ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۳٬۰۲۱ تا ۳٬۰۳۷ مورد از کل ۳٬۰۳۷ مورد.
۳۰۲۱.

نقد و بررسی ماهیت علم دینی؛ مطالعه موردیِ نقد تعریف های علم اقتصاد اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: علم اقتصاد اسلامی نظام اقتصادی سنت الهی امداد سنت الهی صبر و ارتباط

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۹
دینی بودن اقتصاد، به مثابه یک علم مهم در عرصه علوم اجتماعی، برای مسلمانان و اندیشمندان آن ها یک دغدغه بزرگ است. شکی نیست که فقه، اخلاق و مکتب اقتصادی به مثابه علومی دینی در مراکز حوزوی و دانشگاهی تلقی به قبول شده است؛ اما در پذیرش علم اقتصاد اسلامی مشکلاتی وجود دارد. به نظر می رسد شناخت دقیقی از علم اقتصاد اسلامی که بر پایه های صحیح دینی و علمی مبتنی باشد وجود ندارد. شناخت های ناقص موجب دور شدن حوزه و دانشگاه از یکدیگر شده و وحدت این دو سازمان مؤثر برای حل آن دغدغه بزرگ را خدشه دار می کنند. برای دست یابی به تعریف دقیق علم اقتصاد اسلامی، ابتدا تعریف های پژوهشگران اقتصاد اسلامی را بر اساس (هدف، موضوع و روش) بیان و نقد کرده و سپس به تعریفی می رسیم که دارای ویژگی های ذیل است: ۱- موضوع، هدف نهایی و روش علم اقتصاد اسلامی جهان شمول است؛ ۲- جهان شمول بودن روش بدین معناست که با یک روش کیفی و کمی مبتنی بر سنت های الهی «امداد» و «صبر و ارتباط» همه نظام های اقتصادی اسلامی و غیراسلامی تحلیل می شوند؛ ۳- به علت تفاوت های کیفی «امدادهای عام» و «امدادهای خاص»، ممکن است تحلیل های اقتصادی جهان شمول کمتر داشته باشیم (بومی شدن بیشتر تحلیل ها).
۳۰۲۲.

نسل ها و موج های دانشجویی در ایران پس از انقلاب: شکل و ماهیت روابط و تعاملات درون دانشگاه با پس زمینه مدرسه و جامعه(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: نسل های دانشجویی روابط و تعاملات ویژگی های قبل از دانشگاه کارویژه های دانشگاه تحولات ذهنی و نگرشی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۷
هدف: هدف تحقیق پیش رو، فهم و درک ماهیت و عوامل شکل دهنده روابط و تعاملات نسل های مختلف دانشجویان است. روش: برای دستیابی به این هدف از رویکرد کیفی و روش پدیدار شناسی استفاده شده است. برای دستیابی به اطلاعات با بیست و پنج نفر از دانشجویان و فارغ التحصیلان، به دو شکل نیمه ساخت یافته و باز، مصاحبه و درسه مورد گفت و گوی جمعی در گروه های سه تا پنج نفره به اجرا درآمد. یافته ها در پنج مقوله نسل های دانشجویی، مشخصه های قبل از ورود به دانشگاه، ویژگی های دانشجویان در دوره ها و نسل های مختلف، تجارب زیست در دانشگاه و تحولات نگرشی در آن و نهایتاً موقعیت دانشگاه طبقه بندی شد. از نظر محتوایی نیز وضعیت دانشجویان با پس زمینه مدرسه و محیط اجتماعی، فضای در حال دگرگونی فرهنگ و جامعه و جریان در حال تحول دانشگاه در مؤلفه هایی مانند، احساس تعلق به مدرسه و دانشگاه، سطوح تعاملات، چشم انداز اشتغال، امید به آینده، فردگرایی و جمع گرایی وپیوستگی و گسستگی با فرهنگ و جامعه ملاحظه و طرف توجه واقع شد. یافته ها: در طول زمان، دانشگاه تحت تأثیر دگرگونی های بیرونی (اقتصاد، جامعه و مدرسه) و تحولات درونی (تغییردر کارویژه های دانشگاه و تحول ذهنی و نگرشی دانشجویان) جایگاه کلاسیک خود را از دست داده و این امر بر شکل و محتوای روابط و تعاملات دانشجو، اولویت های آن ها، احساس تعلق به دانشگاه و کارکرد اجتماعات دانشجویی اثرگذاربوده است. نتیجه گیری: مهم ترین اتفاق در سال های اخیر، فرسودگی تحصیلی، بی انگیزگی در یادگیری برنامه های رسمی و جریان درحال گسترش احساس ناکامی است. در نتیجه، دانشجویان برای رهایی از سبک های اجباری و آمادگی بیشتر برای اشتغال، به فعالیت و یادگیری در خارج از دانشگاه سوق پیدا کرده اند. این تغییرات علاوه بر تأثیر عمیق بر رفتار انتخابی دانشجویان و پاسخ آن ها به نیازهای سبک های جدید زندگی، به معنای نزدیکی هر چه بیشتر "فضای یادگیری با سودمندی"، "تعاملات دانسجویی با فضای فراغتی" و "سبک یادگیری با سبک زندگی" دانشجویان و شخصی شدن یادگیری دانشجویان برای زندگی در جامعه و بازار کار سیال و ناپایداری است که دانشگاه توان یا آمادگی پاسخگویی به آن را ندارد.
۳۰۲۳.

مؤلفه های امکان ساز جامعیت دین و تأثیر آن در علم دینی: مطالعه موردی اسلام(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: قلمرو دین انتظار بشر از دین واقع گرایی هستی شناختی منشأ دین زبان دین

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۸
بحث از جامعیت دین و اثبات آن برای دینی خاص، یکی از مباحث بنیادین دین شناختی به شمار می رود که در حوزه های گوناگون مرتبط با دین، مانند استنباط احکام، طراحی نظام های فرهنگی، اجتماعی و سیاسیِ مبتنی بر دین و تولید علوم انسانی دینی، نقشی تعیین کننده دارد. اثبات جامعیت دین، پیش تر بر اثبات امکان جامعیت دین مبتنی است و این امکان به وجود ویژگی هایی در عرصه هایی مانند پدیدآور، محتوا و زبان دین وابسته است. این پژوهش با ارائه سازوکاری نو برای تحلیل جامعیت دین، با بهره گرفتن از روش عقلی و تحلیلی به بررسی این ویژگی ها در عرصه های نام برده پرداخته و با تطبیق ویژگی های نام برده بر دین اسلام، امکان جامعیت آن را نتیجه گرفته است. این نوع نگاه به جامعیت آثار و نتایجی در «علم دینی» به دنبال خواهد داشت که در بخش پایانی نوشتار به برخی از آنها اشاره شده است.
۳۰۲۴.

روش شناسی تحلیل گفتمان؛ ابزارهایی برای فهم ساختارهای اجتماعی(مقاله ترویجی حوزه)

کلیدواژه‌ها: گفتمان روش سلطه تحلیل گفتمان انتقادی دال مرکزی خرده دال مفصل بندی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۳
«گفتمان» به مثابه روش، رویکردی در علوم اجتماعی و انسانی است که به تحلیل و تفسیر متون، گفتارها و تعاملات اجتماعی می پردازد و بر این باور استوار است که زبان و گفتار، نه تنها ابزارهای ارتباطی، بلکه سازنده های واقعیت اجتماعی نیز هستند. مقاله حاضر در پی آن است که روش «گفتمان» لاکلا و موفه را به عنوان ابزاری قدرتمند برای درک عمیق تر روابط اجتماعی و فرهنگی تحلیل و بررسی کند. هدف اصلی این پژوهش پاسخ به این پرسش اساسی است که روش «گفتمان» لاکلا و موفه چگونه می تواند به تحلیل و تفسیر پیچیدگی های جامعه انسانی و تأثیرات زبان بر رفتارها و نگرش ها کمک کند؟ در این پژوهش، از روش «تحلیل گفتمان انتقادی» (CDA) برای بررسی چگونگی بازتولید و تقویت روابط قدرت از طریق گفتمان بهره گرفته شده است. با استفاده از این روش، نشان داده خواهد شد که چگونه رویکرد لاکلا و موفه می تواند در تحلیل گفتمان قدرت و آشکارسازی سازوکارهای پنهان آن مؤثر باشد. یافته های پژوهش نشان می دهد که روش گفتمان لاکلا و موفه با ارائه چارچوبی دقیق و منسجم، امکان تحلیل عمیق تر و همه جانبه تر گفتمان را فراهم می سازد و با تأکید بر مفاهیمی همچون دال مرکزی، خرده دال ها و مفصل بندی، به پژوهشگران در شناخت بهتر پیچیدگی های جامعه انسانی و تأثیرات زبان بر رفتارها و نگرش ها یاری می رساند. نتایج این پژوهش می تواند برای پژوهشگران و علاقه مندان به این حوزه مفید و راهگشا باشد.
۳۰۲۵.

بررسی ابهامات مقیاس های اندازه گیری در پژوهش ها و رفع آن از طریق خواص و قوانین علوم ریاضی(مقاله ترویجی حوزه)

کلیدواژه‌ها: آمار ابهام اندازه گیری ریاضیات لیکرت مقیاس

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۴
هدف اصلی: "بررسی ابهامات مقیاسهای اندازه گیری و رفع ابهام از طریق خواص و قوانین علوم ریاضی وآمار است". روش تحقیق از نوع بنیادی با رویکرد محض و روش گردآوری داده ها ، با استناد به منابع معتبرداخلی و خارجی انجام شده است . مقیاسهای اندازه گیری با همه محاسنی که دارند از نظر پژوهشگران علوم انسانی دارای ابهام هایی هستند که چالش برانگیز است. مهم ترین مقیاسی که ابهام متوجه آن است مقیاس ترتیبی است. نتایج حاصله بیانگر آن است که مقیاس ترتیبی ماهیتاً حالت کیفی دارد و فقط اعداد گسسته در آن کارایی دارند. درمقیاس ترتیبی میانگین تعریف نمی شود.بنابراین نمی توان آن را به مقیاس فاصله ای ارتقاء داد. استفاده نابجا از میانگین باعث خطا در انحراف معیار،تحلیل واریانس ، نحوه استفاده ازآزمون ها ، توزیع نرمال و دیگر موارد مربوطه خواهد شد، لذا ، تحقیق از نظرآماری بی اعتبار می شود. نتیجه دیگر اینکه مقیاسهای اسمی ، فاصله ای و نسبی دارای خاصیت هم ارزی ریاضی هستند اما مقیاس ترتیبی فاقد این خاصیت است. استدلال ها و نظراتی برای رفع ابهام ها ارائه شده است.
۳۰۲۶.

نقد؛ طریق تقرب به حقیقت: تحلیلی مبتنی بر عقلانیت نقاد(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: عقلانیت نقاد علم فناوری نقد تقرب به حقیقت نهاد علم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۷
در عقلانیت نقاد، علم مجموعه ای از حدس های ابطال پذیر برای حل مسئله ای در ارتباط با واقعیت است که هنوز ابطال نشده اند. معیار سنجش نظریه های علمی نیز صدق (به معنای تطابق با واقع) است. در مقابل، فناوری ها، برساخته های بشری هستند که هدف آن ها پاسخ به نیازهای غیرمعرفتی یا تسهیل در پاسخ به نیاز معرفتی است. در این رویکرد پیشرفت علم و فناوری از الگوی واحدی تبعیت می کند. فعالیت علمی و فناورانه از مواجهه با یک مسئله یا مشکل آغاز می شود. برای حل مسئله یا رفع مشکل، راه حلی پیشنهاد می شود. این راه حل نقادی شده و اشکالات آن برطرف می گردد تا نظریه علمی به حقیقت نزدیک تر شود یا فناوری کارآمدتری به دست آید. در این مقاله ابتدا به اختصار نشان داده می شود که چگونه نقد از سه طریق زمینه ساز تقرب به حقیقت می شود. بخش عمده مقاله به این مسئله خواهد پرداخت که چگونه نقد فناوری های نرم و انسانی مرتبط با علم، ازجمله نقد نهادهای متولی علم، نقد سیاست ها و برنامه های ناظر به توسعه علم، نقد دانشگاه و نقد شاخص های علم سنجی می تواند زمینه ساز تقرب به حقیقت باشد. در پایان نیز به این بحث اشاره خواهد شد که اگر بر این باوریم که جهان بینی حاکم بر علم غربی حقیقت نما نیست، و تقرب به حقیقت جز با همراهی معرفت علمی و معرفت دینی محقق نمی شود، باید پذیرفت که نمی توان با علم ورزی در قالب نهادهای توسعه یافته ذیل جهان بینی سکولار غربی به شکل مطلوب به حقیقت نزدیک شد و باید با نقد نظام مند، مبتنی بر مبانی فلسفی، خلاقانه، اخلاق مدار و دین مدارِ فناوری های نرم و انسانی ناظر به علم، زمینه را برای تقرب هرچه بیشتر به حقیقت فراهم آورد.
۳۰۲۷.

واکاوی روش شناسی تحلیل مضمون و شبکه مضامین به مثابه یک پژوهش کیفی(مقاله ترویجی حوزه)

کلیدواژه‌ها: تحلیل کیفی مضمون تحلیل مضمون شبکه مضامین

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۵
یکی از فنون تحلیلی مناسب در تحقیقات کیفی، روش «تحلیل مضمون» است که به صورت گسترده از آن استفاده می شود. از این روش می توان برای شناخت الگوهای موجود در داده های کیفی بهره برد. هدف این مقاله بررسی روش مزبور و شبکه مضامین در پژوهش های کیفی است. این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی انجام شده، اطلاعات آن به روش اسنادی گردآمده و ابزار جمع آوری داده ها عمدتاً به صورت فیش برداری و یادداشت برداری از متون بوده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که «تحلیل مضمون» یکی از شیوه های متداول تحلیل محتوا و روشی برای تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه، بحث گروهی، پرسشنامه های کیفی و اسناد چاپی به حساب می آید. این پژوهش با استفاده از روش «تحلیل مضمون»، به دو صورت استقرایی و قیاسی انجام شده است. فرایند تحلیل مضمون و تحلیل شبکه مضامین شامل مراحل ذیل است: تجزیه و توصیف متن؛ تشریح و تفسیر متن؛ ادغام و یکپارچه سازی متن؛ تلخیص شبکه مضامین و ارائه آن به صورت متن مشروح، ماتریس، جدول و شبکه مضامین. در روش تحلیل مضمون، پژوهشگر مجموعه داده ها را با دقت سازمان دهی و مضامین مشترک، موضوعات، انگاره ها و الگوهای معنایی را شناسایی می کند. این روش مانند سایر روش های پژوهش، دارای ویژگی های مثبت و منفی است که باید در کاربرد آن مد نظر قرار گیرد.
۳۰۲۸.

نرجسية حكام الأهواز الشعراء (دراسة شعر الأمير الشاعر علي بن خلف المشعشعي علي ضوء نظرية هاينز كوهت)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: الأهواز المشعشعیون علی بن خلف المشعشعی النرجسیه هاینز کوهت

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۵
کانت الأهواز مرکزاً حضاریاً وثقافیاً مهماً فی العصور المختلفه، حیث تُعدّ محلاً حیویاً للتجمعات الأدبیه والثقافیه والعلمیه. وبعد ما أوشک الأقلیم علی الانحطاط من حیث التطور والثقافه والأدب فی العصر العثمانی، ظهر المشعشعیون مؤسّسین إمارتهم فی مدینه الحویزه، ومساهمین بإحیاء الإقلیم وتطویر الأدب. کان الأمیر علی بن خلف المشعشعی أحد المتضلّعین بالأدب فی تلک الفتره، حیث کان من أبرز أدباء عصره. إنه شاعر مفلق نظَمَ الشعر فی أغراض شتّی کالفخر، والقومیه، والوطنیه والسیاسه وغیرها من الأغراض، کما کان کثیراً ما یتباهی بنفسه وقومه ونسبه، وهذا ما دفع الباحث إلی محاوله کشف نرجسیه الشاعر وتبیین مواضع تجلی خصائص الشخص النرجسی فی دیوانه. ومن هذا المنطلق، قام الباحثون بتحلیل کل دیوان الشاعر المسمی "خیر أنیس لخیر جلیس"، ودراسه النرجسیه فی شعره علی ضوء نظریه هایز کوهت اعتماداً علی المنهج النفسی. وقد أظهرت النتائج أنَّ کلَّ الخصائص الخمس للشخص النرجسی المتمثّله بالمبالغه فی مدح الذات بصفات العظمه، وإعطاء قیمه عالیه للأفعال والبحث عن المثالیه للذات، ورسم الطموح العالیه للنفس والأهداف النبیله، واحترام الذات وإعطاء قیمه عالیه للأفضال الشخصیه، والبحث عن المثالیه فی الآباء من حیث المرکز والعطاء، التی استُخلصت من آراء کوهت فی النرجسیه، قد تجلت فی شعر علی بن خلف. وکذلک شوهِدت هذه الخصائص فی کل الأغراض الشعریه السبع التی نظم بها الشاعر، کما تبیّن أنّ الدیوان المحتوی علی 347 بیتاً شعریاً یحمل الخصائص النرجسیه فی 100 بیت منه، أی ظهرت النرجسیه بنسبه 28.82 % فی کل دیوان علی بن خلف المشعشعی.
۳۰۲۹.

النظريات الاجتماعية عبر الزمن: تحليل مقارن بين بورديو وابن خلدون(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: بوردیو ابن خلدون الملکه الهابیتوس أسلوب الکتابه

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۹
تتناول هذه المقالهُ فحصًا مقارنًا لأفکار ابن خلدون وبییر بوردیو، وهما مفکّران بارزان فی مجال علم الاجتماع، حیث یهدف إلى إجراء مقارنه تحلیلیه بین أفکار ابن خلدون، کمفکّر تقلیدی بارز، وبییر بوردیو، کأحد أبرز المنظرین فی علم الاجتماع الحدیث. ویرکّز على مفاهیم الهابیتوس، الملکه، الذوق الجمالی، والحاجات الفاخره إضافهً إلى أسلوب ومنطق الکتابه، للکشف عن أوجه التشابه والاختلاف فی أسسهما المعرفیه والفلسفی، اعتمدت الدراسه على المنهج الوثائقی والتحلیل المقارن، من خلال مراجعه شامله للمصادر العربیه والفارسیه والإنجلیزیه ذات الصله. تمّ تحلیل النصوص الأصلیه والدراسات الثانویه بدقه، مع مراعاه السیاق التاریخی والثقافی الذی أنتجت فیه هذه الأفکار. وأخیرا أظهرت النتائج أنّ کلا المفکرین استخدما أسلوبًا یقوم على المنطق التکراری والجمل الطویله فی تفسیر الظواهر الاجتماعیه. کما تبیّن أن مفهوم «الهابیتوس» عند بوردیو یقارب «الملکه» عند ابن خلدون من حیث تفسیر تأثیر الظروف الاجتماعیه والطبیعیه فی تشکیل السلوک الإنسانی. کذلک، یشیر کلاهما إلى أنّ الحاجات الفاخره والذوق الجمالی لا یظهران إلا بعد تلبیه الحاجات الضروریه والأساسیه، رغم التباین الجوهری بین العقلانیه الحدیثه عند بوردیو والرؤیه ما قبل الحدیثه عند ابن خلدون، فإن هناک قواسم مشترکه بارزه بینهما تسمح بفهم أعمق للظواهر الاجتماعیه. یساهم هذا التقارب فی تعزیز الدراسات النظریه ویساعد على تطویر مقاربات متعدده لفهم تحولات المجتمعات البشریه.
۳۰۳۰.

خطاطات الإستعارة البنيويّة وآلياتها في الصحيفة السجّادية في ضوء نظرية لايكوف وجونسون(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: الاستعاره المضمونیه لایکوف وجونسون الاستعاره البنیویّه الصحیفه السجادیه

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۶
الاستعاره شغلت حیزاً واسعاً من اهتمام البلاغیین والمفکّرین، وبذلک تکون قد أضحت محطّ أنظار، لدى مختلف التخصصات والتوجهات، فکانت مجالاً کبیراً، نظراً لدورها الذی تؤدیه فی نقل معانی النصّ لکونها رکیزه رئیسه من رکائز البیان؛ وأشهر من توسّع فی عرض النظریه هما جورج لایکوف ومارک جونسون، وخاصهً أنّها تأتی بفکر جدیده حول البناء التفاعلی للمعنى حیث نعتمد على أفکار علم النفس المعرفی من حیث احتفاظ المعلومه فی الذاکره، وعرضها عند الحاجه إلیها. لایکوف وجونسون یعتقدان بأنّ الإستعاره لیست للزخرفه أو للتزیین أو ظاهره لغویه متعلقه بلغه الشعر وإنّما ظاهره فکریه هی متعلقه بنسقنا التصوری، ملازمه لحیاتنا الاعتیادیه التی نعیشها، لانکاد ندرکها فی معظم الأحیان وأنّ جزءاً هاماً من انفعالاتنا وسلوکاتنا وتجاربنا من حیث طبیعته استعاری؛ وتعدّ الاستعاره البنیویه أهمّ نوع من الاستعاره المضمونیه من حیث إنّها ینقل أساساً بنیه کلّ مفهوم عینی وموضوعی إلى مفهوم مجرّد.کانت الصحیفه السجادیه تلعب دوراً مهماً فی توظیف الاستعاره ویعود ذلک لانفتاحها على سیروره لا نهائیه، وعنها ینتج سلسله تفسیریه متنوّعه، ومن ثمّ یختلف تفسیر الاستعاره بحسب المضامین المعرفیه التی ینطلق القارئ منها، بحیث تلعب الأدعیه دوراً مرکزیاً عن طریق التفاعل الکامن.
۳۰۳۱.

تحلیل نقش توحید و مراتب آن در شکل گیری علوم انسانی اسلامی از دیدگاه آیت الله مصباح یزدی(مقاله ترویجی حوزه)

کلیدواژه‌ها: توحید و مراتب آن علم دینی علوم انسانی اسلامی آیت الله مصباح یزدی علوم توصیفی و هنجاری

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲ تعداد دانلود : ۲
اسلامی سازی علوم، به ویژه علوم انسانی در چارچوب علم دینی، از دغدغه های اصلی متفکران اسلامی در دهه های اخیر بوده است. اگرچه دیدگاه های متفاوتی در این زمینه وجود دارد، اما نظرات درباره نقش مبانی الهیاتی تقریباً همسو هستند. آیت الله مصباح یزدی به طورکلی با علم دینی و با اسلامی سازی همه علوم موافق نیست، بلکه آن را فقط در حوزه علوم انسانی، به ویژه در زمینه های توصیه ای و هنجاری قابل پذیرش می داند. ایشان همچنین بر این باور است که ابعاد هنجاری علوم طبیعی نیز می تواند ماهیتی دینی داشته باشد. این پژوهش به بررسی نقش توحید در شکل گیری علوم انسانی اسلامی از دیدگاه آیت الله مصباح یزدی می پردازد. مسئله اصلی این تحقیق، تحلیل تأثیر مراتب مختلف توحید (اعتقادی، عملی، نفسانی و شهودی) بر مبانی، اهداف و مسائل علوم انسانی است. این پژوهش با روش تحلیلی و توصیفی و بر پایه بررسی آثار آیت الله مصباح یزدی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که توحید، به ویژه ربوبیت تشریعی، نقشی بنیادین در تعیین مبانی و اهداف علوم انسانی اسلامی ایفا می کند و به شکل گیری نظریات در حوزه های سیاسی، حقوقی و اخلاقی یاری می رساند. این تأثیر موجب توسعه روش های معرفتی متنوع در علوم انسانی، به ویژه در تحلیل مسائل دینی و اجتماعی می شود. در نهایت، هدف اصلی علوم انسانی اسلامی، همراستا با اصول توحیدی، تحقق کمال حقیقی و قرب الهی است.
۳۰۳۲.

تحليل مكونات ما بعد الأنثروبولوجية الفلسفية في شعر معروف الرصافي (اعتمادا علي نظرية ماكس شيلر في الظواةر ما بعد الأنثروبولوجية)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:

کلیدواژه‌ها: الأنثروبولوجيا ما بعد الأنثروبولوجية المکونات شيلر معروف الرصافي

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳ تعداد دانلود : ۵
الأنثروبولوجیا الفلسفیه هی نظریه معرفیه تعتمد على معرفه الإنسان بناء على مفاهیم ومقولات عامه، ورغم أنها تسمو وتتجاوز الحقائق بسبب متطلباتها الفلسفیه، إلا أنها تنظر أیضًا إلى الحاله الملموسه للإنسان کما فیها یعتبر الإنسان موضوعًا للمعرفه. بالنسبه لشیلر، تتجلی هذه الجوانب من الوجود الإنسانی على أساس المنهج الظاهری. کما أنه من بین العواطف والمشاعر الإنسانیه فی الأنثروبولجیا الفلسفیه، هناک قطبان مختلفان مهمان للغایه، وهما؛ الحب والکراهیه، ولهما، بالإضافه إلى الوظائف الحسیه، دور خاص. لذا فإن القطبین الأساسیین فی هذه النظریه، والذی یولیهما أهمیه، یندرجان ضمن مجموعه ما وراء الأنثروبولوجیا أو المکونات ما بعد الأنثروبولوجیه التی تفرعت منها مکونات هامه لها أثر واضح فی التصرفات الإنسانیه. ینتقد الرصافی کشاعر إنسانی، الوضع الحالی لمجتمعه والاضطرابات التی یعانی منها، مثل القمع والفساد والجهل والأمیه والتخلف داعیاً إلی نشر المکونات ما بعد الأنثروبولوجیه الفلسفیه فی شعره وهو فی الواقع یسعى إلى إعاده أنواع حقوق الإنسان والأنثروبولوجیا، کما یطلب العدل والمساواه والنقاء والعلم والتقدم لأمّته. من ثمّ بعد تحلیل نظریه ماکس شیلر فی الظواهر ما بعد الأنثروبولوجیه مع المنهج الوصفی التحلیلی یمکننا أن نحدد مصادیق هذه النطریه فی شعر معروف الرصافی حتی یتبین لنا من خلال هذه الدرااسه أن االرصافی الذی قد شاهد أنواع الألم والمعاناه فی المجتمع، مع الحقد من المجتمع الاستبدادی وحبّ الانسجام، الحقد من الجهل والاهتمام بمکافحه الأمیه وتعلیم المرأه والحقد من الفقر والنقص والرغبه فی تحسین الوضع الاقتصادی، سعی إلی تحقیق الأهداف الإنسانیه السامیه، والکمال الحقیقی والسعاده للإنسان؛ کما نستطیع أن نقول إن لهذه الداعیات الإنسانیه الفلسفیه فی شعره، أثر واضح فی معرفه الأنثروبولوجیا الفلسفیه التی یطلبها فی یوتوبیاه الشعری ویتأثر بها کثیراً.
۳۰۳۳.

تحليل سرديّ لقصة موسی والخضر في القرآن الكريم علي ضوء منهج تودوروف(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: القصص القرآنی السردیات البنیویه تزفیتان تودوروف الإعجاز السردی التحلیل اللفظی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۴
یستخدم القرآن الکریم اللغه العربیه والهیاکل السردیه لنقل رسائله الإلهیه بطریقه مؤثره. تتناول هذه الدراسه تحلیل المظهر اللفظی لقصه موسى والخضر فی سوره الکهف (الآیات 60-82) وفق منهج تزفیتان تودوروف السردی. ترکز الدراسه على أربعه مستویات: الوجه، الزمن، زاویه الرؤیه، والنبره، مع تحلیل عناصر النظام، الاستمراریه، والتکرار، لإظهار کیفیه التزام النص بالمبادئ البنیویه. تُظهر النتائج أن النقل المباشر یعزز الحضور الدرامی، والانزیاحات الزمنیه تزید التشویق، بینما یکشف مزج الرؤیتین الخارجیه والداخلیه عن التباین بین العلم الظاهری والباطنی. کما توجّه النبره التعلیمیه والتحذیریه المتلقی نحو التأمل فی الحکمه الإلهیه. یبرز هذا التحلیل الإعجاز السردی للقرآن من خلال الربط بین السردیات الحدیثه والنص الدینی، مع الإشاره إلى أن منهج تودوروف، رغم فعالیته، یواجه تحدیات فی تحلیل النصوص الدینیه بسبب طبیعتها الإلهیه، مما یتطلب دمج أدوات لغویه إضافیه. تقدّم الدراسه رؤیه جدیده للدراسات القرآنیه، وتؤکد إمکانیه تطبیق المنهج على قصص قرآنیه أخرى لاستکشاف أبعادها السردیه والدلالیه.
۳۰۳۴.

المؤسسات الرقابية القضائية ومسؤوليتها المدنية في الحوادث الوطنية (دراسة حادثة بلاسكو أنموذجا)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: المسؤولیه المدنیه المؤسسات الرقابیه القضائیه الحوادث الوطنیه حادثه مبنى بلاسکو

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۵
المسؤولیه المدنیه هی الالتزام بتعویض ضرر یُلحقه شخص بآخر، سواءً نشأ الضرر فی إطار علاقه تعاقدیه أو غیر تعاقدیه. وتضطلع المؤسسات الرقابیه القضائیه، مثل النیابه العامه، ومنظمه التفتیش العامه، ومدیریه الوقایه فی السلطه القضائیه، وفی إطار مهامها الموکله إلیها وصون الحقوق العامه؛ بواجب التفتیش المستمر لضمان حسن تنفیذ القوانین. حتى وعند ملاحظه أی مخالفه، تتخذ الإجراءات القانونیه مباشره ودون الحاجه إلى تقدیم شکوى، من أجل وقف مسار المخالفات الضاره فی مراحلها المبکره، وقبل وقوع الحوادث قدر الإمکان. ومن ثم فإن تحقق الرقابه الفاعله یقلل إلى أدنى حد ممکن من احتمالات وقوع الحوادث الضاره. وانطلاقا من القواعد الفقهیه والقانونیه، مثل قاعده «لا ضَرَرَ وَلا ضِرارَ فی الإسلام»، التی تنفی وقوع أی الضرر- حتى فی بعض الحالات التی ینشأ فیها الضرر عن ممارسه شخص لحق مشروع - إذا وقع ضرر ناجم عن الإخلال بتنفیذ واجبات الرقابه أو التقاعس عن مواجهه المخالفین، فإنه یندرج تحت إطار المسؤولیه المدنیه ویجب التعویض عنه. فی هذه المقاله، ومن خلال دراسه حاله حادثه بلاسکو، وبعد استعراض مهام المؤسسات الرقابیه القضائیه وإیضاحها، قمنا بتحدید المسؤولیه التی نجمت عن غیاب الرقابه الوقائیه من جانب المؤسسات الرقابیه القضائیه، وتوصلنا فی النهایه إلى أن مسؤولیتها، بصفتها عاملا من العوامل المؤدیه إلى وقوع الأضرار، هی مسؤولیه لا یمکن إنکارها وعلیه فقد اقترحنا فی الختام مسوده ماده قانونیه تُعرض للمراجعه والإقرار، بهدف وضع آلیه للوقایه من تکرار مثل هذه الأحداث.
۳۰۳۵.

کاوشی در ماهیت، اعتبار، مصادیق و کاربرد معرفت احتمالی(مقاله ترویجی حوزه)

کلیدواژه‌ها: معرفت احتمال معرفت احتمالی اعتبار معرفت احتمالی مصادیق معرفت احتمالی کاربرد معرفت احتمالی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱ تعداد دانلود : ۱
علوم اسلامی هنجاری و توصیفی در دستیابی به علوم حضوری و بدیهیات اولیه با محدودیت هایی مواجه اند. این محدودیت را می توان با پیشنهاد «معرفت احتمالی» پاسخ داد. کسب معرفت در این دانش ها نیازمند تبیین ماهیت، ادله اعتبار، مصادیق و کارکرد معرفت احتمالی است. در این مقاله، به این چهار پرسش پاسخ داده شده است. طبق یافته های تحقیق، «معرفت احتمالی» شناختی متفاوت از علم حضوری و بدیهیات است که بر حرکت شناختی تدریجی تکیه دارد و به یقین یا درجاتی پایین تر از آن منتهی می شود. این نوع شناخت دارای ارزش علمی، عملی و اخلاقی است. ارزش علمی آن ناشی از علم اجمالی است که انسجام معرفت را با معرفت های غیراحتمالی و سایر معرفت های احتمالی فراهم می سازد. ارزش عملی را می توان با سه دلیل «انسداد»، «قاعده میسور» و اصل «استصحاب» تبیین کرد. ارزش اخلاقی معرفت احتمالی نیز از تناسب میان ارکان فعل اختیاری در جریان کسب معرفت ناشی می شود. مصادیق معرفت احتمالی شامل معرفت های نقلی، شناخت های حسی و معرفت های شهودی احتمالی است. معرفت احتمالی، هم به عنوان منبع و روش نظریه پردازی هنجاری، سیاستی و علمی، و هم به عنوان موضوع و موضع کنشگری شامل شکل گیری اطلاعات، انتظارات، انتخاب ها و رفتارها در علوم اسلامی قابل استفاده است.
۳۰۳۶.

جستاری در فلسفه علم، معناشناسی «مبنا» و «اصل» و ربط این دو(مقاله ترویجی حوزه)

نویسنده:

کلیدواژه‌ها: مبادی تصدیقی مبانی اصول قضایای کلی حاوی «هست ها» قضایای کلی حاوی «باید ها»ی تحقیقی لایه های زیرین و روئین معرفت

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲ تعداد دانلود : ۳
بر اساس رویکرد مبناگرایانه در معرفت شناسی، معرفت امری لایه لایه است که لایه زیرین آن را «مبانی» و «اصول» تشکیل می دهد و نظریه ها به مثابه روبناهایی بر این بنیادها استوارند. از مهم ترین گام ها در فهم، نقد یا تولید یک نظریه، درک صحیح مبانی و اصول حاکم بر آن نظریه است و اختلاف میان نظریه ها به تفاوت در مبانی و اصول بازمی گردد. این نوشتار با بررسی تعاریف واژگان «مبنا» و «اصل» نشان می دهد که این دو مفهوم معادل «مبادی تصدیقی» در منطق اند. «مبادی تصدیقی» شامل دو دسته قضایای کلی است: قضایای توصیفی حاوی «هست ها» که جهت گیری و روش تحقیق را تعیین می کنند (مبانی)، و قضایای دستوری حاوی «بایدها» که ابزار تحقق عملی مبانی اند (اصول). روش تحقیق در این مقاله توصیفی تحلیلی بوده و با رویکردی «فلسفی و معرفت شناختی» سامان یافته است.
۳۰۳۷.

دراسة سوسيولوجية للمدائح النبوية في الشعر العربي المعاصر علي ضوء نظرية "زالامانسكي"(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:

کلیدواژه‌ها: الشعر العربی المعاصر المدائح النّبویه سوسیولوجیا الأدب الانعکاس هانری زالامانسکی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۴
یمکن للدراسات السوسیولوجیه للأعمال الأدبیه، أن تظهر جزءًا کبیرًا من الشعور والوعی الاجتماعی خلال الحقبه الزمنیه التی نشأت فیها تلک الآثار الأدبیه. فی المجال ذاته، باتت المدائح النبویه للشعراء العرب المعاصرین، ممزوجه بالقضایا الاجتماعیه والسیاسیه والنضالیه السائده التی أصبحت مفعمه بالتوظیفات الرمزیه فی أعقاب الاضطرابات التی وقعت فی العالم العربی، من أجل لعب دورهم الاجتماعی والسیاسی الخطیر فی المجتمع العربی بشکل واسع النطاق على المستوى العالمی. تزاید هذا التأثیر للبیئه الاجتماعیه علی الأعمال الأدبیه، فتشابکت قصائد الشعراء العرب المعاصرین فی المدیح النبویّ بشکل کبیر مع الأحداث الاجتماعیه والسیاسیه فی مجتمعهم، من منظور سوسیولوجی. وظّف هذا المقال المنهج الوصفی التحلیلی المعتمد على المنهج الاجتماعی لیفحص المقاربات السیاسیه والاجتماعیه فی المدائح النبویه المعاصره بناءً على نظریه المحتویات السائده ل لباحث الفرنسی "هانری زالامانسکی". أظهرت نتائج الدراسه أن التغیرات الاجتماعیه المعاصره فی العالم العربی ترکت أثرًا واضحًا علی المدائح النبویه؛ وخلقت موضوعات ملتزمه فی الشعر العربی المعاصر؛ حیث إنّ الجواب الوحید والحلّ الشامل للشعراء العرب المعاصرین فی مدائحهم النبویه، لحل مشاکل مجتمعهم - التی تبلورت هذه الإجابه من وجهه نظر زالامانسکی فی أنواع أدبیه مختلفه - هی "النضال من أجل الحریه" والکشف عن خطاب جدید لإصلاح مجتمعهم وازدهاره وتنمیته. اذن فخرجت المدائح النبویه فی هذا العصر من الفردیه السالفه واتخذت طابعًا نضالیًا واجتماعیًا قویًا، کما نوقشت الشخصیه الأرضیه لتلک الحضره الشریفه أکثر من شخصیته القدسیه والملکوتیه.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان