی عراق شکل گرفته و داده های بستر فیس بوک به عنوان اصلی ترین و بزرگ ترین بستر شبکه اجتماعی کاربران عراقی با استفاده از سیستم های کامپیوتری جمع آوری، ذخیره سازی، نویزگیری و پردازش شده است. پس از آن با بهره گیری از روش تحلیل تماتیک روی داده های فیس بوکِ کاربران عراقی پس از شکست داعش تا شهادت سردار سلیمانی مورد بررسی و پردازش به تفکیک سال انجام گرفته است. یافته ها : اصلی ترین موضوعاتی که حول مسائل مرتبط با ایران در فیس بوک عراقیِ منتشر شده به تفیکیک سال از سال 2018 تا 2020 و در چهارده تم اصلی طبقه بندی و سطح بندی شده که مهمترین این موضوعات عبارت است از: - گروه های همسو با انقلاب اسلامی- روابط سیاسی ایران و عراق - اظهار نظر در مورد فرهنگ دینی و اجتماعی مردم ایران - محتواهای مرتبط با دفاع مقدس و تاریخ جنگ عراق و ایران - موضوع روابط اقتصادی و محصولات ایرانی - دخالت ایران در انتخابات و حکومت عراق -موضوعات ورزشی بین دو کیور - اخبار بین دو کشور - تحریم آمریکا علیه ایران و نقش عراق و مقامات ایرانی (شامل مسئولین و شخصیت های سیاسی و نظامی کشور، مقام معظم رهبری، رییس جمهور، سردار سلیمانی) - زیارت اربعین و حضور ایرانیان در این پیاده روی می شوند، تا نمایی روشن از تصویر ایران در شبکه های اجتماعی عراق قابل نمایش باشد. نتیجه گیری : تصویر ایران در میان کاربران عراقی با چالش های زیادی روبرو است و گذشت سال ها از شکست داعش و دیگر خدمات ایران به عراق چندان در نمای قدرت نرم ایران در عراق موثر نبوده است. سهم ایران از خروج داعش و دفاع و هزینه هایی مانند شهادت جوانان و سردار های ایرانی برای حفظ امنیت مردم عراق در محتواهای عراقی ها کمتر دیده می شود. موضوعات مطرح شده حول مقامات حاضر در عراق همچون شهید سلیمانی که جان خود را در این راه داده، شباهتی به یک اسطوره و یا یک قهرمان ندارد. محصولات ایرانی جایگاه مناسبی از نظر حجم تبلیغات و حمایت در میان کاربران عراقی ندارند.  

هدف: تحولات پر شتاب 2014 تا کنون، دلالت بر نوعی آنتروپی سیستمی با وضعیتی از آشفتگی فزاینده دارد و نظم تک قطبی، بیشترین میزان بی ثباتی در تعادل سیستمی خود را تجربه می کند، چنانچه به نظر می رسد با پیروزی دونالد ترامپ و برخی تحولات بین المللی، می توان انتظار داشت شاهد ورود تکانه های قدرتمند آشوب ساز هر چه بیشتری به نظم و نظام مستقر باشیم. از این رو، هدف این تحقیق، ارائه منطق و راهبردی برای کنش سیاست خارجی ایران درون این وضعیت است. پرسش: در این تحقیق درصدد ارائه پاسخی به این پرسش هستیم که کدام منطق نظری می تواند مطلوب ترین پایه برای سیاست گذاری کنش سیاست خارجی جمهوری اسلامی درون شرایط آشوب گون آنتروپی نظام بین المللی معاصر باشد؟ روش: در این پژوهش از روش تحلیلی توصیفی و نیز چارچوب نظری رئالیسم نئوکلاسیک بهره گرفته شده است. یافته: جمهوری اسلامی ایران علی رغم محدودیت های قابل توجه ساختاری و نیز موانع موجود بر سر راه کنشگری در سطح نظام بین المللی، به دلیل ویژگی های ژئواستراتژیک، ژئواکونومیک، ژئوپلیتیکی خود از ظرفیت های قابل توجهی برای حضور هر چه فعالانه تر در سطح معادلات سیستمی برخوردار است که این مهم نیازمند یک سامانه نظری برای فهم واقعیت میدانی و نیز چگونه بسیج منابع برای نیل بدان است. نتایج: رئالیسم هوشمند که ترکیب هم زمان شده ای از تقویت قدرت سخت، ساخت قدرت در داخل و نیز بسط کنشگری توازن بخش با قدرت های سطح نظام است، به عنوان راهبرد مرجح برای سیاست خارجی ایران در دوره زمانی مذکور پیشنهاد می شود.

به دنبال سقوط برخی ولایت های شمال غرب در طول جنگ های ایران و عثمانی (۹۸۶–۹۹۹ق)، مسئله تابعیت و امکان تداوم سکونت برای ساکنان این مناطق به چالشی مهم تبدیل شد. در این میان، شماری از ایل های قره باغ برای حفظ جان و اموال خود به تابعیت عثمانی ها درآمدند؛ اقدامی که در تاریخ نگاری دوران صفوی با عنوان «دؤنوک» از آن یاد شده است. این مفهوم، به ویژه پس از بازپس گیری منطقه به وسیله صفویان در سال ۱۰۱۴ق، جایگاه ویژه ای یافت و با روایت هایی از مجازات های سخت مانند قتل عام، کوچ اجباری و مصادره اموال همراه شد. برخی منابع رسمی که از بستر جغرافیایی یا زمانی رویداد فاصله داشتند، تصویری ساده انگارانه، قاطع و بیشتر گنگ از سرنوشت دؤنوک ها ارائه داده و آنان را خائنانی قطعی دانسته اند. در برابر، بررسی منابع محلی و نزدیک به بافت اجتماعی منطقه نشان می دهد که پدیده دؤنوک نه رفتاری یک دست و خیانت آمیز، بلکه کنشی پیچیده و چندلایه بوده است. برخی دؤنوک ها از سر نارضایتی، ملاحظه های سیاسی یا فقط برای بقا، چنین تصمیمی گرفتند. یافته های این نوشتار نشان می دهد که برخورد صفویان نیز با این گروه ها یک دست نبوده و از شدت تا مدارا متفاوت بوده است. بنابراین دؤنوک را باید پدیده ای تاریخی با ابعاد متنوع و انگیزه های متکثر دانست، نه فقط نشانه ای از خیانت. «دؤنوک» پدیده ای چندوجهی است که در بستر پیچیده ای از ناامنی، بحران رهبری و فشارهای زیست محیطی و اجتماعی شکل گرفت و واکنش ایل ها به آن، نه لزوماً خیانت، بلکه تلاشی برای بقا و بازتعریف موقعیت خویش در میان دو قدرت بزرگ زمانه بود.

روابط جمهوری آذربایجان و امارات متحد عربی که پیش تر بر پایه نزدیکی و دوستی استوار بود، پس از سال ۲۰۲۰ جهش چشمگیری یافته و به سطح همکاری های راهبردی ارتقا پیدا کرده است. این همکاری ها اکنون ابعاد متنوع سیاسی، اقتصادی و امنیتی را در بر می گیرد و برای هر دو کشور اهمیت راهبردی دارد. در این نوشتار به دنبال پاسخ این پرسش هستیم که چه تحولات و مراحلی زمینه ساز این جهش بوده و چگونه فرصت های جدیدی برای تعمیق روابط دو کشور ایجاد کرده اند؟ با بهره گیری از روش کیفی و رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه مدل مفهومی ابتکاری، مرکب از سه دسته تحولات بستر ساز، مانع زدا و فرصت آفرین، روند نزدیکی جمهوری آذربایجان و امارات متحد عربی را در دوره پس از سال ۲۰۲۰ تحلیل می کنیم. یافته ها نشان می دهند تحولات منطقه ای در غرب آسیا و قفقاز جنوبی، ابتدا با ایجاد بسترهای جدید همکاری، سپس با رفع موانع سیاسی و ژئوپلیتیکی و سرانجام با گشودن فرصت های نو در حوزه هایی مانند انرژی، تجارت و ترتیبات امنیتی، مسیر ارتقای روابط دو کشور را به سطح مشارکت راهبردی هموار کرده اند. بر این اساس، می توان نتیجه گرفت ادامه این روند، چشم اندازی روشن برای تعمیق بیشتر همکاری های دوجانبه در سال های آینده ترسیم می کند.

در ارتباط با گسترش دانش سیاست در جامعه ایرانی از زمان تأسیس این رشته، عوامل زیاد و متنوعی دخیل بوده است؛ سازمان ها و ارگان ها، دانشگاه ها و گروه ها، تحولات و اتفاقات داخل و بیرون از ایران، انجمن ها و نشریات و افراد برجسته از سیاست مداران، استادان، فیلسوفان، کارگزاران و دانش آموختگان و به طور کلی فعالان این حوزه از جمله آن ها هستند که همگی بر گسترش کمی و کیفی دانش سیاست در ایران تاثیرگذار بوده اند. یعنی این عوامل در تعامل با جامعه و نوع نظام سیاسی و فرهنگ جامعه، باعث گسترش این دانش شده اند. مدعا این است که گسترش و استمرار تاریخی دانش سیاست در قالب دانشگاه، مرکز، مؤسسه، اندیشکده، انجمن، سایت، کانال و شبکه و مجله در جامعه ایرانی می تواند نشانگر موضوعاتی از جنس «ضرورت پیوند علم با نیازهای عینی» با طرح مباحث نظری یا کارکردی یا حتی نیازهایی از جنس «الزامات زندگی جمعی جدید» باشد که اطلاق «توسعه» یا «رشد» بر آن را می توان داشت.تعبیری که به معنی الزام ضروری حضور این دانش در جامعه ایرانی است. این مقاله با نگاهی کمّی و البته با روش توصیفی - استنباطی به بررسی فعالیت های تاریخ معاصر مرتبط با دانش سیاست پرداخته و از این زاویه، تلاش کرده با عطف توجه به پیچیدگی موضوع، جنبه ها و ابعادی از آن را باز کند.

روابط ترکیه و ارمنستان همواره تحت تأثیر منازعات تاریخی، بحران های هویتی و ملاحظات ژئوپلیتیکی، دستخوش تنش های مداوم بوده است. هدف این پژوهش، تحلیل روند عادی سازی روابط میان دو کشور در بازه زمانی ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ با استفاده از چارچوب نظری «همزیستی عملکردی» است. سؤال اصلی تحقیق آن است که چه عواملی روند عادی سازی روابط را تسهیل یا محدود کرده اند و این فرآیند تا چه اندازه با الگوی همکاری عملکردی قابل تبیین است. پژوهش حاضر با روش کیفی، رویکرد اسنادی-تحلیلی و بر پایه مطالعه تفسیری انجام شده است. داده ها از طریق تحلیل محتوای منابع رسمی، بیانیه های دیپلماتیک، گزارش های مراکز پژوهشی و مقالات علمی معتبر گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که هرچند گام هایی همچون تعیین نمایندگان ویژه، از سرگیری پروازها، و گشایش گذرگاه مرزی مارگارا صورت گرفته، اما موانعی نظیر فشار مهاجرین ارمنی، گره های تاریخی مانند موضوع نسل کشی و همچنین نقش محدودکننده آذربایجان مانع از تحقق کامل عادی سازی روابط شده اند. در عین حال، کاهش نفوذ سنتی روسیه در قفقاز جنوبی و ورود فعال بازیگرانی چون ایالات متحده و اتحادیه اروپا، بستر مساعدی برای پیگیری دیپلماسی مرحله ای فراهم آورده است. در مجموع، روابط دو کشور از خصومت تاریخی به سمت همزیستی عملکردی گرایش یافته اند، هرچند تحقق تعامل ساختاری مستلزم نهادینه سازی همکاری های میانی و بازتعریف منافع ژئوپلیتیکی خواهد بود.

یکی از اصلی ترین موضوعاتی که از منظر مطالعات منطقه ای توجه اغلب تحلیلگران سیستم بین الملل را معطوف به خود نموده مسئله رویکرد متناقض دولت ترکیه در بحث منطقه گرایی و در بحران های منطقه ای است. سؤال این است که رویکرد سیاست خارجی دولت اردوغان چگونه منافع و اهداف این کشور را در سطح منطقه ای تبیین می نماید؟ به نظر می رسد که رویکرد سیاست خارجی دولت ترکیه در دوران جدید با نوعی دوگانگی و تناقض همراه است. این کشور همزمان نقش یک قدرت منطقه ای فعال و میانجی ثبات را ایفا می کند و در عین حال، با استفاده از مداخلات مستقیم و بهره برداری از بحران ها، منافع ایدئولوژیک و ژئوپلیتیک خود را دنبال می کند. پژوهش حاضر از نوع بنیادی-کاربردی، با روش کیفی و رویکرد توصیفی-تحلیلی تدوین شده است. هدف از طرح این پژوهش نیز تحلیل و واکاوی رفتار سیاست خارجی دولت ترکیه در بحران های منطقه ای به خصوص بحران سوریه و پیامدهای امنیتی آن برای جمهوری اسلامی ایران است. یافته ها و نتایج پژوهش حاضر نشان می دهند که رفتار متناقض سیاست خارجی ترکیه، در بحث منطقه ای و به خصوص در بحران سوریه پیامدهای مؤثری در بعد منطقه ای-امنیتی برای جمهوری اسلامی ایران داشته است. دولت ترکیه با حمایت همه جانبه از مخالفان دولت سوریه (از ابتدا تا انتها) و سقوط دولت بشار اسد، ضمن تشدید بی ثباتی پیرامون مرزهای ایران، موجب افزایش تهدیدات اسراییل و محور ابراهیم، حضور قدرت های فرامنطقه ای، تضعیف هرچه بیشتر محور مقاومت و کاهش نفوذ منطقه ای ایران شده است.

فرهنگ راهبردی رویکردی متأخر در مطالعات روابط بین الملل است که تأثیر مؤلفه های نرم و عوامل فرهنگی بر کنشگری راهبردی دولت ها را مورد توجه قرار می دهد. اسرائیل از جمله رژیم های سیاسی منطقه غرب آسیا محسوب می شود که در مسائل امنیت ملی، بر چالش بقا تمرکز دارد. این پژوهش با هدف بازشناسی و درک استراتژی های امنیتی اسرائیل از دریچه و چارچوب نظری فرهنگ راهبردی، سعی دارد به این پرسش پاسخ دهد که تأثیر فرهنگ راهبردی اسرائیل در ایجاد چالش های سیاست گذاری امنیتی آن در غریب آسیا چگونه است؟ با توجه به اکتشافی بودن پژوهش، فرضیه ای برای آن طراحی نشده و لذا کاربست نتایج در فرایند سیاست گذاری امنیتی کشورهای غرب آسیا از جمله ج. ا. ایران، اهمیت تحقیق را در شرایط امنیتی ملتهب و پرتنش کنونی جنوب غرب آسیا دوچندان می نماید. از منظر روش تحقیق، با بهره گیری از مطالعه اسنادی-کتابخانه ای و مصاحبه عمیق برای جمع آوری داده و از روش تفسیر عقلانی و تحلیل محتوای کیفی برای تجزیه و تحلیل استفاده شده است. یافته های پژوهش تأکید می نماید که عناصر تشکیل دهنده فرهنگ راهبردی اسرائیل را که استراتژی های امنیتی آن کشور در غرب آسیا با اتکا به آن اتخاذ می شوند می توان در دو دسته گزاره های عینی-ملموس و گزاره های ذهنی-روایتی جای داد. این مولفه ها در سیاست گذاری اسرائیل واقعیت های استراتژیکی در عرصه های مختلف تولید می کند که دستگاه های امنیتی آن شامل نیروهای نظامی و جامعه اطلاعاتی را دچار ناکامی ها و چالش های استراتژیک امنیتی می نماید. واضح است که پیش بینی رفتارها و سیاست های اعمالی برساخته از خطاهای امنیتی، برای کشورهای غرب آسیا دست برتر در عرصه سیاست خارجی، دیپلماسی پنهان و جنگ امنیتی را فراهم می سازد.

رخداد انقلاب ها در بسترهای مکانی مختلف، اگرچه در ابتدا نتایجی مشابه همچون روحیه تغییر و هیجان را به همراه داشت، اما در ادامه مسیرهای متفاوتی را رقم زد؛ که عمدتاً ناشی از نوع رهبری در دوران پساانقلابی بود. اینکه رهبری دنگ شیائوپینگ در چین، برعکس مائو، رشد و توسعه ای را رقم زد که از آن به معجزه قرن یاد شد، بیش از هر چیز نشان از درک یک رهبر از اقتضائات تداوم انقلاب با دستاورد سازی است؛ نقشی که البته مورد غفلت و بی توجهی قرارگرفته است؛ چراکه از هر زاویه ای که این توسعه مورد توجه قرار گیرد، رهبری دنگ و نقش عقلانیت استراتژیک او در توسعه چین امروز غیرقابل انکار است. درهمین راستا، سؤال اصلی این مقاله بدین گونه است که عقلانیت استراتژیک رهبری دنگ چه نقشی در توسعه چین امروز داشته و این عقلانیت استراتژیک از چه شاخص ها و مؤلفه های برخوردار است؟ یافته های این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای تاریخی مرتبط با ادبیات سیاسی دنگ و سیاست ورزی وی در تاریخ چین، نشان می دهد که تجربه توسعه چین پساانقلابی، مرهون رهبری چون دنگ بود که به لطف عقلانیت استراتژیک خود، زمینه ساز توسعه شد؛ این عقلانیت استراتژیک دارای شاخص های همچون تراژیک اندیشی سیاسی، سیاست حفظ وضع موجود، اولویت بندی مسائل، واقعیت چراغ راهنمای سیاست، عمل گرایی و ایجاد سازوکارهای های خود اصلاح کننده است.

از گذشته تا به امروز همواره نقش دولت ها و حکومت ها در پیشرفت و تعالی جوامع و یا عقب افتادگی آن ها مورد بحث و مناقشه بوده است.از طرفی پدیده «حکمرانی اسلامی» به عنوان یک نظریه جدید خودش را در عرصه جهانی نشان داده است. هرچند بصورت یک پارادایم مطرح نیست ولیکن در معادلات حکمرانی در جهان مطرح است. نگاه اسلام به حکمرانی که همان حکمرانی الهی یا حکمرانی خوب با رویکرد اسلامی می باشد، نگاهی است بسیار عمیق و تعیین کننده که تعالی انسان در سایه آن رقم می خورد و تعبیر نور و ظلمت برای حکمرانی الهی و حکمرانی غیرالهی بکار برده شده است. حکمرانی اسلامی بر کلیه فرآیندهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تاثیرگذار بوده، محیط رشد و تعالی انسان را تأمین می کند. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نوع توصیفی پیمایشی است. هدف اصلی از نگارش پژوهش حاضر، شناسایی عوامل اثرگذار حکمرانی اسلامی بر موفقیت حکمرانی در ج.ا.ا می باشد. جامعه آماری پژوهش، شامل اساتید و نخبگان دانشگاهی می باشد که نمونه ای 210 عددی برای انجام پژوهش انتخاب شد. متغیرهای مهم تأثیرگذار بر حکمرانی اسلامی با استفاده از مطالعات کتابخانه ای از ادبیات موضوع استخراج شد و در نهایت 21 متغیر انتخاب شد و با تحلیل نتایج حاصل از پرسشنامه نهایی، شش مولفه بدست آمد. از این شش مولفه عامل مشارکت بر حکمرانی اسلامی مؤثر نبود. 5 عامل دیگر مربوط به پاسخگویی، قانون مداری، عدالت، کارآمدی و اثربخشی و شفافیت است که بر موفقیت حکمرانی در ج.ا.ا موثر بودند.

ایالات متحده پس از اشغال عراق در سال 2003 سیاست های اصلاح اقتصادی موسوم به تعدیل ساختاری را در عراق آغاز نمود. اما نتایج حاصل از این اصلاحات در طول دو دهه گذشته، پرسش های جدی را در مورد اثربخشی آن مطرح کرده است. مطالعه حاضر با استفاده از چارچوب نظری نئولیبرالیسم و روش های اقتصادسنجی، به بررسی ارتباط بین اصلاحات اقتصادی و شاخص های توسعه در عراق پرداخته است. نتایج نشان می دهد که رویکرد تعدیل ساختاری مبتنی بر اصول نئولیبرالیسم، نتوانسته به وعده های خود در زمینه رشد اقتصادی، کاهش بیکاری و بازسازی عراق جامه عمل بپوشاند. در واقع، اصلاحاتی که بانک مرکزی عراق تحت نظارت صندوق بین المللی پول در نرخ ارز (دینار عراقی) طی سال های 2003 تا 2023 اجرا نموده بر کاهش بیکاری تأثیر نداشته برعکس در افزایش آن سهیم بوده است. اصلاحات مربوط به قانون سرمایه گذاری و اعطای وام ها و تسهیلات اعتباری به سرمایه گذاران نیز تأثیری در رشد اقتصادی و کاهش بیکاری در عراق طی سال های 2003 تا 2023 نداشته است. این نتایج نشان می دهد که راه خروج اقتصاد عراق از بحران نه پیروی از سیاست های اجماع واشنگتن بلکه برنامه ریزی برای تنوع بخشی به اقتصاد تا رهایی از اقتصاد است.

در این مقاله کوشش شده آراء و نظریات آیت الله خامنه ای درباره نسبتِ نظری و عملیِ عالَم انقلاب اسلامی با عالَم تجدّد، قاب بندی و تفسیر شود. برای حل این مسئله، ابتدا به رویکرد ایشان درباره ماهیت انقلاب و ماهیت تجدّد اشاره شده و استدلال گردیده که این دو واقعیت عینی و تاریخی، از دو نوع عقل و عالَم حکایت می کنند که ناسازگار هستند و انقلاب ایران، سویه متضاد با غایات تجدّدی دارد. آنگاه در بخش دوم، از مواجهه گزینشی و تجزیه ای آیت الله خامنه ای با تجدّد سخن به میان آمده و امکان و حدود اقتباس، مشخص شده است. در این پاره از مطالعه، سه قلمرو از یکدیگر تفکیک شده اند: فرهنگ تجدّدی که نمایانگر جاهلیت معاصر است، علوم طبیعیِ تجدّدی که مسئله ما با آن، زدودن سلطه است و علوم انسانیِ تجدّدی که به سبب مدخلیت ارزش ها در آن، شکاف های بنیادین و جوهری با آن داریم. در بخش پایانی مقاله نیز، به نظریه ولایت منفی پرداخته شده و اثبات شده که منظر غرب شناسانه آیت الله خامنه ای، حاکی از مرزبندی صریح با تجدّد و پرهیز از اختلاط و هضم شدگی است. در این مقاله، از روش تحلیل نظری و منطقیِ متن استفاده شده و در امتداد آن، درون مایه های معرفتی با یکدیگر مفصل بندی شده اند تا رهیافت غرب شناسانه آیت الله خامنه ای، ساختاربندی و روایت شود.

بازار دانشجویان بین الملل عرصه ای است که فراتر از محرک اقتصادی، به لحاظ افزایش قدرت سیاسی و فرهنگی، در اندرکنش کشورها با جامعه جهانی تعیین کننده است. امروزه، علاوه بر کشورهای توسعه یافته، قدرت های نوظهور منطقه ای و حتی کشورهای ذره ای نیز به این بازار ورود کرده و در صدد افزایش سهم خود از آن هستند. موفقیت ایران در بازار رقابتی دانشجویان بین الملل مستلزم فراهم آمدن مقدمات و ملزوماتی است که بدون آن ها دستیابی به اهداف اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مورد انتظار از این حوزه ممکن نیست. پژوهش حاضر رویکردی حل المسائلی داشته و در صدد پاسخ به این سؤال است که راهبردها و راه کنش های افزایش سهم ایران در بازار دانشجویان بین الملل چیست؟ در این راستا، در این پژوهش، با ملاحظه مسائل و چالش های موجود، راهبردها و راه کنش هایی در دو سطح کلان و واحد برای افزایش سهم دانشگاه های ایران در بازار دانشجویان بین الملل ارائه شده است. مدعای پژوهش حاضر این است که با فرض فراهم بودن زیرساخت های مادی و معنوی لازم، راهبردپردازی بومی متناسب با وضعیت داخلی و جهانی ایران، دستیابی به سهم مطلوبی از دانشجویان بین الملل به نسبت کل جمعیت دانشجویان داخلی را ممکن می کند. ملاحظه راهبردهای مذکور در سیاستگذاری آموزش عالی می تواند وضعیت و رویه جذب دانشجویان بین الملل در ایران را به لحاظ کمی و کیفی بهبود ببخشد. این پژوهش، با استفاده از روش ترکیبی تبیینی و تجویزی انجام شده و داده های آن از منابع کتابخانه ای و روش مصاحبه بدون ساختار و نیز به واسطه حضور و تجربه زیسته مؤلفان در زمینه اجتماعی- تاریخی موضوع مورد پژوهش، یعنی دانشجویان بین الملل فراهم شده است.

سقوط اصفهان و پایان حکومت صفوی، موجب طرح الگوهای تازه ای برای به دست آوردن حکومت در ایران شد. ملک محمود سیستانی تبار کیانی را پیش کشید و افغان ها، حکومت استکفایی به نیابت از خلافت عثمانی را مطرح کردند. به علاوه الگوی صفوی مبنی بر نیابت از امامان معصوم (ع)، کماکان پابرجا بود. در میان مدعیان اما، نادر افشار به حکومت رسید و به مدت 23 سال در رأس قدرت بود. نگارنده در پژوهش پیش رو قصد دارد با روش تحلیلی و استفاده از منابع اصلی عصر افشاریه، تلاش های نادر را در این زمینه بکاود و به این پرسش پاسخ دهد که نادرشاه افشار برای کسب قدرت و ایجاد مبانی مشروعیت از چه الگوهایی استفاده کرد؟ با بررسی و تحلیل داده ها، آشکار شد که نادر در پی صفوی زدایی و زدودن میراث صفوی در ایران بود. شاهان متأخر صفوی با فرورفتن در تَشرُع و تأکید بر نیابت از امام معصوم (ع)، وظایف شاهی را تغییر داده بودند. از این رو نادرشاه با الگوبرداری از تیمور گورکانی و تلفیق سنن ترکمان و ایرانی، مشروعیت سنتی پیشاصفوی را احیاء کرد. بدین ترتیب چهره شاه ترمیم و بر رزم آوری سلطان تأکید شد. در این روند، سپاهیان بر روحانیون، سنیان بر شیعیان و غیر ایرانیان بر رعایای ایرانی برتری یافتند.

با توجه به تحولات سیاست جهانی و تغییرات در موقعیت های استراتژیک، بررسی روابط ایران و اتحادیه اروپا در دوره های مختلف نیازمند تحلیل دقیق و جامعی است. این روابط تحت تأثیر عوامل متعددی نظیر تحریم ها، برنامه هسته ای ایران و مسائل انسانی قرار داشته و در مواقع مختلف به چالش کشیده شده است. در این راستا، انتخاب مسعود پزشکیان به عنوان رئیس جمهور جمهوری اسلامی ایران می تواند دوره ای حساس و مهم برای این روابط باشد. رویکرد او به سیاست خارجی ممکن است فرصتی برای بهبود روابط با اتحادیه اروپا و ایجاد فضای مثبت برای گفتگو و همکاری باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی امکان تغییر در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال اتحادیه اروپا بر اساس مدل نظری جریان های چندگانه جان کینگدان و با استفاده از روش تحلیل مضمون می باشد. سوال اصلی مقاله این است که امکان تغییر در سیاست خارجی ایران در قبال اتحادیه اروپا در دولت پزشکیان بر اساس مدل کینگدان چگونه است؟ یافته های پژوهش نشان می دهد در دوره مورد بحث با استفاده از تحلیل مضامین متون و آثار موجود، شواهد تحلیلی مبنی بر همراهی جریان مشکل، جریان سیاستی و جریان سیاسی در جهت باز شدن پنجره فرصت برای تغییر در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران وجود دارد. اما علیرغم فرصت های موجود موانع جدی نیز سایه سنگین خود را بر روابط دو طرف گسترانیده است.