درخت حوزه‌های تخصصی

زمینه و هدف: لزوم انطباق قوانین با اصول فقه اسلامی و اصل شفافیت در فرآیندهای قانونی و نیز بروز چالش هایی در اجرای عدالت و حفظ حقوق مالکان، بازنگری و اصلاح قوانین ناظر بر رد مال با رویکرد فقهی را ضروری می سازد. این تحقیق، به موضوع «نقد و ارزیابی قوانین ناظر بر رد مال در حقوق ایران با رویکردی بر فقه اسلامی» پرداخته است. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی طرفی و اصالت اثر رعایت شده است. یافته ها: مادتین 215 قانون مجازات اسلامی و ۱۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری، که در زمره قوانین عام رد مال قرار دارند، نیازمند بازنگری می باشند. نتیجه :  فرع بودن پرداخت مثل و یا قیمت در صورت تعذّر رد مال، بعنوان یک اصل مسلم، بعلاوه اجرای هر چه بهتر قوانین، لزوم بازنگری در ماده 215 قانون مجازات اسلامی و ۱۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری را ضرورت می بخشد. إتخاد رویکرد قانونگذار در تبصره 2 ماده 215 قانون مجازت اسلامی، مبنی بر إعطای مجوز فروش عوایدات حاصل از جرم، مستند به ادله ای نظیر «قاعده حفظ نظام» و از باب امین بودن دادستان و یا دادگاه مشروعیت می یابد. 

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی علائم ظهور در روایات اسلامی و تبیین نسبت آن با جریان های تکفیری معاصر، با تأکید بر مبانی قرآنی سامان یافته است. در طول تاریخ، مسئله موعود و ظهور منجی به عنوان یکی از باورهای مشترک میان مسلمانان مطرح بوده و همواره در منابع روایی شیعه و اهل سنت بازتاب گسترده ای یافته است. در این میان، جریان های تکفیری معاصر با تفسیر سطحی و گزینشی از برخی روایات، کوشیده اند از آموزه های آخرالزمانی برای مشروعیت بخشی به اقدامات خشونت آمیز خود بهره گیرند. روش تحقیق این مطالعه بر پایه رویکرد کیفی و تحلیل محتوای متون روایی و قرآنی است. بدین منظور، مجموعه ای از منابع اصلی شامل کتب اربعه شیعه، صحاح سته اهل سنت و تفاسیر معتبر قرآن کریم مورد بررسی تطبیقی قرار گرفت. همچنین، آثار پژوهشگران معاصر در حوزه جریان شناسی تکفیری و مطالعات آخرالزمانی به عنوان پشتوانه تحلیلی استفاده شد. یافته ها نشان می دهد که بسیاری از روایات علائم ظهور، از منظر قرآنی دارای معیارهایی برای صحت سنجی هستند و برداشت های تکفیری به طور عمده بر تأویلات ناصحیح و قرائت های ایدئولوژیک استوار است. در مقابل، تفسیر اصیل قرآنی و روایی بر صبر، عدالت خواهی، وحدت امت و نفی خشونت تأکید دارد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که بازخوانی نقادانه و تطبیقی روایات ظهور با محوریت قرآن، می تواند به تبیین صحیح گفتمان مهدوی، جلوگیری از سوء استفاده های افراط گرایانه، و تقویت گفتمان وحدت اسلامی در برابر جریان های تکفیری یاری رساند.

با توجه به آیه 32 نساء اسلام حق اشتغال و کسب درآمد برای تامین معیشت و مایحتاج زندگی را حق مسلم هر مرد و زنی می داند، دراسلام اشتغال زن بنا بر مصلحت و مصونیت ضرورت و اهمیت می یابد، زنار اجتماع زنان در هر کاری نمی تواند ورود کنند. اسلام به روی آوردن وآموزش دیدن زنان به مشاغلی مانند:پزشکی زنان، مامایی،آناتومی و جراحی های زنانه، و.... که نیازمبرم به تخصص زنانه داشته باشد را واجب می داند. اما برخی از مشاغل در اسلام مذموم ومورد نکوهش قرار داشته اندو توصیه اسلام این است که زنان به اینگونه مشاغل روی نیاورند وبه مشاغلی که مورد تایید است و به کانون خانواده و خود زن آسیب نمی رساند فعالیت نمایند، البته نفقه و کلیت مایحتاج به عهده مردان است و تامین مخارج عیال به عهده شوهر است. زنان نباید خود را مکلف ولازم نیست تمام سختی های زندگی را بدوش بکشد،البته در هنگام ضرورت چنین حقی(اشتغال) به زن داده می شود که در فقه مورد مداقه واقع می شوند، هدف پژوهش ارائه مشاغل موردتایید اسلام و آگاهی و دوری جستن زنان ازمشاغل موردمذمت در اسلام است. مطالب پژوهش بااستناد آیات و روایات و تفاسیر وبا مطالعه کتابخانه ای و به روش توصیفی – تحلیلی مورد نقد و بررسی قرارگرفته است.

زمینه و هدف: تعارض ادله و احکام یکی از موضوعات بسیار مهم در علم اصول محسوب می گردد. قاعده دفع افسد به فاسد نیز یکی از قواعد مهم در باب حل تعارض می باشد. هدف از پژوهش حاضر تبیین مصادیق قاعده دفع افسد به فاسد در چهارچوب حقوق کیفری و مبانی حقوق بشر می باشد. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می باشد و روش جمع آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت داری رعایت شده است. یافته ها: قاعده دفع افسد به فاسد مبنای طراحی بسیاری از مواد قانون مجازات اسلامی می باشد؛ این قاعده نه فقط در مبنای قانون گذاری، بلکه در حل تعارض میان مصادیق رفتارهای مجرمانه در حقوق کیفری کاربرد دارد. از طرف دیگر، حقوق بشر و استانداردهای آن نیز به عنوان معیار شناسایی افسد از فاسد محسوب می گردد. نتیجه : قواعد دفاع مشروع، امر آمر قانونی، اجرای قانون اهم، اضطرار، مصادیق متقن از قاعده دفع افسد به فاسد در حقوق کیفری محسوب می شوند. شناسایی قاعده دفع افسد به فاسد کمک شایانی به فرآیند اجرای قواعد حقوق کیفری می کند.

بر اساس دیدگاه مشهور فقیهان و قانون مدنی ایران در عقد بیع، به محض انعقاد عقد، ملکیت مبیع به خریدار و ملکیت ثمن به فروشنده منتقل می شود. یکی از آثار انتقال مالکیت آن است که طرف قراردادی می تواند در عوضی که به وی رسیده است هر نوع تصرفی انجام دهد. حال اگر در عقد برای یکی از طرفین حق خیار وجود داشته باشد، تصرفات طرفی که حق خیار ندارد در عوضی که به وی رسیده چه وضعیتی دارد؟ این سؤال به خصوص آن گاه بسیار اهمیت پیدا می کند که طرف مقابل بخواهد در عوض قراردادی تصرفی کند که لازمه اش اتلاف مال یا انتقال و از دسترس خارج شدن مال باشد. فقها در پاسخ به این سؤال دیدگاه واحدی ندارند. برخی تصرفات من علیه خیار را مردود می دانند و گروهی به طور مطلق حکم به جواز تصرفات می کنند و در نهایت برخی بین خیارات قانونی و قراردادی قائل به تفکیک هستند. در مقاله حاضر که مبتنی بر روش توصیفی  تحلیلی است این نتیجه به دست می آید که باید بین خیارات فرق گذاشت؛ خیاراتی که به اراده طرفین در قرارداد جعل می شوند مانع از تصرف طرف مقابل در عین هستند ولی خیارات قانونی مانع از تصرفات طرف مقابل نخواهند بود.

إنّ الصوره هی أحد العناصر الأساسیه للشعر. کما قال المنطقیون فی تعریف الشعر: الشعر کلام خیالی. إن ملحمه الإمام علی (8) للشاعر المسیحی المعاصر، جورج شکور، قد نُظِمت فی 422 بیتاً. ففی هذا العمل الأدبی، قام الشاعر برسم مشاهد معارک الأبطال وصراعاتهم بشکل جمیل وملحمی وخیالی. وبما أنه لم یتم إجراء بحث مستقل على صور هذه القصیده الملحمیه، فمن المهم والضروری إلقاء الضوء على صور هذه القصیده بهدف إظهار جمالیه صورها. وقد جرت فی هذا المقال محاوله لدراسه وتحلیل أهم عناصر الصوره فی العمل المذکور بطریقه وصفیه تحلیلیه. وتظهر نتائج المقال أن الشاعر قد تمکن بنجاح من وصف جهاد الأبطال وشجاعتهم، باستخدام الصور المتنوعه، وباستخدام أنواع مختلفه من التشبیهات، بما فی ذلک التشبیه البلیغ، والتشبیه المرکب، والتمثیل، واستخدمها کأداه لنقل المعانی بشکل أفضل وتقریبها إلى ذهن المتلقی، وکذلک أنه من خلال مقارنه المفاهیم المجرده بالأشیاء الملموسه والمادیه، قد جعل فهمها سهلا على المخاطب. وتبین أیضا أن الشاعر عبر تجسید الأدوات الحربیه، مثل السیوف، والرماح، والحصون، أو المفاهیم المجرده والانتزاعیه، مثل الموت، والزمن، والخطیئه، والدین، وغیرها قد زاد من دینامیکیه صوره. وبالإضافه إلى التشبیهات والاستعارات، قد أدّى استخدام المجاز والتعابیر الکنائیه فی محلها إلى توسیع نطاق الصور، کما أدى استخدام أنواع مختلفه من المبالغات الفنیه والصور التلمیحیه والصور السمعیه، خاصه فی تصویر مشاهد المعارک وشجاعه الأبطال، إلى جعل هذا العمل الفنی أکثر جاذبیه.

به رغم پیشینه طولانی مطالعات خاورشناسان در باره قرآن، آشنایی آنان با حدیث دیرهنگام است. وجه مشترک مطالعات خاورشناسان در باره حدیث، توجه ویژه به حدیث اهل سنت و تسری کاستی های منابع حدیثی اهل سنت، به همه میراث حدیثی است. نادیده گرفتن آثارحدیثی شیعه از دیگر کاستی های مطالعات خاورشناسان در باره حدیث است. مطالعه حاضر که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده، با استناد به منابع حدیثی معتبر شیعه و اهل سنت، به دنبال تبیین کاستی های مقاله «حدیث قدسی» دائره المعارف اسلام و نیز ارائه تصویری جامع از جایگاه حدیث قدسی در مطالعات اسلامی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مقاله دائرهالمعارف اسلام، به رغم برخورداری از برخی امتیازات، در تعریف حدیث قدسی دچار ابهام و عدم جامعیت است و نویسنده نتوانسته تمایز دقیقی میان حدیث قدسی، قرآن و حدیث نبوی ارائه دهد. مواردی از قبیل: جامع نبودن در یادکرد همه تفاوت های حدیث قدسی با قرآن، ادعای برگرفته شدن حدیث قدسی از عهدین، مطالب غیر مستند و عدم یادکرد همه منابع، از دیگر ایرادهای مقاله حدیث قدسی هستند.

تسعى فکره البحث الرئیسه إلى تبیان السمه الأساس للمجتمع من المنظور الدینی القرآنی وهی سمه "التراحم"، التی تختلف جذریاً عن سمه المجتمع، من منظور علم الاجتماع الغربی، أو من منظور مجتمع الحداثه الذی یقوم على الفردانیه والذاتیه ونفی الآخر. ولا یعدّ التصور حول المجتمع بحثاً جدیداً، فقد اهتمت به معظم النظریات الفلسفیه والاجتماعیه عبر الأزمان والحضارات. وهو اهتمام یتصل برؤیه هذه النظریات للکون والطبیعه والخالق، ولعلاقات الانسان مع الغیب ومع نفسه ومع الآخرین. ویحاول البحث أن یبیّن أن الاختلاف فی تصور المجتمع ووظیفته، وما ینبغی أن تکون علیه العلاقات بین أفراده یعود إلى الاختلاف فی مرجعیات التفکیر والاعتقاد الدینی. ولذا تمت المقارنه فی هذا البحث فی مواضع عده بین المجتمع الذی أنتجته التحولات الفکریه والاجتماعیه والحداثیه فی الغرب، والذی ذهب بعیداً فی تعظیم أنا الفرد لتحریره من سطوه المجتمع، وبین المرجعیه الإلهیّه القرآنیه التی ترید من المجتمع أن یکون "تراحمیاً" استناداً إلى نظام متکامل من الرحمه والتراحم یبدأ من الرحمه الإلهیه، ومروراً برسول الرحمه النبی الأکرم وصولا إلى العلاقات التراحمیه بین البشر التی تتشکل فی نواه المجتمع الأولى وهی الأسره "وجعلنا بینکم موده ورحمه". یؤکد البحث خلافاً لکثیر من النظریات والفرضیات الاجتماعیه أن أول خلیه تأسست هی خلیه الزوجیه التی ستکون نواه تشکّل المجتمع. ما یعنی من وجهه النظر هذه، أن المجتمع لا یمکن أن یکون فقط مجموعه من الأفراد بل هو فی الوقت نفسه وجود هؤلاء الأفراد فی مُنتظم اجتماعی هو الأسره، لیکونوا بعد ذلک فی منتظم جغرافی، أو سیاسی، أو تعلیمی، أو دینی، أو قبائلی، أو عرقی، أو غیره من الانتماءات التی عرفتها المجتمعات الانسانیه عبر تاریخها وتحولاتها. ویبیّن البحث أن أولویه العلاقات وتنظیمها وترتیبها فی القرآن الکریم هی أولویات أسریه. لینتقل بعدها إلى العلاقات الاجتماعیه بمستویاتها المختلفه، الاقتصادیه، أو الاداریه، أو التربویه، أو غیرها مما یتعلق بحیاه الأفراد وعلاقاتهم فی الأطر الاجتماعیه التی یعیشون فیها. إن المجتمع التراحمی المقصود فی هذا البحث من المنظور القرآنی هو المجتمع الذی یتأسس على البناء الأسری، والذی تنتظم فیه العلاقات بین أفراده على أولویه القیم الأخلاقیه والعداله الإنسانیه. وعلى اساس الهدف من خلق الانسان ووجوده وتکریمه بالخلافه الإلهیه،"ولقد کرّمنا بنی آدم". وبما أن الأسره هی المبدأ فی تأسیس المجتمع الذی سیکون بدوره مبدأ تأسیس الحضارات واستمرارها، فإن جوهر بناء الأسره سیکون من المنظور القرآنی هی صله الرحم. ومن بر الوالدین تبدأ صله الرحم. هکذا یکون البر نواه المجتمع الذی یسعى القرآن الکریم إلى تشکله التراحمی، وإلى وظیفته الانسانیه والتکاملیه. فمن دون هذا البرّ، لن یکون لأی صله رحم اتصال بالرحمه الإلهیه التی أشار الیها سبحانه وتعالى، وفی تکوین هذه الذهنیه التراحمیه لن یرى الإنسان معها ذاته فی ما یفعل، بل سیکون الهدف هو العمل الصالح الذی سیقربه إلى الله سبحانه وتعالى. وأن غیاب هذا المنهج الغیبی الإلهی فی التفکیر هو الذی یجعل المجتمع خارج أی تصور رحمانی، وبعیداً عن أی بعد تراحمی أسری. ومن هذا المنظار إن المجتمع التراحمی الذی یریده القرآن الکریم لن یقتصر على العمل الصالح، والانفاق، وبرّ الوالدین، والحکم بالعدل، والوفاء بالعهد والصبر، والتواضع، والعفو... بل سیذهب إلى منع ما یمکن أن یسئ إلى هذا التکوین التراحمی المجتمعی، وهذا ما لم یکن موضع اهتمام أی من علماء الاجتماع الغربیین. کما أن الفکره التی یحاول البحث إبرازها، ویعدّها مهمه، هی أن ما یقدمه القرآن الکریم عن العلاقات التراحمیه فی المجتمع ابتداء من الأسره لیس نتاج تجربه اجتماعیه، أو بناء لدراسات میدانیه کما تفعل النظریات فی علم الاجتماع أو التربیه وسواها... بل هی نتاج رؤیه وقیم سابقه على تکوّن المجتمعات. بمعنى أنها لم تکن ولیده التجربه، أو التحولات السیاسیه،أو العمرانیه، أو المدینیه، وإنما کانت ولیده المعرفه الإلهیه بالمصلحه الإنسانیه.

نظرگاه فقیه را در مهمترین مسائل رجالی همچون راوی شناسی، کتاب شناسی رجالی، قواعد رجالی در توثیقات عام و خاص، سند شناسی و نکات رجالی می توان نظریه رجالی وی دانست. پژوهش حاضر با هدف دستیابی به نظریه رجالی آیت الله خامنه ای با روش تحلیل بینا متنی، مباحث فقهیِ دروسِ خارجِ فقهِ ایشان سامان یافته است. بخشی ازدستاوردهای پژوهش پیش رو چنین است؛ آیت الله خامنه ای شیوه اعتبار سنجی وثاقت سندی را برگزیده است، باب اجتهاد رجالی را گشوده می داند و قول رجالی را از باب خبرویت پذیرفته و برتری نجاشی را باور دارد. برای توسعه در راوی شناسی شمارقابل توجهی از قواعد توثیقات عام را با شرایطی پذیرفته است، که عبارتند از: توثیق مشایخ ثقات سه گانه، توثیق مشایخ جعفربن بشیر، توثیق مشایخ در اکثار أجلّاء (توثیق عملی)، تصحیح روایات و توثیق اصحاب اجماع، توثیق راویان کتابهای تفسیر قمی و کتاب کامل الزیارات، پذیرش روایات سهل بن زیادتنها در الکافی. از سوی دیگر قواعدی چون توثیق برخاسته از ترحّم و ترضی ، توثیق مشایخ صدوق، توثیق راویان کثیر الروایه را نمی پذیرد. تضعیفات ابن غضائری را قابل اعتماد ندانسته و غلو و اتهام به غلو راویان را از سوی دانشمندان قمی اشتباه آنها قلمدادوبه پندار آنها وقعی نمی نهد.

احادیث بسیاری پیرامون اثبات یا نفی رؤیت خداوند درجوامع حدیثی فریقین روایت شده است که دالّ بر اهمیت این موضوع است. مطابق حدیثی منسوب به پیامبر (ص)، رؤیت خداوند توسط مؤمنان در قیامت امری حتمی است. براین اساس، یکی از نویسندگان سنّی، به نام عزازی باور دارد محققان امامیه، سند و متن این روایت را محلّ اشکال دانسته اند لذا ضمن ایجاد شبهه در وثاقت احادیث صحیح بخاری، عقیده اهل سنت، پیرامون اثبات رؤیت خداوند را نفی می کنند. این نویسنده با نگاهی انتقادی، ضمن طرح دلایلی همانند: اثبات وثاقت راویان این حدیث، توجیه تعارض های متنی، استناد به آیات و روایات و نیز نقد دلایل عقلی امامیه درباره نفی رؤیت بصری، آن مذهب را به تعصب در نفی عقاید اهل سنت متهم می کند لذا بررسی نظریات وی در راستای تبیین و اثبات نگاه صحیح درباره رؤیت، حائز اهمیت است. تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن تفصیل نظریات عزازی، اثبات نموده است دلایل وی از نگاه سندی (عدم بررسی دقیق احوال راویان)، قرآنی و روایی (برداشت های مخالف قواعد لغوی و نحوی از آیات و روایات) و عقلی (نقل گزینشی و نادرست نگاه عقلی امامیه) صحیح نیست. در نتیجه، نظریات او از نگاه علمی، قابلیت نقد و رد دیدگاه امامیه درباره نفی مضمون این حدیث را ندارد.

مقاله حاضر به بررسی عناصر شکل دهنده یا دارای پیوند عمیق با مقوله اسم اعظم در منظومه معرفتی روایات امامیه می پردازد. مسئله اصلی اینکه چگونه میتوان رابطه اسم اعظم با مفاهیمی چون رؤیت ملکوت، علم الکتاب، قرآن، کتاب مبین و روح القدس را در چارچوب ولایت تبیین کرد و به دنبال آن می توان به این پاسخ این پرسش نزدیک شد که آیا اسم اعظم صرفاً یک لفظ است یا حقیقتی وجودی و تکوینی دارد؟ فرضیه پژوهش این است که اسم اعظم، هسته مفهومی منظومه غیب و ولایت را شکل میدهد و به عنوان منشأ ولایت تشریعی و تکوینی پیامبر و ائمه مطرح میشود. هدف مقاله، تبیین این منظومه مفهومی و جایگاه ایشان در آن است. روش پژوهش، تحلیلی - تفسیری و مبتنی بر مطالعه کتابخانهای منابع حدیثی امامیه است. نتیجه پژوهش نشان میدهد که اسم اعظم حقیقتی جامع و تکوینی است که پیامبر اکرم و ائمه اطهار به استثنا یک حرف (اسم مستأثر)، به تمام آن بهره مندند و این امر، ایشان را به عنوان تجلیگاه اسما الهی و واسطه فیض الهی در جهان تکوین و تشریع قرار میدهد.

اخلاق حرفه ای امداد و نجات از زیرمجموعه های حوزه مطالعاتی اخلاق کاربردی است. این حوزه به کاربرد نظریه ها، معیارها و اصول عام اخلاقی در امداد و نجات پرداخته و مسائل و چالش های اخلاقی آن را بررسی و حل می کند. پیش فرض هایی مانند مبنای هنجاری اخلاق امداد، اصول عام اخلاقی در این حوزه و روش مناسب حل تزاحمات در امداد و نجات، در حل مسئله های اخلاقی امداد و نجات تأثیرگذار است. در این مقاله، ضمن تحلیلی از جایگاه امداد و نجات در آموزه های اسلامی، چهار مبنای مهم در اخلاق امداد و نجات در جهت پاسخ به پرسش اصلیِ «مبانی نظری اخلاق امداد و نجات کدام است؟» مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. این پژوهش با هدف صورت بندی مبانی هنجاریِ اخلاقِ امداد و نجات و ارائه الگوریتم تصمیم در بحران انجام شد. اسنادی تحلیلی با استفاده از منابع اخلاق کاربردی و با نگاهی به روش های مرسوم در علوم اسلامی و طراحی چهارچوب اجرایی همساز با تریاژ. برخی از یافته ها و نتایج عبارت اند از: ۱. مسئولیت پذیری بر وجوبِ کفایی / عینیِ نجات استوار است؛ ۲. بی طرفیِ هنجاری الزام شرعی حرفه ای و نافیِ جانبداری هویتی است؛ ۳. ابزارها باید به فضایل (کظمِ غیظ)، تکنیک های تصمیم یار (عکس پذیری) بازطبقه بندی شوند؛ ۴. یک «رویه تصمیم» چهارمرحله ای ضدسوگیری پیشنهاد می شود.

مسئله اصلی این پژوهش آن است که پیشرفت های شتابان علوم پزشکی چالش های اخلاقی جدیدی را برای دانشجویان این رشته ایجاد کرده است. از سوی دیگر، الگوهای آموزشی موجود نتوانسته اند به خوبی ارزش های اسلامی را با چالش های اخلاقی ناشی از نیازهای نوظهور تلفیق کنند. این پژوهش، با درک ضرورت تربیت نیروهای متعهد که هم زمان از تسلط علمی و توانمندی اخلاقی برخوردار باشند، به طراحی الگویی نیازمحور پرداخته است. با روش تحلیل نظام مند منابع اسلامی و علمی، الگویی پنج مرحله ای طراحی شد که شامل تبیین مبانی نظری متناسب با چالش های بالینی، نیازسنجی سه سطحی (نیازهای بنیادین، فضیلت محور و مهارتی)، تولید محتوای تخصصی مبتنی بر نیازهای شناسایی شده، روش های تدریس انعطاف پذیر و ارزشیابی چندبعدی (سنجش دانش، نگرش و عملکرد) است. یافته ها نشان می دهد نوآوری اصلی این الگو تلفیق آموزه های اسلامی با نیازهای بالینی دانشجویان و نظام ارزشیابی جامع در آموزش علوم پزشکی است. درنتیجه این چهارچوب نوین، با رفع کاستی های نظام آموزش اخلاق و تأکید بر ابعاد اخلاقی، الگویی کارآمد برای آموزش اخلاق اسلامی در علوم پزشکی ارائه می دهد که اجرای موفق آن مستلزم بازنگری برنامه های درسی، آموزش مدرسان و هماهنگی نظام مند آموزش و بالین است.

پژوهش حاضر به تحلیل معنایی آیات ۱۹ تا ۲۱ سوره مطففین از منظر تفاسیر فریقین پرداخته و سه واژه کلیدی «عِلِّیُّون»، «کِتَابٌ مَرْقُومٌ» و «الْمُقَرَّبُونَ» را بررسی می کند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، معنای لغوی و تفسیری این واژگان را در دیدگاه مفسران شیعه و اهل سنت تحلیل کرده است. یافته ها نشان می دهد که «عِلِّیُّون» در اغلب تفاسیر، نمادی از مقام والای نیکوکاران در آخرت و مکانی بهشتی دانسته شده است. «کِتَابٌ مَرْقُومٌ» به عنوان سندی الهی و نشانه ای از عدالت مطلق در ثبت اعمال انسان ها تفسیر شده که در جایگاهی بلند نزد خداوند نگهداری می شود. همچنین «الْمُقَرَّبُونَ» به فرشتگان یا افراد نیکوکاری اشاره دارد که از جایگاهی ویژه برخوردارند و بر درستی اعمال نیکوکاران گواهی می دهند. تحلیل این آیات، نقش کلیدی این واژگان را در تبیین مفاهیم اخلاقی و نظام ارزشی اسلام نشان می دهد. این پژوهش همچنین بر اشتراکات و تفاوت های دیدگاه های تفسیری شیعه و اهل سنت درباره این آیات تأکید دارد و نشان می دهد که اگرچه در برخی جزئیات تفاوت هایی وجود دارد، هر دو دیدگاه بر اصول مشترکی مانند عدالت الهی و اهمیت اعمال صالح تأکید می ورزند. این یافته ها می توانند به تعمیق فهم قرآنی و توسعه مطالعات تفسیری تطبیقی کمک شایانی کنند.

این مقاله به بررسی کرامت ذاتی انسان در بُعد جسمانی از منظر قرآن کریم می پردازد. مسئله اصلی این پژوهش پاسخ به این پرسش است که آیا کرامت ذاتی انسان، ناظر به بُعد جسمانی او نیز هست یا خیر. این فهم می تواند تأثیر بسزایی در تبیین جایگاه انسان در نظام آفرینش داشته باشد. پژوهش حاضر با روش مطالعه کتابخانه ای و روش حل مسئله تحلیلی-تفسیری با کاربست تفسیر موضوعی به تحلیل دلایل نفی کرامت ذاتی در بعد جسمانی و ادله اثبات این دیدگاه می پردازد. اطلاق احسن الخالقین به خداوند متعال و مسجود واقع شدن انسان بعد از نفخ روح و همگانی نبودن ویژگی های جسمانی کرامت، از جمله دلایل نفی کرامت ذاتی انسان در بعد جسمانی است. در مقابل مثبتین کرامت ذاتی انسان در بعد جسمانی از ادله ای همچون صورت و تقویم احسن، تعادل در ترکیب، و متمایز بودن برخی حواس و اندام های انسان نسبت به سایر حیوانات استفاده کردند که مورد نقد و تحلیل قرار گرفت. در همین راستا روایات تفسیری ناظر به کرامت جسمانی بررسی شده و قوت سندی و مفهومی آن ها سنجیده می شود. مقاله در نهایت به این نتیجه می رسد که شواهد قرآنی و روایی، کرامت ذاتی انسان را به ویژگی های روحانی و عقلانی او نسبت می دهند و انتساب این کرامت به بُعد جسمانی با اشکالات متعددی روبروست.

پزشکان، پرستاران و دیگر تحصیل کرده های این رشته، وقتی که از تعهد مذهبی و رفتار اسلامی برخوردار باشند، برای ارائه خدمات بهتر و کسب رضایت مندی مردم، کارآیی بهتری خواهند داشت. تحقق این مهم به عنوان بخشی از «اهداف دروس معارف اسلامی»، پیش بینی شده است، این تحقیق برای بررسی و پایش دیدگاه دانشجویان به این درس و تأثیر آن در دستیابی به اهداف مورد نظر طراحی شده است. این پژوهش توصیفی تحلیلی و از نوع هم بستگی است که به صورت مقطعی انجام شده است. در این مطالعه مقطعی 348 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی سمنان وارد مطالعه شدند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسش نامه سنجش نگرش مک کوچ و سیگل (۲۰۰۳) بود، مشتمل بر 35 گویه که در پنج حیطه را مورد اندازه گیری قرار می دهد. نتایج نشان داد نمره حیطه های مختلف با هم تفاوت معناداری داشت (001/0>p ). بالاترین نمره در حیطه استاد و کلاس و پایین ترین نمره در حیطه محتوا بوده است. با توجه به یافته های تحقیق می توان نتیجه گرفت که دیدگاه دانشجویان در رابطه با اساتید مطلوب بوده و رابطه خوب اساتید دستیابی به اهداف را آسان ساخته؛ اما در رابطه با محتوا رضایت کامل را جلب نکرده، و نشان دهنده این است که وضعیت خوبی نداشته و شایسته است در اصلاح آن جدیت بیشتری صورت گیرد.

میهن دوستی در میان ملل مختلف مطرح و حتی توانسته بسیاری از عوامل اختلاف مانند قومیت ها را تحت شعاع قرار دهد. با توجه به دغدغه اخلاقی بودن یا نبودنش و نیز رویکردهای افراطی و تفریطی در این مسئله و عدم وضوح ابعاد میهن دوستی و گره خوردن با مفاهیمی مثل ناسیونالیسم، ملی گرایی یا قوم گرایی ممکن است لوازمی غیراخلاقی داشته باشد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به بررسی استدلال های عقلی به نفع و علیه میهن دوستی با رویکرد اخلاق کاربردی پرداخته است. بدین معنا که اولاً ادله عقلیِ مخالف میهن دوستی شامل غریزی دانستن آن، اصالت دادن به هویت انسانی، تمدنی و جهان وطنی است؛ ثانیاً ادله عقلیِ موافق میهن دوستی عبارت اند از ارتقای سرمایه اجتماعی، ایجاد آرامش فردی و اجتماعی، تقویت هم بستگی ملی، اقتدار و حاکمیت ملی، و تحقق اعتدال در فرد و جامعه؛ ثالثاً پذیرش ادله عقلیِ موافق میهن دوستی، موجب رفع چالش های موجود و حل مسئله فرار مغزها و مهاجرت استادان و دانشجویان خواهد شد و عدم پذیرش آن، جامعه را با چالش های گوناگون مواجه خواهد ساخت.