درخت حوزه‌های تخصصی

طوفان های گرد و غبار به عنوان یکی از مهم ترین مخاطرات اقلیمی در مناطق خشک و نیمه خشک ایران به ویژه استان سیستان و بلوچستان، پیامدهای گسترده ای در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی ایجاد می کنند. یکی از چالش های اصلی در مدل سازی و پیش بینی این پدیده، عدم قطعیت در داده های ورودی و محدودیت ایستگاه های سینوپتیکی است. این پژوهش با هدف بهبود عملکرد مدل های پیش بینی، به ارزیابی نقش الگوریتم های فراابتکاری در بهینه سازی داده های ورودی پرداخته است. در این راستا، یک مدل هیبریدی مبتنی بر رگرسیون فازی خوشه بندی شده و میانگین متحرک FCMR-MA توسعه داده شد و برای بهینه سازی داده های ورودی، دو الگوریتم فراابتکاری چرخه آب و بهینه سازی علف های هرز مهاجم به کار گرفته شدند. یکی از عوامل کلیدی در تشدید و تداوم این پدیده، وقوع خشکسالی های متوالی و کاهش رطوبت خاک است که بستر تولید و انتقال گردوغبار را تقویت می کند. به منظور تحلیل پیوند بین شرایط خشکسالی و وقوع طوفان های گردوغبار، شاخص های خشکسالی SPI و SPEI نیز به عنوان متغیرهای اقلیمی در ساختار مدل لحاظ شدند. داده های مورد استفاده شامل فراوانی روزهای همراه با طوفان گردوغبار در پنج ایستگاه سینوپتیکی استان سیستان و بلوچستان طی دوره 40 ساله بود. عملکرد مدل ها با استفاده از چهار معیار ارزیابی R, RMSE, MAE, NS سنجیده شد. یافته ها نشان داد که به کارگیری الگوریتم های فراابتکاری موجب بهبود معنادار در دقت مدل نسبت به حالت بدون بهینه سازی شد. در این میان، الگوریتم علف های هرز مهاجم با دستیابی به بالاترین ضریب همبستگی (R=0.94) و کم ترین میزان خطا، عملکرد برتری نسبت به الگوریتم چرخه آب و مدل پایه ارائه کرد. به طور کلی، نتایج این مطالعه بیانگر اهمیت استفاده از الگوریتم های فراابتکاری در بهینه سازی داده های ورودی برای ارتقاء دقت مدل های پیش بینی طوفان های گردوغبار در مناطق خشک و نیمه خشک است.

تحولات صنعت خودرو به واسطه تغییرات سریع فناورانه، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی، و تأثیرات منطقه ای آن ها، نیازمند بررسی دقیق کلان روندهای تأثیرگذار بر این صنعت در مناطق مختلف است؛ بنابراین، پژوهش حاضر با هدف شناسایی، اولویت بندی و تحلیل کلان روندهای اصلی تأثیرگذار بر آینده صنعت خودرو در افق ده ساله و در بسترهای جغرافیایی مختلف انجام گردید. این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد توصیفی است که به صورت کیفی با استفاده از روش غربال گری فازی به عنوان یک روش تحلیلی توصیفی-پیمایشی به منظور تحلیل پیچیدگی ها و عدم قطعیت ها در فرایند تصمیم گیری مورد استفاده قرار گرفت. جامعه آماری این پژوهش 17 صاحب نظر در حوزه های صنعت خودرو و آینده پژوهی بود که نظرات آن ها به عنوان داده های اصلی برای تحلیل به کار گرفته شد. داده ها با استفاده از ماتریس های فازی خوش بینانه و بدبینانه و ترکیب آن ها تحلیل و در نهایت، کلان روندهای تأثیرگذار بر صنعت خودرو رتبه بندی شد. با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و اسنادی و همچنین مصاحبه های نیمه ساختاریافته، شش کلان روند شناسایی شد که بر حسب پنج معیار مستخرج از اسناد و مدارک مربوطه، اولویت بندی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که تحول در فناوری های حمل ونقل با تأثیر مستقیم بر کاهش آلودگی زیست محیطی، بهبود بهره وری انرژی و توسعه حمل ونقل هوشمند، دارای بالاترین اولویت در میان کلان روندهای تأثیرگذار بر آینده صنعت خودرو است. تغییرات اجتماعی و فرهنگی به همراه پیشرفت در فناوری های تولید و مواد در رتبه دوم قرار گرفتند، چراکه این روندها در مناطق مختلف موجب شکل گیری تقاضاهای نو برای محصولات پاک و نوآورانه می شوند. نوآوری در مدل های کسب وکار نیز در جایگاه سوم قرار گرفت و نشان دهنده اهمیت تحول در ساختارهای خدماتی و زنجیره ارزش به ویژه در بسترهای جغرافیایی متنوع است. در نهایت، تحولات اقتصادی و تجاری و ملاحظات امنیت و ایمنی به ترتیب در رتبه های چهارم و پنجم قرار گرفتند. این یافته ها تصویری روشن از اولویت بندی کلان روندهای اثرگذار بر آینده صنعت خودرو در مقیاس منطقه ای ارائه می دهند و می توانند مبنایی برای تدوین راهبردهای متناسب با شرایط بومی توسط سیاست گذاران و تصمیم گیران صنعت خودرو باشند.

امروزه ژئومورفولوژی در زمینه های، اقتصادی، تاریخی، مطالعات فرهنگی، اکولوژی و گردشگری می تواند مبنای برنامه-ریزی صحیح، مدیریت پایدار گردشگری و توسعه اقتصادی باشد. استان سمنان به دلیل داشتن لندفرم های بیابانی متنوع و مناظر شاخصی مانند لندفرم های کلوت و اشکال دشت های نمکی این منطقه را متمایز کرده و می تواند گردشگران علاقه مند و ماجراجو را از مناطق مختلف جذب کند. هدف از این پژوهش، تعیین و مقایسه مناسب ترین ژئومورفوسایت ها برای برنامه ریزی گردشگری پایدار با استفاده از دو روش ارزیابی ژئوتوریسم پیشنهاد شده توسط بریل ها و همکاران، رینارد و همکاران بوده است. طی کارهای میدانی ابتدا 90 مکان لندفرمی شناسایی شد که پس بررسی های کارشناسی 30 ژئوسایت شاخص از بین آن ها انتخاب شد. سپس این ژئوسایت ها با مدل های مذکور مورد ارزیابی قرا رگرفتند. به صورت کلی ژئوسایت چاه نفت(شماره 68) ارزشمندترین ژئوسایت در هر دو مدل رینارد و بریل ها می باشد؛ این ژئوسایت با شرایط منحصربه فرد خود، بیشترین امتیاز ممکن را در هر دو مدل به خود اختصاص داده است. ژئوسایت هزار دره در شمال چاه نفت(شماره73) در مدل بریل ها و دره آرزوها (شماره71) درمدل رینارد، دومین ژئوسایت ارزشمند در میان ژئوسایت های موردبررسی شناسایی شد. در طرف مقابل، ژئوسایت جنوب چشمه استالیه (شماره 33) در مدل بریل ها رتبه 30 و در مدل رینارد ژئوسایت جنوب دلازیان (شماره 37)رتبه 30 را به خود اختصاص داده و مجموعاً کم ترین ارزش را در میان ژئوسایت های موردبررسی کسب کرده است.

یکی از مهم ترین مسایلی که به هنگام زلزله و بعد از زلزله با آن مواجه هستیم، بحث مسیر یابی جهت تخلیه اضطراری می باشد که از نخستین مراحل مدیریت بحران می باشد که باید در کمترین زمان ممکن انجام شود، در غیر این صورت باعث افزایش نرخ مرگ ومیر خواهد شد. بر همین اساس هدف اصلی مقاله حاضر، مسیریابی بهینه برای تخلیه اضطراری به هنگام زلزله مخرب است. برای این منظور ابتدا شاخص های تأثیرگذار در آسیب پذیری منطقه مورد مطالعه شناسایی شدند. در مرحله بعد، با بهره گیری از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) شاخص ها وزن دهی شده و در نهایت نقشه آسیب پذیری تهیه شد. سپس با استفاده از محیط نرم افزار QGIS میزان دسترسی منطقه یک به مراکز درمانی، پارک و فضای سبز و مناطق بایر به عنوان مکان های امن مورد بررسی قرار گرفت. به طور کلی نتایج بیانگر این بود که منطقه یک تبریز با توجه به قرارگیری بر روی گسل فعال تبریز در معرض خطر شدید در مواقع وقوع زلزله قرار دارد. نتایج نشان داد که بخش های شمال غربی منطقه یک نسبت به سایر بخش های این منطقه از آسیب پذیری بیشتری در برابر زلزله برخوردار می باشند. در ادامه مسیر بهینه با استفاده از الگوریتم ژنتیک برای رسیدن به نقطه امن با در نظر گرفتن کوتاه ترین مسیر و شاخص هایی نظیر عرض معابر، تراکم جمعیتی و ... شناسایی شد. برای این منظور نقطه ابتدا و انتها که به ترتیب دارای بیشترین میزان آسیب پذیری و کمترین میزان آسیب پذیری بودند شناسایی و سپس بر اساس این دو نقطه مسیر بهینه که بخش اعظم آن از بزرگراه توانیر گذر می کرد، شناسایی شد.

اهدف از این پژوهش اهمیت نقش ویژگیهای لیتولوژیکی،ژئوشیمیایی و هیدروشیمیایی بر فرایند کارست زایی در حوضه آبریز کلات در شمال شرق ایران می باشد. روش تحقیق متکی بر تکنیکهای آزمایشگاهی و میدانی می باشد. نتایج تحقیق نشان داد در ارتباط با ویژگیهای لیتولوژیکی، میزان ناخالصی در سنگ آهک بسیار حائز اهمیت می باشد. زیرا هرچه میزان ناخالصی در این سنگها بیشتر باشد فرایند کارست زایی کمتر است و بالعکس. همچنین در سازندهای کارستی تیرگان و مزدوران که آهکها به صورت توده ای و ضخیم لایه می باشند اشکال کارست قابل توجه مانند کانیونها، تنگها و کریدور کارستی شکل میگیرد و در سازند کارستی چمن بید که لایه ای می باشد اشکال کارست قابل توجهی شکل نمی گیرد و فقط کارنها شکل میگیرد. در آزمایش کلسیمتری در سازندهای آهکی حوضه کلات نشان داد که میانگین درصد کلسیت در این سازندها 39درصد می باشد که نشان از خلوص متوسط آهک در سازندهای حوضه می باشد. آزمایش آی سی پی در سازندهای کارستی حوضه نشان داد که میزان درصد کلسیم در چهار سازند آهکی کلات، مزدوران، تیرگان و چمن بید 38درصد می باشد. در روش وزنی، میانگین کلسیت موجود در چهار سازند عدد56.3 درصد را نشان می دهد. کیفیت آبهای سطحی و زیرزمینی در حوضه آنالیز شد و نشان داد که ارتباط معکوسی بین آبها در مناطق کارستی و هدایت الکتریکی وجود دارد که نشان دهنده استعداد کارست زایی در حوضه آبریز کلات دارد.

برنامه ریزی زیرساخت سبز شهری رویکردی در برنامه ریزی شهری است که هدف آن افزایش کیفیت زندگی و رفاه شهری است. ضرورت و اهمیت حیاتی فضاهای سبز شهری به اندازه ای است که وجود این کاربری یکی از شاخص های توسعه محسوب می شود. پژوهش از نوع تحلیلی- مقایسه ای است و با به کارگیری تکنیک چند شاخصه ماباک به بررسی و تحلیل فضاهای سبز شهری در کلانشهر مذهبی قم پرداخته شده است. داده ها و اطلاعات مورد نیاز برای انجام این پژوهش از آمارنامه کلانشهر قم در سال 1402 اقتباس شده است و با استفاده از تکنیک ماباک نابرابری های موجود در زمینه فضای سبز شهری در میان مناطق هشت گانه کلانشهر قم مورد تحلیل قرار گرفته است. میزان امتیاز نهایی تکنیک ماباک نشان می دهد، منطقه 4 کلانشهر قم با کسب امتیاز (5414/0) بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است. نتایج به کارگیری مدل ماباک عدم توزیع بهینه فضاهای سبز شهری در کلانشهر قم را نشان می دهد. منطقه 7 با کسب امتیاز (2162/0-)، منطقه 6 با کسب امتیاز (1734/0-)، منطقه 5 با کسب امتیاز (1682/0-) و منطقه 1 با کسب امتیاز (0695/0-) از منظر برخورداری از فضاهای سبز شهری وضعیت خوبی را نشان نمی دهند و این مناطق نیازمند توجه ویژه و جدی هستند.

فقدان یک چارچوب نظری - عملیاتی و مدل مفهومی منسجم برای نهادینه سازی مشارکت در برنامه ریزی شهری، چالشی اساسی در ادبیات معاصر برنامه ریزی شهری است. پژوهش حاضر باهدف تدوین نظریه زمینه ای ظرفیت سازی نهادی در توسعه محله محور و با اتکا بر نظریه های نهادگرایی جدید و برنامه ریزی مشارکتی انجام شده است. این پژوهش با رویکرد تفسیری - انتقادی و روش شناسی کیفی در طی دو مرحله، ابتدا با استفاده از تحلیل محتوای کیفی اسناد و قوانین مرتبط با مدیریت محله ای؛ و سپس انجام 20 مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته با متخصصان حوزه های برنامه ریزی شهری، مدیریت شهری و توسعه اجتماعی اجرا شده است. نتایج نهایی این مطالعه منجر به شناسایی شش مقوله محوری منجر گردید که در قالب یک چارچوب مفهومی یکپارچه، تعامل میان اجتماع محلی، ظرفیت سازی نهادی، حکمروایی محلی و روابط قدرت را تبیین می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که ظرفیت سازی نهادی به عنوان فرایندی مشارکتی، از طریق آموزش و توانمندسازی جوامع محلی محقق می شود و پیامدهای آن در سه سطح فردی، جمعی و نهادی - سازمانی قابل ردیابی است.

در دنیای پویای امروز، صنعت گردشگری برای حفظ رقابت پذیری با چالش های بی شماری روبه رو است. در این میان، هوشمندی رقابتی، به عنوان ابزاری کارآمد، نقشی مهم در ارتقای جایگاه این صنعت ایفا می کند. این پژوهش با هدف توضیح اهمیت و شناسایی هم راستایی و تأثیر بین «راهبرد های کسب وکار مایلز و اسنو» (پیشروها، تحلیلگران، مدافعان و واکنشگران) و «هوشمندی رقابتی» (بازاری، رقبا، اجتماعی راهبردی و فنّاورانه) طراحی شده است. پژوهش به لحاظ هدف کاربردی، از نظر نوع گردآوری داده ها توصیفی است و از شاخه همبستگی و روش تحلیل داده ها به صورت کمّی استفاده می کند. جامعه آماری دربردارنده ۴۴ هتل و مهمان سرا در استان قم است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش رگرسیون پوآسون چندمتغیره استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که هوشمندی رقابتی هتل یا مهمان سرا تأثیر مستقیم و مثبتی در نوع راهبرد آن ها دارد. درواقع هتل ها یا مهمان سراها باید به توسعه و بهبود هوشمندی رقابتی خود توجه کنند، اما بر اساس راهبرد اتخاذی خود باید سرمایه گذاری در یکی از ابعاد هوشمندی رقابتی داشته باشند. آن هایی که هوشمندی بازار زیادی دارند، راهبرد واکنشی برایشان مناسب است و مراکزی که هوشمندی فنّاورانه زیادی داشته باشند، راهبرد تهاجمی مناسب آن ها تشخیص داده شده است. اما هتل ها و مهمان سراهایی که هوشمندی رقبا و هوشمندی اجتماعی راهبردی زیادی دارند، بهتر است راهبرد تدافعی را انتخاب کنند.

شهر کم کربن چارچوبی برای پایداری است، گسترش نظری و عملی توسعه پایدار بر اساس تحقق شهر کم کربن امکانپذیر است. هدف مطالعه، سنجش شاخص های شهر کم کربن در راستای توسعه پایدار شهر زابل، روش پژوهش توصیفی تحلیلی و هدف کاربردی می باشد. جمع آوری اطلاعات از روش کتابخانه ای، میدانی و پرسشنامه و جامعه آماری، شهروندان شهر زابل (165666 نفر) هستند. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 352 نفر محاسبه شد جهت تکمیل پرسشنامه از روش گیری تصادفی ساده استفاده گردید. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات خبرگان تأیید شد و سنجش میزان پایایی پرسشنامه از آلفای کرونباخ وتحلیل پرسشنامه ازنرم افزار SPSS استفاده شده. نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد، شهر زابل در زمینه شهر کم کربن، شاخص دسترسی با میانگین 350/2، شاخص تاسیسات و زیرساختهای شهری با میانگین 317/2، شاخص اجتماع محلی با میانگین 217/2، شاخص اقتصادی با میانگین 187/2 و شاخص مدیریت محلی با میانگین 260/2 و شاخص اجتماعی با میانگین 260/2 در وضعیت نامطلوب قرار دارد. همچنین، بین مناطق شهر زابل به لحاظ شاخص های شهر کم کربن تفاوت معناداری وجود دارد؛ بیشترین اختلاف میانگین بین مناطق شهر به شاخص تاسیسات و زیرساخت های شهری مقدار آزمون F که برابر با (22/167) وجود دارد و کمترین اختلاف میانگین بین مناطق شهر زابل مربوط به شاخص دسترسی مقدار آزمون F که برابر با (13/58) است. نتایج آزمون LSD، تفاوت میانگین در میان مناطق شهر به لحاظ شاخص های شهر کم کربن معنی دار است.

بازآفرینی شهری مبتنی بر فرهنگ رویکردی جامع برای توسعه شهری است که با بهره گیری از دارایی های فرهنگی، نه تنها فضاهای فیزیکی شهرها را احیا می کند، بلکه شمول اجتماعی، رونق اقتصادی و حس هویت مکانی را تقویت می کند. این پژوهش با هدف ارزیابی پیامدهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی پروژه بازآفرینی میدان شهرداری رشت، از دیدگاه کسبه و صاحبان کسب وکارهای محدوده پیاده راه، انجام شد. این پروژه به عنوان یکی از ابتکارات کلیدی شهرداری رشت برای بهبود کیفیت زندگی و احیای بافت فرسوده شهری اجرا شده است. برای جمع آوری داده ها، 300 پرسشنامه مبتنی بر مقیاس لیکرت پنج درجه ای در میان جامعه آماری توزیع و تکمیل شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری شامل تی تک نمونه ای، دوجمله ای و تحلیل عاملی اکتشافی تحلیل شدند. نتایج نشان دهنده امتیاز بالای شاخص های ثمرات اقتصادی (میانگین 58/3) و فرهنگی-اجتماعی (میانگین 44/3) است، به ویژه در افزایش تعداد گردشگران (میانگین 25/4) که موفقیت پروژه در جذب بازدیدکنندگان و تقویت جایگاه منطقه را تأیید می کند. با این حال، رضایت از عملکرد شهرداری (میانگین 44/2) و جبران خسارت های کسب وکارها در طول اجرا (میانگین 46/1) در سطح متوسط ارزیابی شد. عدم مشارکت فعال کسبه و ضعف در مدیریت فرآیند اجرا چالش های اصلی بودند. پروژه در رونق کسب وکارها، ایجاد فرصت های جدید، افزایش مشتریان و بالا رفتن ارزش املاک موفق بود، اما حفظ اصالت تاریخی و فرهنگی منطقه ناکافی بود. انحراف معیار پایین شاخص ها، به ویژه در رضایت از عملکرد شهرداری، نشان دهنده اجماع کسبه بر ضعف های مدیریتی، از جمله نبود حمایت مالی کافی است. برای پروژه های آتی، تقویت مشارکت فعال کسبه، جبران خسارت های مالی، توجه بیشتر به حفظ میراث تاریخی و فرهنگی و بهبود خوانایی و شناخت پذیری محیط شهری ضروری است تا رضایت عمومی افزایش یابد، تأثیرات منفی بر کسب وکارها کاهش یابد و پایداری پروژه های بازآفرینی تضمین شود.

پژوهش حاضر به شناسایی و سطح بندی عوامل اثرگذار در مدیریت مطلوب شهری در کلان شهر تهران می پردازد. هدف اصلی این تحقیق، تحلیل دقیق روابط بین عوامل مختلف و تعیین متغیرهای کلیدی مؤثر بر بهبود مدیریت شهری است. در این تحقیق، ابتدا عوامل مؤثر بر مدیریت مطلوب شهری از طریق مصاحبه با 17 نفرازخبرگان و متخصصان حوزه مدیریت شهری با روش نمونه گیری هدفمند و قضاوتی شناسایی شد. سپس، برای سطح بندی عوامل، از الگوی ساختاری تفسیری فراگیر استفاده گردید و تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزار میک مک انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد که عامل «فعالیت های داوطلبانه» در سطح چهارم، به عنوان سنگ زیرین مدل عمل می کند. در سطح سوم، عوامل «عدالت فضایی درون شهری» و «کیفیت جامعه مدنی» که ارتباط دوسویه ای با یکدیگر دارند، قرار دارند و بر عوامل «به روز نبودن مدیران شهری»، «رضایتمندی شهروندان» و «مداخله بازیگران غیررسمی» اثرگذار هستند. متغیرهای «مدیریت یکپارچه»، «آینده سازی شهری»، «مشارکت شهروندی»، «روابط غیررسمی» و «تورم مقررات شهری» به خودی خود تأثیری بر دیگر عوامل ندارند. تحلیل نشان دهنده وجود ارتباطات قوی مابین مؤلفه ها در مدل به دست آمده است. همچنین نشان دهنده وجود عوامل مهم تری برای متغیرهای پنهان مدیریت مطلوب شهری در کلان شهر تهران است. متغیرهای «مدیریت یکپارچه» و «آینده سازی شهری» و «مشارکت شهروندی» و «روابط غیررسمی» و «عدالت فضایی درون شهری» و «کیفیت جامعه مدنی» و «به روز نبودن مدیران شهری» و «تورم مقررات شهری» و «رضایتمندی شهروندان» و «مداخله بازیگران غیررسمی» از نظر اثرگذاری و اثرپذیری جزء متغیرهای پیوندی هستند به این مفهوم متغیرهای موجود در آن از قدرت نفوذ قوی و نیروی وابستگی قدرتمندی برخوردارند. متغیر «فعالیت های داوطلبانه» جزء متغیرهای کلیدی به شمار می رود که در دسته متغیرهای مستقل قرارگرفته است و تأثیر بسیار زیادی بر مدیریت مطلوب شهری در کلان شهر تهران دارد.

بررسی آگاهی جامعه محلی نسبت به توسعه اکوتوریسم برای برنامه ریزی آینده بسیار مهم و ضروری است. اکوتوریسم در هر منطقه ای بر الگوی زندگی افراد بومی و شرایط اقتصادی - فرهنگی آن ها تأثیر می گذارد. در مقابل، اکوتوریست ها نیز تحت تأثیر فرهنگ جامعه میزبان و ارزش های موجود در آن قرار می گیرند. از این رو، این مطالعه به بررسی آگاهی جامعه محلی نسبت به حمایت از توسعه اکوتوریسم در شهر دماوند می پردازد. به دلیل حفظ تنوع زیستی منحصربه فرد، شرایط اقلیمی و بازدید فراوان گردشگران و اکوتوریست ها از این منطقه، جامعه محلی نیازمند آگاهی از اکوتوریسم می باشد که ضرورت انجام این پژوهش را موجب گشته است. جامعه هدف این مطالعه جامعه محلی ساکنان شهر دماوند است. براین اساس، داده ها از طریق یک پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شد که برای تعیین روایی آن علاوه بر نظرخواهی از متخصصان (روایی صوری)، از روایی همگرا استفاده شد. به منظور محاسبه پایایی آن از روش آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بهره گرفته شد. یافته های حاصل آمار استنباطی که با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی (نرم افزار Smart PLS ) انجام پذیرفت، نشان داد که چهار مؤلفه پژوهش (آگاهی جامعه محلی، فقر اقتصادی، فقر فرهنگی و توسعه اکوتوریسم) دارای همگنی و پایایی مورد تأیید است و آگاهی جامعه محلی بر توسعه اکوتوریسم با نقش میانجی فقر فرهنگی با مقدار آماره آزمون 4.195 و فقر اقتصادی با مقدار آماره آزمون 5.397 رابطه معنی داری دارد. نتایج نشان داد، آگاهی جامعه محلی بر توسعه اکوتوریسم با مقدار آماره آزمون 2.032 نشان دهنده ی پایین بودن سطح آگاهی جامعه محلی نسبت به توسعه اکوتوریسم است.

تغییرات الگوی رودخانه، یکی از مهمترین مسائل مهندسی رودخانه است که فعالیت ها و سازه های عمرانی را در حاشیه رودخانه ها تحت تأثیر قرار می دهد. محدوده مورد مطالعه در این پژوهش رودخانه چشمه علی است که از الحاق جریان رودخانه های آستانه و دامغانرود و جریان خروجی از مظهر چشمه علی در محل روستای آهوانو شکل می گیرد. محدوده مورد مطالعه به طول 10 کیلومتر به 7 بازه مجزا تفکیک گردید. در ادامه تغییرات پلاتفرم کانال و تغییرات آن براساس مساحت کانال در سال های مختلف همچنین پویایی کانال در بازه های مختلف زمانی مطالعه شد. در این پژوهش تاثیرات ویژگی های زمین شناسی بر مورفولوژی رودخانه برای هریک از بازه ها مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج بررسی پویایی کانال نشان داد که بیشترین جابجایی جانبی در سالهای 2003 و 2013 رخ داده است. همچنین بیشترین جابجایی جانبی در بازه 7 به میزان 65/0 متر در سال و در مقابل، بازه 1 کمترین جابجایی جانبی به میزان 27/0 متر در سال رخ داده است. در واقع بازه 1 پایدارتر از بازه 7 بوده است. تنوع در سازندهای زمین شناسی در دو طرف رودخانه با تغییرات مورفولوژیکی مشاهده شده مرتبط است، و نشان می دهد که تفاوت سازندهای زمین شناسی می تواند به طور قابل توجهی بر رفتار رودخانه و پایداری در طول زمان تأثیر بگذارد. یافته ها روند واضحی از تغییرات مورفولوژیکی و هیدرولوژیکی در سیستم رودخانه در شش دهه گذشته را نشان می دهد. کاهش مساحت کانال در چندین بازه نشان دهنده عوامل تنش زای محیطی بالقوه مؤثر بر پایداری رودخانه شامل اثرات انسانی یا ویژگی های توپوگرافی در غالب تغییرات شیب، موقعیت کانال از جهت محدودیت کانال و ویژگی های زمین شناسی بوده است. کاهش قابل توجه در مساحت و عرض کانال نشان دهنده گرایش به سوی زیستگاه های رودخانه ای با ثبات تر و بالقوه با تغییرات کمتر است.

تتغییرات مورفولوژیکی منتسب به فعالیت های انسانی یکی از محرک های اساسی تغییرات محیطی در سطوح محلی، منطقه ای و جهانی است. مطالعات مورفولوژی در افزایش درک و نظارت بر تغییرات محیطی حیاتی شده است. از این جنبه، مطالعه حاضر به جزئیات وضعیت مکانی-زمانی جلگه آبرفتی و ساحلی رودخانه بهمنشیر در شهرستان آبادان با استفاده از تصاویر ماهواره ای Landsat، LISS III و Sentinel 2A برای سال های 1973، 1986، 19۹۹، ۲۰۱۲ و 2024 می پردازد. در این مطالعه از سنجش از دور (RS)، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و سیستم تحلیل خط ساحلی دیجیتال (DSAS) برای شناسایی تغییرات مورفولوژیکی و تأثیرات آنها استفاده شده است. تفسیر ویژگی های مورفولوژیکی با استفاده از تصاویر ماهواره ای زمانی و تکنیک طبقه بندی کننده حداکثر احتمال (MLC) انجام شده و اثرات آن با روش تحلیل فضایی ArcGIS مورد بررسی قرار گرفت. دینامیک ساحل رودخانه با استفاده از مدل DSAS ارزیابی و کمی سازی شد. نتایج مطالعه نشان داد که هر دو لندفرم ژئومورفیک دشت آبرفتی و جلگه ساحلی تحت فشار فعالیت های انسانی در طول سال ها به ویژه پس از سال 2012 تغییر یافته اند. به طوری که حجم رسوبات آبرفتی از 97.3 کیلومتر مربع در سال ۱۹۷۳ به 108.8 کیلومتر مربع در سال ۲۰۲۴ رسیده است. از دیگر نتایج تحقیق این می باشد که، سواحل رودخانه بهمنشیر در دشت آبرفتی با فرسایش قابل توجه ی در سال های اخیر به دلیل افزایش زراعت و گسترش سکونتگاه ها و صنایع مواجه بوده است در حالی که جلگه ساحلی در سال های اخیر به دلیل افزایش بار معلق رودخانه و پسروی آب دریا افزایش چشمگیری داشته است. همچنین مطالعات نشان داد که ۴ مورد از ۷ دهستان مورد مطالعه، بیشتر از 40 درصد آبرفت های خود را به دلیل فعالیت های انسانی را از دست داده اند.

معمولاً تاب آوری در برابر شوک های خارجی به عنوان یک ظرفیت خانوار یا جامعه تلقی می شود. شیوع همه گیری کرونا دارای اثرات مختلفی بر نواحی روستایی بود، این اثرگذاری تحت تاثیر عوامل مختلفی رخ داد، یکی از عوامل اصلی جهت کاهش ناامنی غذایی روستائیان سطح تاب اوری اجتماعی این نواحی می باشد. درهمین راستا تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به سؤالات زیر است که وضعیت ناامنی غذایی نواحی روستاهای موردمطالعه در چه سطحی قرار دارد؟ و بین تاب اوری اجتماعی و امنیت غذایی در روستاهای مورد مطالعه چه رابطه ای وجود دارد؟ نوع تحقیق حاضر کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی - تحلیلی است. جامعه آماری این تحقیق خانوارهای  24 روستای  بخش مرکزی شهرستان زنجان است. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و روش تجزیه وتحلیل داده ها نیز به صورت آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی نمونه ای و معادلات ساختاری) و سیستم اطلاعات جغرافیایی انجام شده است. یافته های تحقیق نشان داد، براساس نتایج رگرسیون وزن دار جغرافیایی، پهنا برابر با 167/0، مربع های باقی مانده برابر با 2751، عدد موثر برابر با 12.51، زیگما برابر با 4.24 و مقدار ضریب تعیین که میزان ارتباط خطی بین دو متغیر را اندازه گیری می کند برابر با 74/0 محاسبه شده است، بنابراین می توان گفت تاب آوری اجتماعی بر روی امنیت غذایی روستاهای مورد مطالعه موثر می باشد. بررسی نهایی معادلات ساختاری نشان می دهد که تاب اوری اجتماعی به ترتیب بیشترین تأثیر را در ابعاد احساس تعلق مکانی، مشارکت اجتماعی و اعتماد اجتماعی با مقدار بار عاملی 504/0، 384/0، 374/0  بر امنیت غذایی دارد.

شهرهای مرزی، از جمله کامیاران، به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خاص خود، با مجموعه ای پیچیده از چالش ها در حوزه امنیت و توسعه مواجه اند. این مسائل، نه تنها پایداری محلی را تهدید می کند بلکه می تواند تبعات گسترده تری بر امنیت ملی داشته باشد. درک دقیق و سلسله مراتبی این موانع، گام نخست برای برنامه ریزی استراتژیک و مداخلات مؤثر است. سؤال اصلی پژوهش این است که موانع اصلی مؤثر بر امنیت و توسعه در شهر مرزی کامیاران کدامند؟ و روابط ساختاری و میزان تأثیرگذاری آن ها بر یکدیگر چگونه است؟ این پژوهش کاربردی، با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی موانع امنیت و توسعه در کامیاران پرداخته است. داده ها از طریق نظرسنجی از ۳۰ نفر از خبرگان حوزه شهری و جامعه شناسان، با استفاده از روش «دلفی» جمع آوری شد. برای تحلیل عمیق ۱۸ مانع شناسایی شده و بررسی روابط علّی و معلولی و میزان تأثیرگذاری آن ها، از مدل سازی ساختاری تفسیری (ISM) و نرم افزار میک مک (MICMAC) استفاده گردید. نتایج مدل «ISM» نشان داد که موانع بر اساس میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری، در پنج سطح مختلف قرار می گیرند. بر خلاف تصور اولیه، قاچاق کالا و مواد مخدر، بیکاری و فقر و منابع مشترک مرزی، که در بالاترین سطح نمودار روابط قرار داشتند، بیشتر متغیرهای وابسته و پیامد عوامل ریشه ای تر محسوب می شوند. بیکاری و فقر با قدرت نفوذ ۵ و منابع مشترک مرزی با قدرت نفوذ ۱۳) در مقابل"توپوگرافی کوهستانی "کمبود زیرساخت های ارتباطی، ساختار ناهمگن  و عدم دسترسی عمومی با بالاترین قدرت نفوذ (۱۸)، به عنوان موانع زیرساختی و ساختاری و محرک های کلیدی شناسایی شدند. تحلیل «MICMAC» نیز حاکی از آن است که ۱۷ مورد از ۱۸ مانع شناسایی شده، در دسته متغیرهای پیوندی قرار می گیرند که هم قدرت نفوذ بالا و هم وابستگی بالایی دارند. این امر نشان دهنده پیچیدگی و درهم تنیدگی این موانع است که حل آن ها نیازمند رویکردی جامع و هم زمان است. این پژوهش به این استنتاج مفهومی دست یافت که مشکلات ظاهری امنیت و توسعه در کامیاران (نظیر قاچاق و بیکاری)، عمدتاً پیامدهای عوامل ریشه ای تر و ساختاری (مانند: ضعف زیرساخت ها، فساد اداری و ناهماهنگی های مدیریتی) هستند؛ بنابراین راه حل پایدار برای ارتقای امنیت و توسعه در شهر مرزی کامیاران، در گرو تمرکز بر موانع بنیادین و محرک با قدرت نفوذ بالاتر است که نیاز به اتخاذ راهبردهای جامع و یکپارچه توسط مسئولین و نهادهای ذی ربط دارد.

پیشینه و هدف: در عصر حاضر زیست پذیری به دلیل فراهم کردن کیفیت بالای زندگی موضوع مطرح در سطح جهانی است. جنبش مدرنیسم و جریان جهانی شدن در طول قرن چهاردهم شمسی توسعه و تکامل شهرهای اسلامی به ویژه شهرهای ایرانی - اسلامی را تحت تأثیر قرار داده است. بانفوذ عناصر شهرهای غربی در شهرهای ایرانی ماهیت و محتوای شهرهای معاصر ایرانی دستخوش تغییرات جدی شده و کیفیت زندگی را متأثر ساخته است. زیست پذیری با کمک فضاهای باز عمومی، خیابان های پرجنب وجوش، میدان های محوطه سازی شده، مبلمان خیابانی و امکانات مختلف عمومی که به متحرک کردن محله کمک می کند، افزایش قابلیت زیست در شهر را به دنبال دارد. به دلیل اهمیت کیفیت زندگی در شهرهای ایرانی اسلامی هدف این پژوهش بررسی رابطه زیست پذیری شهری و شاخص های شهر ایرانی - اسلامی است. روش شناسی: جامعه مورد مطالعه پژوهش، مطالعات در دسترس فارسی در بازه زمانی 1390-1400 است. با توجه به منابع متعدد در دسترس در مورد شهر ایرانی - اسلامی، از روش فراترکیب مقالات استفاده شده است. تعداد 27 مقاله با موضوع شهر ایرانی- اسلامی و 29 مقاله با موضوع زیست پذیری شهری انتخاب شدند. روش تحقیق در این پژوهش، کیفی و با بهره مندی از شیوه ی تحلیل محتوی است. یافته ها و بحث : یافته های این پژوهش نشان می دهد زیست پذیری شهری و شهر ایرانی اسلامی اشتراکات زیادی با هم دارند و با هم همسو هستند. بنابراین می توان شاخص های زیست پذیری شهری را جهت بهبود کیفیت زندگی و زیست در شهرهای ایرانی - اسلامی  به کاربرد. این امر مستلزم آن است که این شاخص ها ابتدا با توجه به شرایط جغرافیایی، ارزش ها و فرهنگ اسلامی ما بومی سازی شود. در شهر اسلامی تمام ابعاد به یکدیگر وابسته هستند. بعد اقتصاد از ابعاد مهم در شهر است که دیگر ابعاد را تحت الشعاع قرار می دهد و شهری بدون فقر و با عدالت اقتصادی، شهری با عدالت اجتماعی را به وجود می آورد و به بیانی واضح تر شهری با اقتصاد سالم، شهروندانی سالم خواهد داشت. شهروند سالم و مسلمان شهر اسلامی را به وجود خواهد آورد. نتیجه گیری: ویژگی های زیست پذیری شهری با ویژگی های شهر ایرانی-اسلامی هم پوشانی دارد و تقریباً تمام ویژگی های زیست پذیری شهری به طور مستقیم و غیر مستقیم در قرآن کریم و روایات بیان شده اند. یافته ها نشان می دهد شاخص های محله محوری، نوع فضاهای شهری، بافت شهر، نشانه و نماد، فضاهای پاسخگو به نیاز شهروندان، معماری همساز با اقلیم، مسکن، حمل و نقل، دسترسی، پیاده محوری، جهت یابی، مقیاس انسانی، محصوریت، کاربری مختلط، همجواری، تنوع گرایی، کارآیی، اداره شهر، ایمنی، زیباگرایی در بعد کالبدی و شاخص های حقوق شهروندی و همسایگی، آسایش و آرامش، احترام، انسان گرایی، هویت، عدالت و برابری، سرزندگی، آزادی اجتماعی، امنیت، مشارکت، هویت، عدالت و برابری، تعامل اجتماعی، سرزندگی، تعادل، اعتماد اجتماعی، آموزش، فقرزدایی، انسجام اجتماعی و قانونمندی های اجتماعی در بعد اجتماعی و شاخص های عدالت اقتصادی، تولید محصول(کالاهای مصرفی و سرمایه گذاری) در بعد اقتصادی و شاخص های طبیعت گرایی، پاکیزگی، سلامت، کاهش آلودگی، حفظ محیط زیست، اهمیت آب، نور و روشنایی، جلوگیری از آفات مشترک هستند و شاخص های بدون رابطه به طور غیر مستقیم در قرآن کریم و روایات وجود دارند.

هدف این پژوهش تحلیل مکان های بهینه برای مراکز فرهنگی_ مذهبی شهری و طراحی شبکه هندسی معابر شهری به منظور تعیین نزدیک ترین مرکز فرهنگی_ مذهبی و بهترین مسیر دستیابی به آن در منطقه یک شهر کرمان است. برای تحلیل و توزیع مکانی کاربری فرهنگی_مذهبی، از ماتریس های ارزیابی کیفی چهارگانه مطلوبیت، سازگاری، ظرفیت و وابستگی استفاده شد. این ماتریس ها با توجه به ماهیت مکانی معیارهای آن ها، از طریق روش تحلیل سلسله مراتبی معکوس رتبه بندی شدند و سپس در محیط سیستم های اطلاعات جغرافیایی (GIS) مدل سازی شد. پس از تعریف پایگاه داده زمین مرجع برای مسیرهای شهری و طراحی شبکه هندسی معابر، محدودیت هایی مانند طول مسیر و وجود چراغ راهنما برای هر مسیر در نظر گرفته شد. سپس با استفاده از تحلیل های شبکه، بهترین مسیردستیابی به نزدیک ترین مرکز فرهنگی-مذهبی از هر نقطه شهری تعیین گردید. نتایج پژوهش نشان می دهد که استفاده از روش های ماتریس های ارزیابی کیفی چهارگانه و تحلیل سلسله مراتبی معکوس برای تحلیل مکانی کاربری فرهنگی-مذهبی و طراحی شبکه دسترسی، کارایی بیشتری نسبت به مطالعات پیشین دارد. این پژوهش به عنوان راهنمایی جامع و علمی برای مدیران و برنامه ریزان، پهنه های مستعد احداث مراکز فرهنگی- مذهبی در منطقه یک شهر کرمان را معرفی می کند و زمینه ساز تصمیم گیری های سازنده و اجرای سیاست های توسعه ای خواهد بود.

گردشگری میراث یکی از مهم ترین گونه های گردشگری است که تأثیرات چشمگیری در مقصد، جامعه محلی و فرهنگ میزبان دارد. پژوهش پیش رو، با درک این موضوع و براساس رویکردی ترکیبی، به واکاوی نقش گردشگری میراث فرهنگی در تغییرات ارزش ها و سنت های جامعه محلی اورامان پرداخته است. روش پژوهش طرح ترکیبی متوالی قیاسی و مبتنی بر مطالعه کمّی و کیفی است. در بخش کمّی، فرضیه ای مبنی بر تأثیر گردشگری میراث، به عنوان متغیر مستقل، در تغییر ارزش ها و سنت ها، به عنوان متغیر وابسته، مطرح شده و با استفاده از روش پیمایشی و نیز نمونه گیری تصادفی، تعداد 354 پرسش نامه بین اعضای جامعه محلی توزیع شده است. به منظور تأیید روایی و پایایی این پرسش نامه، به ترتیب از روش های بازنگری دوباره استادان و ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است. سپس، با استفاده از نرم افزار اس پی اس اس نتایج این بخش پردازش و تحلیل شده است. در بخش کیفی نیز، با استفاده از روش قوم نگاری و در چارچوب نظریه زمینه ای، اطلاعات لازم گردآوری و با نرم افزار مکس کیودی ای تحلیل شده است. گفتنی است این پژوهش در نوع خود نخستین پژوهشی است که بر مبنای نظریه ساخت یابی گیدنز در حوزه مطالعات گردشگری انجام می شود و در این راستا روش ترکیبی را برای نفوذ به لایه های متفاوت واقعیت اجتماعی به کار گرفته است. یافته ها نشان می دهد همبستگی معناداری بین گردشگری میراث و ارزش ها و سنت ها وجود دارد و گردشگری میراث به منزله عاملی بیرونی در متن تحولات اجتماعی فرهنگی اورامان قرار دارد. تغییر ارزش ها و سنت ها نیز از پیامدهای توسعه گردشگری میراث در اورامان است که به واسطه شرایط و تعاملات متعددی مانند گسترش زیرساخت ها، ترند شدن گردشگری، مهاجرت معکوس و تغییر باورها تحقق می یابد