مطالعات انقلاب اسلامی

مطالعات انقلاب اسلامی

مطالعات انقلاب اسلامی سال هجدهم زمستان 1400 شماره 67 (مقاله علمی وزارت علوم)

مقالات

۱.

جامعه اسلامی مطلوب در اندیشه مقام معظم رهبری (با تاکید بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی)(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : 39 تعداد دانلود : 972
رهبر انقلاب اسلامی با بینش حکیمانه خود در برهه های زمانی مختلف و بیانات گوناگون از جمله بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، ضرورت ایجاد جامعه اسلامی مطلوب را خاطر نشان نموده اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین جامعه اسلامی مطلوب در اندیشه مقام معظم رهبری شکل گرفته و به دنبال پاسخگویی به این سوال است که جامعه اسلامی مطلوب در اندیشه رهبری از بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی دارای چه ابعاد، مؤلفه ها و مفاهیمی است؟ روش تحقیق، داده بنیاد بوده و جامعه آماری اختصاص به متن کامل بیانیه گام دوم انقلاب داشته و حجم نمونه شامل بخش هایی از بیانیه است که مقام معظم رهبری در آن به تشریح ویژگی ها یا خصیصه های جامعه اسلامی مطلوب می پردازد. روش گردآوری داده ها، کتابخانه ای و ابزار پژوهش، فیش برداری است. بر این اساس، تعداد 128 خصیصه (داده) برای جامعه اسلامی استخراج شد. نتایج کدگذاری ها، به ترتیب منجر به استخراج 36 مفهوم، 13 مؤلفه و 6 بُعد گردید.
۲.

تبیین اخلاق حکومتی و راهکارهای تحقق آن بر اساس بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
تعداد بازدید : 297 تعداد دانلود : 868
بررسی ابعاد اخلاقی بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی نشان می دهد عنصر اخلاق به عنوان یکی از مهم ترین راهبردهای نظریه سیاسی اسلام انعکاس یافته است . یکی از مهم ترین شاخصه های حکومت اسلامی برخاسته از انقلاب اسلامی عنصر اخلاق است که در دیدگاه مقام معظم رهبری ودر بیانیه گام دوم به شکل ویژه ای انعکاس یافته است. دیدگاه ایشان مبتنی برسه محور تبیین توصیفی اخلاق حکومتی در 40 ساله اول انقلاب ، دشمن شناسی اخلاقی مخالفان انقلاب اسلامی،آسیب شناسی اخلاقی نظام اسلامی و دستورالعمل ها وراهکارهای اخلاقی در حوزه حکومت به ویژه با تاکید براخلاقی سازی جامعه ارائه میکنند. این الگوی مرحله ای میتواند منجر به حرکت واقع بینانه اخلاقی در حوزه اخلاق سیاسی وارتقای آن به ویژه از جانب مسئولان وحاکمان سیاسی کشور به ویژه در گام دوم انقلاب اسلامی شود.
۳.

نسبت دستاوردهای انقلاب اسلامی با اهداف پیامبران در قرآن با تأکید بر بیانیه گام دوم(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
تعداد بازدید : 607 تعداد دانلود : 661
مهم ترین ویژگی انقلاب اسلامی، دینی بودن آن است. بنابراین چنانچه بخواهیم میزان توفیق یا شکست آن را در وصول به اهداف اولیه اش ارزیابی کنیم، باید از شاخص های متناسب با دین استفاده کنیم. بر همین اساس مقاله حاضر، دستاوردهای انقلاب اسلامی را با تأکید بر فرمایشات مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب با شاخص اهداف پیامبران الهی در قرآن سنجیده و تناسب آنها را بررسی کرده است. نتایج تحقیق پیش رو که براساس منابع کتابخانه ای و به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است نشان می دهد دستاوردهای کلان انقلاب اسلامی با اهداف اصلی پیامبران در قرآن تناسب کامل دارد. شش محور اصلی که در پژوهش حاضر به عنوان اشتراکات اهداف پیامبران در قرآن و دستاوردهای انقلاب اسلامی بررسی شده اند عبارتند از: توحیدمحوری، اخلاق و معنویت، بلوغ علمی، مردم گرایی، آزادی و عدالت..
۴.

مبانی فقهی عدم جواز ایجاد یأس در جامعه از دیدگاه امام خامنه ای با تأکید بر بیانیه گام دوم انقلاب(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : 30 تعداد دانلود : 880
ایجاد یأس به معنای تزریق ناامیدی، از اهداف مهم دشمن و سم مهلکی است که می تواند جلوی تمام پیشرفت ها را بگیرد. امام خامنه ای در راستای مبارزه با این معضل دیدگاه های راهبردی دارند که برآیند قطعی آنها «عدم جواز ایجاد یأس در جامعه» است. تعمق در این دیدگاه ها و یافتن مبانی فقهی این مسئله، می تواند در مقابله با این خطر انگیزه مضاعف ایجاد کند. ازاین رو پژوهش پیش رو درصدد است مبانی فقهی عدم جواز ایجاد یأس را با روش تحلیل مضمونِ دیدگاه های امام خامنه ای به ویژه در بیانیه گام دوم انقلاب بررسی کند. یافته ها حاکی است ایجاد یأس از منظر ایشان سبب سلطه دشمن، تضعیف نظام، گسترش فساد، ضرر به مسلمین و مساعدت دشمن است که بر اساس تحلیل مضمون، قابل تطبیق با قواعد فقهی «نفی سبیل»، «حفظ کیان اسلام»، «نفی فساد»، «حرمت اعانه بر اثم» و «لاضرر» می باشد، نتیجه اینکه این قواعد، مبانی فقهی برای اثبات عدم جواز ایجاد یأس هستند.
۵.

آسیب شناسی خط مشی گذاری عمومی با رویکرد بیانیه ی گام دوم انقلاب و الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : 370 تعداد دانلود : 310
این پژوهش با هدف آسیب شناسی خط مشی گذاری عمومی با نگاهی به بیانیه ی گام دوم انقلاب و الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت با دو رویکرد کیفی و کمّی انجام شده است. جامعه ی آماری این تحقیق متخصصین حوزه های مدیریتی در کشور به تعداد 20 نفر انتخاب و مصاحبه های عمیق و نیمه ساختار یافته با آنها انجام گرفت. داده ها بعد از پیاده سازی به صورت سه مرحله، کدگذاری باز، محوری و انتخابی، کدگذاری و برای تحلیل نتایج نیز از روش تحلیل محتوای کیفی از نوع قراردادی در قالب نرم افزار MAXQDA نسخه 10 استفاده شد. در نهایت با اسفاده از نرم افزار Expert choice اولویتها تعیین و وزن آنها محاسبه گردید. نتایج پژوهش نشان داد که ساختارهای سازمانی، ماهیت عدالت طلبی، درک اقتصاد مقاومتی، شناخت عقاید و احکام، توجه به رضایت الهی و خشنودی ملت، توجه به خط مشی گذاری موعودگرا، شایسته گزینی مبتنی بر اهلیت، فرهنگ سازمانی و عمومی و باورهای مدیران و خط مشی گذارن، مهمترین آسیب های خط مشی گذاری عمومی بشمار می روند.
۶.

بررسی مبانی نظری انقلاب اسلامی در اندیشه امام موسی صدر و شهید مطهری(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : 501 تعداد دانلود : 151
نظر غالب اندیشمندان شیعی بر محور مخالفت با حکام دنیوی و مادی استوار بوده است و آنان را غاصب قدرت امام دانسته اند . سئوال این پژوهش بر محور پاسخگویی به وجوه تشابه و تمایز اندیشه امام موسی صدر و شهید مطهری در باب علل وقوع انقلاب اسلامی ایران قرار دارد . در پژوهش حاضر که با رویکرد تفسیری و روش تحلیلی ، تبیینی صورت گرفته است ، از روش تحقیق کتابختمه ای و اسنادیاستفاده شده و تاثیر جدی ذهنیت و باورهای فرهنگی و نگرش دینی - مذهبی در مبانی نظری انقلاب اسلامی ایران در اندیشه دو اندیشمند که در بستر خرده گفتمان سنتی شیعی انقلاب اسلامی فعال بوده اند ، مورد تاکید بوده است . امام موسی صدر با اثبات نظریه خویش از طریق نفی نظام موروثی و پادشاهی و شهید مطهری با نفی نظام پهلوی از طریق بسیج تودهای مردمی ، براستقرار نظم جدید ، اهتمام می ورزند.
۷.

نسبت سنجی «سیاست های کلی نظام» با «احکام حکومتی» از منظر فقه و حقوق(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : 829 تعداد دانلود : 983
«احکام حکومتی» یکی از مهم ترین مباحث پیرامون حکومت اسلامی هستند که حاکم اسلامی بر اساس ولایت مفوضه از طرف خداوند برای اداره و تمشیت امور جامعه، آن ها را صادر می کند. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز سعی شده اختیارات رهبری به عنوان حاکم اسلامی در چارچوب مشخص بیان شود. مطابق بند 1 اصل 110 یکی از این اختیارات تعیین «سیاست های کلی نظام» است. در مورد نسبت بین احکام حکومتی با این سیاست ها بین اندیشمندان اختلاف نظر وجود دارد که همین امر موجب عدم اهتمام به این سیاست ها توسط ارگان های مختلف شده است. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با توجه به اقوال گوناگون در بازشناسی حکم حکومتی و سیاست های کلی نظام در فقه و حقوق، نسبت بین دو موضوع مورد بررسی قرار گرفته و این نتیجه حاصل شده که سیاست های کلی نظام از منظر فقهی از سنخ حکم حکومتی بوده ولکن از منظر حقوقی ماهیتی مستقل دارد.
۸.

تحلیل بیانیه گام دوم انقلاب در عرصه پیوند عقلانیت و معنویت با تأکید بر تبیین قرآنی آن(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : 711 تعداد دانلود : 977
عقلانیت و معنویت دو عنصر اساسی در بیانیه گام دوم هستند که مقام معظم رهبری از آنها به عنوان شعارهای جهانی انقلاب یاد کردند که « هرگز بی مصرف و بی فایده نخواهند شد.» وجه آن در فطری بودن آن و تضاد با مدلهای دیگر است. عقلانیت انقلاب اسلامی معنویت گرا و معنویت آن خردپذیر است. ترابط اینچنینی برآمده از باورهای قرآنی و روایی بوده و انقلاب اسلامی در عصر کنونی به احیای این آموزه قرآنی پرداخته است. عقلانیت و معنویت در منظومه فکری مقام معظم رهبری رابطه ای دو سویه دارند. از سویی عقلانیت دینی به دنبال تعالی انسان بوده و از طرف دیگر بنیان این عقلانیت، معنویت دینی است که برپایه های توحیدی بنا گریده و بدون تربیت و خودسازی در دامن آموزه های اسلام ناب هیچگاه شکل نمی گیرد. نوشتار حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی درصدد بازکاوی ترابط عقلانیت و معنویت در منظومه فکری مقام معظم رهبری با تأکید بر بیانیه گام دوم است.
۹.

بررسی مسئله انتخاب مدیران عدالت جو در تراز انقلاب اسلامی (مبتنی بر تطبیق دیدگاه امامین انقلاب با آموزه های نهج البلاغه)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
تعداد بازدید : 779 تعداد دانلود : 445
طی چهل سال گذشته انتخاب مدیران عدالت جو در تراز انقلاب اسلامی از مهم ترین مسأله های حاکمیتی نظام بوده است. بروز فراز و نشیب های فراوان مدیریتی در بدنه نظام بر اهمیت این مسأله افزوده است. اکنون در گام دوم انقلاب یافتن پاسخی علمی و عملیاتی برای این مسأله، حیاتی است؛ چرا که تداوم حرکت و حیات انقلاب اسلامی به نقش آفرینی کارگزاران و مدیران آن وابسته است. تحقیق حاضر با روشی توصیفی تحلیلی و بر اساس تطبیق سیره سیاسی امام علی(ع) در نهج البلاغه با مشی حاکمیتی امامین انقلاب در چهل سال گذشته، به بررسی و تحلیل مسأله پرداخته است. نتایج تطبیقی پژوهش حاضر نشان می دهد که در نظام اسلامی، کسانی برای قرار گرفتن در سیستم مدیریتی شایستگی دارند که دغدغه عدالت جویی و تفکر انقلابی گری داشته باشند. روحیه جهادی، مردم داری، انصاف طلبی، ساده زیستی، مقابله با سیاست زدگی و سیاست بازی و همچنین مبارزه با فساد و مفسدین از معیارهای انتخاب مدیران تراز انقلاب اسلامی است.
۱۰.

واکاوی موانع عرفی شدن حکومت دینی در افکار و باور آیت الله مطهری با استفاده از روش تحلیل مضمون(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : 53 تعداد دانلود : 991
نظام اسلامی براساس اصول و مبانی و ارزش های دین اسلام پایه ریزی شده است که جامعه را براساس مبانی دینی هدایت می کند و دین در بعدهای مختلف حیات حکومت اسلامی نقش اساسی دارد.در مقابل دین اسلام،عرفی شدن نظام سیاسی و حاکمیت مبانی عرفی به جای مبانی دینی مطرح شده است که در آن دین در انزوا قرار می گیرد و عرفیات به عنوان تعیین کننده حیات حکومت در مرکز توجه قرار می گیرد.در جهان اسلام اندیشمندان مختلفی براین أمرهشدار داده ودر این باره مطالب مختلفی را نگاشته اندکه دراین مقاله اندیشه شهید مطهری بررسی می گردد.سوال قابل طرح این که موانع عرفی شدن نظام اسلامی در اندیشه ی شهیدمطهری کدامند؟روش به کارگیری دراین پژوهش تحلیل مضمون خواهد بود. یافته های پژوهش حکایت ازاین دارند که موانع عرفی شدن نظام سیاسی باتغییر رفتار مسلمین واتکای آنها بر مبانی و ارزش های حقیقی دین اسلام قابلیت عملیاتی سازی دارد.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۶۷