ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۴٬۹۲۱ تا ۴٬۹۴۰ مورد از کل ۸۳٬۴۳۴ مورد.
۴۹۲۱.

تبیین اعجاز قرآن کریم در اندیشه امام خامنه ای(دام ظله)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۵ تعداد دانلود : ۱۳۶
قرآن کریم معجزه ماندگار و پشتوانه استوار اسلام درگستره زمان و پهنه مکان است. اعجاز قرآن یکی از علوم برون قرآنی است که همت پژوهشگران بسیاری بدان عطف شده است. امام خامنه ای که از دانشمندان نواندیش و ژرف نگر معاصر است، در فرصت های گوناگون به تبیین اعجاز قرآن و شگفتی های آن پرداخته است. باتوجه به ناهمگونی دیدگاه ها در تفسیر اعجاز قرآن، تبیین آن در نگره ی رهبر انقلاب اسلامی بایسته است. این نوشتار با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و ابزار کتابخانه ی و نرم افزاری در پی پاسخ بدین پرسش است که اعجاز قرآن کریم در اندیشه امام خامنه ای چیست؟ فرض برآن است که قرآن از نظرگاه ایشان یک معجزه جاوید و پاسخگوی نیازهای اساسی بشر در همه تاریخ و نسبت به همه صحنه های وسیع زندگی بوده و هست. پی جوی های انجام شده درگفتارهای آیت الله خامنه ای حکایت از آن دارد که اعجاز یک پدیده واقعی و دارای عوامل فراتر از درک بشر عادی است و خداوند فرستاده های خویش را به منظور اقناع مردم و اثبات حقانیت خویش، مجهز به معجزه هم سو با زمان شان می کرد. قرآن کریم به تبَع رسالت عالم گیر و دائمی اسلام، به عنوان معجزه ی جامع و جاوید پیامبراکرم(ص) معرفی شده است که دارای ابعاد گوناگون است؛ در جمال و زیبایی لفظی یک اثر هنری بی نظیر و در عبارت بندی و جمله پردازی دارای آهنگ، طنین، نظم و نسق خاص است. همین الفاظ رسا و زیبا دربردارنده ی قواعد سعادت بخش و سلامت آفرین برای جامعه ی بشری بوده و هماره از تازگی و زایندگی برخودار است
۴۹۲۲.

تحلیل فقهی مالکیت زمین شهری و ضوابط واگذاری آن

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۹ تعداد دانلود : ۱۷۰
مسکن یکی از اصلی ترین نیازهای خانواده در بستر اجتماع است که عدم رفع آن، مسائل و مشکلات عدیده ای در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، تربیتی و حتی سیاسی جامعه خواهد داشت. یکی از  اصلی ترین ارکان تأمین مسکن، زمین آن است. داده های آمایش سرزمینی، وجود زمین به اندازه کافی در کشور را تأیید می کند، اما مدیریت دولت بر زمین های موجود و چگونگی تخصیص آن ها به گونه ای نبوده است که مشکل تأمین زمین مسکن را حل کند. به نظر هر ایده ای که برای دولت در راستای سامان دهی به زمین مسکونی مطرح شود، مبتنی بر مالکیت زمین ها و ضوابط واگذاری آن است. ازاین رو مسئله اصلی این پژوهش، تبیین و تحلیل فقهی مالکیت زمین و ضوابط واگذاری آن است. ازآنجاکه این مسئله، مسئله ای هنجاری است، نگارندگان معتقدند که دانش فقه است که صلاحیت پرداختن به این مسئله را دارد. در این پژوهش سعی شده است با روش کتابخانه ای اطلاعات لازم در باره موضوع گردآوری و با روش اجتهادی و فقهی تحلیل شود. به نظر، با تحلیل این اطلاعات به دست می آید که اختیار زمین های موجود و قابل استفاده در مسکن سازی ازآنِ دولت است و دولت می تواند آن ها را در اختیار افرادی قرار دهد که می توانند در این زمین ها مسکن بسازند و در عوض از آن ها خراج دریافت کند؛ البته دولت نمی تواند این زمین ها را بلاعوض یا معوض به تملیک شخصی درآورد و باید جنبه مالکیت عمومی این زمین ها برای همیشه باقی بماند.
۴۹۲۳.

سازگاری آموزه وحدت شخصی وجود با تحقق کثرات، از دیدگاه صدرالمتألهین(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸۹ تعداد دانلود : ۱۶۵
یکی از انتقادات اساسی بر وحدت شخصی وجود این است که قبول این نظریه، یا افتادن در دام سفسطه است، یا قبول تناقض. این پژوهش در صدد این است که از رهگذر تبیین موجودیتِ بالعرض کثرات، به اشکال مذکور که توسط برخی صاحب نظران معاصر، مطرح شده است پاسخ گوید. براین اساس، رهیافت پژوهش حاضر در دو گام بیان شده است: در گام اول، خوانشی دیگر از آموزه وحدت شخصی وجود در فرایند فهم و تفکیک مجاز عقلی از مجاز اعتباری به دست داده ایم و در گام دوم، از رهگذر تحلیل انواع حیثیات، به مسئله وحدت وجود بازگشته و فرضیه اساسیِ خود را بیان نموده ایم که عبارت است از موجودیتِ واقعی (نه بالذاتِ) کثرات به حیثیت تقییدی شأنی؛ به صورتی که واقعاً به نحو بالعرض، کثرات واجد نفس الامر بوده و به هیچ وجه این گونه نیست که معدوم محض یا هیچ و پوچ باشند. چرا که فرایند تحقق واقعی به دو صورت رخ می دهد: صورت اول: تحقق واقعیِ بالذات و اصیل؛ صورت دوم تحقق واقعیِ بالعرض و المجاز. البته باید دقت داشت که صورت دوم امری صرفاً زبانی نیست تا در اعتبارات بشری فانی باشد بلکه امریست متحقق اما نه به صورتی که بالذات باشد یا مقابل وجود باشد، بلکه شأنی از شئون همان موجود بالذات مطلق واحد می باشد. همچنین، این تحقق مذکور، هیچ تنافی با وحدت وجود ندارد، چون کماکان وجود، واحد است و آنچه متکثر است شئون می باشد؛ شئون امری غیر از وجود است که بالعرض موجود بوده و عین ربط به وجود واحد متعال است و این تکثر چون نه مقابل وجود است که عدم باشد، و نه وجود است که وحدت وجود را نفی کند، پس تنافی با وحدت شخصیه وجود نیز نخواهد داشت. با این رهیافت، به نظر می رسد اشکال مذکور مرتفع شده و بلکه تبیین معقول این نظریه از همین مسیر میسور است.
۴۹۲۴.

هنجارگریزی معنایی در سوره های زخرف و دخان(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶۴ تعداد دانلود : ۱۹۲
با ظهور مکتب فرمالیسم توسط زبان شناسان روسی، مباحثی چون آشنایی زدایی، برجسته سازی و هنجارگریزی در نقد صورتگرا مطرح شد که طی آن، شکل و ساختار سخن ادبی از دیگر سخن، متمایز می شود؛ امری که سبب شده تکنیک های هنری قرآن کریم بیشتر مورد توجه قرار گیرد. از این نظرگاه، قرآن با پرهیز از سخنان تکراری، کلیشه ای و ملال آور، دست به ابتکار زده و با جابه جایی، حذف و جایگزینی کلماتی خاص، توانسته تا با رمزآلود ساختن کلام و درنتیجه طولانی شدن فرایند ادراک، حس کنجکاوی را در مخاطب برانگیخته و وی را به کشف مفاهیم نهفته اش سوق دهد. این پژوهش بر آن است تا با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی نقش الفاظ در ایجاد هنجارگریزی به منظور القای مفاهیم خاص بپردازد. نتایج پژوهش نشان می دهد که ترکیب ها و هم نشینی های غیر عادی (تشبیه، تجسید، حس آمیزی و تناقض نما) و جابه جایی و جانشینی صورت های زبان (مجاز، استعاره)، منجر به خروج از هنجارهای دلالت و معنا گردیده و در نتیجه، فرایند ادراک پیام را با تأخیر مواجه نموده و زمینه تدبر در آیات را فراهم ساخته است. همچنین در سوره های زخرف و دخان، هر دو نوع مبالغه، یعنی مبالغه وصفی و مبالغه در صیغه دیده می شود که در گسترش و سیلان معنای مورد نظر، مفید واقع شده است.
۴۹۲۵.

تحلیل محتوای کتاب های پیام های آسمانی و دین و زندگی دوره متوسطه، براساس چارچوب بینش ها، گرایش ها و کنش های حِکمی قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲۹ تعداد دانلود : ۲۰۵
هدف: هدف پژوهش، تحلیل محتوای کتب پیام های آسمانی و دین و زندگی دوره متوسطه، براساس بینش ها، گرایش ها و کنش های حکمی قرآن است. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوا و رویکرد آن کمّی بود. داده های گردآوری شده، با به کارگیری الگوی آنتروپی شانون و نمودار آماری تحلیل شد. جامعه آماری 6 کتاب پیام های آسمانی پایه های هفتم و هشتم و نهم و دین و زندگی دهم، یازدهم و دوازدهم چاپ 1403، به دلیل مشابهت ساختار متن و اهداف عملکردی یکسان در برنامه درسی، انتخاب شد و روش نمونه گیری سرشماری بود. ابزار پژوهش، فهرست وارسی مؤلفه های بینشی، گرایشی و کنشی حکمی در کتاب های مزبور بود. زیرعنوان های هر درس با توجه به مضمون متن، آیه، روایت و شعر، واحد ثبت انتخاب و در سه ساحت بینش، گرایش و کنش حکمی دسته بندی و فراوانی، درصد و ضریب اهمیت (wj) ساحت ها، محاسبه گردید. روایی پژوهش براساس دیدگاه دو نفر از اساتید معارف اسلامی و دو نفر از معلمین کتب مزبور و دوکارشناس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی که یکی از آن ها، از مؤلفین کتب مورد پژوهش است، تعین شد و پایایی آن از طریق ضریب پایایی پی اسکات 84/0 به دست آمد. یافته ها: از مجموع 298 واحد ثبت در شش کتاب مورد نظر، بینش ها با فراوانی 184، درصد 74/61 و ضریب اهمیت 347/0 رتبه اول، کنش ها با فراوانی 87 و 19/29 درصد و ضریب اهمیت 332/0 رتبه دوم و گرایش ها با فراوانی 27 و 06/9 درصد و ضریب اهمیت 320/0 رتبه سوم را دارند. نتیجه گیری: براساس نتایج پژوهش، در پیام های آسمانی و دین و زندگی دوره متوسطه، بین اهمیت دادن به ساحت بینش ها، گرایش ها و کنش ها، توزیع متناسبی صورت نگرفته که منطبق با اهداف برنامه درسی نیست.
۴۹۲۶.

نقد و بررسی نظر فخر رازی در مورد هدف خلقت انسان با محوریت آیه 56 سوره ذاریات(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲۹ تعداد دانلود : ۱۷۸
قرآن کریم در آیه 56 سوره ذاریات هدف از خلقت جن و انس را عبادت خدا معرفی می کند. مسئله این پژوهش این است که عدلیه با استناد به این آیه، هدف خداوند از خلقت انسان را عبادت خدا می داند است. اما فخر رازی در تفسیر این آیه می گوید: چون خداوند کامل و بی نیاز است، هیچ هدفی از فعل خود ندارد، لذا «لام» در «لِیَعْبُدُون» لام عاقبت است و اگر هم لام غرض باشد، به معنای هدف حقیقی نیست و تنها دال بر هدف مجازی است. در این نوشتار با روش توصیفی تحلیلی و کتابخانه ای به بررسی نظر فخر رازی می پردازیم. یافته های تحقیق نشان می دهد که هدف خداوند به فعلش برمی گردد، یعنی خداوند جن و انس را خلق کرد تا با بندگی به رشد و تعالی برسند. مجازی بودن غرض نیز قابل قبول نیست، زیرا اصل بر حقیقی بودن معنای جمله است. در نتیجه تفسیر فخر رازی از آیه صحیح نیست و بر مبنای پیش فرض و مبنای کلامی او بوده است.
۴۹۲۷.

Social Status of Afghan Women During The History and Its Impact on Their Contemporary Life(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸۶ تعداد دانلود : ۱۹۶
SUBJECT & OBJECTIVES: One of the most significant issues in the contemporary world is women's legal status and social activities. Afghanistan is at the forefront of women's discussions due to its drastic changes and developments. This article aims to examine the status of women in this country's traditional and historical context to provide a solution to various issues and problems. METHOD & FINDING: Our findings indicate that Afghan women have faced numerous challenges throughout history, although there were periods, such as the Kushan Empire age when they found a respectable position. The advent of Islam initially promoted cultural tolerance and respect for women, promoting their status among Muslim nations. However, during the ‘Umayyad and ‘Abbāsid Dynasties, class and racial discrimination contributed to a decline in women's status. The emergence of local dynasties such as the Ṭāhirīds, Ṣafārīds, and Sāmānīds brought political stability and gradual cultural development, although women's social participation remained limited. The Ġaznavīd era marked a turning point, providing a more favorable environment for women's education and rights, while the Timūrīd era witnessed the peak of women's involvement in social affairs.CONCLUSION: Overall, the status of Afghan women has fluctuated considerably, with their current situation experiencing significant ups and downs due to changing political circumstances. By reflecting on the past, we aim to provide insight into their status from history to the contemporary age.
۴۹۲۸.

تبیین ضرورت ازدواج با الگوی اسلامی با نگاه فلسفی کلامی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۲۴
از مهم‌تریـن تمایـزات انسـان از سـایر موجـودات، اختیـار و آزادی در افعـال اسـت کـه البتـه آنچـه او را ارزشـمند می‌ کنـد ایـن اسـت کـه افعـال خـود را بـر اسـاس حکـم عقـل اختیـار کنـد. بنابرایـن فعلـی ارزشـمند اسـت کـه عقـل حکـم بـه مصلحـت آن نمایـد و از طـرف دیگـر وقتـی عقـل حکـم بـه مصلحـت فعلـی کـرد، زمینـه شـوق و شـوق مؤکـد در نفـس ایجاد می‌شـود تـا آن را انجام دهـد. اما یکی از اموری کـه رفـع بسیـاری از نیازهـای انسـان وابسـته بـه آن اسـت، ازدواج اسـت کـه امروزه الگوهـای مختلفـی ماننـد الگـوی اسلامـی، همباشـی )ازدواج سـفید( و غیـره بـرای ازدواج وجـود دارد کـه ایـن پژوهـش بـه دنبـال تبییـن ضرورت تبعیـت از الگـوی اسلامـی ازدواج و نفـی سـایر الگوهـا بـا روش کتابخانـه‌ای بـا بیـان ادلـه عقلـی و عقلائـی اسـت. نتایـج نشـان داد عقـل بـا توجـه بـه ادلـه موجـود حکـم می‌ کنـد: ا گـر الـگویی بـرای ازدواج بایـد انتخـاب شـود، ضرورتاً الگـوی اسلامـی اسـت و در دیگـر الگوهـا مفسـده اسـت و در صورت انتخـاب آن‌هـا، حکم عقـل نادیده گرفته می‌شـود. دلیل اول و دوم کـه قـوه عاقلـه انسـان بـر اسـاس آن حکـم مـی کنـد، بـر ایـن اسـاس اسـت کـه ا گر عقـل، حکم به ضروت تبعیـت از الگـوی اسلامـی نکنـد، تشریـع الگـوی اسلامـی منتهـی بـه ترجیـح بلامرجـح و نفـی غـرض از شـارع مقـدس می‌شـود کـه هـر دو محـال اسـت. دلیل سـوم تمسـک بـه قاعده تبیعـت احکام از مصالـح و مفاسـد، دلیـل یهـارم تمسـک بـه قاعـده ملازمـه عقـل و شـرع و دلیـل پنجـم تمسـک بـه قاعـده الواجبـات الشـرعیه الطـاف فـی الواجبـات العقلیـه اسـت کـه بـر اسـاس این ادله، حکـم عقل و یـا عـقلاء، تبعیـت از الگـوی اسلامـی ازدواج اسـت.
۴۹۲۹.

واکاوی مبانی تشکیل حکومت اسلامی در اندیشه امام راحل با تأکید بر روایات نهی از قیام

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۶
تشـکیل حکومت اسلامی در دین اسلام از موضوعاتی اسـت که اهمیت ویژه ای دارد. مهم‌ترین دلیـل تشـکیل حکومـت را می‌تـوان اجـرای قوانینـی شـمرد کـه بـرای سـعادت بشـر و رفـع نیازهـای آن در اجتمـاع وضـع شـده اسـت. بـا کنـکاش در روایـات ایـن بـاب، احادیثـی را می‌بینیـم کـه بـا ایـن امـر، یعنـی تشـکیل حکومـت در عصـر غیبـت امـام زمـان(عج) بـه ظاهـر مخالـف اسـت. بـا بررسـی ایـن روایـات و پی بـردن بـه مـواردی ماننـد نداشـتن سـند معتبـر برخـی از ایـن احادیـث، احتمـال صـدور روایـت در مـوارد خـاص، تعـارض ایـن دسـته از روایـات بـا روایـات مؤیـد قیـام و... و نیـز تطبیـق آن بـا مبانـی تشـکیل حکومـت اسلامـی در اندیشـه امـام خمینـی(ره) کـه نشـئت‌ گرفته از اسلام نـاب و سیره عقلاسـت، می‌توان دریافـت کـه تشـکیل حکومـت اسلامـی در همـه زمان‌هـا لازم بـوده و بایـد بـرای اجرای قوانیـن الهی اسلام و حفـظ کیـان اسلام و مسـلمانان، حکومـت تشـکیل داد.
۴۹۳۰.

بررسی مقوله آزادی بیان و علم اندوزی با تحریم کتب ضاله با تأ کید بر نمونه های نوظهور آن

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۲۶
آزادی بیـان از مهم‌تریـن مقـولات در حقـوق بشـر و دموکراسـی اسـت کـه بـه افـراد اجـازه می‌دهـد عقایـد و اندیشـه‌های خـود را بـدون تـرس از تبعیـض یـا تنبیـه بیـان کننـد. بـا این حـال، ایـن آزادی همواره بـا محدودیت‌هـایی روبرو بـوده اسـت؛ بـه ویـژه زمانـی کـه بـه مسـائل حساسـی ماننـد تحریـم کتـب ضالـه می‌پـردازد. تحریـم کتـب ضالـه، کـه بـه کتاب‌هـایی اطلاق می‌شـود کـه محتـوای آنهـا مغایـر بـا اصـول و ارزش‌هـای جامعـه تلقـی می‌شـود، از موضوعـات چالش‌برانگیـز در بحـث آزادی بیـان اسـت. ایـن مقالـه بـه بررسـی تاریخچـه و تحـولات حکـم فقهـی کتـب ضالـه در گـذر زمـان می‌پـردازد و نشـان می‌دهـد کـه چگونـه شـرایط زمانی و مکانـی می‌توانند بر تعریف و حکم این کتـب تأثیر بگذارند .همچنیـن بـه تحلیـل محتـوای اسـناد و بررسـی محدودیت‌هـای آزادی بیـان می‌پـردازد و بـه سـؤالات مطرح‌شـده در ایـن زمینـه پاسـخ‌های مسـتدل و مسـتند ارائـه می‌دهـد. در نهایـت، مقالـه بـه اهمیـت تعـادل بیـن حفظ آزادی بیـان و جلوگیری از انتشـار افکار و مطالب مضـر می‌پـردازد و بـر ایـن نکتـه تأ کیـد می‌ کنـد کـه محدودیت‌هـای وضع‌شـده بایـد مبتنـی بـر اصـول و معیارهای شـفاف و قابل فهم باشـد تا از سوءاسـتفاده و تفسیرهای خودسـرانه جلوگیری شـود. این تعادل دقیـق نیازمنـد درک عمیقـی از ارزش‌هـای فرهنگـی و اجتماعـی و همچنیـن اصـول حقوقی اسـت که باید در هـر جامعـه‌ای بـه دقـت مورد توجـه قـرار گیرد.
۴۹۳۳.

نقش باب تعارض ادله اصول فقه در تفسیر آیات غیر فقهی از دیدگاه مفسران شیعه

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۸ تعداد دانلود : ۲۲
مبحث تعادل ادله از قواعد مشترک اصول فقه و علم تفسیر قران است، لیکن اصولیان غالبا از مبحث فوق با عنوان «تعادل و تراجیح» در مباحث فقهی، آن هم صرفا در قلمرو روایات و با عنوان «اخبار علاجیه» بحث نموده اند. بیش ترین نیاز تفسیر قرآن به قواعد فوق در حوزه غیر آیات الاحکام و در قلمرو شکل های مختلف تعارض منابع و قراین تفسیری است که عمدتا از منظر پژوهش های اصولیان و مفسران شیعه، آن هم به شکل متمرکز و جامع ، مغفول مانده است. مقاله حاضر که به شیوه توصیفی، تحلیلی و بنیادین نگارش یافته است اساسی ترین و کاربردی ترین اقسام تعارض مستقر و غیر مستقر بین قراین تفسیری و تعارض در لفظ و کلام واحد را در قالب اقسام سه گانه ذیل بررسی می نماییم: 1- اقسام تعارض غیر مستقر بین دو یا چند دلیل تفسیری که منجر به «جمع عرفی» می شود و به نوبه خود، اقسام 30 گانه: تعارض بین عام و خاص؛ مطلق و مقید؛ حاکم و محکوم؛ عام و مطلق؛ ظاهر و اظهر؛ نص و ظاهرو... را به خود اختصاص می دهد.2- اقسام تعارض مستقر بین دو یا چند دلیل تفسیری که مشتمل بر انواع 35 گانه مطرح شده می باشد: تعارض بین قرآن با قرآن؛ روایات با یکدیگر؛ دو دلیل عقلی با یکدیگر؛ دو اجماع با یکدیگر؛ قرآن با روایت؛ قرآن یا روایت با دلیل عقلی ... 3- اساسی ترین اقسام تعارض در لفظ یا کلام واحد که «ملحق به باب تعارض ادله تفسیری» محسوب شده و شامل گونه های هفت گانه می باشد.
۴۹۳۴.

تأمل و نگرشی جدید به مسئله عصمت امامان علیهم السلام در آموزه های علمی غیر دینی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰ تعداد دانلود : ۲۰
امروزه در حوزه های مختلف علمی، از قبیل پزشکی، روان شناسی، معماری، زیست شناسی و ... سخنانی از امامان علیهم السلام در اختیارمان است که مورد توجه فراوان محققان، به ویژه در حوزه پزشکی قرار گرفته است. از سوی دیگر، مسئله عصمت نیز، شاخه های متعددی مانند عصمت از اشتباه در تفسیر دین، عصمت از گناه، عصمت از اشتباه در امور عادی زندگی دارد. عصمت امام علیه السلام از اشتباه در معارف علمی نیز از حوزه های مهم مسئله عصمت است. بهره گیری از معارف علمی امامان علیهم السلام آنگاه موجّه است که عصمت آن بزرگواران در این حوزه خاص اثبات گردد. اگرچه ممکن است این مسئله، در ابتدای امر، روشن به نظر آید، اما با دقت در آن، پیچیدگی اش بر وضوحش غلبه می کند. این نوشتار به بررسی این مسئله از راه عقل و نقل می پردازد. بر اساس نتایج این نوشتار، از آنجا که قلمروی دین شامل علوم بشری نمی شود، نمی-توان از طریق دلیل نقض غرض از نصب امام، عصمت آنها در این حوزه را نتیجه گرفت. همچنین دیگر ادله عقلی و نقلی برای اثبات عصمت امام علیه السلام نیز در این حوزه ناکارآمدند، ولی می توان با ترکیبی از دلیل عقلی و نیز کمک جستن از علم تاریخ، عصمت امام علیه السلام در نظریات علمی را اثبات کرد.
۴۹۳۵.

نقش معرفت شناختی و نجات شناختی «صلوات الرسول» در فرآیند قبول عمل: تحلیل کلامی آیه ۹۹ سوره توبه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰ تعداد دانلود : ۲۱
پژوهش حاضر با هدف تحلیل کارکردهای کلامی عبارت «صلوات الرسول» در فرآیند قبول عمل، به بررسی آیه ۹۹ سوره توبه با رویکرد تفسیر کلامی و روش تحلیل محتوای کیفی می پردازد. مسئله اصلی تحقیق آن است که این عبارت، فراتر از معنای لغوی «دعا»، چه نقشی در ساختار الهیاتی مقبولیت عمل ایفا می کند. یافته ها نشان می دهد که «صلوات الرسول» دارای دو بُعد بنیادین است: در بُعد معرفت شناختی، این دعا به عنوان نشانه ای بیرونی موجب تمایز مؤمن از منافق شده و در سطحی درونی، با ایجاد سکینه و یقین قلبی، اضطراب ناشی از عدم قطعیت در پذیرش عمل را کاهش می دهد؛ و در بُعد نجات شناختی، نقش تکوینی آن به عنوان «سبب» و «وسیله» مؤثر، عمل انسانی را برای دریافت رحمت الهی تکمیل و تعالی می بخشد. نوآوری پژوهش در ارائه مدل کلامی «تعامل سه گانه در قبول عمل» است که مقبولیت عمل را حاصل تعامل میان سه مقام عبودیت، رسالت و ربوبیت دانسته و «صلوات الرسول» را حلقه واسط ضروری در اتصال فعل انسانی به فیض الهی معرفی می کند. این مدل، زمینه ساز بازخوانی مفاهیم مشابهی چون شفاعت و توسل با رویکردی کارکردشناسانه است.
۴۹۳۶.

واکاوی علل و دلایل انشعاب در حزب توده ایران

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۲۲
نشان دادن انشعاب و اختلافات درونی حزب توده ایران و نقش رهبران در شکل گیری اختلافات مهم ترین هدف این نوشتار است. حزب توده از سال 1320 رسماً کار خود را با رهبری سلیمان اسکندری آغاز کرد. این حزب در دوره پهلوی دوم و جمهوری اسلامی فراز و فرود زیادی را تجربه نمود. در جریان کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دولت مصدق، ترور محمدرضا شاه در دانشگاه تهران و فعالیت های تبلیغی علیه رژیم شاه در دهه 20 و 30 شمسی، ردپایی از نگرش و باورهای حزب توده دیده می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد دخالت های شوروی به ویژه در مسئله آذربایجان، تقاضای امتیاز نفت شمال توسط این کشور و تظاهرات حزب توده به نفع اتحاد جماهیر شوروی در شهرهای ایران، پایه انشعاب درونی حزب توده ایران و میهن پرستان حزب را به وجود آورد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای است.
۴۹۳۷.

رواج باستان گرایی در دوره حکومت رضاشاه

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۲۲
اندیشه های ناسیونالیستی از دوره حکومت ناصرالدین شاه قاجار به واسطه باز شدن دروازه های ارتباطی با غرب توسط ایران شناسان غربی و روشنفکران فرنگ دیده وارد ادبیات سیاسی ایران شد. این اندیشه ها بر نوزایی شکوه باستانی و سجایای ملی تأکید بسیار داشتند و همین امر موجب شد تا باعث تقویت و گسترش اندیشه های باستان گرایانه در میان قشر روشنفکر جامعه شوند. این رویکرد در دوره مشروطه تقویت شد، به طوری که شمار زیادی از روشنفکران عصر مشروطه بازگشت به شکوه و عظمت باستانی را لازمه پیشرفت و سعادت کشور می دانستند. در دوره حکومت رضاشاه رواج اندیشه های ملی گرایانه به اوج خود رسید و باستان گرایی به نوعی تبدیل به ایدئولوژی رسمی حکومت شد. پژوهش حاضر به دنبال بررسی روند گسترش باستان گرایی در جامعه روشنفکری ایران در دوره حکومت رضاشاه است. ازاین رو در این مقاله تلاش شده است تا با رویکرد توصیفی- تحلیلی به بررسی نظرات و دیدگاه های باستان گرایانه روشنفکران دوره رضاشاه پرداخته شود و نمود این تفکرات در آثار و دیدگاه های آنان مورد واکاوی قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که بیشتر روشنفکران در این روزگار، متأثر از جریان های ملی گرایانه و دیدگاه های ایران شناسان غربی دچار اغراق و بزرگ نمایی درباره تاریخ باستانی ایران شده و به تبع آن به تضعیف تفکرات سنتی و دینی رایج در کشور پرداخته اند.
۴۹۳۸.

رهیافتی بر حل تعارض در تقابل روایات تضادنما با قطعیات علمی در علوم تجربی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۲۶
این مطلب مسلم است که میان سنت محکیه (نفس قول، فعل و تقریر معصوم(ع)) با نتایج قطعی علوم تجربی هیچگونه تضادی وجود ندارد، اما در تقابل روایات (سنت حاکیه) با نتایج علمی از علوم تجربی، تعارضاتی وجود دارد. یکی از راه های آسیب شناسی احادیث، بررسی تضادنمایی روایات با نتایج قطعی حاصل از تحقیقات علوم تجربی است. با توجه به کاستی ها پیرامون این مهم، پژوهش پیش رو به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه های جهت پرکردن این خلأ صورت گرفته است. بر اساس یافته های این پژوهش، جهت حل این تضادنمایی، در گام نخست روایات هماهنگ با علوم تجربی و روایاتی که علوم تجربی به محدوده آن ها ورود پیدا نکرده خارج می شود؛ در گام بعدی روایات تضادنما بررسی شده و به این نتیجه دست یافته ایم که علوم تجربی در موارد بسیاری نتایج قطعی ندارند و مقایسه این دو حیطه، امر صحیحی نمی باشد و بر فرض قطعیت نتایج علمی، از طریق جمع دلالی بین روایات و نتایج علوم تجربی، رفع تعارض می کنیم یا اگر مراد اصلی معصوم(ع) را نفهمیدیم علم آن را به معصوم(ع) باز می گردانیم و فقط به روایاتی که انکار بدیهیات کرده و روز را شب و شب را روز گزارش دهند اعتنایی نمی کنیم.
۴۹۳۹.

رهیافتی بر مفهوم خدا در حدیث، کلام و فلسفه در باب اسما و صفات با تأکید بر دیدگاه غزالی و علامه طباطبایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۲۲
در این نوشتار کوشش شده است با بازخوانی آرای دو اندیشمند (غزالی و علامه طباطبایی) درباره مفهوم خدا با توجه به اسما و صفات الهی؛ علاوه بر تبیین تفاوت دیدگاه های ایشان در مورد این اسما و صفات ؛ مقایسه ای تحلیلی در حدیث، کلام و فلسفه بین دو اثر ارزشمند «رسائل توحیدی» از علامه طباطبایی و «المقصد الاسنی» از غزالی صورت گیرد. نگارندگان بر این باورند که دیدگاه های هر دو اندیشمند باوجود نقاط قوت قابل توجه، اختلافاتی نظیر اختلاف در وجه تسمیه اسما، نسبت اسما و صفات، تعداد اسما، امهات اسما، توقیفی بودن یا نبودن اسما و همچنین اسم اعظم را شامل می شود که علامه با نگاهی فلسفی و تفسیری این مطالب را تبیین می کند و غزالی با نگاهی کلامی و حدیثی که با نگاه علامه کاملاً متفاوت است؛ اندیشه خود را مطرح می کند. امتیاز این تحقیق بر این امر استوار است که مقایسه بین فلسفه و کلام و حدیث را با نگاهی نو با محوریت اسما و صفات بیان می کند و البته بررسی این مسئله پیامدهای مهمی در شناخت اسما و صفات نظیر ترتب آن ها بر یکدیگر و شناخت دستگاه های الهیاتی دارد و این پیامدها دارای تأثیر بسزایی بر ارتباط انسان باخدا است و موجب قرب انسان به خدا و خدا به انسان می شود. با توجه به گستردگی بحث اسما و صفات الهی در آثار این دو اندیشمند، مقاله حاضر بحث مفهوم «خدا» را با توجه به مقایسه و تحلیل اثری شاخص در همین زمینه از امام محمد غزالی و علامه طباطبایی موردبررسی قرار داده است.
۴۹۴۰.

قلمرو علم غیب پیامبر اسلام (ص) و ائمه (ع) از منظر روایات(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۲۰
محور و مدار ادیان توحیدی، خدا و اوصاف او از جمله علم غیب است که این امر باوری بنیادین در این ادیان به شمار می رود. گذشته از این، علم غیب از مقومات باور به نبوت و به دنبال آن نزد شیعیان از مقومات امامت محسوب می شود. بر این اساس هدف از پژوهش حاضر بررسی قلمرو علم غیب پیامبر و امامان از منظر روایات است. در این پژوهش سعی است به روش توصیفی و تحلیلی و گردآوری اطلاعات به صورت فیش برداری از طریق کتابخانه به بررسی موضوع پرداخته شود. بررسی ها نشان داد آنچه بیشتر علما با رویکردهای متفاوت بر سر آن اختلاف کرده اند این است که آیا علم غیب نامحدود (مطلق) که اختصاص به خداوند دارد در اختیار انبیاء و ائمه قرار می گیرد یا نه؟ دو قول وجود دارد: در قول اول، عده ای می گویند به اذن الهی علم نامحدود و مطلق الهی می تواند در اختیار غیر خداوند هم قرار گیرد. درباره نگاه گروه اول باید اذعان کرد آثاری که تاکنون درباره علم امام تهیه و تدوین شده، با این رویکرد بوده است؛ یعنی بیشتر با توجه به روایات گسترده ای که در مجامیع روایی آمده استناد کرده اند و یا قائل به علم مطلق شده اند یا اینکه قائل به عمومیت علم امام شده اند که این برداشت دوم از قول اول نظر غالب محدثان، متکلمان و  فقهای امامیه در دوران اخیر است؛ اما قول دوم برخلاف قول اول، علم غیب پیامبر (ص) و امام (ع) را محدود می داند.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان