ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۸۲٬۵۸۱ تا ۸۲٬۶۰۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۸۲۵۸۱.

La démocratie religieuse selon les opinions juridiques des écoles sunnite et imamite

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰ تعداد دانلود : ۹۳
La démocratie religieuse, en tant que système combinant les principes de la démocratie avec les fondements de la religion, occupe une place particulière dans la jurisprudence islamique. Cette recherche examine les positions juridiques des écoles sunnite et imamite concernant la démocratie religieuse, en posant comme question centrale : comment chacune de ces deux traditions interprète et met en œuvre ce concept ? L’importance de cette étude réside dans une meilleure compréhension des rapports entre religion et politique, ainsi que de leur impact sur la gouvernance et la participation populaire au sein des sociétés islamiques. L’objectif de cette recherche est d’analyser et de comparer les opinions juridiques des écoles sunnite et imamite sur la démocratie religieuse, en identifiant les similitudes et les différences présentes dans leurs fondements et principes. La méthodologie adoptée est de nature descriptive et analytique, reposant sur l’étude des sources juridiques propres à chacune des deux écoles. Les résultats montrent que des principes tels que la justice et la consultation (shūrā) sont reconnus dans les deux traditions, mais qu’il existe des différences notables dans leur interprétation et leur application. Ainsi, l’école sunnite accorde une plus grande importance à la shūrā et au consensus (ijmā ʿ), tandis que l’école imamite insiste sur le rôle central de l’Imam ou du guide religieux. En conclusion, bien que la conception de la démocratie religieuse présente des différences fondamentales entre le fiqh sunnite et le fiqh imamite, les deux écoles reconnaissent, chacune à sa manière, l’importance du rôle du peuple dans la gouvernance. Cette reconnaissance commune peut contribuer à enrichir notre compréhension de la démocratie religieuse dans le contexte des sociétés islamiques contemporaines.
۸۲۵۸۲.

مطالعه تطبیقی «مراحل آفرینش انسان» در تفاسیر علمی مطالعه موردی: تفاسیر نمونه و الجواهر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۵ تعداد دانلود : ۱۰۷
در آیاتی از قرآن کریم به مراحل آفرینش انسان اشاره شده که در بیشتر موارد با نظریات علم تجربی و زیست شناسی موافق است و خود می تواند نشانه اعجاز علمی قرآن باشد. یکی از رویکردهای مفسران معاصر نیز در تفسیر آیات خلقت انسان، تفسیر علمی آیات است. باوجود یکسانی در رویکرد، شاهد تفاوت در نتایج تفسیر علمی آیات هستیم. بدین جهت مسئله مقاله پیش رو مطالعه تطبیقی «مراحل آفرینش انسان» در تفاسیر علمی معاصر همچون تفاسیر نمونه و الجواهر است که به روش توصیفی_ تطبیقی به آن می پردازد. بنا بر نتایج تحقیق باوجود استفاده هر دو تفسیر از رویکرد علمی، در موارد کمی مثل معانی «تُمنون» در آیات 59-58 سوره قیامت و واژه «علقه» دارای تشابه و نتیجه یکسان هستند و در غالب موارد مثل موضوع آفرینش حضرت آدم و حوا از خاک، ماء دافق، نطفه أمشاج، مُخَلّقه و غیرمخلقه بودن جنین و مواردی از این قبیل دارای دیدگاه های متفاوتی هستند. همچنین طنطاوی با استفاده از نظریات علمی همچون نظریه تکامل داروین که امروزه مخالفان زیادی دارد به تفسیر آیات پرداخته؛ درحالی که با سیاق آیات مربوطه سازگاری ندارد.
۸۲۵۸۳.

تفسیر آیات 1 تا 20 سوره بقره؛ برگرفته از کتاب منتشر نشده «أطیب الثمره فی تفسیر سوره الحمد و البقره»(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۴ تعداد دانلود : ۱۱۸
در این مقاله که بخشی از تفسیر چاپ نشده سیدهاشم حسینی تهرانی با عنوان أطیب الثمره فی تفسیر سوره الحمد و البقره است، تفسیر آیات یکم تا بیستم سوره بقره آمده است. در این گفتار، به ترتیب، ترجمه و تجزیه و ترکیب و تفسیر آیات بیان می شود. ضمن آن مطالبی در زمینه تفاوت کلام با کتاب، معانی کلمات کتاب و ریب و تقوا و ویژگی های متّقین مطرح شده است.
۸۲۵۸۴.

تحلیل گفتمان میرزا حسین خان سپهسالار پیرامون اصلاحات نظامی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۸ تعداد دانلود : ۶۳
دوره وزارت و صدارت میرزا حسین خان مشیرالدوله معروف به سپهسالار (1259-1249ش) در عصر ناصری، نقطه عطفی به لحاظ تلاش برای انجام اصلاحات همه سویه جهت نوگرایی ایران محسوب می شود. در میان مهم ترین اصلاحات او، برنامه های نظامی از جایگاه و اهمیت برجسته ای برخوردار است. مقاله حاضر تلاش دارد اصلاحات نظامی او را با روش توصیفی-تحلیلی و به لحاظ نظریه تحلیل گفتمانی بررسی کند. سوال اصلی آن است که گفتمان سپهسالار پیرامون مسائل نظامی دارای چه رویکردی بوده است؟ به نظر می رسد که هسته اصلی گفتمان نظامی سپهسالار، تشکیل نیروی نظامی مدرن جهت دفاع از حقوق و حاکمیت ملی ایران در عرصه داخلی و خارجی بود. یافته های این بررسی نشان می دهد او در راستای تحقق این هدف، چنین اقداماتی انجام داد: خرید تجهیزات و سلاح های مدرن از غرب، تنظیم بودجه منظم و مستقل برای وزارت لشکر و سروسامان دادن به وضعیت مالی نظامیان، استخدام مستشاران خارجی برای آموزش های نوین به نیروهای نظامی، تلاش برای قانونمند کردن دستگاه نظامی کشور از طریق وضع و تدوین قوانین جدید. می توان گفت این اقدامات توانست به وضعیت مطلوب در نیروهای نظامی منجر شود و ساختار و بستر لازم را جهت تلاش های بعدی برای تشکیل ارتش مدرن ملی در ایران فراهم کند.
۸۲۵۸۵.

تطبیق مدل کمی ادراک شهروندان از پیشگیری از جرم، نمونه موردی: شیراز و اصفهان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۷۵
زمینه و هدف: بررسی تأثیر محیط و ادراک شهروندان یک محیط در پیشگیری از جرم در فضاهای شهری موضوع مهمی است که گویای نگاهی نو برای شناخت بهتر راهکارهای پیشگیری از جرایم و شناسایی شیوه های نوین، متناسب با نیازها و ضرورت جامعه می باشد. پژوهش حاضر درصدد بررسی تطبیق مدلی برای ادراک شهروندان از پیشگیری از جرم در شهرهای شیراز و اصفهان است. مواد و روش ها: در مطالعه حاضر از روش مصاحبه با خبرگان مولفه های موثر در پیشگیری از جرم شناسایی و هشت متغیر نیز لحاظ شده و نقش هریک از آن بررسی شده است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله حاضر، ارجاع دهی مستند و امانتداری مبنا قرار گرفته است. یافته ها: منشأ بزهکارى در محیط هاى شهری و اجتماعى را باید در ساختارهاى شهری جستجو کرد که در صورت وجود یک بستر مکانى زمینه بروز جرم و تکرار آن را فراهم مى کند و به مرور زمان یک محیط جغرافیایى را به یک کانون جرم خیز تبدیل مى کند. بر این اساس یافتن الگوی مکان بنیاد برای پیشگیری از جرم در شهرهای شیراز و اصفهان حاکی از اتخاذ مدلی نوین از منظر اقدامات طراحی شهری و برنامه ریزی شهری است. نتیجه: بررسی میانگین ها نشان می دهد که در شهر شیراز متغیر برنامه ریزی شهری و متغیر طراحی شهری بیشترین مقدار را در پیشگیری از جرم را دارد و در شهر اصفهان اقدامات امنیتی و سیاستگذاری بیشترین میزان را دارند. بر این اساس اتخاذ دو رویکرد متفاوت برای پیشگیری از جرم دو شهر اهمیت دارد.
۸۲۵۸۶.

کاربست الگوی مبتنی بر روان شناسی تاریخی در نفی مضامین موهِم خودشیفتگی در نهج البلاغه (مطالعه موردی جنگ ها)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۸۰
خودشیفتگی-خودبینی، یکی از موضوعات مهم روانی مطرح شده در مورد افراد مشهور است. با توجه به وجود برخی کنایه ها، زخم زبان ها و نسبت ها به امام علی (ع)، واکاوی این موضوع طبق نوین ترین شیوه های تحلیلی روان شناسی، ضروری به نظر می رسد تا میزان و کیفیت مؤلفه های تشکیل دهنده این ویژگی اخلاقی، در رهبر معنوی- سیاسی مسلمانان تبیین شود. در پژوهش های گذشته درباره متنِ مرجع نهج البلاغه که منعکس کننده نسبتاً جامعی برای حالات روحی امام علی (ع) است، بررسی این مسئله به صورت کلامی و با تفسیرهای سنتی صورت گرفته است. اما این مقاله سعی دارد تا با تکیه بر امکانات جدید و با رویکرد روان شناسی تاریخی، مسئله را مورد واکاوی قرار دهد. پژوهش حاضر با روش جدید «بازنمایی های ساختاری متنی» ( CCR ) و با هدف پیوند آن با مقیاس های روان سنجی، به بررسی نهج البلاغه و همگرایی میان آن و پرسشنامه شخصیت خودشیفته (40- NPI ) می پردازد. هرچند امام در موارد زیادی فضائل خویش را بازگو کرده است و در سخنان او تعابیر، دالّ بر خودشناسی، معرفی و تحسین خویشتن وجود دارد- که در نظر برخی در نگاه ابتدایی، موهِم خودشیفتگی است-؛ ولی مطابق آمار پژوهش و بررسی زیرمقیاس های هفت گانه، امام مطابق متن نهج البلاغه- علاوه بر اندیشه درون مذهبی-، از منظر زبان شناختی نیز مبرّای از شخصیت خودشیفته است. همچنین نتایج حاکی از آن است که در جنگ ها، جنگ جمل میانگین بیشتری را از کل نهج البلاغه دارد که به نظر می رسد رابطه مستقیمی با آغازین بودن این جنگ دارد. همچنین آمار زیرمقیاس های پرسشنامه تا حد قابل توجهی در گفتمان صلح طلبانه پایین می آید.
۸۲۵۸۷.

آیه مودّت و امتداد آن در فرهنگ مهدوی: تفسیر «القربی» و وجوب مودّت امام عصر

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۵ تعداد دانلود : ۵۰
آیه ۲۳ سوره شوری، مشهور به آیه مودّت، از مهم‌ترین آیات در تبیین پیوند ایمانی میان امت اسلامی و خاندان پیامبر اکرم$ است. مسئله اصلی این آیه، تعیین معنای «فی القربی» و شناسایی مصادیق آن است؛ زیرا بر اساس ظاهر آیه، پیامبر$ هیچ پاداشی برای رسالت خویش مطالبه نکرده، مگر مودّت نسبت به ذی‌القربی. در این مقاله، پس از بررسی لغوی واژگان کلیدی آیه، دیدگاه‌های مختلف مفسران درباره مراد از «قربی» تحلیل می‌شود و با استناد به روایات متعدد شیعه و برخی منابع اهل سنت، این نتیجه به دست می‌آید که اهل‌بیت( مصداق قطعی این عنوان‌اند. بر این اساس، مودّت نسبت به اهل‌بیت( نه‌تنها یک محبت عاطفی، بلکه تکلیفی دینی و نشانه‌ای از پیوند واقعی با رسالت پیامبر$ است. در ادامه، با توجه به جایگاه امام عصر% در سلسله اهل‌بیت(، لزوم مودّت و انتظار فعال نسبت به آن حضرت نیز قابل تبیین می‌شود.
۸۲۵۸۸.

ارزیابی «ادله قرآنی» دیدگاه «اصالت صلح» از دیدگاه آیت الله فاضل لنکرانی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۷ تعداد دانلود : ۹۴
طرفداران انگاره اصالت صلح برای اثبات دیدگاهشان، ادله قرآنی مخالفان (قائلان به جهاد ابتدایی) را نقد کرده اند. ازجمله آیات مورد نقد این گروه، آیات 191 193 و 216 سوره بقره و آیه 5 سوره توبه است. با توجه به همین گستره، پرسش های (شبهات) تحقیق عبارت اند از: مخاطبان وجوب جهاد در آیه 216 سوره کیستند و آیا مقاتله ظهور در جهاد دفاعی دارد یا خیر؟ در آیات 191 193، مقصود از «مشرکان» کدام دسته از مشرکان است؟ دیگر اینکه متعلق «فَإِنِ انْتَهَوْا» و نیز معنای «فتنه» در این آیات چیست؟ در آیه 5 سوره توبه نیز مقصود «مشرکانِ پیمان شکن» است یا مطلق مشرکان؟ مقاله حاضر با روش اجتهادی تفسیری به بررسی و پاسخگویی به این پرسش ها و شبهات، با محوریت دیدگاه های آیت الله فاضل لنکرانی پرداخته است. یافته های پژوهش نیز از این قرار است: از دیدگاه آیت الله فاضل لنکرانی، آیه 216 سوره بقره، اولاً به اتفاق فقها و مفسران، جزو نخستین آیات دال بر وجود جهاد ابتدایی است و مخاطبان آن نیز فقط برخی از اصحاب پیامبر اکرم9 نیستند؛ بلکه همه مسلمانان مخاطب آیه هستند. ثانیاً کلمه «قتال» در بیشتر کاربردهای قرآنی، در قتال ابتدایی ظهور دارد. همچنین این آیه وجوب قتال را مشروط به مقاتله کافران و مشرکان با مسلمانان نفرموده است تا با انتفای شرط، مشروط نیز منتفی شود. در آیات 191 193 سوره بقره نیز اولاً ضمیر «هُمْ» در )وَاقْتُلُوهُمْ( به تمام مشرکان مکه و مطلق کافران و مشرکان باز می گردد که وصف بارزشان جنگیدن با مسلمانان است. ثانیاً )حَیثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ( به معنای «حَیثُ وَجَدتُمُوهُم» است و از دو جهت اطلاق دارد: اطلاق مکانی و اطلاق فعلی و دال بر وجوب جهاد ابتدایی است. ثالثاً متعلق )فَإِنِ انْتَهَوْا( و نیز فتنه در این آیه، «شرک و کفر» است. در آیه 5 سوره توبه نیز مقصود از «مشرکین» «مطلق مشرکان» (و نه صرفاً مشرکان پیمان شکن) هستند.
۸۲۵۸۹.

بررسی اصول اخلاقی و کلامی ناظر بر تعامل انسان با محیط زیست (با تکیه بر آیات و روایات)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۴ تعداد دانلود : ۶۶
تعامل انسان با محیط زیست همواره از دغدغه های اصلی بشر، ادیان و مذاهب در دوره های مختلف بوده است. از دیدگاه قرآن کریم و روایات، همه اجزای عالم هستی دارای ارزش می باشند و به سوی غایت مشخصی در حرکت می باشند. لذا برای بهره گیری انسان از محیط زیست سالم و پاک و عاری از آلودگی ها در آیات و روایات بسیاری، الگو ارائه شده است که بیانگر اصول اخلاقی و کلامی تعامل انسان با محیط زیست و چگونگی حفاظت از آن می باشند و در تحقیق حاضر نیز دیدگاه اسلام درباره تعامل انسان با محیط زیست و وظیفه او در ارتباط با اجزاء مختلف محیط زیست با تأکید و محوریت آیات و روایات تبیین شده است و بیان شده است که انسان از آن جهت که در دامن محیط زیست زندگی می نماید، حق دارد که برای سلامتی و رشد مناسب خویش از آن بهره مند باشد و در مقابل انسان موحد و بهره مند از هدایت تکوینی و تشریعی به عنوان موجودی خردمند، عاقل، مسئول می بایست دارای رفتاری اصولی و ضابطه مند با محیط زیست(رفتار مسئولانه با محیط زیست و امانت دار بودن، نهی از فسادانگیزی در محیط زیست و مدارا و شفقت با محیط زیست، بهداشت و پاکیزگی و آبادانی محیط زیست و...) باشد و در عمل، اصول اخلاقی را رعایت نموده که در نتیجه موجب سامان یافتن زندگی بشر و احیای حس مسئولیت و تلاش برای حفظ و حراست از محیط زیست و ایجاد زمینه و بستر لازم برای رشد و به کمال رسیدن انسان می شود.
۸۲۵۹۰.

بازخوانی روایی اراده الهی با تاکید بر مبانی کلامی علامه حلی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۶۵
معناشناسی صفات الهی در مباحث اعتقادی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. صفت اراده از صفات الهی است که در کتاب و سنت بسیار از آن یاد می شود. در تفسیر اراده و چگونگی انتساب آن به خداوند و قرار داشتن آن در شمار اوصاف ذاتی یا فعلی الهی، اختلاف دیدگاه وجود دارد. در این پژوهش با تبیین معنای اراده حق تعالی از منظر روایات و بررسی دیدگاه علامه حلی نسبت میان آنها سنجیده می شود. با استناد به محتوای احادیث روشن می شود که اراده الهی از صفات فعل خداوند است. از گفتار اهل بیت(علیهم السلام) چنین برمی آید که اگر اراده در شمار صفات ذات باشد، مستلزم حدوث ذات باری تعالی خواهد بود؛ زیرا اراده حادث است و از حدوث آن، حدوث ذات لازم می آید، در حالی که ذات حق قدیم است. از سوی دیگر اگر اراده را صفت ذات بدانیم، قدم مراد(عالم) لازم می آید، زیرا مراد از اراده جدا نیست؛ بنابراین اراده، صفت فعل است، نه ذات. از سوی دیگر از بررسی عبارات علامه حلی درباره معنای اراده الهی روشن می شود که وی اراده را به معنای تخصیص دهنده سبب آفرینش موجودات می داند. علامه حلی در بسیاری از عبارات، اراده را معادل داعی؛ یعنی علم به مصلحت در نظر گرفته است. به نظر می رسد، وی از این دیدگاه بازگشته و داعی را به معنای منشا اراده دانسته است؛ بنابراین با بررسی آثار علامه حلی می توان دیدگاه نهایی وی را هماهنگ با روایات دانست.
۸۲۵۹۱.

نقد و بررسی دیدگاه اندرو جی نیومن درخصوص زمان تدوین الکافی با تأکید بر عقل گریزی در روایات کتاب(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۱ تعداد دانلود : ۱۴۶
جامع کلینی به عنوان اولین اثر جامع روایی رسیده به دست شیعه همواره مطمح نظر محدثان، علمای اسلامی و حتی دانشمندان غربی بوده است. اندروجی نیومن از جمله مستشرقان معاصر است که در کتاب خود با عنوان «دوره ی شکل گیری تشیع دوازده امامی» و با بررسی سه کتاب حدیثیِ بصائر الدرجات، محاسن برقی و الکافی، بر این باور است که کتاب الکافی در بستر تاریخی و کلامی شهر بغداد و در تقابل با عقل گرایی حاکم بر آن، تدوین شده است. نیومن تلاش می کند تا گرایش کلینی به نص گرایی و پرهیز از عقل گرایی را برجسته سازد. این نوشتار به شیوه ی توصیفی تحلیلی در پی نقد مدعیات نیومن است و اثبات می کند برخلاف دیدگاه وی، کتاب الکافی، دارای رویکردی عقل گرایانه است و بر پایه شواهد متعدد، در مدت بیست سال اقامت کلینی در شهر قم وقبل از عزیمت وی به بغداد تدوین شده است. [1]. Andrew J. Newman
۸۲۵۹۲.

بررسی امکان معرفت به خداوند از دیدگاه ملاصدرا و اسپینوزا(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۲ تعداد دانلود : ۱۰۰
هدف پژوهش پیش رو بررسی امکان معرفت به خدا را در اندیشه ملاصدرا و اسپینوزا است. روش پژوهش تحلیل مفهوم می باشد.یافته های پژوهش حاکی از آن است که در اندیشه ملاصدرا امکان معرفت به خدا از منظر عقلی صورت می پذیرد و پنج ساحت را ساحت عدم امکان معرفت به ذات الهی و امکان معرفت به خدا از طریق صفات و افعال؛ ساحت امکان معرفت به خدا در مرحله تمایزنیافته؛ امکان معرفت به خدا در مرحله تمایز موقعیت فرادست و فرودست؛ ساحت امکان معرفت به خدا در مرحله تمایز علم و کشف؛ امکان معرفت به خدا در معرفت به خداوند مطرح می نماید و عبور از این ساحت ها با عقل ورزی صورت می گیرد. در نگاه اسپینوزا، تصور یک چیز، توضیح آن است. به عبارت دیگر، متصور به میزان تبیین آن وجود دارد. بنابراین آنچه فهمیده اید لزوماً خداست، اما این به این معنا نیست که آنچه شما می فهمید، درک کامل خداست. اندیشه اسپینوزا را می توان به این معنا درک کرد که انسان ها ناگزیر می توانند خدا را بشناسند، زیرا انسان ها قادرند ایده های نامتناهی از خدا را از طریق رابطه با درک متناوب آن ها شناسایی کنند.
۸۲۵۹۳.

حقانیت علم واقعی در قرآن (نقدی بر نظریه حقانیت علم ظاهری در قرآن)(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۷ تعداد دانلود : ۹۸
گسترش علوم تجربی و آشکارشدن برخی تعارضات ظاهری میان گزاره های این دانش ها و قرآن کریم، واکنش های گوناگونی را از سوی اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان در پی داشت. برخی با واقعی پنداشتن این تعارضات، نمونه ها و شواهدی را برای این پندار پرداختند و آن را دستاویزی برای حمله به ساحت مقدس قرآن کریم قرار دادند. برخی نیز با پذیرش این نگرش، کوشیدند با طرح مقدماتی همچون علمی نبودن قرآن کریم، عرفی بودن زبان قرآن، حق بودن آنچه مخاطبان عصر نزول آن را در نگاه ظاهری به طبیعت، حق می پنداشتند و در نتیجه، پذیرش حقانیت علم ظاهری در قرآن، از ساحت مقدس قرآن دفاع کنند. اینان بدون توجه به پیامدهای پذیرش این مقدمات ادعایی، در جهت مستند کردن آنها کوشیدند. تحلیل انتقادی این دیدگاه، کاستی های فراوان آن را نشان می دهد؛ زیرا حقانیت قرآن و عدم ورود باطل به آن و همچنین هدایت گری، جاودانگی و حکیمانه بودن این متن الهی، اقتضا دارد مسائل مطرح شده در آن، چه در حوزه علوم انسانی و چه طبیعی، کاملاً حق بوده و بازگوکننده واقعیت های هستی باشد؛ مگر اینکه قرینه ای همچون تمثیلی یا جدلی بودن آیه ای، بر عدم قصد ارائه واقعیت از سوی خداوند متعال در آن آیه خاص دلالت کند.
۸۲۵۹۴.

مکانه المرأه الإیرانیّه فی شعر ملک الشعراء بهار من منظور النقد الثقافی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۳ تعداد دانلود : ۱۴۳
إنَّ النقد الثقافی یتطرّق بالمعانی التی یخبؤها الأدیب وراء النصوص الأدبیّه و یعدّ الوعی الإجتماعی جانباً أساسیّاً لهذا المنهج. إنّ الأدب الفارسی فی إیران بعد التحولات التی عُرفتْ بالثوره الدستوریه الإیرانیه التی حدثت بین عامی 1905 و1907م والتی أدّت إلى إقامه مجلس ایران، شاهد تطرّق الشعراء إلی کثیر من الموضوعات الإجتماعیه الجدیده التی لانری مثیلاً لها فی العصور السابقه. إنّ حبّ الوطن، مکافحه الاستبداد و الاستعمار، الدفاع عن الوطن أمام هجمه الغربیین، الدفاع عن الطبقات الکادحه کالعمّال والفلاحین والدفاع عن المرأه والدعوه إلی تعلیمها ومشارکتها فی الاجتماع تعدّ من أهم هذه المضامین. مع أنّ بعض شعراء هذه الحقبه من الأدب الإیرانی - المتمثل فی النصف الأول من القرن العشرین- قد تأثروا بالأفکار المارکسیه واللیبرالیه والتیارات الیساریه وأتوا بما لا یلائم الإسلام وتعالیمه الإلهیه، ولکن أکثرهم ما وقعوا فی هذا الطریق أو أدرکوا بطلان هذه التعالیم و تبرّأوا منها بعد أن دعوا إلیها فی بعض آثارهم. بما أنّ قضیّه المرأه وما یلمّ بها من الموضوعات کالحجاب والسفور، والمشارکه فی النشاطات الاجتماعیه، والحریه، وحقّ التعلیم. تعدّ من أهم القضایا التی تطرّق إلیها بعض أهم شعراء هذه الحقبه الأدبیه فی ایران، یحاول هذا المقال بأن یدرس انعکاس صوره المرأه و قضایاها تحت ظلّ القضیه التی تدعی النسویه، فی شعر أکبر شعراء عصر المشروطه أو ثوره الدستور فی إیران وآخر شاعر دعی بلقب ملک الشعراء من بین الشعراء الإیرانیین، ألا وهو ملک الشعراء بهار. فیعکف هذا المقال علی أن یلقی الضوء علی عقائد الشاعر فی هذا الإطار وفیما یُسمّی بنظریه النسویه أو المساواه بین الجنسین بصوره تحلیلیه وصفیه. إنَّ مکانه المرأه فی المجتمع الإیرانی، وحجاب المرأه الإیرانیه، وسوء ظن الشاعر تجاه المرأه، والدعوه إلی تعلیم المرأه وألخ تعدّ من أهم الموضوعات التی تدرس فی هذا المجال.
۸۲۵۹۵.

قلمرو و معیارهای اعتبار عرف در تفسیر قرآن با رویکرد اجتهادی حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۶ تعداد دانلود : ۸۰
مسأله‌ نقش و اعتبار عرف در تفسیر قرآن از مباحث بنیادین در روش‌شناسی فهم وحی به‌شمار می‌رود. ازآنجاکه زبان قرآن بر محور محاوره‌ عقلایی و فهم عرفی بشر نازل شده است، تعیین حدود تأثیر عرف در کشف مراد الهی، اهمیت خاصی در فرایند اجتهاد تفسیری دارد. با وجود اذعان مفسران شیعه به نقش عرف در تبیین معانی و تشخیص مصادیق، حدود و معیار‌های اعتبار آن به‌صورت نظام‌مند تبیین نشده است. پژوهش حاضر با عنوان «قلمرو و معیار‌های اعتبار عرف در تفسیر قرآن با رویکرد اجتهادی آیت‌الله خامنه‌ای»، به واکاوی علمی این مسأله می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که از منظر ایشان، عرف نه منبع مستقل، بلکه قرینه و ابزار فهم است. در سطح مراد استعمالی، عرف عام معیار اصلی معناشناسی می‌باشد، اما در مفاهیم فرامحسوس و دارای اصطلاح قرآنی، اعتبار ندارد. در حوزه‌ مصادیق نیز عرف در موضوعات محسوس و فاقد حقیقت شرعیه معتبر است، ولی در حقایق غیبی و اصطلاحات شرعی باید به قرآن، سنت و عقل مراجعه کرد. بدین‌ترتیب، رویکرد اجتهادی ایشان بر هماهنگی عرف با امضای شارع و نوع موضوع تأکید دارد و الگویی معیارمند برای بهره‌گیری روشمند از عرف در تفسیر قرآن ارائه می‌دهد.
۸۲۵۹۶.

کندوکاو واژه «انسان» در قرآن کریم؛ با رویکرد الهیات محیط زیست(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۰ تعداد دانلود : ۸۲
باور برخی الهیدانان طرفدار محیط زیست این است که الهیات ادیان ابراهیمی، یهودیت و مسیحیت به شدت انسان محور هستند و این بستری برای تخریب محیط زیست توسط انسان ایجاد نموده است. رویکرد «انسان محور» در الهیات اسلامی نیز وجود دارد و برای بهبود رفتار مسلمانان در نگهداری از محیط زیست تا جای ممکن باید به نقد و بازبینی آن پرداخت تا بتواند به الهیات محیط زیست نزدیک شود. برای درک جایگاه نوع انسان در الهیات اسلامی، ابتدا باید به قرآن کریم مراجعه کرد و بررسی نمود که درباره «انسان» چگونه سخن گفته است. این تحقیق برای نخستین بار واژه «انسان» را در قرآن کریم با رویکرد توصیفی بررسی کرده است و رویکرد تحلیلی آن در نقد آموره انسان محوری نیز متمایز و جدید است. رویکرد قرآن هنگام به کار بردن واژه «انسان» نه ستایش او، بلکه سرزنش او و یادآوری نقاط ضعف، کمبودها و ویژگی های ناپسند اوست. واژه های به کار رفته برای انسان شامل: ظلوم، جهول، ضعیف، یئوس، کفور، فرح، فخور، قنوط، قتور، هلوع، جزوع، منوع، خسر، کنود، کبد، جدل، طاغی، عجول، غرور، کدح، اسفل السافلین، خلق شده از صلصال و حمأ مسنون و منکر الحشر می باشد. از این ویژگی هایی که قرآن در مورد نوع انسان به کار برده است، می توان چنین نتیجه گرفت که خداوند به این روش انسان را با فروتنی مأنوس می کند، و از تکبّر و خودبزرگ بینی دور می کند و در نتیجه، دینداران می بایست در اخلاق عملی و مواجهه ی خود با دیگر آفریده های طبیعت از خوی خودپرستی، سلطه گری و برتری جوئی پرهیز کنند.
۸۲۵۹۷.

نقض شریعت در سنت یهود: بررسی تطبیقی گزارش های عهد عتیق و قرآن درباره حرمت شکنی روز شبات (سبت) و واکنش های تفسیری یهودیان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۷۵
این پژوهش نشان می دهد که گزارش های کتاب مقدس عبری از نقض شبات و واکنش های تفسیری یهودیان، بیش از آنکه بازتابی مستقیم از عهدشکنی های تاریخی باشند، کارکردی هویت ساز و توجیهی یافته و در جهت بازسازی حافظه دینی و پوشاندن شکست های گذشته عمل کرده اند؛ در حالی که قرآن کریم همان رخدادها را با تأکید بر واقعیت تاریخی و در چارچوب سنن الهی بازخوانی می کند. با رویکردی تطبیقی و انتقادی، ابتدا روایت های کتاب مقدس از حرمت شکنی شبات/سبت مانند ماجرای مرد هیزم جمع کن (اعداد ۱۵)، تجارت در اورشلیم (نحمیا ۱۳) و هشدارهای حزقیال و ارمیا بررسی شده و سپس واکنش های تفسیری یهودیان از تلمود و میدرش تا تفاسیر قرون وسطی و الهیات معاصر تحلیل می گردد. یافته ها نشان می دهد که سنت یهودی با قانون گذاری فقهی و معناپردازی اخلاقی، عرفانی و فلسفی، بیشتر به ترمیم و بازسازی حافظه جمعی گرایش داشته است؛ در حالی که قرآن بی پرده بر وقوع نقض و پیامدهای الاهی آن تأکید کرده و عهدشکنی یهودیان در روز سبت را نمادی از سرکشی عهدی، آزمونی الاهی و شاخصی برای تمایز مؤمنان از متخلفان معرفی می نماید.
۸۲۵۹۸.

نسبت محتوایی کتاب های آسمانی از منظر قرآن کریم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۵۱
قرآن ، به عنوان کامل ترین و آخرین کتاب آسمانی، از کتاب های آسمانی گذشته با عناوین عام و خاصی همچون کتاب، صحف، زُبُر، الواح، تورات، انجیل و زَبور یاد می کند. در این مقاله، نسبت محتوایی کتاب های آسمانی پیشین با یکدیگر و نیز نسبت محتوایی قرآن با آن ها بررسی و تحلیل قرار شده است. از نظر محتوایی، تورات اصیل، بیش تر از سنخ احکام و اعتقادات (توحید، معاد، نبوت)، و انجیل اصلی، بیش تر از سنخ موعظه و اخلاق بوده و همین امر، سبب شده است که این دو کتاب در کنار هم، وسیله هدایت مردم معرفی شوند. اما قرآن ، به عنوان کامل ترین و آخرین کتاب آسمانی، «مُهَیمِن» بر کتابها آسمانی گذشته معرفی شده است. لذا، نسبت قرآن کریم با تمام کتاب های آسمانی پیشین، عموم و خصوص مطلق و نسبت دو کتاب تورات و انجیل با یکدیگر، عموم و خصوص من وجه است. درباره محتوای صحف ابراهیم(ع) و زبور داود(ع) علی الظاهر مطلبی در قرآن نیست.
۸۲۵۹۹.

امکان سنجی کاربست روش تحقیق کیفی زمینه یابی (نظریه گراندد) در اجتهاد فقهی در قالب رئالیسم انتقادی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۸ تعداد دانلود : ۹۹
اجتهاد و اصول فقهی آن بیش از روش های کیفی تحقیق، نظیر رویکرد زمینه یابی از اهمیت برخوردارند؛ زیرا مسیر استنباط قوانین دین، وصول به احکام شارع، مبنای حجیت یا معذریت و منجزیت در فقه امامیه به شمار می روند؛ با این حال به نظر می رسد که به دلیل محوریت زبان (نصوص، متون و داده ها) و زایش ایده (نظریه، فتوا و استنباط) بین دو رویکرد زمینه یابی و اجتهاد مصطلح فقهی، ویژگی های مشترکی وجود دارد و از آنجا که تعداد زیادی از مطالعات در روش شناسی تحقیق، مؤید مزایا و نقاط قوّت رویکرد زمینه یابی هستند، امکان کاربست این روش تحقیق کیفی در فرایند اجتهاد و استنباط فقها محل سؤال است. پژوهش پیش رو با اتخاذ شیوه توصیفی تحلیلی و در قالب رئالیسم انتقادی، دو رویکرد ذکرشده را برای پاسخ به این سؤال، مورد تحلیل مقایسه ای قرار داده است. نتایج یافته ها حاکی از آن است که رویکرد زمینه یابی و اجتهاد فقهی در الزامات، هستی شناسی، معرفت شناسی و روش شناسی (داده، رویکرد تحقیق و شیوه تحلیل) دارای تفاوت های بنیادینی هستند. همچنین نتایج تحقیق نشان داد که برخلاف روش مستقیم و صریح زمینه یابی، اجتهاد فرایند پیچیده ای است که نیاز به عاملیت محقّق (ملکه اجتهاد) و دانش بسیط و عمیق مجتهد دارد؛ بنابراین، رویکرد زمینه یابی دارای نارسایی های ذاتی است و نمی توان از آن برای اجتهاد فقهی استفاده کرد؛ البته مانند دیگر رشته های علوم انسانی، به عنوان ابزاری در حوزه پژوهش های فقهی قابل استفاده خواهد بود.
۸۲۶۰۰.

بنیاد معرفت شناختی الهیات تنزیهی قاضی سعید قمی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۷ تعداد دانلود : ۱۳۳
مبنای «الهیات تنزیهی» نزد قاضی سعید را می توان با دو رویکرد جدا و هرچند به هم وابسته، جست وجو نمود: رویکرد وجودشناختی و رویکرد معرفت شناختی. نظام معرفت شناختی اندیشه قاضی سعید، سازوار با جهان های سه گانه «حس، نفس و عقل» ترسیم می گردد. جهان های مخلوقی که با حفظ تناسب و سنخیت، در دستگاه معرفتی «حس، خیال و عقل» شناخته می شوند و «تعریف و توصیف»ی از هر یک به دست می آید. از دیدگاه قاضی سعید قمی، علم، «احاطه» بر شیء است و شناخت، مستلزم نوعی «رؤیت» است. شناخت حسی و خیالی، با «وقوع بر شیء و وصول به آن» همراه است و شناخت عقلی با «بازگشت عاقل به خود و مشاهده معقول» حاصل می شود و مستلزم نوعی «رؤیت» و «سنخیت» است، اگرچه ممکن است نوع دیگری از علم، غیر از «حس، خیال و عقل» وجود داشته باشد که مستلزم «سنخیت و مثلیت» نبوده و به «وجود معلوم» وابسته نباشد. محدودیت های فرایند علم یابی انسان، توانایی عبور از مرزهای اثباتی شناخت ذات و صفات الهی را سلب می کند و «الهیاتی تنزیهی» را بنا می نهد که با شناخت حد انسان و اعتراف او به عجز از شناخت کنه و کیفیت ذات و صفات الهی همراه است. الهیات تنزیهی، مبنای تعظیم و اجلال خدای تعالی و توجه به صفات فعل الهی، راه محبت و عشق به حضرت او جلّ جلاله است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان