درخت حوزه‌های تخصصی

اختلال اضطراب اجتماعی از شایع ترین اختلالات اضطرابی در بزرگسالان است. درمان شناختی رفتاری مداخله ای مؤثر برای آن محسوب می شود؛ بااین حال، فراتحلیل های پیشین کمتر به بررسی اختصاصی بزرگسالان پرداخته اند. بنابراین، هدف پژوهش حاضر، بررسی و ترکیب نظام مند مطالعات موجود و برآورد اندازه اثر کلی درمان شناختی رفتاری بر کاهش اضطراب اجتماعی در جمعیت بزرگسال بود. پژوهش حاضر یک مرور نظام مند و فراتحلیل است که با جست وجوی جامع در پایگاه های داده داخلی از سال 1385 تا 1403 انجام شد. در مجموع، از میان ۵۶۷ مطالعه شناسایی شده، ۱۴ پژوهش با معیارهای ورود مطابقت داشتند و وارد تحلیل نهایی شدند. یافته ها نشان داد که درمان شناختی رفتاری اثربخشی معنادار و قابل توجهی در کاهش علائم اضطراب اجتماعی در بزرگسالان دارد (g هدجز= 2/274-). باوجود ناهمگنی متوسط بین مطالعات (شامل طرح های کارآزمایی آزمایشی و نیمه آزمایشی)، تحلیل های حساسیت و بررسی متغیرهای میانجی نشان دادند که نتایج پایدار باقی می مانند. نوآوری این مطالعه در تمرکز انحصاری بر جمعیت بزرگسال و ترکیب شواهد پراکنده موجود است که تاکنون در ادبیات پژوهشی مغفول مانده بود. نتایج نشان داد که درمان شناختی رفتاری یک درمان مؤثر برای کاهش اضطراب اجتماعی در بزرگسالان محسوب می شود، اما برای بررسی دقیق تر نقش ویژگی های جمعیت شناختی و الگوهای درمانی پژوهش های آینده ضروری است

پژوهش حاضر، با هدف طراحی و اعتبارسنجی بسته آموزشی مقابله با شکست عاطفی با رویکرد درمان چندبعدی معنوی خداسو صورت پذیرفت. ابتدا سبب شناسی شکست عاطفی در دو مرحله براساس دو منبع مصاحبه کیفی با افراد دچار شکست عاطفی و منابع اسلامی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی بنگستون (2016) صورت گرفت و سپس اعتبارسنجی حاصل از نتایج آن انجام شد. پس از تعیین الگوی سبب شناسی، بسته آموزشی باتوجه به نتایج سبب شناسی و با رویکرد درمان چندبعدی معنوی خداسو در 14 جلسه 60 دقیقه ای طراحی شد. اعتبارسنجی بسته آموزشی با استفاده از نظرات 10 متخصص در دو بخش روایی محتوایی بسته آموزشی و سنجش امکان پذیری مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری در بخش اعتبارسنجی، متخصصان روان شناسی در شهر قم بودند که به روش نمونه-گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته های حاصل از پژوهش نشان داد در بخش روایی محتوایی بسته آموزشی، میانگین نسبت روایی محتوایی (CVR) کل جلسات در بخش اهداف برابر با 9/0 و در بخش تکنیک ها 89/0 است و میانگین شاخص روایی محتوایی (CVI) کل جلسات نیز در بخش اهداف برابر با 92/0 و در بخش تکنیک ها برابر 93/0 است و بسته آموزشی از روایی محتوایی مناسبی برخوردار است. همچنین، یافته های سنجش امکان پذیری نشان داد که بسته آموزشی با میانگین کل امکان پذیری (برابر با 83/3)، از مقبولیت، تناسب، کاربردپذیری، تقاضا، یکپارچگی، قابلیت انطباق، منابع، قابلیت اجرا و تعمیم پذیری کافی برخوردار است. نتایج حاصل از این مطالعه، بستر مناسبی جهت بررسی اثربخشی بسته آموزشی و استفاده از آن جهت کاهش نشانگان بالینی ناشی از شکست عاطفی به وجود آورده است.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تجارب مؤثر نوجوانان ساکن در مراکز شبه خانواده در زمینه رشد شخصی و اجتماعی انجام شد. نوجوانان بی سرپرست یا بدسرپرست به دلیل فقدان حمایت خانوادگی و شرایط خاص زندگی، در معرض آسیب های روانی و اجتماعی گسترده ای قرار دارند؛ ازاین رو مطالعه چگونگی تجربه آنان از زندگی در این مراکز می تواند به شناسایی عوامل تسهیل کننده رشد کمک کند. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر رویکرد پدیدارشناسی بود. مشارکت کنندگان شامل 16 نوجوان (10دختر و 6 پسر) ساکن مراکز شبه خانواده استان یزد بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری و با روش کلایزی تحلیل گردید. یافته ها نشان داد چهار مقوله اصلی در رشد شخصی و اجتماعی این نوجوانان نقش برجسته ای دارند: یادگیری مهارت های کاربردی و آینده محور، ایجاد احساس تعلق گروهی، تجربه نظم و انضباط در زندگی روزمره، و مواجهه با شکست ها به عنوان فرصتی برای رشد. این نتایج بیانگر آن است که مراکز شبه خانواده می توانند با فراهم کردن محیطی حمایتی، آموزش مهارت های زندگی و تقویت ساختارهای اجتماعی، مسیر رشد و توانمندسازی نوجوانان را هموار کنند.

این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجیگری تنظیم هیجان و تعدیلگری خودکارآمدی زناشویی در رابطه بین ابعاد دلبستگی و احساس تنهایی با روش کمی-توصیفی از نوع همبستگی (مدل معادلات ساختاری) انجام شد. جامعه پژوهش کلیه مادران کودک نوپا تک فرزند شهر تهران در سال 1403 بود حجم نمونه با استفاده از نرم افزار power* G تعیینگردید ابزار گرداوری داده ها پرسش نامه های احساس تنهایی دیتوماسو و همکاران (2004)، ابعاد دلبستگی کولینز و رید (1990)، خودکارآمدی زناشویی لوپز و همکاران (2007) ، تنظیم هیجان گراس و جان (2003) بودند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد اثر تعاملی خودکارآمدی با دلبستگی ایمن بر تنهایی معنادار است ۰٫۰31 =. P بصورتی که در افراد با خودکارامدی بالاتر از میانگین رابطه دلبستگی ایمن بر تنهایی منفی تر است. سه مسیر دلبستگی دوسوگرا ،خودکارآمدی ،ارزیابی مجدد (0.01 P< , ۰٫066-=β)، دلبستگی دوسوگرا ،خودکارآمدی ،سرکوبی (0.01 P< , ۰٫069-=β)ومسیر دلبستگی دوسوگرا، خودکارآمدی ، تنهایی معنادار بودند (0.01 P< , ۰٫135=β) این الگو نشان می دهد دلبستگی دوسوگرا با کاهش خودکارآمدی همراه است و کاهشِ خودکارآمدی به طور غیرمستقیم با افزایش تنهایی ارتباط دارد . اثر میانجگری سرکوبی و ارزیابی مجدد در رابطه دلبستگی و تنهایی تایید نشد. اما سرکوبی اثر مستقیم بر تنهایی داشت. نتایج نشان میدهد که خودکارآمدی زناشویی و سبک های دلبستگی نقش مهمی در تنهایی دارندو سرکوبی عامل خطر بین فردی است بنابراین طراحی مداخلاتی که همزمان بر تقویت خودکارآمدی زناشویی، کاهش سرکوبی و افزایش امنیت رابطه ای تمرکز دارندمهم هستند.

هدف پژوهش حاضر واکاوی سازه های شکل دهنده داستان مسیر شغلی دانش آموزان کمال گرای استعداد درخشان با کاربست نظریه برساخت گرایی شغلی ساویکاس (2013) به عنوان چارچوب نظری و روش شناختی بود. این پژوهش با روش کیفی از نوع پدیدارشناسی انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر پایه دهم مدارس استعدادهای درخشان شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. ابتدا، ۱۰۰ دانش آموز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به پرسشنامه کمال گرایی هیل (۲۰۰۴) پاسخ دادند. سپس، دانش آموزانی که نمره آنها یک انحراف معیار بالاتر از میانگین بود به صورت هدفمند (ده نفر) انتخاب و به سوالات مصاحبه «داستان مسیر شغلی من» (ساویکاس، ۲۰۱۵) که منطبق بر پنج مؤلفه داستان شغلی از منظر نظریه برساخت گرایی است (الگوها، رغبت ها، داستان های مورد علاقه، شعارها و خاطرات اولیه) پاسخ دادند. تحلیل داده ها با روش کلایزی انجام شد. یافته ها به استخراج شش مضمون اصلی شامل نیازهای مشاوره ای و خودیاری (خودشناسی و یادگیری مستقل، پذیرش و امنیت روانی)، الگوهای آرمانی و خودِ ایده آل (استقلال، پشتکار و شجاعت / هوش، عدالت و مسئولیت اخلاقی / ایمان و معنویت)، رغبت ها و جهت گیری انگیزشی (یادگیری شخصی، علمی و انگیزشی، و تعادل روانی-جسمی)، بازتاب خویشتن مؤلف (استقلال، شجاعت و عدالت خواهی / همدلی، رشد درونی و نوآوری / تلاش برای موفقیت و ثبات)، نصیحت گر درونی و شعارهای زندگی (پیشرفت، تاب آوری و خودباوری / معنویت، اصالت و خودپذیری)، و بازسازی معنایی خاطرات (چالش های اولیه، راهبردهای رشد و عاملیت، و ارتباطات مثبت و اعتماد) انجامید. در مجموع، هدایت آگاهانه کمال گرایی از طریق مداخلات مبتنی بر برساخت گرایی شغلی می تواند به تقویت رشد هویتی و انتخاب آگاهانه تر مسیر شغلی دانش آموزان کمک کند.

تربیت جنسی در جامعه ایران یکی از حوزه های حساس و در عین حال کمتر سامان یافته نظام آموزشی و تربیتی است که با چالش های فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی متعددی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباریابی برنامه آموزشی تربیت جنسی خانواده محور انجام شد. روش مطالعه از نوع توسعه ای کاربردی و با رویکرد کیفی بوده و جامعه آماری شامل خبرگان حوزه های تعلیم و تربیت، روان شناسی، مشاوره، علوم تربیتی، فقه و حقوق اسلامی بود. داده ها از طریق مرور اسناد، مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه قضاوت خبرگان گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون بررسی شدند. فرایند تدوین برنامه آموزشی در چهار مرحله (استخراج مبانی نظری، اجماع سازی، روایی محتوایی، تنظیم نسخه نهایی) انجام گرفت. یافته ها نشان داد که برنامه بر چهار بخش اصلی اهداف، اصول، محتوای آموزشی و مخاطبان استوار است. اهداف در سه سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی تعریف شد؛ اصول بر همسویی با ارزش های اسلامی ایرانی، تناسب رشدی و خانواده محوری تأکید داشتند؛ و محتوای آموزشی ابعاد چندگانه ای از جمله هویت جنسی، سلامت جنسی، مهارت های والدگری، پیشگیری از آسیب ها و آزارهای جنسی و سالم سازی محیط را پوشش داد. مخاطبان اصلی برنامه مربیان تخصصی و تسهیلگران اجتماعی معرفی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که اجرای این برنامه می تواند به استانداردسازی آموزش های جنسی، ارتقای آگاهی و توانمندسازی والدین و مربیان، کاهش آسیب های اجتماعی و تحکیم بنیان خانواده کمک کند و در نهایت الگویی یکپارچه و منسجم برای آموزش های جنسی متناسب با فرهنگ اسلامی ایرانی ارائه دهد.

تحولات اجتماعی و افزایش اشتغال زنان در دهه های اخیر، الگوی حضور مادر در خانواده و کیفیت تعاملات مادر–فرزند را دستخوش تغییر کرده است. با وجود پژوهش های متعدد درباره پیامدهای اشتغال مادر، بیشتر مطالعات با رویکردهای کمی انجام شده و کمتر به تجربه زیسته نوجوانان از رابطه با مادر در بستر حضور در خانه یا اشتغال بیرون از خانه پرداخته اند. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش حضور مادر در خانه در تجربه زیسته نوجوانان از رابطه با مادران خانه دار و شاغل بیرون از خانه انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۱۶ نوجوان بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند (۸ نوجوان با مادر خانه دار و ۸ نوجوان با مادر شاغل). داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل پدیدارشناسی کلایزی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد تجربه نوجوانان از رابطه با مادران خانه دار در سه مقوله اصلی «پیوند عاطفی و امنیت روانی»، «حمایت تحصیلی و رشد فردی» و «پیامدهای نقش خانه داری برای مادر و فرزند» سازمان می یابد. همچنین تجربه نوجوانان از رابطه با مادران شاغل بیرون از خانه در چهار مقوله «نقش اشتغال در هویت اجتماعی و الگوگیری فرزند»، «پیامدهای عاطفی رابطه مادر–فرزند در بستر اشتغال»، «نقش اقتصادی و حمایتی مادر شاغل» و «تحول ادراک و پذیرش نقش مادر شاغل در گذر زمان» طبقه بندی شد. نتایج بر اهمیت تعادل کار–خانواده و توجه به کیفیت روابط مادر–فرزند تأکید دارد.

پژوهش حاضر با هدف مطالعه کیفی تجربه زیسته شوهران دارای همسر با مشکل وسواس تمیزی به روش پدیدارشناسی انجام شده است. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، تعداد 15 مرد مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر اصفهان در سال 1401 در این مطالعه شرکت کردند. جهت تشخیص وسواس تمیزی در همسران ایشان، از تشخیص گذاری مراکز مشاوره شهر اصفهان استفاده شد. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق استفاده شد. محتوای مصاحبه ها با استفاده از روش 7 مرحله ای کلایزی تحلیل شد. مقوله های اصلی شامل: 1- تصورات اولیه از وسواس؛ 2- پیامدها در روابط با اطرافیان؛ 3- تأثیرات بر خلق و خوی فرد وسواسی و سایر اعضای خانواده؛ 4- تأثیرات بر روابط با همسر؛ 5- تأثیرات بر روابط فرد وسواسی و همسرش با فرزندان؛ 6- تأثیرات بر تمایل به فرزندآوری؛ 7- تأثیرات بر تربیت فرزند؛ 8- تأثیرات بر روابط عاطفی و زناشویی؛ 9- پیامدهای اقتصادی؛ 10- تأثیر بر تفریحات و سرگرمی ها؛ و 11- انتظارات همسر وسواسی از شوهر است. هر کدام از مقوله های اصلی خود شامل مقوله های فرعی بود که جمعا تعداد آنها به 44 مورد رسید. نتایج نشان داد که زندگی با همسر مبتلا به وسواس تمیزی، دست کم در مورد برخی افراد، چالش های خاصی دارد که نیازمند توجه، دقت و سازگاری است و این موضوع می تواند در مشاوره های پیش و پس از ازدواج نیز مورد توجه باشد.

هدف پژوهش حاضر بررسی تجارب زیسته خانواده های شهدای دفاع مقدس دوازده روزه ایران و اسرائیل پیرامون مفهوم مقاومت و شهادت بود. روش پژوهش حاضر پدیدارشناسی تفسیری بود. در این روش با استفاده از نمونه گیری هدفمند با 15 خانواده شهید در جنگ دوازده روزه مصاحبه شد و با استفاده از رویکرد دیکلمن، تانر و آلن (1989) نتایج در دسته های مضامین اصلی و فرعی در حول محور مضامین هسته ای طبقه بندی شدند. مضامین اصلی به دست آمده بر مبنای مفاهیم مقاومت و ایثار عبارت بودند از: فلسفه زندگی بر محور حق؛ بصیرت و انتخاب آگاهانه؛ عاملیت و میل به برقراری عدالت؛ ایثار و ارجحیت صلاح خلق؛ منشا و ریشه شهادت؛ شهیدوارانه زیستن؛ مکتب و کانون تربیت شهید؛ عوامل تکمیل گر در فرهنگ شهادت و موانع ایثار و شهادت طلبی که حول محور هسته مرکزی سبک زندگی خدا محور مبتنی بر هستی شناسی الهی شکل گرفتند. چنین پژوهش هایی می تواند در شناخت جهان بینی و سبک زندگی شهدا، به عنوان اسطوره های مانای فرهنگی موثر بوده و ترسیم گر ساختار و شیوه اجرای برنامه ها در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه انتقلابی ایران باشد.

آموزش نماز و ترغیب به برپایی آن برای نونهالان، به عنوان یکی از رفتارهای مهم مذهبی، از نگاه رویکردهای تربیتی حائز اهمیت است. آموزش برپایی نماز دارای ابعاد شناختی، رفتاری و انگیزشی است که باید با سن مخاطبان متناسب باشد. پژوهش حاضر با هدف تدوین بسته آموزشی برپایی نماز با رویکرد خیرگزینی، و با استفاده از دو روش کیفی و کمی انجام شده است. در بخش کیفی، تهیه گزاره های متنتاسب با سنین کودکی از واژه ی صلاه در آیات قرآن، تحلیل محتوای متون مرتبط با نماز جهت غنی سازی محتوای بسته و همچنین، طراحی و تدوین بسته آموزشی، با توجه به سیر خیرگزین شدن در سنین ۱۰ تا ۱۲ سال صورت پذیرفت و در نهایت، توسط گروهی ۵ نفره از متخصصان تعدیل گردید. در بخش کمی، برای بررسی محتوای پروتکل، ضریب نسبی روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI)، محاسبه گردید. بررسی روایی محتوایی، توسط متخصصان نشان داد CVR کل پروتکل 0/99 و CVI جلسات0/98 می باشد که نشان دهنده حداقل نصاب مورد قبول است. این بسته ضمن فعالسازی تفکر و ارائه راهکارهای جذاب به مربیان، نماز را به عنوان بزرگترین خیر، به دختران 10 تا 12 سال آموزش می دهد.

اختلال افسردگی اساسی، یکی از چالش های مهم در حیطه سلامت روان محسوب می شود.. هدف پژوهش حاضر بررسی کیفی نقش رواندرمانی مبتنی بر قرآن کریم بر روند بهبودی افسردگی در یک نمونه افسرده بود. روش پژوهش، کیفی از نوع «مطالعه موردی» و بر اساس طرح خط پایه -مداخله-پیگیری بود. مورد انتخاب شده خانم 60 ساله ی متأهل ساکن تهران، دارای تحصیلات لیسانس و خانه دار بود که به روش نمونه گیری هدفمند از جامعه آماری زنان دارای تشخیص اختلال افسردگی اساسی ساکن شهر تهران در سال 1402، در دامنه ی سنی 19-60 سال انتخاب شد و طی 10 جلسه، تحت فرایند درمان افسردگی با رویکرد قرآنی قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل مصاحبه بالینی ساختاریافته تشخیصی (SCID)، پرسشنامه افسردگی بک (BDI-II) و مقیاس افسردگی مبتنی بر قرآن بود؛ نمرات فرد در مقیاس های مذکور در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری یک ماهه، مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد نمرات فرد در مقیاس افسردگی بک و مقیاس قرآنی در مرحله پس آزمون به نسبت پیش آزمون کاهش قابل توجهی داشته و پس از پیگیری یک ماهه نیز اثرات درمان حفظ شده بود. در مجموع نتایج حاکی از آن بود که روان درمانی مبتنی بر رویکرد قرآنی در کاهش علائم ناشی از اختلال افسردگی و بهبود این اختلال مؤثر بوده است.

هدف از پژوهش حاضر، واکاوی «بی ثباتی زناشویی »زوجین در شهر ایلام است. روش پژوهش، مبتنی بر روش کیفی با رویکرد گرندد تئوری « نظریه زمینه ای» است. در این مطالعه،24 نفر از مشارکت-کنندگان مذکور با روش نمونه گیری نظری و هدفمند انتخاب شدند. داده های مورد نظر براساس مصاحبه عمیق، جمع آوری و تجزیه و تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان می دهد، «شاخص های بی ثباتی» در ابعاد شناختی، رفتاری، عاطفی و زمانی (طول مدت زناشویی) متأثر از «موجبات علی» ازجمله؛ شناخت سطحی،کجروی اخلاقی و رفتاری، رویکرد قهری زوجین، ضعف مهارت های حل مسئله وناهمسانی همسران بوده است. در ابعاد« زمینه ای و بسترها»، یافته ها نشان می دهد، بی ثباتیِ زناشویی، متأثرازعلل واگرایی ساختاری، شکاف نسلی، نامتوازن بودن دوران گذار، دگرگونی نقش ها، ارزش ها و جامعه پذیری ناقصِ زوجین است. در بعد «استراتژی ها » بی ثباتیِ زناشویی به نقش سکوت و مدارا، احساس حقارت و مقابله، خشونت و انتقام و گرایش به طلاق می توان اشاره کرد. درنتیجه؛ «پیامدهای» این بی ثباتی شامل تشدید احساس حقارت و سرخوردگی، دگرگونی و ناکارآمدی ارزش های خانواده، بحران هویت و نا امنیِ اخلاقی است. در نهایت «راهکارهایی» ازجمله؛ بسترسازی و تقویت مراکز فرهنگ ساز، ارتقاء الگوهای مهارت های زناشویی و تقویت نظارت، درمان مراکزمشاوره برای کاهش ناپایداریِ زناشویی پیشنهاد شده است.

سلامت روان به عنوان یکی از ارکان کلیدی کیفیت زندگی تحت تأثیر عوامل معنوی و روان شناختی قرار دارد. قرآن کریم به عنوان منبع اصلی هدایت، مفاهیم مهمی مانند «رضا»، «شکر» و «امید» را معرفی می کند که اجزای بنیادین سلامت روان را تشکیل می دهند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی عمیق این سه مفهوم در آیات قرآن و تطبیق آن ها با نظریه های روز روان شناسی، به ویژه روان شناسی مثبت نگر و معناگرا می پردازد. با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کمی، داده ها از طریق نظرسنجی ها و تحلیل متون جمع آوری شده است. نتایج نشان می دهد که پذیرش تقدیر الهی (رضا) می تواند به بهبود تاب آوری و کاهش اضطراب و افسردگی کمک کند. همچنین، قدردانی از نعمت ها (شکر) به افزایش احساسات مثبت و کاهش استرس منجر می شود و به عنوان مداخله مؤثر در بهبود کیفیت زندگی شناخته می شود. داشتن نگرش مثبت و امیدوارانه به آینده (امید) نیز به تقویت روحیه و افزایش تاب آوری افراد کمک می کند. این ارتباط میان مفاهیم دینی و نظریه های روان شناسی مدرن، چشم انداز جدیدی برای مشاوره و درمان های روان شناختی اسلامی ایجاد می کند و می تواند به عنوان راهکار مؤثری برای ارتقاء سلامت روان در جامعه مدرن مورد استفاده قرار گیرد. در نهایت، این مطالعه تأکید دارد که پیوند میان آموزه های دینی و رویکردهای علمی می تواند به بهبود کیفیت زندگی و سلامت روان افراد کمک کند.

پژوهش حاضر به منظور بررسی و تحلیل خرده گفتمان های رایج در بین همسران که به منظور حفظ تعادل حیاتی به کار بسته می شوند، صورت گرفته روش: روش پژوهش کیفی، و در چهارچوب تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف بود. جامعه مورد پژوهش را مردان متأهل (25تا 45) ساله ساکن شهر تهران (در سال 1403) تشکیل دادند. شیوه نمونه گیری، به صورت هدفمند و با حداکثر تنوع از نظر نوع نگارش نسبت به موضوع پژوهش – تعادل خانواده و سازوکارهای ترجیحی افراد- بود. بر اساس اصل اشباع نظری، تعداد یازده مشارکت کننده انتخاب و در پژوهش شرکت داده شدند. و به منظور افزایش غنای پژوهش و دستیابی به داده های مد نظر، از مصاحبه نیمه ساختار یافته استفاده شد و به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف استفاده شد. نتایج تحلیل گفتمان زوجین در خصوص حفظ تعادل حیاتی نشان می دهد که در حالت کلی می توان گفتمان های موجود را در دو گروه گفتمان های تعادل بخش (با خرده گفتمان های مدارا، سازش، مراجعه به متخصص و افراد ذی صلاح، مذاکره منطقی، بازنگری در موقعیت های تعادلی، جبران) و گفتمان های انحرافی (با خرده گفتمان های تهدید به طلاق، تظاهر به خیانت، کناره گیری فیزیکی، کناره گیری عاطفی، برخورد فیزیکی، کنترل گری مفرط، عمل وارونه، دادن وعده های خلاف واقع و مثلث سازی)، طبقه بندی کرد. همچنین سه گفتمان هژمون سنت گرایی، تجددگرایی، و اصول گرایی دینی به عنوان گفتمان های غالب بر فضای جامعه مورد تحلیل قرار گرفت و در نهایت گفتمان اصول گرایی دینی به عنوان مفیدترین و کاربردی ترین گفتمان در حوزه روابط زوجی شناسایی شد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی استحکام روان شناختی و جهت گیری مذهبی در رابطه سن زنان با سازگاری زناشویی در پنج سال اول زندگی انجام شد. روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه دانشجویان زن متأهل دانشگاه آزاد مشهد در اردیبهشت 1403 که کمتر از 5 سال از زندگی مشترک آنان گذشته باشد، بود که 214 نفر به عنوان نمونه ی پژوهش به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه فردی-دموگرافیک، استحکام روان شناختی کلاف و همکاران (2002)، مقیاس سازگاری زناشویی اسپانیر (1976) و جهت گیری مذهبی آلپورت و راس (1950) بود. تحلیل یافته ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر انجام پذیرفت و در کلیه تجزیه و تحلیل های آماری این پژوهش از نرم افزارAmos22 و SPSS22 استفاده گردید. نتایج نشان داد که سن به صورت مستقیم با سازگاری زناشویی و به صورت غیر مستقیم یعنی از طریق جهت گیری مذهبی با سازگاری زناشویی رابطه دارد (05/0› p-value)؛ باید اضافه نمود، سن به صورت غیر مستقیم یعنی از طریق استحکام روان شناختی با سازگاری زناشویی رابطه نداشت (05/0< p-value). با استفاده از نتایج حاصل می توان نتیجه گرفت که رابطه سن زنان با سازگاری زناشویی در زنان یک رابطه خطی ساده نیست و جهت گیری مذهبی می تواند نقش میانجی گرانه ایفا کند.

کودکانی که از مراکز بهزیستی رشد میکنند، نسبت به کودکانی که در خانواده بزرگ می شوند، تعامل اجتماعی کمتری دریافت می کنند و بیشتر احتمال دارد که در طول رشد خود، مشکلات عاطفی و رفتاری پایدار را تجربه کنند؛ لذا در ایران چندین سال است که طرح میزبانی موقت از کودکان بی یا بدسرپرست ایجاد شده تا علاوه بر مراقبت جسمی، این کودکان نیازهای عاطفی خود را نیز تامین کنند. از آنجا که در تابستان ۱۴۰۴، جنگ ۱۲ روزه بین ایران و رژیم غاصب صهیونیستی رخ داد، برای تامین امنیت نوزادان، بهزیستی فرایند انتقال کودکان به خانهها برای میزبانی موقت را تسهیل بخشید که هم برای نهاد بهزیستی و هم برای والدین میزبان با چالشها و تجارب منحصربفردی همراه بود؛ لذا پژوهش حاضر به بررسی تجربه زیسته مادران میزبان در این جنگ پرداخت. برای انجام این مطالعه کیفی، بااستفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۱ مادر مصاحبه شد و با روش کلایزی، اطلاعات تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در مجموع در تحلیل دادهها، ۶۷ کد باز، ۲۳ کد محوری و ۷ تم بدست آمد؛ تمها شامل: باورهای پسامیزبانی در جنگ، الگوهای هیجانی میزبانی در جنگ ، تحولات کنشی در فرایند میزبانی ، انگیزش میزبانی در جنگ ، چالشهای میزبانی در جنگ ، توسعه هویت مادری و میزبانی در جنگ و تدابیر تسهیلگر بهزیستی برای میزبانی در جنگ بود. درمجموع میتوان نتیجه گرفت تجربه میزبانی، یک فرایند وجودی، عمیقا تغییردهنده و پیچیده است که هم مراقبت های لازم را برای کودک مهیا می کند و هم مادر میزبان را نسبت به قبل، به زنی توانمندتر مبدل میسازد.

هدف پژوهش، مطالعه دیدگاه مدیران پیرامون ابعاد و مؤلفه های رفتارهای پرخطر دانش آموزان مدارس متوسطه شهر اردکان بود. رویکرد پژوهش «کیفی» و روش پژوهش «داده بنیاد» بود. مشارکت کنندگان بالقوه، مدیران مدارس متوسطه شهر اردکان در سال تحصیلی 1403- 1402 بودند. روش نمونه گیری، هدفمند بود. نمونه گیری مبتنی بر اشباع نظری داده ها تا 10 نفر شرکت کننده ادامه یافت. روش گردآوری داده ها «مصاحبه نیمه ساختاریافته» بود. داده ها به شیوه «کدگذاری» و «مقوله بندی» در سه سطح کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل شدند. برای تعیین اعتبار داده ها، از روش «سه سویه سازی» استفاده شد. نتایج نشان داد «عوامل علّی» شامل علل روان شناختی – بیولوژیک، اعتقادی، تکنولوژیک، فرهنگی و اجتماعی، هویت یابی نوجوانی، جامعه-شناختی و اقتصادی بود. «شرایط مداخله ای» شامل عوامل نهادی، عوامل نسلی و ارتباطی و «شرایط زمینه ای» شامل شرایط کلی، شرایط خانوادگی مستعد، شرایط انضباطی، شرایط بالینی و شرایط شناختی – ارتباطی بودند. «راهبردها» شامل راهبرد درمانی درون نهادی مؤثر، راهبرد ارتباطی راهبرد درون نهادی غیرمؤثر، راهبرد برون نهادی و راهبرد ترکیبی بودند. «پیامدها» شامل افزایش رفتارهای پرخطر، پیامدهای بالینی - روان شناختی، پیامدهای پرورشی و پیامدهای آسیب زا بود. پژوهش حاضر، مدل پارادایمی جامعی از دیدگاه مدیران مدارس متوسطه اردکان درباره رفتارهای پرخطر دانش آموزان ارائه می دهد. این مدل، ضمن تأکید بر ماهیت سیستمی و پیچیده رفتارهای پرخطر، لزوم توجه هم زمان به عوامل فردی، خانوادگی، نهادی و محیطی در طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی را آشکار می سازد.

استرس بخش غیرقابل اجتنابی از زندگی انسان است و نحوه صحیح مقابله با آن، می تواند به سلامت جسمی و روانی فرد منجر شود. دعای هفتم صحیفه سجادیه، یکی از منابع ارزشمندی است که راهکارهایی دقیق برای تسکین زخم های ناشی از حوادث سخت در آن ترسیم شده است؛ لذا این پژوهش با استفاده از ترکیب روش تحلیل شبکه مضامین و روش توصیفی زمینه یابی، به استخراج مؤلفه های مقابله معنوی مثبت با تمرکز بر دعای هفتم صحیفه سجادیه می پردازد. یافته ها نشان می دهد مقابله معنوی مثبت، شامل پنج مضمون فراگیرِ بینش و اقرار در پیشگاه پروردگار، بازسازی شناختی- معنوی، اتصال معنوی، کشف و درک معنا و بازگشت هدفمند به زندگی است. این پنج مضمون پایه، لایه های روان شناختی مشکل ادراک شده را از بینش تا عمل در بر می گیرد. بینش نسبت به عدم پاسخگویی نظام مقابله ای اولیه و نقص در عملکرد و اقرار به آن، گشودگی شناختی در مرحله بازسازی شناختی - معنوی و هشیاری نسبت به خود حقیقی، خدای واقعی،هستی و پنداره زدایی از مبدأ، اتصال معنوی سبب بازسازی نظام پردازشگر و توسعه وجودی، کشف و درک معنا موجب برقراری ارتباط عمیق با معنای درست ضربه و تنظیم هیجانی و در نهایت بازگشت هدفمند به زندگی سبب بازسازی عمل فرد شده و بدین وسیله، در گذر از این مراحل، دعا مخاطب خود را در مقابله با دشواری های زندگی یاری می رساند.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر عدم تمایل به فرزندآوری در میان زوجین و بررسی تاثیر سطح بلوغ عاطفی آنها در این تصمیم انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام گرفت و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 12 زوج که بصورت آگاهانه تصمیم به نداشتن فرزند گرفته اند، در دو شهر تهران و اصفهان در سال 1403 برطبق ملاک های ورودی پژوهش گردآوری شدند. تحلیل داده ها نیز با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (2006) انجام گرفت. یافته ها در 3 مقوله محوری، 9 مقوله اصلی ، و 47 مقوله فرعی طبقه بندی شده و نشان دادند که نابسندگی مهارت های مدیریت هیجان، ظرفیت محدود در تاب آوری و مسئولیت پذیری، و کیفیت نامطلوب رابطه زوجی، از مهم ترین عوامل عدم تمایل به فرزندآوری با محوریت سطح بلوغ عاطفی در زوجین محسوب می شوند. نتایج پژوهش نشان دهنده آن بود که عدم تمایل زوجین به فرزندآوری، فراتر از عوامل اجتماعی و اقتصادی می تواند بطور ویژه متاثر از سطح بلوغ عاطفی زوجین باشد و دراین راستا اهمیت شکل دهی برنامه های مداخله ای با محوریت ارتقاء سطح بلوغ عاطفی و مولفه های آن جهت بهبود مهارتهای هیجانی، تاب آوری و مسئولیت پذیری، و نیز کیفیت رابطه زوجین مورد تأکید است.

پژوهش حاضر با هدف تبیین مولفه های روانی و معنوی تاب آوری خانواده ها در شرایط جنگ ایران و اسرائیل انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه زمینه ای انجام گرفت. جامعه مورد مطالعه خانواده های تهرانی ساکن در زمان جنگ بود که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و نظری با 19 خانواده مصاحبه شد. روش تجزیه تحلیل داده استفاده از روش سیستماتیک اشتراوس و کربین بود. نتایج در این پژوهش نشان داد که هستی شناسی خالق محور با محورهای (تاثیرپذری مداوم مخلوق از خالق؛ معنابخشی به فلسفه زندگی؛ تبلور ارزش های اخلاقی ) شرط علی تاب آوری خانواده ها؛ مقاومت وجودی و آگاهانه با محورهای (مسئولیت شناسی وجودی؛ مشارکت اجتماعی و کنش جهادی؛ بازتعریف قواعد خانوادگی در شرایط جنگی؛ بازخوانی هویت جمعی) راهبرد تاب آوری خانواده؛ بینش تاریخی مقاومت با محورهای (گسترده منابع اطلاعاتی؛ اسطوره سازی شهدا و الگوهای موفق؛ انتقال خرد) عامل زمینه ساز تاب آوری خانواده؛ مدیریت گفتمان سازی رسانه ای با محورهای (عاملیت در چینش اخبار و کنترل حدود و کیفیت اخبار) عامل واسطه گر در ایجاد و تداوم تاب آوری خانواده؛ تعادل و انسجام خانوادگی مبتنی بر بافت مقاومت جمعی با محورهای (همکاری و همراستایی والدین؛ تعادل یابی مجدد در سیستم خانوادگی؛ تربیت متمرکز بر حفظ سلامت و رشد فرزندان؛ تاثیرگذاری مثبت بر تعاملات اجتماعی؛ آرامش جمعی و ارتقای پیوند اجتماعی و وحدت ملی با درون مایه میهن پرستی دینی) پیامد ناشی از اجرای راهبردهای تاب آورانه خانواده های تهرانی در شرایط جنگ ایران و اسرائیل بود.