درخت حوزه‌های تخصصی

هدف، بخش های درخواست طلاق از سوی زوجه در موارد معدودی مورد پذیرش دادگاه قرار می گیرد. یکی از این موارد، دشوار شدن ادامه زندگی برای زوجه به نحوی است که قابل تحمل نباشد که از آن به عسروحرج تعبیر می شود. ازآنجاکه قانون، شرایط تحقق عسروحرج بر اثر ضرب وشتم را تعیین نکرده است، رویه قضایی نقش تعیین کننده برای تبیین این شرایط ایفا می کنند. روش پژوهش، در این پژوهش به شیوه تحلیلی به بررسی آرای یافت شده درخصوص تحقق یا عدم تحقق عسروحرج در پرونده هایی که ضرب وشتم مورد استناد زوجه قرارگرفته است، پرداخته شده و رویکرد دادگاه ها مورد نقد قرارگرفته است. درواقع مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که دادگاه ها چه معیارهایی را برای تشخیص عسروحرج ناشی از ضرب وجرح به کار می گیرند و آیا این معیارها مناسب و منصفانه هستند؟ یافته ها فرض مقاله آن است که معیارهایی نظیر محکومیت متعدد کیفری زوج و استمرار خشونت برای تشخیص موضوع عسروحرج ضروری نیستند و باید در بوته نقد قرارگرفته و بهبود یابند. چراکه خشونت معمولاً امری تصادفی نیست و یک بار محکومیت زوج به ضرب وجرح زوجه می تواند نشان دهنده رفتاری مستمر و خشونت آمیز در روابط میان زوجین باشد. نتیجه گیری پیشنهاد می شود که قانون گذار به ویژه در خصوص بار اثبات اعمال خشونت در خانواده اقدام به وضع مقرره و تسهیل این امر برای زوجه کند. اقدامات پیشگیرانه درخصوص طلاق از قبیل آموزش های مستمر زوجین برای ارتقای مهارت های زندگی و ارائه مشاوره های روانی و حقوقی مناسب و به موقع در کنار آموزش قضات نیز باید در اولویت نهادهای ذی ربط قرار گیرد و رعایت باشد این میزان از سخت گیری از سوی دادگاه ها به دلایل متعدد قابل انتقاد است. نخست آن که سیاست گذاری های نظام قانونگذاری در مقام دفاع از کیان خانواده و جایگاه زن بر این امر تأکید دارند که قوانین سخت گیرانه ای برای حفظ امنیت زن در خانواده باید وضع شود. عادلانه است که سهمی از این دشواری نیز بر دوش زوج قرار داده شود. بدین منظور می توان چه در رویه قضایی و چه در مقام اصلاح قانون، بار اثبات وقوع خشونت در خانواده را با توجه به قرائن و شواهد نوعی یا شخصی تعدیل کرد. به عنوان مثال هر گاه زن بتواند یک بار اعمال خشونت از سوی زوج را اثبات کرده و حکم محکومیت کیفری صادر شود در شکایت های بعدی به استناد آن که ظاهر عرفی موضوع نشان دهنده اعمال خشونت از سوی زوج است (با توجه به سابقه کیفری) بار اثبات عدم اقدام به خشونت به عهده مرد قرار بگیرد و زن از ارائه دلیل معاف شود یا نسبت به وی سخت گیری کمتری در اثبات موضوع انجام شود. تدابیری از این دست می تواند هم اثر پیشگیرانه در اعمال خشونت نسبت به زوجه در محیط خانواده را درپی داشته باشد و هم مسیر زوجه را در اثبات عسروحرج ناشی از ضرب وشتم هموا ر تر سازد. علاوه بر این استفاده از ابزارهای اثباتی که در اختیار دادگاه است می تواند در این مسیر اثباتی به کمک دادگاه بیاید. به عنوان مثال ارجاع موضوع به کارشناسان روان شناسی که شدت آسیب های روحی ناشی از ضرب وشتم را مورد بررسی قرار داده و به دادگاه گزارش کند می تواند به دادگاه در تشخیص وجود خشونت مستمر کمک شایان توجهی کنند. عدم توجه دادگاه به معیارهای شخصی و وضعیت خاص زوجه نیز موردانتقاد است. به نظر می رسد تشخیص عسروحرج در عبادات نیز امری کاملاً وابسته به شرایط و وضعیت خاص هر مکلف است. در امور حقوقی نمی توان تشخیص این وضعیت را به عهده مدعی آن دانست اما می توان به وضعیت خاص او توجه کرد. لذا در تحقق عسروحرج می توان به میزان تحصیلات، موقعیت شغلی، اعتقادات و باور ها، محل زندگی و باورهای خویشاوندان واطرافیان و نظایر آن نیز توجه داشت. این امر در آرای فعلی دادگاه ها عمدتاً مغفول واقع می شود.

حسب ماده 1117 قانون مدنی و ماده 18 قانون حمایت خانواده مصوب 1353 شوهر می تواند در فرض تأیید دادگاه زن را از شغلی که منافی با مصالح خانوادگی باشد، منع نماید. در فرضی که تعهدات قراردادی زوجه قائم به شخص باشد، حدود امکان منع از جانب زوج، وضعیت التزام های زوجه و جبران خسارت حاصل شده به کارفرما محل بحث است. در ادبیات حقوقی کشورمان در رابطه با سه امر فوق تشتت آراء وجود دارد. یافته پژوهش حاضر که به صورت توصیفی-تحلیلی و بر اساس روش کتابخانه ای نگاشته شده، بر آن است اگر اشتغال زوجه به بقاء و کارکرد نکاح ضرری قابل توجه از نظر عرف وارد کند، منع از اشتغال حکم بوده و قرارداد بین زوجه و متعهدله باطل است و زن دارای مسئولیت مدنی هست. البته اگر علّت منع از جانب زوج پس از تشکیل قرارداد حادث شده باشد، عقد منفسخ می شود. در فرض اخیر در صورت تخلف از تعهد قراردادی و یا شرط مسئولیت، زوجه مسئولیت قراردادی خواهد داشت. در صورتی که آسیب وارد شده به نکاح و کارکرد آن از منظر عرف قابل اعتناء نباشد، منع از اشتغال حق مرد بوده و قرارداد پس از منع منفسخ می شود. در فرض اخیر زوجه نسبت به متعهدله تنها در صورتی که تصریح شده باشد، مسئولیت قراردادی دارد.

مدیران در تصمیماتی که در سازمان می گیرند با سوگیری های شناختی و رفتاری مواجه اند که عامل اصلی خطاها و قضاوت های نادرست آن ها در بسیاری از موقعیت ها است. درحالی که زنان در نقش های مدیریتی پیشرفت هایی داشته اند، سوگیری های ناخودآگاه، انتظارات اجتماعی و ساختارهای سازمانی همچنان مانع مشارکت و نفوذ کامل آن ها در ابتکارات راهبردی است. در این تحقیق از رویکرد کیفی تحلیل مضمون و نرم افزار مکس کیو دی ای۲۰۲۰ برای تجزیه وتحلیل داده ها استفاده شده است. داده ها نیز از طریق مصاحبه عمیق با ۱۵ مدیر زن به دست آمده و تا اشباع نظری ادامه داشته است. در مجموع ۷۶ کد اولیه، ۱۸ خرده مضمون و۱۳ مضمون اصلی استخراج شد که در سه دسته سوگیری های عاطفی/ هیجانی، شناختی و کلیشه ای جنسیتی طبقه بندی شدند. سوگیری های عاطفی/ هیجانی شامل چهار سوگیری محرک های عاطفی قبلی، سوگیری خوش بینی بیش از حد، سرایت عاطفی و ترس از دست دادن احتمالی است. سوگیری های شناختی شامل پنج سوگیری در پردازش اطلاعات، اتکا به حافظه، عدم توجه، خطای قضاوت و خطای اعتمادبه نفس بیش از حد است و سوگیری های کلیشه ای جنسیتی شامل خطای نقش های چندگانه، انتظارات و هنجارهای اجتماعی، کمال گرایی و مقایسه با همتایان مرد است. شناسایی این سوگیری ها امکان می دهد تا به چالش ها و فرصت های منحصربه فرد مدیران زن در تصمیم گیری های پیچیده راهبردی پی برد و درک دقیق تری از عوامل شکل دهنده رفتار مدیریتی و تصمیم گیری مدیران زن در سازمان ها به دست آورد.

هدف پژوهش حاضر با واکاوی داده های تجربی حاصل از مصاحبه با زنان جوان، به بررسی راه هایی می پردازد که از طریق آن فعالیت های زنان به تحقق «رویای شهری» کمک و یک پارچگی اجتماعی آن ها را ارتقا دهند. از روش کیفی برای بررسی تجربه کافه نشینی و زنانه شدن شهر استفاده شده است. 35 شرکت کننده به وسیله نمونه گیری هدفمند و با راهبرد نمونه گیری معیار انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته و برای تحلیل داده های حاصل از مصاحبه های پدیدارشناسی از روش تحلیل مضمون استفاده شد. یافته ها در چهار کلان مضمون صحنه عمومی، عملکرد جمعی و هویت شخصی (نیازهای فضایی)، تجربه زنانگی جدید در فضا و شکل گیری حقیقت زنانه (فرصت حضور و کاهش چالش ها)، ساخت فضای اجتماعی زنان از طریق کالبدی و تغییر نگاه تهدیدنگر به نگرش فرصت یاب قابل طبقه بندی است. طبق یافته ها، فعالیت های فیزیکی تأثیر خود را اعمال و ادغام اجتماعی زنان جوان را در شهرها از طریق چهار بعد «فضا»، «شبکه»، «هویت» و «تصویر» تسهیل می کنند. حضور در کافه ها، مقیاس فضاهای زندگی زنان را گسترش می دهد و به ایجاد شبکه های اجتماعی و شناسایی خود کمک می کند. هم چنین، ارزش های فردگرایانه زنان را برخلاف ارزش های خانواده محور تقویت می نماید. این ارزش های جدید به آن ها امکان می دهد تا از زندگی تفریحی لذت ببرند و تصویر کلیشه ای زنان روستایی- شهری را تغییر دهند.

اصلاحات حقوقی حوزه زنان در دوره پهلوی دوم، از جمله اعطای حق رأی در سال ۱۳۴۲ و تصویب قوانین حمایت از خانواده در ۱۳۴۶ و ۱۳۵۳، در چارچوب پروژه مدرنیزاسیون دولتی و با هدف ارتقای موقعیت سیاسی و اجتماعی زنان اجرا شد. بااین حال، این مداخلات نتوانست به مشارکت معنادار یا نهادینه سازی پایدار حقوق زنان بینجامد و بخش قابل توجهی از دستاوردهای آن پس از انقلاب ۱۳۵۷ بازگشت پذیر شد. این پژوهش با بهره گیری از نظریه «انطباق رفت وبرگشتی مسئله محور (PDIA)» علل این ناکامی را در سطوح فرایندی و ساختاری بررسی می کند. در این مسیر با رویکرد کیفی و روش تحلیل تاریخی–تطبیقی، داده ها از طریق تحلیل اسناد حقوقی، مشروح مذاکرات قانون گذاری و منابع تاریخی گردآوری و با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد اصلاحات مزبور به جای اتکا بر مسئله محوری، بر تقلید شکلی از الگوهای غربی، اجرای سریع و بالا به پایین و نبود مشارکت واقعی ذی نفعان متکی بوده اند و به دلیل بی توجهی به زمینه های فرهنگی–اجتماعی و ضعف ظرفیت سازی نهادی، پشتوانه تثبیت کننده نداشته اند. تحلیل حاضر نشان می دهد پایداری اصلاحات جنسیتی نیازمند طراحی مبتنی بر شناسایی دقیق مسئله، بومی سازی تدریجی راهکارها، بهره گیری از بازخورد مستمر و تقویت ظرفیت های حکمرانی است؛ رویکردی که می تواند از تکرار شکست اصلاحات نمایشی جلوگیری کند.

هدف: کیفیت زناشویی مولفه ای روانشناختی است امکان ارزیابی ذهنی از میزان توافق نسبی زوجین درباره مسائل مهمی چون مشارکت در فعالیت های زندگی زناشویی و ابراز محبت به یکدیگر فراهم می کند و منعکس کننده سازگاری، رضایت، شادکامی، یکپارچگی و تعهد زناشویی است. هدف از پژوهش حاضر بررسی کیفی عوامل موثر بر کیفیت زناشویی نومتاهلین بود. روش: طرح پژوهش حاضر، کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی با کمک روش هفت مرحله ای کلایزی بود. نومتاهلین به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده و نمونه گیری تا مرحله اشباع شدن ادامه یافت. جمع آوری اطلاعات از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته بر روی 11 نفر انجام شد. نتایج: یافته ها نشان داد که هفت مقوله ی گسترش خزانه تجربی، انعطاف پذیری، درس گرفتن از پیامدهای رفتار، شروط خودتعیین گری قبل از ازدواج، آگاهی رشد دهنده، تلاش برای افزایش علاقه همسر نسبت به خود و معنویت به عنوان عوامل موثر بر کیفیت زناشویی نومتاهلین در جهت بهبود روابط آن ها نقش دارند. نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده، یافته های این پژوهش می تواند در ارائه اطلاعات، آموزش به نومتاهلین و مداخلات مشاوره ای جهت بهبود کیفیت زناشویی نومتاهلین موثر واقع شود.

نکاح باکره رشیده در فقه امامیه جایگاه ویژه ای دارد و همواره مورد توجه فقهای این مکتب بوده است. اقوال مختلف در این مورد بین فقها وجود دارد. اکراه بر نکاح یا نکاح اجباری به معنای مجبور کردن یا فشار آوردن به فردی برای ازدواج است که در آن رضایت معنا ندارد و به طور معمول، دختران قربانیان این نوع ازدواج هستند. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی، در محدوده فقه و بااستفاده از منابع معتبر گردآوری شده است و هدف از آن، بررسی فقهی اکراه باکره رشیده در ازدواج است. دستاوردها نشان می دهد که در بحث ولایت بر نکاح باکره بالغه رشیده، هفت قول مطرح است. بااستفاده از ادله، ثابت می شود که بهترین نظر، قول تشریک است و جایز نیست که باکره رشیده را با اکراه به ازدواج درآورد.

جنبش زنان در جهان عرب ابتدا توسط مردان شروع شد، اما سرانجام زنان رهبری آن را به دست گرفتند. «عایشه تیمور» شاعر سنت گرای مصری و «می زیاده» نویسنده نوگرای سوری از دو موضع متفاوت، ندای این آزادی خواهی را سر دادند. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی این جنبش در دنیای عرب با تأملی در اندیشه این دو نویسنده می پردازد و به این پرسش پاسخ می گوید که این جنبش چه فرازوفرودهایی پیموده است. نتیجه پژوهش نشان می دهد در جهان عرب، دو جریان فکری این موضوع را به چالش کشیده اند. یکی سنت گرای افراطی و مخالف با هرگونه حضور زنان در جامعه و دیگری جریانی که پیشرفت زنان را فقط در آزادی بی قیدوشرط از سنت های پیشین و تقلید از غرب می دانست. در این میان، یک رویکرد اعتدالی توسط عایشه تیمور و می زیاده به وجود آمد که نقطه بهینه این جنبش را در ترکیبی متعادل از سنت و مدرنیسم، با رعایت شئون زندگی اجتماعی می دانست. هرچند خاستگاه فکری این دو به کلی متفاوت بود، یکی در سنت اسلامی ریشه داشت و دیگری یک مسیحی متأثر از غرب و متمایل به مدرنیته بود، اما به باور آن ها، ایجاد دگرگونی در نگاه به زن و رفتار با او، یک ضرورت تاریخی شمرده می شد؛ بنابراین، هرگاه بحث از حقوق تضییع شده زنان به میان می آمد، این دو با هم یک صدا می شدند و این امر، نقشی بسیار مؤثر در پیشرفت این جنبش در جهان عرب بر جای گذاشت.

درباب نکاح کودک توسط ولی، درخصوص حق فسخ کودک پس ازبلوغ، روایات، متعارض بوده وبه تبعِ روش های گوناگون درجمع آن ها، اقوال نیز مختلف است. به نظر می رسد، باعنایت به تعارض یادشده وتبرّعی دانستن گونه های مختلف جمع، و نیز لزوم احتیاط در مسائل مربوط به فروج، علاوه بر امکان استناد به مجموع ادله نفی ضرر، باید به مخصص لبّی موجود در مسأله پیش رو توجه کرده و آن را به چند مثال بسیط درکتب اصولی، محدود نکرده و در جریان استنباط فقهی، از آن، بهره گرفت. نوشته پیش رو، به روش توصیفی تحلیلی، با واکاوی در اقوال و نقد و بررسی مستندات هر یک، حکم قطعی عقل به قبح مسلّمِ لازم دانستن نکاح کودک و تحمیل همسر ناخواسته و نیز لزوم پرهیز از آسیب های روانی، عاطفی، اجتماعی و... آن را بمنزله مخصص لبّیِ لزوم عقد دانسته و براین اساس، برای کودک، پس از بلوغ، قول به حق فسخ را پذیرفته است. مبنای مخصص عقلی یادشده نیز پژوهش های عدیده ای است که در جوامع مختلف، مبنی بر این که اجبار به نکاح و تحمیل همسر ناخواسته، منشأ بسیاری از انحرافات و ناهنجاری ها بوده و امروزه، این مطلب، مورد تصدیق عقلای عالم است و کم تر کسی در آن تردید می کند؛ بحدّی که از مسلّمات به شمار می آید. ضمن آن که به شهادت پژوهش های صورت گرفته در تحلیل رویه قضائی، با وجود لزوم تحصیل اجازه برای نکاح پیش از بلوغ از دادگاه، در بسیاری موارد، آسیب ها کماکان باقی است و اساساً تشخیص دادگاه را می توان محدود به دوران صغَر دانست. ۲.مدلول روایات وارد شده در باب امکان فسخ، با روایات دالّ بر عدم امکان فسخ، متعارض بوده، پس از تساقط، به ادله دیگر رجوع می شود. از این رو پس ازپذیرش اصل لزوم به عنوان قاعده ای عام در عقد نکاح، به مخصص لبّی دال بر قبح لزوم عقد نکاح کودک، استناد کرده و چنین نکاحی را پس ازبلوغ، ازسوی وی، قابل فسخ می دانیم. استناد به مخصص لبّی در این مسئله نیز حسب جست وجوی انجام شده، مسبوق به سابقه نبوده است.

خودکشی یکی از مباحث مهم در زمینه سلامت روان می باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای مکانیز م های دفاعی در ارتباط نیرومندی من و ذهنیت های طرحواره ای با گرایش به خودکشی تدوین گردید. مطالعه حاضر از نوع کاربردی و طرح تحقیق در رده پژوهش های توصیفی-همبستگی انتخاب شد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه زنان مطلقه تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) شهرستان اصفهان بود و گروه نمونه به روش نمونه گیری چندمرحله ای و تعداد 367 آزمودنی تعیین شد. ابزارهای مطالعه شامل پرسشنامه قدرت ایگو مارکستروم و همکاران، پرسشنامه ذهنیت های طرحواره ای یانگ و همکاران، پرسشنامه سنجش افکار خودکشی بک و پرسشنامه سبک های دفاعی آندرز و همکاران بود. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد که میان ذهنیت های ناکارآمد، مکانیزم های دفاعی رشدنایافته و مکانیزم های دفاعی روان رنجور با گرایش به خودکشی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (01/0>p). همچنین ارتباط میان ذهنیت های کارآمد، نیرومندی من و مکانیزم های دفاعی رشدیافته با گرایش به خودکشی منفی و معنادار به دست آمد (01/0>p). نتایج تحلیل مسیر نیز بیانگر نقش واسطه گری مکانیزم های دفاعی در رابطه بین نیرومندی من و ذهنیت های طرحواره ای با گرایش به خودکشی بود. لذا می توان بیان کرد که مکانیزم های دفاعی به عنوان یک متغیر واسطه گر بر ارتباط نیرومندی من و ذهنیت های طرحواره ای با گرایش به خودکشی نقشی قابل توجه دارد. وانگهی در راستای تبیین ارتباط میان نیرومندی من و گرایش به خودکشی می توان به مؤلفه های توانمندی ایگو که عبارت است از امید، اراده، هدف، شایستگی، وفاداری، عشق، مراقبت و خردمندی اشاره کرد. میکاییلی و مرادی کلارده (2021) در پژوهش خود نشان دادند که مؤلفه های امید، خواسته، شایستگی و هدف با رفتارهای خودآسیبی در ارتباط است. از دیگر سو، غدیری و همکاران (2023) به توان من برای ایجاد تعادل میان نهاد، فراخود و واقعیت بیرونی اشاره کردند. اگر من قادر به انجام وظایف خویش نباشد، مشکلات روانی و اضطراب ایجاد می شود. درنتیجه فرد زمان مواجهه با بحران، خودکنترلی و تاب آوری کمتری داشته، عواطف منفی بیشتری را تجربه نموده و به استفاده از راهبردها و مکانیزم های دفاعی ناسازگارانه مانند رفتارهای خودآسیب رسان ترغیب می شوند.

زنان سرپرست خانوار با وجود تحمل بار سنگین مسئولیت، هم چنان به خلق آینده ای روشن برای خود و فرزندانشان امیدوارند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی راهبردهای انطباق پذیری زنان سرپرست خانوار با نقش های چندگانه، به صورت کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. با توجه به معیارهای مشخص شده برای ورود به پژوهش، 12 زن سرپرست خانوار ساکن تهران به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شدند. یافته های پژوهش نشان داد زنان سرپرست خانوار برای مقابله با چالش های ناشی از ایفای نقش های متعدد از پنج راهبرد اصلی: مدیریت یکپارچه منابع، خوداتکایی، معنویت محوری، روحیه افزایی و فعال سازی شبکه حمایتی بهره می برند. نتایج نشان داد که این زنان با اتخاذ رویکردی فعالانه و با تکیه بر عاملیت فردی خود، به دنبال راهکارهایی برای بهبود شرایط زندگی خود هستند. مفاهیمی هم چون علاقه اجتماعی، مرزبندی و فعال سازی حمایت های بیرونی به عنوان ابعاد مهمی از این راهبردها مطرح شدند. زنان سرپرست خانوار با تقویت ارتباطات اجتماعی، تعیین مرزهای مشخص و بهره گیری از حمایت های موجود، توانسته اند بر چالش های خود غلبه کرده و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند. پژوهش حاضر نشان داد زنان سرپرست خانوار انطباق پذیر به جای پذیرش نقش قربانی، به صورت فعال در جست وجوی راهکارهایی برای بهبود شرایط خود هستند و از راهبردهای خلاقانه ای برای مقابله با مشکلات استفاده می کنند. یافته های این پژوهش می تواند در طراحی برنامه های مداخله ای مؤثر برای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار مورد استفاده قرار گیرد.

موضوع خیانت زن به شوهر در سال های اخیر در سینمای ایران پرتکرار و در جامعه نیز با افزایش روبه رو شده که ضرورت بررسی آن را می نمایاند. با توجه به محدودیت های شرعی، عرفی و مجوز ساخت و پخش فیلم ها، سازندگان غالباً تلاش کرده اند تا صراحتاً به این مضمون نپردازند، بلکه آن را کنار مفاهیم دیگری قرار دهند تا برای مخاطب پذیرفتنی تر شود. چارچوب ارزشی ای که خیانت زن به شوهر در آن ها تعریف می شود، از سال ها قبل برساخته شده و حالا این مضمون را نیز در خود جای می دهد. این چارچوب های ارزشی و ایدئولوژیک، گفتمان را می سازند؛ بنابراین، این پژوهش گفتمانی را که فیلم به آن تعلق دارد و مفاهیمی که در لایه های پنهان فیلم تبلیغ می شود مطالعه و تحلیل می کند. پژوهش براساس شیوه تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف به تحلیل گفتمان فیلم های مغز استخوان، پل چوبی، بنفشه آفریقایی، شب یلدا، تیغ و ترمه، برف روی کاج ها و علفزار می پردازد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که خیانت زن به شوهر در فیلم های بررسی شده تقبیح نمی شود، بلکه هم راستا با ارزش های پیش ساخته دیگری تعریف و توجیه می شود. در چنین گفتمانی، رویکردهای غیردینی و ضددینی، فمینیستی، لیبرالیستی و مدرنیستی در کنار هم و در برابر رویکردهای دین مدارانه، خانواده محور، اخلاق مدار، سنت گرا و دارای هویت و اصالت بومی تعریف می شوند.

پژوهش حاضر با هدف تحلیل علی-ساختاری موانع سقف شیشه ای بر پیشرفت شغلی کتابداران زن دانشگاه پیام نور انجام شده است. سقف شیشه ای به عنوان مانع نامرئی جنسیتی، محدودیت های ارتقای زنان در مناصب مدیریتی را بررسی می کند و بر شناسایی روابط علی و وزنی عوامل مؤثر تمرکز دارد تا راهکارهایی برای توانمندسازی حرفه ای ارائه دهد. این مطالعه کاربردی و ترکیبی (کیفی-کمی) است و در دو فاز متوالی انجام گرفت. در فاز کیفی، با استفاده از پرسشنامه باز، داده ها از طریق تحلیل محتوا و شناسایی مضامین در محیط پایتون پردازش شد. در فاز کمی، جامعه آماری شامل ۱۰۰ کتابدار زن دانشگاه پیام نور به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده پرسشنامه محقق ساخته با ۱۹ گویه بود که روایی آن به وسیله کارشناسان تأیید و پایایی آن با آلفای کرونباخ ۰/۹۱۷ محاسبه شد. تحلیل داده ها با تکنیک های DEMATEL (برای روابط علی) و ANP (برای اولویت بندی) در نرم افزار پایتون صورت گرفت. نتایج نشان داد از میان ۱۹ عامل شناسایی شده، محدودیت های شخصی ادراک سقف شیشه ای (شامل تبعیض ادراک شده و تأثیر سقف شیشه ای) با وزن های ۰/۲۸ و ۰/۲۵ به ترتیب بیشترین تأثیر را در مدل نهایی دارند. عوامل ساختاری مانند فرهنگ سازمانی مردانه و مسئولیت های خانوادگی نیز روابط علی قوی با پیشرفت شغلی برقرار می کنند. موانع سقف شیشه ای به طور معناداری پیشرفت شغلی کتابداران زن را محدود می سازد. پیشنهاد می شود دانشگاه پیام نور، برنامه های آموزشی توانمندسازی جنسیتی، سیاست های حمایتی تعادل کار-زندگی و نظارت بر تبعیض ها را اجرا کند تا فرصت های برابر فراهم شود. این یافته ها می تواند مبنایی برای سیاست گذاری های ملی در حوزه آموزش عالی باشد.

این مطالعه به بررسی پایداری میان مدت کیفیت زندگی، با تمرکز ویژه بر کیفیت زندگی خانواده (FQoL)، در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) می پردازد. این پژوهش، در پی پیاخ به این پرسش است که آیا کشورهای صادرکننده نفت عضو شورای همکاری خلیج فارس احتمالاً در میان مدت به بهبودهای ساختاری معنادار در سطح رفاه خانواده دست می یابند یا اینکه مسیرهای توسعه موجود تحت الگوهای رشد مبتنی بر نفت به نقطه اشباع رفاهی رسیده اند. این مطالعه از یک چارچوب پیش بینی داده محور استفاده می کند که در آن از شاخص توسعه انسانی (HDI) به عنوان یک شاخص جایگزین ساختاری برای کیفیت زندگی خانواده بهره گرفته شده است. ابتدا، رویکرد فاصله ویرایش در دنباله های واقعی (EDR) برای شناسایی آن دسته از شاخص های بانک جهانی به کار گرفته می شود که پویایی های زمانی آن ها شباهت زیادی به شاخص توسعه انسانی دارد. بر اساس ویژگی های انتخاب شده، مسیرهای ویژه هر کشور برای شاخص توسعه انسانی در دوره ۲۰۲۳-۲۰۲۷ با استفاده از مدل های تقویت گرادیان فوق العاده (XGBoost) پیش بینی می شود. این رویکرد امکان شناسایی پویایی های غیرخطی و ناهمگونی بین کشوری را در الگوهای توسعه فراهم می کند. نتایج، مسیرهای توسعه میان مدت واگرایی را در میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس آشکار می سازد. کویت، بحرین و امارات متحده عربی مسیرهایی پایدار یا با بهبود اندک در شاخص توسعه انسانی از خود نشان می دهند، در حالی که عربستان سعودی، قطر و عمان با رکود یا کاهش جزئی در سطوح پیش بینی شده شاخص توسعه انسانی مواجه هستند. نتایج نشان داد که سطوح بالای توسعه کلان در اقتصادهای مبتنی بر نفت لزوماً به بهبودهای پایدار در کیفیت زندگی خانواده منجر نمی شود. با پیونددادن پیش بینی های آینده نگر توسعه به چارچوب کیفیت زندگی خانواده (FQoL)، این تحلیل استفاده از شاخص توسعه انسانی (HDI) را به عنوان یک شاخص جایگزین ساختاری برای ابعاد کلیدی مرتبط با خانواده مانند سلامت و امنیت اقتصادی تأیید می کند.

خانواده یکی از مهم ترین نهاد های اجتماعی است که نقش مهمی در رشد فردی، تربیت و سلامت روانی افراد جامعه دارد. کیفیت روابط زوجین و احساس رضایت از زندگی مشترک یکی از عوامل اساسی تحکیم نظام خانواده می باشد. از این رو هدف این پژوهش، بررسی نقش واسطه ای سازگاری زناشویی در رابطه بین بهزیستی معنوی و سخت رویی روانشناختی با رضایت زناشویی بوده است. پژوهش حاضر به شیوه همبستگی و از طریق الگویابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان متاهل شرکت های دانش بنیان شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان در سال 1402 بود که 303 نفر از طریق نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمع آوری اطلاعات از مقیاس رضایت زناشویی انریچ (1989)، بهزیستی معنوی پولوتزین و الیسون (1982)، سخت رویی روانشناختی کوباسا (1992) و سازگاری زناشویی اسپینر (1976) استفاده شد. سپس داده ها از طریق نرم افزارهای آماری SPSS و AMOS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بهزیستی معنوی، سخت رویی روانشناختی و سازگاری زناشویی با رضایت زناشویی رابطه مثبت و معناداری دارند (01/0P<). هم چنین بررسی مدل یابی ساختاری نشان داد که بهزیستی معنوی و سخت رویی روانشناختی با میانجیگری سازگاری زناشویی بر رضایت زناشویی تأثیرگذار است (05/0P<). بر این اساس، ارتقای بهزیستی معنوی و تقویت روحیه سرسختی در زوجین می تواند به افزایش سازگاری و رضایت زناشویی آنها کمک شایانی نماید. مؤلفه چالش طلبی به انسان کمک می کند تا در مواجهه با مشکلات و تعارض ها، سختی ها را به عنوان بخشی از طبیعت زندگی پذیرفته و مدیریت کند. وجود تعهد باعث می شود تا با آنچه در اطراف او می گذرد، درگیر بماند و کنترل سبب می شود تا بتواند آن را به نفع خود تغییر دهد (مدی، 2013). افرادی که در مؤلفه های سرسختی در سطح بالایی قرار دارند، به جای اتکا بر جنبه های ثابت زندگی، بر انجام تغییرات و تطابق با شرایط تمرکز دارند. چنین افرادی پیش بینی می کنند که تغییرات فرصت هایی را برای رشد آن ها فراهم می کند. بنابراین، می توانند سازگاری مؤثری با زندگی داشته باشند (الهی و همکاران، 1401). مواجهه مثبت با سختی های زندگی، احساس رشد و موفقیت در مسیر مدیریت چالش ها و مشکلات و حس متقابل تعهد به ارتقای کیفیت روابط، می تواند به افزایش احساس رضایت زوجین از زندگی مشترک کمک شایانی کند. این پژوهش نشان داد که بهزیستی معنوی، سخت رویی و سازگاری زناشویی از عوامل مرتبط با رضایت زناشویی است و بهزیستی معنوی و سخت رویی می توانند به واسطه تأثیرگذاری بر سازگاری، زمینه ساز افزایش رضایت زناشویی باشند. باوجود نتایجی که این بررسی همراه داشت، محدودیت هایی نیز در فرآیند اجرای پژوهش وجود داشته که لازم است ذکر شود؛ یک، اینکه داده ها به شکل خود گزارشی گردآوری شدند. این روش ممکن است منجر به مشکلاتی از جمله سوگیری و انگیزه برای ابراز نمرات غیرواقعی شود. دو، اینکه مطالعه حاضر از نوع هم بستگی و مقطعی انجام شد؛ بنابراین اطلاعات کم تری را نسبت به پژوهش های آزمایشی و طولی به دست داده است. همچنین در این پژوهش، آزمودنی ها یکی از زوجین بودند. در فرضی که وجود داده های مربوط به هر دو نفر از زوجین، امکان بهتری را برای بررسی مدل پژوهش ارائه می کند.

مطالعه حاضر با هدف طراحی الگوی مفهومی کمال گرایی در دختران نوجوان تیزهوش و کمال گرا برای ایجاد فهمی عمیق تر از این پدیده انجام گرفت. روش پژوهش کیفی است و داده ها از طریق نظریه داده بنیاد با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته از نمونه های پژوهش جمع آوری شد. جامعه پژوهش دانش آموزان مدارس تیزهوشان در مقطع متوسطه بود که داده ها از طریق نمونه گیری هدفمند گردآوری شد و تعداد آن ها 13 نفر بود. تحلیل داده ها به روش کدگذاری استراوس و کوربین صورت گرفت. طی کدگذاری ها، مقوله هسته ای تحت عنوان کلی «تلاش برای کسب خودارزشمندی و انطباق با هویت مبتنی بر توانمندی برتر شناختی» انتخاب شد. ویژگی های فردی، انتظارات خانوادگی، عوامل اجتماعی و ساختار آموزشی به عنوان عوامل علی کمال گرایی، فرهنگ ارزش گذاری بر موفقیت و فضای مجازی به عنوان عوامل زمینه ساز، مهارت های مقابله ای و حمایت خانواده به عنوان عوامل مداخله گر، دو راهبرد پیشرفت محور و اجتنابی حفاظت محور به عنوان راهبردهای متأثر از کمال گرایی و فهرستی از پیامدهای مثبت و منفی کمال گرایی نوجوانان تیزهوش در الگو استخراج شدند. طبق یافته ها، دانش آموزان تیزهوش به خاطر توانمندی های ذهنی شان، تحت انتظارات خاص و زیادی قرار دارند. به همین دلیل کمال گرایی آن ها می تواند در کنار رشد و پیشرفت تحصیلی، به آسیب های روان شناختی متعددی منجر شود. از این رو نیاز است خانواده ها و مدارسی که با این دانش آموزان در تعامل اند، به اصلاح شیوه ها و استانداردهای تربیتی و آموزشی خود اهتمام ورزند.

با افزایش اهمیت خود، بدن به عنوان آشکارترین قرارگاه خود، جایگاه خاصی پیدا کرده و زمینه ای برای توجه مجدد و رواج آن حول محور موضوعاتی نظیر هویت، مصرف، سبک زندکی در نظریه های اجتماعی شده است. هدف این پژوهش مطالعه گونه های سبک مصرفی زنان شهر تبریز و رابطه آن با مدیریت بدن است. روش پژوهش پیمایشی بود که داده های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته مدیریت بدن و انواع سبک مصرف گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش، زنان بالای 15 سال شهر تبریز در سال 1402 بود که 401 نفر از آنان به شیوه نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. یافته های توصیفی نشان می دهد در میان ابعاد مدیریت بدن، رویه های لاغری دارای کمترین میانگین و آرایش صورت و بدن حائز بیشترین میانگین بوده است. در گونه های سبک مصرفی، سبک مصرفی کارکردی حائز بیشترین و سبک مصرفی منزلت گرایانه حائز کمترین میانگین بوده است. یافته های استنباطی نیز حاکی از آن است که میانگین مدیریت بدن بر حسب متغیرهای وضعیت تأهل، میزان تحصیلات، وضعیت اشتغال، متوسط درآمد خانواده و وضعیت اجتماعی- اقتصادی پاسخ گویان تفاوت معنی داری با هم دارند. همچنین، رابطه مدیریت بدن با سن و سبک مصرفی کارکردی منفی و معنی دار، و با سبک مصرفی زاهدانه، منزلت گرایانه و لذت جویانه مثبت و معنی دار بود. نتایج برآورد مدل رگرسیونی نشانگر آن است از میان گونه های سبک مصرفی، سه گونه منزلت گرایانه، زاهدانه و لذت جویانه در مجموع حدود 56 درصد از واریانس مدیریت بدن را تبیین می کنند.

تعیین جنسیت فرزند که باهدف پیشگیری از بیماری های وابسته به جنس و علاقه والدین به فرزندی خاص صورت می گیرد به والدین شانس شروع بارداری با علم به سالم بودن جنین و عاری بودن از هرگونه اختلال ژنتیکی و ناهنجاری را می دهد. هدف از پژوهش حاضر که در محدوده فقه و به روش توصیفی- تحلیلی بااستفاده از منابع معتبر کتابخانه ای گردآوری شده است بررسی فقهی تعیین جنسیت فرزند از نظر فقهای امامیه است. نتایج نشان داد که فقهای امامیه بااستناد به قواعد فقهی مانند قاعده لاضرر، لاحرج و اصاله البرائه به جواز تعیین جنسیت فرزند، البته در مواردی که منجر به فساد و خطری برای جامعه و فرد نشود، حکم داده اند.

شوراهای اسلامی شهر و روستا به عنوان مجالس محلی، فضایی تازه برای مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان فراهم کرده اند، اما حضور آنان همچنان محدود و همراه با چالش های ساختاری است. این پژوهش به روش توصیف کیفی و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۷ زن عضو شوراهای شهر استان اصفهان انجام گرفت که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده بودند. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل مضمون و با نرم افزار مکس کیودی ای به شناسایی چهار مضمون اصلی انجامید: ۱. شورا به مثابه میدان چالش برانگیز؛ ۲. مواجهه با فشارهای نهادی در کنار اتکای هم زمان به شبکه های حمایتی؛ ۳. جهت یابی راهبردی از طریق سازگاری منفعلانه تا ایستادگی کنشگرانه؛ و ۴. قراردادن زنان در کانون توجهات. یافته ها نشان می دهد ترکیب مردانه شوراها و هنجارهای ریشه دار جنسیتی، محیطی ایجاد می کند که در آن، زنان با فشارهای نقشی، تردید در شایستگی آنان، کلیشه های جنسیتی و حاشیه رانی در تصمیم گیری مواجه اند. این شرایط تعارض میان مسئولیت های خانوادگی–سازمانی و نیاز مداوم به اثبات توانمندی را تشدید می کند و استرس و فرسودگی نقش را افزایش می دهد. با وجود این محدودیت ها، زنان با استفاده از راهبردهایی مانند شبکه سازی، مذاکره، ایستادگی تدریجی و تمرکز بر نیازهای عملی زنان می کوشند فضای تصمیم گیری را دگرگون و حساسیت جنسیتی را در سیاست ها تقویت کنند. بااین حال، اثرگذاری این عاملیت همچنان در چارچوب های مردسالارانه محدود است و تقویت مشارکت مؤثر زنان نیازمند اصلاحات نهادی و افزایش حضور آنان در سطوح بالاتر حکمرانی محلی است.

این پژوهش با هدف ررسی رابطه باورهای غیرمنطقی، تحریف های شناختی و اختلال شخصیت وابسته با نقش میانجی هم وابستگی در زنان دارای همسر بیمار انجام شده است. برای این منظور از روش توصیفی-همبستگی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه زنان دارای همسر بیمار و آسیب دیده جسمانی و روانی شهر یاسوج در سال 1403 بودند که به دلیل نامشخص بودن حجم دقیق جامعه آماری و محدودیت های اجرایی در دسترسی به همه اعضای آن، با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس 210 زن به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه شخصیت وابسته، پرسشنامه هم وابستگی هالیوک، پرسشنامه باورهای غیرمنطقی جونز، پرسشنامه تحریف های شناختی عبداله زاده و سالار بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون، آزمون رگرسیون همزمان و تحلیل مسیر استفاده شد. یافته ها نشان داد متغیرهای پیش بین وارد شده در الگو 30 درصد از واریانس اختلال شخصیت وابسته را تبیین می کنند و بیشترین سهم تبیین مربوط به متغیر هم وابستگی با 26 درصد است. با توجه به این که ضرایب بتای استاندارد متغیرهای هم وابستگی (302/0=β) و تحریف های شناختی (305/0=β) در سطح اطمینان 99 درصد معنادار بودند. بنابراین دو متغیر مذکور پیش بینی کننده های معنادار اختلال شخصیت وابسته بودند. علاوه بر این، نتایج حاصل از آزمون تحلیل مسیر نشان داد باورهای غیرمنطقی به صورت غیرمستقیم و تحریف های شناختی به صورت مستقیم و غیرمستقیم و از طریق متغیر هم وابستگی بر اختلال شخصیت وابسته اثر مثبت و معناداری دارند. بنابراین می توان گفت متغیر هم وابستگی در رابطه بین باورهای غیرمنطقی و تحریف های شناختی با اختلال شخصیت وابسته، نقش میانجی دارد.