درخت حوزه‌های تخصصی

با رشد شتابان فناوری های هوش مصنوعی مولد و گسترش روزافزون کاربردهای آن در حوزه های گوناگون، ضرورت بررسی پیامدها و چالش های ناشی از به کارگیری این فناوری بیش از پیش آشکار شده است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل چالش های به کارگیری هوش مصنوعی مولد در سازمان ها بود. رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون بوده و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان گردآوری شد. یافته ها نشان داد که چالش های شناسایی شده در قالب شش مضمون اصلی شفافیت و پاسخگویی، حقوقی، امنیتی و حاکمیتی، انسانی و فرهنگی، کیفیت و اعتبار محتوا و اقتصادی و عملیاتی دسته بندی می شوند. این شش حوزه در مجموع ۲۴ خرده مضمون را شامل می شوند که طیفی از مسائل فنی، حقوقی، سازمانی و اخلاقی را پوشش می دهند. بررسی عمیق تر نشان داد که بسیاری از این چالش ها ناشی از نبود چارچوب های حکمرانی اخلاقی و شفاف، ضعف کیفیت و تنوع داده های آموزشی، ابهام در فرآیند تصمیم گیری مدل ها، و عدم آمادگی سازمان ها از نظر فرهنگ و ساختار برای پذیرش فناوری های نوین است. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان راهنمای عملی برای مدیران، سیاست گذاران و توسعه دهندگان در مسیر بهره گیری مسئولانه و پایدار از هوش مصنوعی مولد مورد استفاده قرار گیرد.

تقدم یا عدم تقدم حق الناس بر حقّ اللّه، یکی از مباحث اصولی باب تزاحم است که درباره تقدم حقّ اللّه بر حق الناس یا بالعکس پنج احتمال مطرح شده است تقدم حقّ اللّه بر حق الناس به شکل موجبه کلیه، تقدم حق الناس بر حقّ اللّه به شکل موجبه کلیه، اصل اولی تقدم حقّ اللّه بر حق الناس، اصل اولی تقدم حق الناس بر حقّ اللّه و نبود قاعده کلی و اصل اولی و مراجعه به ادله و شواهد در هر مورد. بحث کاملی در علم اصول درباره این موضوع انجام نشده است. پرسش اصلی این است که کدام یک از این احتمالات موجه است؟ هدف مقاله نقد و بررسی علمی ادله این احتمال ها به شیوه ای علمی است تا پس از اثبات، در فقه به کار گرفته شود به اعتقاد نگارنده، دلیل های معتبر احتمال چهارم را پشتیبانی می کند و تنها دیدگاه موجه است که این خود از نوآوری های این مقاله به شمار می آید. همچنین طرح دو احتمال سوم و چهارم و فراهم آوردن برخی ادله و تقریرها برای احتمال چهارم و نقد ادله دیگر از دیگر نوآوری های مقاله است؛ اما دلیل های دیگر احتمال ها ، مخدوش است. یافته اصلی مقاله این است که اصل اولی تقدم حق الناس بر حقّ اللّه است؛ بر اساس این اصل به غیر مواردی که دلیل معتبری بر اهمیت بیشتر خصوص یک حقّ اللّه وجود داشته باشد، هنگام تزاحم حق الناس و حقّ اللّه، اصل بر تقدم حق الناس بر حقّ اللّه است.

مسئله اصلی این پژوهش، نبودن چارچوب نظری بومی و اسلامی برای حکمرانی در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی و فراهم سازی شرایط ظهور است. در شرایطی که ادبیات حکمرانی به طور عمده، در چارچوب های مدرن غربی مانند حکمرانی خوب، حکمرانی شبکه ای یا حکمرانی تطبیقی شکل گرفته است، نیاز به مدلی نوین که بر مبانی اندیشه امام خمینی(ره) و تجربه جمهوری اسلامی استوار باشد، ضرورتی جدی یافته است. ضرورت نظری پژوهش در پرکردن شکاف مفهومی میان نظریه های حکمرانی مدرن و مبانی دینی - اسلامی حکمرانی نهفته است. از سوی دیگر، ضرورت عملی آن در پاسخگویی به نیاز سیاست گذاران جمهوری اسلامی ایران برای طراحی سازوکارهای عادلانه، مشارکت افزا و تمدن ساز قابل مشاهده است. اهداف پژوهش شامل استخراج مؤلفه ها و اصول کلیدی مدل حکمرانی زمینه ساز بر پایه اندیشه امام خمینی(ره)، تبیین نسبت این مدل با مؤلفه های تمدن نوین اسلامی، طراحی چارچوب تحلیلی و عملیاتی برای سیاست گذاری در سطح کلان، ارائه شاخص ها و ابزارهای ارزیابی تحقق مدل است. نوآوری پژوهش در ارائه مدلی بدیل برای حکمرانی است که افزون بر اتکا بر منابع اسلامی و تجربه انقلاب اسلامی می تواند ظرفیت های مشارکت عمومی، عدالت اجتماعی و بازآفرینی اجتماعی را به صورت نظام مند در خدمت تمدن نوین اسلامی قرار دهد. روش پژوهش تحلیلی - کیفی مبتنی بر بررسی اسناد، متون و آثار نظریه پردازان کلاسیک و مدرن حکمرانی، به همراه تحلیل اندیشه های امام خمینی(ره) و تجربه نهادهای انقلابی جمهوری اسلامی است. یافته های کلیدی نشان می دهد که مدل حکمرانی زمینه ساز در مقایسه با الگوهای غربی، به جای تمرکز صرف بر کارآمدی اداری و اقتصادی، به ابعاد معنایی، ارزشی و اجتماعی حکمرانی توجه ویژه دارد و از طریق تقویت مشارکت مردمی، عدالت، استقلال و ولایت مداری می تواند زمینه ساز حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی باشد.

با رشد شتابان فناوری های دیجیتال و افزایش بیماری ها، کاربرد راهکارهای هوشمند در حوزه مراقبت، به یکی از اولویت های اساسی نظام های بهداشت و درمان تبدیل شده است. بیماری شبکیه نوزادان نارس به عنوان یکی از بیماری های تهدیدکننده بینایی، نیازمند مداخلات به موقع، دقیق و ساختاریافته است. نظام مراقبت از بیماری شبکیه نوزادان نارس (ROP) یکی از مهم ترین اولویت های حوزه سلامت نوزادان است که با چالش های متعددی در زمینه زیرساخت، فرآیند، تعامل بین ذی نفعان و بهره گیری از فناوری مواجه است. این پژوهش با هدف طراحی چارچوب معماری سازمانی نظام مراقبت هوشمند ROP با استفاده از چارچوب TOGAF ADM انجام شده است. در این مطالعه، از روش پژوهش ترکیبی بهره گرفته شده است. نخست، داده های نظری از طریق مرور نظام مند ادبیات پژوهش، تحلیل اسناد سیاستی و شناسنامه های خدمات گردآوری گردید. در ادامه، با انجام مصاحبه های نیمه ساخت یافته با خبرگان حوزه های سلامت، سیاست گذاری و فناوری، مؤلفه های کلیدی شناسایی و تحلیل شد. در مرحله طراحی، با تکیه بر چارچوب TOGAF10، چارچوب نظام مراقبت هوشمند بیماری شبکیه نوزادان نارس در چهار لایه کلیدی شامل کسب وکار، برنامه ها، داده، فناوری تدوین گردید. در مرحله اعتبارسنجی، چارچوب پیشنهادی با استفاده از روش نظرسنجی از خبرگان و با اتکاء به معیارهای موتینهو، از منظر خبرگان ارزیابی و اصلاح شد. حاصل پژوهش، چارچوبی بومی و منسجم است که شامل مؤلفه های اطلاعاتی ، کاربردی ، فناورانه و نهادی است و بستر لازم برای ارتقای کیفیت مراقبت، کاهش خطاهای انسانی در تشخیص و درمان این بیماری را فراهم می سازد. در آخر ضمن ارائه محدودیت های پژوهش، پیشنهادهای کاربردی و پیشنهاداتی برای پژوهش های آتی ارائه شده است.

1. مقدمه و هدف بانک ها از مهم ترین نهادهای مالی در نظام اقتصادی معاصر به شمار می آیند که با جذب سپرده ها و اعطای وام بر اساس الگوی قرض همراه با بهره، نقش مؤثری در تجهیز و تخصیص منابع پولی دارند. این فرایند، اگرچه از منظر اقتصادی در جلوگیری از رکود سرمایه و تقویت چرخه تولید مؤثر است، اما از منظر فقهی می تواند مصداق «ربا» تلقی شود؛ پدیده ای که قرآن کریم آن را به صراحت نهی کرده و بسیاری از فقهای مسلمان، حرمت آن را از ضروریات دین اسلام دانسته اند. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا حرمت ربا محدود به روابط مالی میان اشخاص حقیقی است یا آن که اطلاق ادله قرآنی و روایی، نهادهای حقوقی و بانک های دولتی را نیز دربرمی گیرد؟ 2. مواد و روش ها این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعه کتابخانه ای انجام شده است. منابع تحقیق شامل آثار فقهی و اصولی امامیه و اهل سنت، متون قرآنی و روایی، و نیز منابع اقتصادی و بانکی معاصر است. در تحلیل داده ها از روش استدلال فقهی مبتنی بر اطلاق، تقیید و الغای خصوصیت بهره گرفته شده تا استدلال شهید مطهری درباره مشروعیت بهره بانکی ارزیابی گردد. 3. یافته های تحقیق بر اساس بررسی متون، شهید مطهری با تکیه بر دو مبنا، یعنی انحصار حرمت ربا به سرمایه های خصوصی و الغای خصوصیت از مستثنیات حرمت ربا، احتمال داده است که حرمت ربا به روابط مالی میان اشخاص حقیقی اختصاص دارد. از نظر وی، در صورتی که ربا توسط بانک های دولتی دریافت شود و درآمد حاصل از آن در مصارف عمومی و رفع نابرابری اقتصادی هزینه گردد، عنوان حرمت بر آن صدق نمی کند. افزون بر این، موارد استثناشده از حرمت ربا در فقه، صرفاً در مقام بیان مصداق اند و می توان با الغای خصوصیت از آنها، بهره بانکی را نیز خارج از دایره ربا دانست. 4. بحث و نتیجه گیری یافته های تحقیق نشان می دهد که اطلاق آیات و روایات ناظر به حرمت ربا شامل هرگونه زیاده مالی می شود و میان اشخاص حقیقی و حقوقی، خصوصی یا دولتی، تفاوتی در حکم وجود ندارد. هیچ دلیل معتبر شرعی برای استثنای قراردادهای بانکی از این حرمت در دست نیست و استدلال مبتنی بر الغای خصوصیت نیز فاقد وجاهت اصولی است، زیرا بر برداشت شخصی استوار است و از تناسب حکم و موضوع عرفی تبعیت نمی کند. بنابراین، بهره بانکی حتی در بانک های دولتی مصداق ربای قرضی است و مشروعیت آن نیازمند دلیل خاص و معتبر شرعی است که تاکنون ارائه نشده است.

مسئله ی محوری این مطالعه از شکاف عمیق میان واقعیت های عمل حرفه ای و ادبیات علمی موجود ناشی می شود؛ در حال حاضر، شاهد آن هستیم که در شمار قابل توجهی از سازمان ها، هوش مصنوعی (AI) به عنوان مجری فرایند در هسته ی چرخه های عملیاتی حسابداری (به ویژه در حوزه های حساب های پرداختنی، حساب های دریافتنی و تطبیق بانکی) به کار گرفته می شود، در حالی که فقدان یک چارچوب منسجم برای طراحی این سامانه ها، سازگاری آن ها با منطق کنترل داخلی و الزامات حسابرسی پذیری را با چالش جدی مواجه ساخته است. هدف این مطالعه، تدوین، ارائه و ارزیابی معماری هوش مصنوعی کنترل سازگار است؛ معماری ای که به صورت چندلایه طراحی شده و تمامی جنبه ها را از پذیرش و آماده سازی داده ها، هسته ی مدل یادگیری ماشین (ML) و سازوکار آستانه های اطمینان، تا لایه ی لاگینگ حسابرسی پذیر و حاکمیت چرخه ی عمر مدل را دربر می گیرد. از نظر روش شناختی، پژوهش حاضر بر رویکرد علم طراحی بنا شده است؛ بدین معنا که ابتدا با ترکیب هدفمند ادبیات سیستم های اطلاعات حسابداری (AIS)، کنترل داخلی و هوش مصنوعی توضیح پذیر (XAI)، مدل مفهومی و اصول طراحی استخراج گردیده است. سپس، این معماری در قالب یک نمونه ی کاربردی متمرکز بر کدگذاری خودکار صورتحساب ها و تطبیق بانکی، پیاده سازی شده و بر روی داده های تاریخی، به صورت شبه تجربی، مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج به دست آمده به وضوح نشان می دهد که دستیابی هم زمان به کارایی عملیاتی بالا و سطح مطلوب کنترل، تنها مشروط به تعریف آگاهانه ی آستانه های اطمینان، طراحی جریان Human-in-the-loop و ثبت ریزدانه ی تراکنش ها امکان پذیر است؛ در مقابل، گسترش بدون قید و شرط اتوماسیون، اگرچه شاید اندکی به بهبود سرعت بیانجامد، اما به طور قابل ملاحظه ای به تضعیف ردیابی پذیری، تفکیک وظایف و اتکاپذیری حسابرسی منجر خواهد شد.

هدف: این پژوهش با هدف تنقیح مفهومی و تعیین نسبت دقیق بین دو مفهوم کلیدی «پیشرفت» و «عدالت» به عنوان شعار محوری دهه چهارم انقلاب اسلامی ایران انجام شده است. از آنجایی که توسعه یافتگی و ترقی روز افزون جزو مهم ترین مسائل و آرمان های مصلحان اجتماعی و البته حکومت های گوناگون محسوب می شود و مبتنی بر این مفاهیم کلان، تجویزهای ریز و درشتی در سطح خط مشی های گوناگون ملّی رقم می خورد، ارائه چارچوبی منسجم از نسبت پیشرفت و عدالت ضروری به نظر می رسد. «نظام مفهومی پیشرفت عادلانه» از طریق بازخوانی اندیشه های آیت الله خامنه ای (به عنوان واضع عبارت «پیشرفت و عدالت») تلاش دارد ضمن ارائه روایت متلائم با اندیشه ایشان، زمینه همگرایی دیدگاه های متنوع و رفع چالش های نظری و اجرایی موجود در این حوزه باشد. روش شناسی: مطالعه حاضر با رویکردی اکتشافی و کیفی انجام شده است. روش اصلی پژوهش، «تحلیل مضمون» با مراحل 6 گانه براون و کلارک است.  متون و سخنرانی های آیت الله خامنه ای در باب پیشرفت و عدالت از طریق تحلیل عمیق و تفصیلی این منابع و در قالب مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر استخراج و در قالب یک شبکه معنایی منظم، ترکیب و ارائه شده اند. یافته های پژوهش: بر اساس تحلیل انجام شده، نسبت بین این دو مفهوم در قالب یک نظام مفهومی منسجم قابل بازطراحی است؛ هسته مرکزی «نظام مفهومی پیشرفت عادلانه» این است که: «هر نوع تلقی از رشد و پیشرفت، با خود تعریفی از درستی و عادلانه بودن را همراه دارد و در واقع هر پیشرفتی در باطن خود تعریفی از عدالت را اتخاذ کرده است.» این نظام در دو لایه ساختاریافته است: اول، لایه مبانی و جهت دهنده است که  سه گانه «معنویت، عقلانیت و عدالت» (معادل چهارگانه «تفکر، علم، زندگی و معنویت») به عنوان اصول جهت دهنده و حاکم بر فرآیند پیشرفت عادلانه شناسایی شدند و دوم  لایه غایات و اهداف هستند؛ سه هدف محوری «قوام دولت»، «قوام نسل» و «قوام مال» به عنوان غایات نهایی پیشرفت عادلانه تبیین گردید. نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان می دهد بر خلاف برخی قرائت ها و تلقی های ارائه شده، پیشرفت و عدالت دو مفهوم کاملاً جدا(مجزا) و متعارض با یکدیگر نیستند، بلکه در یک نظام کلان تر جایابی می شوند. در حقیقت، پیشرفت و عدالت در این تلقی، کاملاً منطبق و همپوشان هستند و «پیشرفت مردم پایه، عین عدالت اجتماعی» تعریف می شود. بنابراین، ابعاد، معیارها و اصول عدالت اجتماعی باید محور و سنگ بنای هر الگوی پیشرفتی قرار گیرند. این نظام، با تأکید همزمان بر مبانی معنوی-عقلانی و اهداف عینیِ قوام بخش، می تواند به عنوان نقشه راه نظری برای خروج از دعواهای مفهومی و تذبذب های خط مشی گذاری عمل کند. محورهایی چون «معیارها و سنجه های پیشرفت عادلانه»، «نسبت عینیت و ذهنیت در پیشرفت عادلانه» و همچنین «ابعاد و افرازهای پیشرفت عادلانه» می توانند به عنوان دستورکارهای پژوهشی بعدی و مهم مدنظر پژوهشگران علاقمند در این عرصه باشند.

هدف مطالعه حاضر تعیین اثر تمرین هوازی بربیان ژن های نروتروفیک (BDNF/TrKB)بافت مخچه در رتهای چاق بود. در یک مطالعه تجربی 18 رت ماده بالغ با سن 12 به عنوان آزمودنی انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه 1- گروه کنترل -تغذیه نرمال، 2- گروه کنترل تغذیه غذای پرچرب، 3- گروه غذای پرچرب تمرین هوازی قرار گرفتند. برنامه تمرینی شامل ۴ هفته و هفته ای پنج جلسه دویدن با شدت متوسط روی نوار گردان بود . چهل هشت ساعت پس از آخرین جلسه تمرین هوازی و 8تا10 ساعت ناشتایی رتها با ترکیبی از کتامین و زایلازین بیهوش شده و بافت مخچه برای تعیین بیان ژن های BDNF/TrKB به روش real Time PCR استخراج شد. بیان ژن BDNFبافت مخچه در گروه کنترل- تغذیه غذای پرچرب به طور معناداری کمتر از گروه کنترل -تغذیه نرمال بود(P=0.001). بیان این ژن در گروه غذای پرچرب- تمرین هوازی به طور معناداری بیشتر از گروه کنترل تغذیه غذای پرچرب بود(P=0.002). بیان ژن TrkB در گروه کنترل - تغذیه غذای پرچرب به طور معناداری کمتر ازگروه کنترل -تغذیه نرمال بود(P=0.001). بیان ژن در گروه گروه غذای پرچرب- تمرین هوازی به طور معناداری بیشتر از گروه کنترل تغذیه غذای پرچرب بود(P=0.002). از آنجاییکه تمرین هوازی موجب افزایش بیان ژن های BDNF وTrKB شد، نتیجه گیری می شود تمرین هوازی در شرایط HFD دارای اثرات نوروپروتکتیو بوده و موجب بهبود عملکرد عصبی به ویژه حرکتی می گردد.

جرائم مالی و کلاهبرداری به عنوان یکی از چالش های بزرگ اجتماعی و اقتصادی در جوامع مختلف شناخته می شوند. این تحقیق به ارزیابی نقش اختلالات شخصیت در ارتکاب این نوع جرائم پرداخته و تلاش دارد تا رابطه ای میان ویژگی های شخصیت افراد مبتلا به اختلالات شخصیت و گرایش آن ها به ارتکاب جرائم مالی، به ویژه کلاهبرداری، پیدا کند. سؤال اصلی تحقیق این است که آیا اختلالات شخصیت می توانند به طور معناداری در ارتکاب جرائم مالی مانند کلاهبرداری تأثیرگذار باشند و درصورتی که چنین تأثیری وجود دارد، چه اختلالاتی بیشتر با این نوع رفتارها ارتباط دارند؟ برای پاسخ به این سؤال، از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. این روش شامل مرور متون موجود در زمینه ی اختلالات شخصیت و بررسی ویژگی های رفتاری افراد با اختلالات شخصیتی مختلف می باشد. همچنین، در این تحقیق از تحلیل مقالات علمی و گزارش های تجربی برای شناسایی الگوهای رفتاری و روان شناختی مرتبط با ارتکاب جرائم مالی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهند که اختلالات شخصیت، به ویژه اختلالات آنتی سوسیال و نارسیستی، ارتباط معناداری با ارتکاب جرائم مالی دارند. افراد مبتلا به این اختلالات معمولاً تمایل بیشتری به استفاده از فریبکاری و دستکاری افراد برای دستیابی به منافع مالی دارند. به طورکلی، نتایج تحقیق نشان می دهند که اختلالات شخصیت می توانند به عنوان عامل های کلیدی در ارتکاب جرائم مالی عمل کنند و شناسایی و درمان این اختلالات می تواند به کاهش جرائم مالی کمک کند. در نهایت، پیشنهاد می شود که سیاست های پیشگیری از جرم به ویژه در زمینه ی کلاهبرداری، باید توجه بیشتری به شناسایی و درمان اختلالات شخصیت داشته باشند.

قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی با هدف سالم سازی فضای علمی پژوهشی کشور در سال 1396 به تصویب رسید. صرف نظر از ایرادهای وارده بر قانون ازجمله تمرکز بیشتر بر معلول (نه عامل جرم)، پرسش های دیگری نیز در خصوص مبانی جرم انگاری آن مطرح است و اینکه آیا در تدوین آن به مبانی و اصول جرم انگاری توجه شده است یا خیر؟ در واقع این پرسش مطرح است که رفتار تهیه کنندگان آثار علمی که با رضایت و گرفتن حق الزحمه، حاصل اندیشه خود را به دیگران ارائه می کنند با کدام یک از مبانی جرم انگاری همخوانی دارد؟ اگر مهم ترین مبنای جرم انگاری را اصل صدمه بدانیم، آیا این رفتار به چه منافع اساسی و حیاتی لطمه وارد می کند؟ افزون بر این رابطه جرم انگاری این رفتار با اصل بنیادین حق اشتغال و توسعه مرزهای دانش چگونه است؟ فرضیه مقاله آن است که گرچه تا حدودی می توان مبنای صدمه به فضای علمی پژوهشی را در جرم انگاری این قانون ملاحظه کرد ولی در مورد حق بنیادین اشتغال برای فارغ التحصیلان بیکار که بعضاً به تهیه آثار علمی برای دیگران مبادرت می کنند و نیز حق جامعه بر توسعه مرزهای دانش نمی توان دفاع قابل قبولی داشت.

سرمایه گذاری خارجی نقشی اساسی در توسعه اقتصادی و ارتقای رفاه اجتماعی کشورها دارد. ویژگی های خاص قراردادهای سرمایه گذاری میان دولت ها و اشخاص خصوصی خارجی، اهمیت حل وفصل اختلافات از طریق داوری را دوچندان کرده است. تجربه برخی کشورهای سرمایه پذیر در سلب مالکیت سرمایه گذاران، ضرورت ایجاد چارچوب های حمایتی و تصویب قوانین تشویقی را نشان داده است. در همین راستا، کنوانسیون واشینگتن با هدف حمایت از منافع کشورهای سرمایه گذار تصویب شد. هرچند این کنوانسیون بیشتر در جهت حفظ منافع سرمایه گذاران است، اما پیوستن کشورهای سرمایه پذیر به آن می تواند موجب اعتمادسازی و جذب سرمایه های بیشتر شود، زیرا داوری طبق مفاد این کنوانسیون، سازوکاری کارآمد، خصوصی و بی طرف برای حل اختلافات ارائه می دهد. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی، بر فرضیه ای استوار است که داوری به دلیل برخورداری از ویژگی ها و اصول منحصربه فرد، مهم ترین شیوه حل اختلافات، به ویژه در زمینه سرمایه گذاری است. ازاین رو، قانون گذاران باید با پیوستن به کنوانسیون واشینگتن، زمینه رونق اقتصادی، افزایش اشتغال و جذب سرمایه را فراهم کنند. در نتیجه، داوری نه تنها کارآمدترین روش حقوقی برای حل اختلافات ناشی از سرمایه گذاری است، بلکه ابزاری مؤثر در تحقق اهداف اقتصادی کشورها نیز به شمار می آید. تحلیل حقوقی این اختلافات نیز در پیوندی تنگاتنگ با تحلیل اقتصادی و اصول حاکم بر داوری قرار دارد.

موفقیت نظام آموزش عالی در عصر حاضر نیازمند پایش، پاسخگویی و هماهنگی با تحولات دیجیتال حاکم بر تمامی ارکان زندگی فردی و اجتماعی است. به این جهت هدف تحقیق ارائه الگوی رهبری دیجیتال در نظام آموزش عالی کشور بوده است. روش این پژوهش کیفی با رویکرد فراترکیب بوده است که در جامعه مجلات معتبر ملی و بین المللی از سال 2000 تا 2024 اجرا شد و تعداد 63 مقاله به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفت که در نهایت 28مقاله با توجه به روش کدگذاری با استفاده از نرم افزار Maxqda مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های تحقیق مطابق با مطالعه فراترکیب نشان داد که رهبری دیجیتال در آموزش عالی در ابعاد فرهنگ دیجیتال؛ زیرساخت فناوری؛ نگرش دیجیتال؛ تفکر اکوسیستمی؛ تحول دیجیتال؛ بهبود نظام مند؛ سواد دیجیتال؛ چابکی و انعطاف پذیری و تفکر مشارکتی بوده است. یافته های این پژوهش در کشور کاملاً جدید است. با عنایت به یافته های پژوهش حاضر بهره گیری از مولفه های اساسی رهبری دیجیتال در نظام آموزش عالی باعث بهبود فرایند سازگاری و پاسخگویی به تحولات عصر دیجیتال در نظام آموزش عالی خواهد شد.

تحقیق حاضر با هدف مفهوم سازی رهبری عصب شناختی (نورولیدرشیپ) و شناسایی مؤلفه های آن بر پایه تجربه زیسته مدیران و صاحب نظران دانشگاهی، با بهره گیری از روش کیفی پدیدارشناسی کلایزی انجام شده است. در این راستا، داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از مدیران ارشد و اساتید دانشگاهی جمع آوری گردید و با روش هفت مرحله ای کلایزی مورد تحلیل قرار گرفت. تحلیل داده ها منجر به استخراج ۱۵ مضمون اصلی در قالب چهار بُعد کلی شامل: ۱) توانمندی های شناختی و عصبی (نظیر خودآگاهی عصبی، تصمیم گیری شناختی و خودتنظیمی)، ۲) ارتباطات و تعاملات اجتماعی (همدلی، تنظیم هیجان و آینه سازی عصبی)، ۳) آگاهی و هماهنگی ذهنی (ذهن آگاهی و انسجام مغزی)، و ۴) قضاوت و اخلاقیات (عدالت عصبی) گردید. یافته ها نشان داد که رهبری عصب شناختی مفهومی میان رشته ای است که با اتکا به علوم اعصاب و شناخت، می تواند به بهبود تعاملات سازمانی، افزایش کارایی، ارتقاء انگیزش کارکنان و بهبود تصمیم گیری های مدیریتی منجر شود. مقایسه یافته های تحقیق با مطالعات پیشین، حاکی از هم سویی نتایج با اغلب تحقیق های داخلی و خارجی در زمینه تأثیر علوم اعصاب بر رفتار رهبری و عملکرد سازمانی است. در پایان، بر اساس یافته ها، پیشنهادهایی جهت بهره برداری عملی در محیط های سازمانی و نیز مسیرهای پیشنهادی برای تحقیقات آتی ارائه گردیده است.

در اقلیم گرم و خشک، شدت تابش و نوسانات دمایی باعث می شود جهت و شیب بام تأثیر چشمگیری بر مصرف انرژی ساختمان داشته باشد. با توجه به اینکه در پروژه های ساختمانی، این موضوع کمتر بررسی شده، هدف این پژوهش تحلیل انرژی محور این موضوع می باشد. برای شناسایی ترکیب بهینه جهت و شیب بام، نمونه ساختمانی بر اساس مدل 900 اشری انتخاب شد. سپس با ترکیب هشت جهت جغرافیایی و پنج زاویه شیب، 40 سناریو طراحی و در نرم افزار دیزاین بیلدر با استفاده از داده های اقلیمی شهر قم شبیه سازی و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد بهینه ترین سناریو، جهت جنوب شرقی با زاویه ۳۰ درجه بود که مصرف انرژی سالانه را به ۱۳۸۲۰ کیلووات ساعت رساند. این مقدار نسبت به نامطلوب ترین حالت، حدود %29/5 کاهش نشان داد. نتایج بیان می کند که انتخاب صحیح جهت و زاویه بام می تواند به طور قابل ملاحظه ای در کاهش بارهای سرمایشی و گرمایشی ساختمان مؤثر باشد.

مقدمه: خانواده به عنوان هسته اصلی جامعه، نقش اساسی در سلامت فردی و اجتماعی دارد، اما روابط فرازناشویی این بنیان را تهدید کرده و پیامدهای مخربی نظیر کاهش رضایت زناشویی و طلاق به همراه دارد. اجتناب شناختی، به عنوان یک راهبرد مقابله ای ناسازگارانه، با جلوگیری از پردازش مشکلات، می تواند افراد را به سمت رفتارهای ناسازگارانه از جمله روابط فرازناشویی سوق دهد. از این رو، با توجه به اهمیت سلامت خانواده و کمبود مطالعات در این زمینه، بررسی نقش اجتناب شناختی در پیش بینی روابط فرازناشویی در زنان متاهل ایرانی ضروری است. پژوهش حاضر با هدف پیش بینی روابط فرازناشویی براساس اجتناب شناختی در زنان متاهل انجام شد. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل زنان متاهل منطقه چهار شهر تهران که به مراکز مشاوره مراجعه کردند بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند 120 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در این پژوهش از پرسشنامه های اجتناب شناختی (یانگ، 1998) و پرسشنامه خیانت زناشویی (واتلی، 2008) استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده ازآزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام با نرم افزار SPSS-26 انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که بین اجتناب شناختی و روابط فرازناشویی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و اجتناب شناختی توان پیش بینی روابط فرازناشویی در زنان متاهل را دارند(05/0≥p). نتیجه گیری : بنابراین براساس نتایج می توان گفت که اجتناب شناختی یکی از عوامل موثر در روابط فرازناشویی هستند.

امروزه در سپهر حکومت داری، مهار جرائم اقتصادی از چالش های راهبردی محسوب می شود و در این راستا تأسیس دولت الکترونیک و به کارگیری فناوری های اطلاعات و ارتباطات در بخش های مختلف دولت، موجب کاهش هزینه ها، افزایش سرعت و کیفیت خدمات دولتی و همچنین جریان آزاد اطلاعات و پیشگیری از وقوع جرائم اقتصادی و شکل گیری شبکه های رانتی در ارگان های دولتی گردیده و فرهنگ پاسخ گویی را ارتقا و اعتماد عمومی را نسبت به عملکرد دولت بهبود می بخشد. لازمه تحقق چنین دولتی، فراهم نمودن سازوکار های قانونی، منابع انسانی و فرهنگ سازی از یک طرف و رفع موانع از طرف دیگر می باشد. تحقیق حاضر به روش توصیفی، ظرفیت دولت الکترونیک را در مهار جرائم اقتصادی مورد مطالعه قرار داده و نتایج به دست آمده، حاکی از این است که تأسیس و توسعه دولت الکترونیک، موجب افزایش شفافیت و مهار جرائم اقتصادی در گستره نهاد های دولتی و عمومی می گردد.

هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش تربیت سازنده به مادران بر مشکلات رفتاری و توانایی های کودکان است. روش: پژوهش حاضر از نوع آزمایش، با طرح شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری تحقیق، تمامی مادران کودکان 6 تا 12 ساله با مشکلات رفتاری در مرکز مشاوره رازی در سال 1401، در شهرستان پاکدشت تهران بودند. 30 نفر از مادران که پایین ترین نمره در پرسشنامه مشکلات و توانایی کودکانSDQ) ) دریافت کرده بودند به عنوان نمونه در دو گروه کنترل و آزمایش (هر گروه 15 نفر) به صورت تصادفی قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه 2 ساعته تحت آموزش برنامه تربیت سازنده که به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شده بود، قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکردند. در نهایت هر دو گروه مورد پس آزمون قرار گرفتند. داده های به دست آمده با استفاده از تحلیل کواریانس مورد تحلیل قرار گرفت و از نرم افزار 22 SPSSبرای این کار استفاده گردید. یافته ها: یافته ها نشان داد که آموزش برنامه تربیت سازنده بر روی مادران بر کاهش مشکلات رفتاری (p<0.001) و افزایش توانایی های کودکان(p<0.001) مؤثر است. نتیجه گیری: شاخص های توصیفی و آماری نتایج تحقیق نشان دهنده تأثیر مثبت آموزش برنامه تربیت سازنده بر کاهش مشکلات رفتاری کودکان شامل مشکلات هیجانی، بیش فعالی، مشکلات سلوک و مشکلات با همسالان و افزایش توانایی های کودکان شده است. این مطالعه اهمیت آموزش رویکرد تربیت سازنده بر کاهش مشکلات و افزایش توانایی های کودکان را نشان می دهد و در برگیرنده مفاهیمی برای بهبود مشکلات رفتاری کودکان است.

بررسیِ کج فهمی های ناشی از آسیب های تفاسیر علمی مسأله ی اصلی در پژوهشِ حاضر است؛ زیرا پیامدِ آن به صورت تفسیر به رأی ، در جُستارهای برخی مفسرانِ علمی مشاهده می شود و موجبات انحراف از مراد الهی را فراهم می آورد. ضرورتِ نقد و تحلیل آسیب شناختی تفاسیر علمی، دست یابی به ملاک و معیارهایی برای ارزیابی و تفکیکِ تفاسیر علمی از تفاسیر غیرعلمی است. بنابراین بر اساس روشِ توصیفی تحلیلی و استمداد از رهیافت درون دینی به نقد و تحلیل اقوال مفسران علمی پرداخته می شود. از آنجایی که قرآن دارای نظام غیرخطی است، مفسران در کشفِ مرادِ الهی به انواعی از آفات مبتلا می گردند. لذا برای پیش گیری از تفاسیرِ انحرافی به ریشه یابی عوامل آسیب زا پرداخته عواملِ متعدّدِ آسیب زا معرفی می گردد. در نتیجه مفسرِ علمی می تواند به موازاتِ نوعِ آسیب، سلاحِ راهبردیِ متناسب برگزیده از پیامدِ آن آسیب محفوظ بماند. یعنی شایسته است راهبردِ کلی را که مبتنی بر اصلاحِ نگرشِ وی نسبت به اعجازِ ذاتی و بی نیازی ِ قرآن از اعجاز عارضی است بپذیرد تا دچارِ تفاسیرِ فاقدِ قرینه ی ناشی از اشتراکاتِ موضوعی نگردد. همچنین راهبرد غایی که ضمانتِ رهیافت به اهدافِ نهایی در پسِ ارتباط های شبکه ای آیات است را فرا راهِ روش تفسیریِ خود قرار دهد تا به پراکنده گویی، برخوردِ گزینشی و تطبیق مبتلا نشود. بعلاوه از راهبُردهای مبنایی؛ چون: نفی اطلاق علم، تفکیک تئوری های علمی از حیث قطعیت، جداسازی قواعد حاکم بر قلمروهای فیزیک و متافیزیک، بهره مند گردد تا از طریقِ اصلاحِ مبانیِ خود از خطاهای سلسله وارِ بعدی در روش، محتوا و پیامدهای آن مصون بماند.

کارآفرینی سازمانی فرایندی اجتماعی- اقتصادی و تحت تاثیر وجود پیوندها وارتباطات اجتماعی است. لذا هدف از این پژوهش طراحی مدل کارآفرینی سازمانی با تأکید بر سرمایه اجتماعی در کمیته امداد امام خمینی(ره) می باشد. روش شناسی این مطالعه ، کیفی از نوع فراترکیب و به روش هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو(2007) می باشد. جامعه آماری پژوهش، تمامی منابع علمی مرتبط با موضوع سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی در پایگاه داده های داخلی در بازه زمانی ( 1388-1403 هجری شمسی) برای مقالات فارسی وپایگاه داده های خارجی (2008-2023 میلادی) جهت پژوهش های خارجی می باشد. بر این اساس تعداد 56 مقاله به روش هدفمند و پس از تطابق با معیارهای علمی انتخاب و در فرایند بررسی، تجمیع، طبقه بندی، ترکیب و تفسیر قرار گرفتند. به منظور تعیین روایی از ابزار ارزیابی حیاتی(CASP) و روش روایی محتوا و برای تعیین پایایی از روش پایایی همانندی و توافق بین دو کدگذار و محاسبه ضریب کاپای کوهن(1960) استفاده شده است. در مجموع 224 شاخص، 37 مفهوم و 7 بُعد (مقوله اصلی) شناسایی گردید. در نتیجه مدل کارآفرینی سازمانی با تاکید بر سرمایه اجتماعی دارای هفت مقوله اصلی شامل: رهبری کارآفرینانه سازمانی، راهبردهای اجتماعی و کارآفرینانه، منابع اجتماعی سازمان ، گرایش کارآفرینانه، سازگاری محیطی، قابلیت های کارآفرینانه منابع انسانی و در نهایت معماری سازمان کارآفرین می باشد.

پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش واسطه ای خودباوری های خلاق در تأثیر باورهای معرفت شناختی بر ریسک پذیری فکری دانش آموزان انجام شد. روش تحقیق توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان مهاباد به تعداد 1850 نفر بود. نمونه ای شامل 352 نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و به صورت آنلاین انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های استاندارد باورهای معرفت شناختی (شومر، 1993)، ریسک پذیری فکری (بگتو، 2009) و مقیاس خودکارآمدی خلاق (کارووفسکی و همکاران، 2013) استفاده گردید. تحلیل داده ها با مدل معادلات ساختاری در نرم افزار ایموس انجام شد. نتایج نشان داد اثر مستقیم باورهای معرفت شناختی «ثبات دانش» و «ساده بودن دانش» بر ریسک پذیری فکری مثبت و معنادار بود. اثر مستقیم باور معرفت شناختی «یادگیری سریع» بر ریسک پذیری فکری منفی و معنادار گزارش شد. همچنین، خودکارآمدی خلاق و هویت شخصی خلاق دارای اثر مستقیم مثبت و معنادار بر ریسک پذیری فکری بودند. اثر غیرمستقیم «ثبات دانش» و «ساده بودن دانش» بر ریسک پذیری فکری ازطریق خودکارآمدی خلاق و هویت شخصی خلاق نیز مثبت و معنادار بود. همچنین، اثر غیرمستقیم «یادگیری سریع» بر ریسک پذیری فکری ازطریق خودکارآمدی خلاق منفی و معنادار بود. اثر غیرمستقیم «یادگیری سریع» و «توانایی ذاتی» بر ریسک پذیری فکری ازطریق هویت شخصی خلاق نیز منفی و معنادار گزارش شد. مطابق با یافته های پژوهش، باورهای معرفت شناختی و خودباوری های خلاق دانش آموزان می توانند نقش مهم و مؤثری در میزان ریسک پذیری فکری آن ها ایفا کنند. بنابراین، توجه به تقویت این باورها می تواند به ارتقای مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت در دانش آموزان کمک شایانی نماید.