درخت حوزه‌های تخصصی

زمینه و هدف: نقص در شناخت هیجانات چهره ای از مؤلفه های مهم بدکارکردی شناخت اجتماعی است که احتمالاً با اختلال یادگیری ریاضی مرتبط است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه بازشناسی هیجان های چهره ای در دانش آموزان با اختلال ریاضی با دانش آموزان عادی انجام شد. روش : در این مطالعه از طرح علی_مقایسه ای استفاده شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر و پسر پایه دوم تا ششم ابتدایی شهر بیرجند در سال تحصیلی 1403 - 1402 بود. از این جامعه، 60 دانش آموز ) 30 نفر با اختلال ریاضی و 30 دانش آموز عادی( به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. به منظور جمع آوری اطلاعات از فرم کوتاه آزمون هوش استنفورد-بینه- 5، پرسشنامه تشخیصی اختلال یادگیری ویژه و تکلیف تشخیص هیجان های چهره ای استفاده شد. داده ها با روش آماری تحلیل واریانس چندمتغیره مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته ها: برحسب نمره کلی، گروه اختلال ریاضی در تشخیص چهره ای 4 هیجان )خشم، غم، انزجار و تعجب( به طور معنا داری عملکرد ضعیفی داشت ) 05 / p>0 (. برحسب شدت هیجانات نیز گروه اختلال ریاضی نقص معناداری در تشخیص هیجانات با شدت کم و متوسط در تمام هیجانات اساسی نشان داد ) 01 / p>0 (؛ در حالی که تفاوت معناداری بین 2 گروه در تشخیص هیجان ها با شدت بالا و هیجان های ترس و شادی وجود نداشت ) 05 / .)p<0 نتیجه گیری: طبق یافته ها، دانش آموزان با اختلال یادگیری ریاضی در تشخیص هیجانات با شدت کم و متوسط مشکل دارند که می تواند منجر به بدتر شدن عملکرد اجتماعی و تحصیلی شان شود. بنابراین، لازم است مداخلات و آموزش هایی برای بهبود پردازش هیجانی این گروه از دانش آموزان درنظر گرفته شود.

زمینه و هدف: اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی، فرد را با مسائل و مشکلات زیادی روبه رو می کند که زندگی او را تحت تأثیر قرار می دهد. هدف از پژوهش حاضر، مروری بر پژوهش های صورت گرفته در زمینه مداخلات مبتنی بر پردازش اطلاعات هیجانی و کارکردهای اجرایی در دانش آموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی است. مواد و روش ها: بررسی داده ها در مطالعه فعلی به صورت مروری نظام مند صورت گرفته است. روش شناسی آن مبتنی بر جمع آوری، طبقه بندی و خلاصه کردن یافته های مقالات علمی- پژوهشی مرتبط با مداخلات مبتنی بر پردازش اطلاعات هیجانی و کارکردهای اجرایی در دانش آموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی که بین سال های 2010 تا 2024 میلادی برگرفته از پایگاه های اطلاعاتی اسکوپوس، گوگل اسکالر، پابمد، ابسکو، اریک، ساینس دایرکت و همچنین پایگاه های اطلاعاتی مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، پورتال جامع علوم انسانی، ایران داک، مگیران، نورمگز با کلیدواژه های مداخلات پردازش اطلاعات هیجانی، کارکردهای اجرایی، دانش آموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی انجام شده است. در جستجوی اولیه 68 مقاله انتخاب شد و در ادامه 18 مقاله که عنوان آنها پردازش اطلاعات هیجانی، کارکردهای ا جرایی در ا فراد با ا ختلال نار سایی تو جه/ ب یش فعا لی بود، انت خاب شدند. نتیجه گیری: با بررسی پژوهش های انجام شده، می توان نتیجه گرفت که مداخلات مبتنی بر پردازش اطلاعات هیجانی یکی از درمان های مرتبط برای افراد با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی است و می تواند کارکردهای اجرایی این دانش آموزان را بهبود بخشد.

زمینه و هدف: بریل به عنوان مهمترین نظام ارتباط نوشتاری کارآمد برای افراد با آسیب بینایی با موانعی در آموزش و یادگیری همراه است که شناسایی و وا کاوی آن ها برنامه ریزان، معلمان و والدین را در رفع این مشکلات کمک می کند. پژوهش حاضر با هدف وا کاوی موانع و تبیین راهکارهایی برای آموزش خط بریل به دانش آموزان با آسیب بینایی انجام شد. روش: روش پژوهش تفسیری با رویکرد کیفی و جامعه آماری مشتمل بر تمامی معلمان مشغول به کار مقطع ابتدایی مدارس استثنایی گروه نابینا استان چهارمحال و بختیاری در سال تحصیلی 1403 - 1402 بود. نمونه پژوهش با روش هدفمند زنجیره ای انتخاب و مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته حضوری با 19 نفر از معلمان تا اشباع نظری داده ها ادامه یافت. به منظور تأیید صحت و اعتماد پذیری داده های پژوهش، داده ها حین جمع آوری، تحلیل و مورد بازنگری و تکمیل قرار گر فت. به م نظور تحل یل داده ها از راه برد داده بن یاد و روش کد گذاری محتوای آشکار و پن هان ا ستفاده شد. یافته ها: حاصل تحلیل داده ها، استخراج 5 مانع علّّی مشتمل بر: ویژگی های جسمی دانش آموزان، ویژگی های روانی و ذهنی دانش آموزان، برنامه ریزی آموزشی و درسی، دسترسی به امکانات و نگرش خانواده؛ 4 عامل زمینه ای شامل نقص در حمایت های اقتصادی سازمان های دولتی و مردم نهاد، نقص در تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های درون و برون سازمانی، خلاءهای موجود در تهیه و ارائه ابزارهای فناوری و دشواری آموزش و توانمندسازی فناوری برای افراد باآسیب بینایی، وجود خلاءهای فرهنگی و نگرشی در سطح جامعه؛ و 7 عامل مداخله گر اقتصادی، زیرساختی و سازمانی، تجربه و بینش معلم، امکانات و تجهیزات، وضعیت فرهنگی-اجتما عی خا نواده و مدر سه؛ تعی ین اقدا مات، پیامد ها و مدل پارادایمی بود. نتایج: نتایج بیانگر آن بود که به منظور رفع موانع فرا گیری خط بریل باید اقدامات چندگانه ای در حوزه آموزش فرد، خانواده و اجتماع، تقویت ارتباط مداوم و نزدیک بین مدرسه و خانواده، حمایت مادی و مالی خانواده ها و مدارس، اصلاح روش ها و برنامه های آموزشی به کمک ابزارهای فناوری نوین صورت گیرد تا پیامدهای مطلوب حاصل شود.

زمینه و هدف: یکی از نگرانی های اصلی متخصصان یادگیری حرکتی، نحوه برنامه ریزی جلسات تمرین برای بهینه سازی یادگیری است؛ که کیفیت این جلسات بویژه برای کودکان با نیازهای ویژه، بر این نگرانی ها افزوده است. بنابر این، هدف، بررسی تأثیر دشواری تکلیف بر یادگیری حرکتی کودکان با اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی و کودکان با رشد طبیعی است. روش: دشواری تکلیف با دستکاری دشواری های اسمی و کارکردی ایجاد شده است. دشواری اسمی با مجموعه فواصل استفاده شده در تکلیف پرتاب دارت تغییر یافته است. دشواری کارکردی نیز با انتخاب برنامه تمرین نزدیک به دور )تمرین کم خطا( و دور به نزدیک )تمرین پر خطا( تنظیم شده است. 96 کودک 9 و 10 ساله که 48 نفر از آنها با اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی بودند، به صورت تصادفی به یکی از 4 گروه تمرین تقسیم شدند. داده ها در مراحل ا کتساب، یادداری و انتقال جمع آوری و تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان دادند، کودکان با اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی در مقایسه با کودکان با رشد طبیعی، خطای بیشتری در تمام مراحل داشتند. دشواری اسمی تکلیف تأثیر معناداری بر خطای مطلق داشت. برنامه تمرین کم خطا نسبت به پرخطا، موجب کاهش خطای مطلق در تمامی مراحل شد. هرچند این کاهش ناچیز بود. نتیجه گیری: کودکان با اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی با چالش های بیشتری در یادگیری حرکتی مواجه اند و دشواری اسمی تکلیف می تواند بر بهبود عملکرد آنها تأثیر بگذارد. به طور کلی، پیشنهاد می شود که مربیان و معلمان ابتدا از تکالیف با دشواری اسمی پایین و از برنامه تمرین کم خطا برای بهبود یادگیری حرکتی کودکان مبتدی استفاده کنند.

زمینه و هدف: اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی یکی از شایع ترین اختلالات عصبی-رشدی است که با نارسایی در کارکردهای اجرایی هسته ای مانند توجه، بازداری پاسخ و حافظه فعال همراه است. با توجه به اهمیت بهبود این کارکردها، استفاده از برنامه های توان بخشی شناختی به عنوان روشی نوین در مداخلات درمانی مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی برنامه شناختی کاپتان لاگ بر بهبود کارکردهای اجرایی هسته ای در کودکان با ریخت ترکی بی ا ختلال نار سایی توجه/بیش فعا لی انجام شد. روش: این مطالعه یک کارآزمایی بالینی کنترل شده یک سوکور بود که در آن از طرح پیش آزمون-پس آزمون با دوره پیگیری استفاده گردید. جامعه آماری شامل کودکان مراجعه کننده به مرکز آتیه از سال 1401 تا 1403 بود. 34 کودک با ریخت ترکیبی اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی به شیوه دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در 2 گروه آزمایشی ) 17 نفر ( و گواه ) 17 نفر ( قرار گرفتند. گروه آزمایشی به مدت 10 جلسه با برنامه کاپتان لا گ تمرین کردند و گروه گواه برنامه بازی ویدوئی تتریس را تمرین کردند. شرکت کنندگان در 3 مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با آزمون های بررسی یکپارچه عملکرد دیداری-شنیداری ) IVA-2 (، عملکرد پیوسته ) CPT ( و N-back ارزیابی شدند. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و تحل یل کوواریا نس چندمتغ یره تحل یل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که در مرحله پس آزمون عملکرد گروه آزمایشی در توجه ) 001 / F)1،23(=70/39 ،P>0 (، بازداری پاسخ ) 001 / F)1،23(=48/62 ،P>0 ( و حافظه فعال ) 001 / F)1،23(=57/89 ،P>0 ( نسبت به گروه گواه به طور معناداری بهبود یافته است، درحالی که در مرحله پیگیری بین 2 گروه در هیچ کدام از متغیرها تفاوت معناداری وجود نداشت ) 05 / .)p<0 بحث و نتیجه گیری: برنامه توان بخشی کاپتان لا گ می تواند به عنوان یک ابزار مؤثر در بهبود کارکردهای اجرایی هسته ای کودکان با اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی در کوتاه مدت مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، برای دستیابی به اثرات پا یدار ن یاز به مداخلات تکمی لی و تمری نات مداوم و جود دارد.

زمینه و هدف: دانش آموزان با اختلال خواندن دارای مشکلات شناختی می باشند که جهت کاهش آن نیاز به مداخلات آموزشی است. پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش توانمندسازی شناختی بر مهارت روان خوانی و درک مطلب در دانش آموزان با اختلال خواندن انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه آزمایشی و گواه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانش آموزان با اختلال خواندن 7- 11 سال شهرستان گنبدکاووس بود که در سال تحصیلی 1402-1403 مشغول به تحصیل بوده و به مرا کز مشکلات یادگیری ویژه آموزش و پرورش معرفی شده بودند. حجم نمونه به روش نمونه گیری غیرتصادفی هدفمند، 30 دانش آموز داوطلب واجد شرایط وارد مطالعه شدند. از این تعداد 15 نفر در گروه آزمایشی و 15 نفر درگروه گواه به طور تصادفی جایگزین شدند. آموزش توانمندسازی شناختی براساس مدل شناختی توماس و ولتهوس ) 1990 ( به مدت 8 جلسه 60 دقیقه ای به صورت گروهی برای گروه آزمایشی اجرا شد. گروه گواه هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. آزمون خواندن و نارساخوانی )مهارت خواندن( کرمی نوری و مرادی و درک مطلب )مقیاس هوشی وکسلر کودکان( اجرا شد. برای توصیف ویژگی های داده ها از شاخص های آمار توصیفی شامل میانگین، انحراف معیار و در بخش آمار استنباطی از تحلیل کواریانس استفاده شد. تجزیه وتحلیل داده ها در نرم افزار spss نسخه 25 در سطح معناداری 05 / 0 انجام گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد، آموزش توانمندسازی شناختی بر مهارت روان خوانی و درک مطلب دانش آموزان با اختلال خواندن تأثیر دارد ) 01 / .)P=0 نتیجه گیری: با توجه به نتایج این پژوهش، آموزش توانمندسازی شناختی موجب بهبود مهارت روان خوانی و افزایش درک مطلب در دانش آموزان با اختلال خواندن می شود.

زمینه و هدف: یکی از مسائل قابل توجه در زمینه رشد و تربیت کودکان وجود مشکلات رفتاری در آنها است. ویژگی های روان شناختی و شیوه تعامل والدین با کودک، از عوامل مهم در آسیب شناسی این مشکلات به شمار می روند. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی والدگری ذهن آ گاهانه در رابطه بین بدتنظیمی هیجانی مادران و مشکلات رفتاری کودکان بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری این پژوهش، شامل مادران تمامی کودکان دختر و پسر کلاس سوم تا ششم مقطع ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 03 - 1402 بود که 200 نفر به صورت دردسترس انتخاب شدند. جهت گردآوری داده ها از مقیاس های درجه بندی کانرز-فرم والدین، دشواری تنظیم هیجان گرتز و رومر و مقیاس ذهن آ گاهی والدگری مک کافری و همکاران استفاده شد. داده های جمع آوری شده با روش معادلات ساختاری مورد تحل یل قرار گر فت. یافته ها: نتایج این پژوهش نشان داد که بدتنظیمی هیجانی مادران با والدگری ذهن آ گاهانه و مشکلات رفتاری کودکان رابطه دارد. همچنین بین والدگری ذهن آ گاهانه و مشکلات رفتاری کودکان رابطه وجود دارد. در نهایت والدگری ذهن آ گاها نه ن قش میان جی در راب طه ب ین م شکلات رف تاری کودکان و بدتنظی می هیجا نی مادران دارد. نتیجه گیری: براساس یافته ها، لازم است تا جهت کاهش مشکلات رفتاری کودکان آموزش هایی در زمینه تنظیم هیجان و شیوه های والدگری به مادران داده شود.

زمینه و هدف: بررسی ها حا کی از وجود مشکلاتی در سیستم پردازش حسی در کودکان با اختلال طیف اُُتیسم می باشد و محدودیت های فراوانی را در مسیر سازگاری و آموزش برای آنان و والدینشان در پی دارد. هدف از انجام پژوهش حاضر، پدیدارشناسی تجارب زیسته والدین از چالش های اختلال در پردازش حسی کودکان با اختلال طیف اُُتیسم بود. روش: روش بررسی براساس رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران کودکان با اختلال طیف اُُتیسم در مرا کز آموزشی روزانه شهر کاشان بود. نمونه مورد پژوهش شامل 17 نفر از مادران این گروه از کودکان که با به کارگیری روش نمونه گیری هدفمند و رعایت اصول اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری و با روش 7 مرح له ای کلایزی تجز یه و تحل یل شد. یافته ها: نتایج حا کی از استخراج 2مضمون اصلی و 9 مضمون فرعی بود. مضمون های اصلی عبارت بودند از: ابعاد اختلال پردازش حسی )تغذیه، لباس پوشیدن، استحمام و پیرایش، محرک صدا و نور، لمس شدن و محرک بویایی( و تعدیل پردازش حسی )تمرین های مربیان، تمرین های والدین و پذیرش چالش و تغییر در سبک زندگی( که در پژوهش به تفص یل مورد برر سی قرار گرفت ند. نتیجه گیری: با توجه به نتایج، مشخص شد که رسیدگی به مشکلات و چالش های پردازش حسی کودکان با اختلال طیف اُُتیسم در کنار سایر مشکلات آنان نیازمند ارائه آموزش های لازم و تدوین برنامه های جامع برای مرا کز آموزشی و والد ین آ نان می با شد.

زمینه و هدف: این مطالعه با هدف تعیین اثربخشی مداخله رفتاری شناختی بر انسجام خود، تنظیم هیجان و شفقت به خود مادران کودکان کم توان ذه نی ان جام شد. روش: روش پژوهش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری پژوهش تمامی مادران کودکان کم توان ذهنی شهر مسجدسلیمان در سال 1403 ) 92 نفر ( و نمونه پژوهش شامل 30 نفر از این مادران ) 15 نفر در گروه آزمایشی و 15 نفر در گروه گواه( بود که با روش نمونه گیری در دسترس و با توجه به ملاک های ورود به مطالعه انتخاب شدند. گروه آزمایشی برنامه مداخله را طی 8 هفته و 8 جلسه 90 دقیقه ای دریافت نمود. پرسشنامه های مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه های انسجام خود )آنتونوسکی، 1997 (، تنظیم هیجان ) گارنفسکی و همکاران، 2001 ( و شفقت به خود )نف، 2016 ( بود. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر، نرم افزار SPSS نسخه 22 و سطح معناداری 05 / 0 مورد تجزیه وتحل یل قرار گرفت ند. نتایج: یافته ها نشان داد، بین گروه های آزمایشی و گواه از نظر انسجام خود، تنظیم هیجان و شفقت به خود تفاوت معنا داری وجود داشت ) 001 / p>0 (. به عبارتی، مداخله رفتاری شناختی باعث بهبود انسجام خود، تنظیم هیجان و شفقت به خود در گروه آزمایشی )مادران دارای کودک کم توان ذهنی( نسبت به گروه گواه شده است. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که می توان با آ گاهی دادن و کمک به بازسازی شناختی، کنترل هیجانات مثبت را جایگزین هیجانات منفی کرده و سبب کاهش آسیب روانی مادران دارای کودک کم توان ذهنی شد.

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف رتبه بندی چهار راهبرد آموزش مهارت های زبانی به کودکان دارای اختلال شنوایی انجام شد. روش: برای پژوهش حاضر، از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی استفاده شد. راهبردهای مورد بررسی شامل آموزش با: ۱( کتاب داستان، ۲( فیلم با زیرنویس، ۳( فیلم با رابط زبان اشاره، و ۴( فیلم با ترکیب زیرنویس و رابط زبان اشاره بود. نمونه آماری شامل ۲۸ دانش آموز پسر دبستانی 6 تا 12 ساله کم شنوا از دو مدرسه تخصصی ناشنوایان در تهران بود که به صورت تصادفی در چهار گروه آموزشی تقسیم شدند. هر راهبرد آموزشی برای سه داستان متفاوت برای نمونه آماری به مدت 12 جلسه آموزشی طی 2 ماه اجرا شد. داده ها از طریق فرم مصاحبه ساختارمند )در قالب آزمون های بسته و باز پاسخ( فردی و مشاهده مستقیم گردآوری و سپس با مدل تحلیل سلسله مراتبی فازی و درنظرگرفتن هفت معیار درک واژگان، بازگویی، تحل یل مع نا، واژگان انتزا عی، تعا مل، حاف ظه و تمر کز و شفافیت مفاه یم تحل یل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که روش «فیلم با رابط + زیرنویس » با کسب بالاترین امتیاز، مؤثرترین روش در ارتقای مهارت های زبانی از جمله درک واژگان، بازگویی و تحلیل مفاهیم بود. روش «فیلم با رابط » در رتبه دوم، روش «فیلم با زیرنو یس » در رت به سوم و روش ک تاب دا ستان در رت به آ خر قرار دا شت. نتیجه گیری: این یافته ها بر اهمیت استفاده از رویکردهای چندحسی و فناوری محور در آموزش زبان به کودکان دارای اختلال شنوایی تأ کید دارد و می تواند مبنایی برای طراحی برنامه های آموزشی فرا گیر و مبتنی بر شواهد باشد.

زمینه و هدف: هدف از این پژوهش بررسی تأثیر درمان تعامل والد-کودک به مادران کودکان با اختلال نارسایی توجه همراه با بیش فعالی نوع عمدتاً بیش فعال تکانش گر بر کاهش علائم، بهبود عملکرد رفتاری در منزل و بهبود مهارت های اجتما عی فرزندان شان بود. روش: این پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش را مادران و دانش آموزان پسر با اختلال نارسایی توجه همراه با بیش فعالی 7 تا 10 ساله که در سال تحصیلی 1402 - 1401 در ناحیه 2 آموزش و پرورش شهرری مشغول به تحصیل بودند، تشکیل می داد. روش نمونه گیری به صورت نمونه گیری دردسترس و غربالگری اولیه با استفاده از پرسشنامه کانرز کودکان با اختلال نارسایی توجه همراه با بیش فعالی انجام گرفت و نمونه انتخاب شده تعداد 30 کودک و مادرانشان بودند که به صورت تصادفی به 2 گروه آزمایشیی و گواه تقسیم شدند. ابزار سنجش شامل پرسشنامه کانرز والدین ) 1999 (، پرسشنامه عملکرد رفتاری کودکان در منزل فرم والدین سوانسون ) 1992 ( و پرسشنامه مهارت اجتماعی گرشام و الیوت ) 1990 ( بود. درمان تعامل والد-کودک در قالب 12 جلسه 60 دقیقه ای در گروه آزمایشی اجرا شد. در پایان 2 گروه پرسشنامه های مذکور را به عنوان پس آزمون تکمیل کردند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 24 و تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته ها: نتایج آزمون تحلیل کوواریانس نشان داد، بین گروه آزمایشی که درمان تعامل والد-کودک را دریافت کردند و گروه گواه که هیچ گونه درمانی دریافت نکردند، در هریک از مؤلفه های پژوهش تفاوت معناداری وجود داشت و باعث کاهش علائم اختلال نارسایی توجه همراه با بیش فعالی و بهبود عملکرد رفتاری و مهارت اجتماعی کودکان شد. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد درمان تعامل والد-کودک می تواند به عنوان یک روش غیردارویی مؤثر در درمان اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی توصیه شود.

هدف: کودکان با مشکلات برون نمود، رفتارهایی مانند پرخاشگری، نافرمانی، تکانشگری و قانون شکنی از خود نشان می دهند که می تواند عملکرد اجتماعی، تحصیلی و خانوادگی آن ها را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی برنامه فرزندپروری مبتنی بر ذهنی سازی فانوس دریایی بر خود کنترلی مادران و پرخاشگری و قانون شکنی در کودکان با مشکلات برون نمود انجام شد. روش پژوهش: پژوهش حاضر کاربردی از نوع نیمه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. جامعه آماری تمامی کودکان دارای مشکل رفتاری برون نمود استان اصفهان و 50 نفر از مادران داری کودک با اختلال برون نمود که از نظر سلامت عمومی دچار مشکل بودند با روش نمونه گیری دردسترس وارد مطالعه شدند. از سیاهه رفتاری کودک آخنباخ- نسخه والدین( آخنباخ و رسکورلا ، ۲۰۰۱ ) و پرسشنامه خودکنترلی ( رزنبام ۱۹۸۰) استفاده و برنامه فرزندپروری مبتنی بر ذهنی سازی فانوس دریایی روی شرکت کنندگان گروه آزمایش انجام شد. یافته ها: طبق یافته های بدست آمده برنامه فرزندپروری مبتنی بر ذهنی سازی فانوس دریایی بر خودکنترلی ، پرخاشگری و قانون شکنی در کودکانِ دارای مشکلات برون نمود تأثیر مثبت داشت. بعبارتی تفاوت معناداری در این دو متغیر پس از اجرای آموزش در مرحله پس آزمون و پیگیری وجود داشت. (p<0/01). نتیجه گیری: بنابراین برنامه های فرزندپروری مبتنی بر ذهنی سازی به والدین کمک می کنند تا احساسات و رفتارهای کودکان خود را بهتر درک کرده و به آن ها پاسخ دهند، برنامه فرزندپروری فانوس دریایی با هدف پیشگیری از آسیب های ناشی از سبک فرزندپروری نامناسب والدین طراحی شده است و منجر به کاهش رفتارهای اجباری والدین می شود.

هدف: هدف مطالعه حاضر، بررسی اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر مهارگری تلاشگر دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی بود. روش: طرح پژوهش نیمه تجربی از نوع پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر واجد شرایط اختلال نقص توجه/بیش فعالی بر اساس ارزیابی های تخصصی، شاغل به تحصیل در دوره متوسطه اول شهر اصفهان در سال تحصیلی 1403-1402 بودند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و داوطلبانه تعداد 40 نفر انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (20 نفر در هر گروه) گمارده شدند. برای جمع آوری داده ها در مراحل پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری از مقیاس مهارگری تلاشگر الیس و رتبارت استفاده شد. مداخله شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در طی 8 جلسه 45 دقیقه ای انجام شد و گروه کنترل، هیچ مداخله ای دریافت نکردند. یافته ها: تحلیل واریانس آمیخته نشان داد که برنامه شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در افزایش مهارگری تلاشگر دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی به صورت معنی داری موثر بوده است. اما این اثرات درمانی در مرحله پیگیری پایدار نبود. نتیجه گیری: بنابراین می توان نتیجه گیری کرد که شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی، در جهت افزایش مهارگری تلاشگر دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی موثر است. اما برای بررسی ناپایداری نتایج، مطالعه سایر عوامل تاثیرگذار زیستی، روانی و اجتماعی در این حوزه ضروری است.

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی بازآموزی سبک های اسنادی بر افزایش کیفیت زندگی و کاهش خود ناتوان سازی دانش آموزان با اختلال های جسمی-حرکتی شهر اهواز بود. روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمام دانش آموزان با اختلال های جسمی- حرکتی مقطع متوسطه اول و دوم شهر اهواز در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. از بین جامعه آماری با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند تعداد 30 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه خودناتوان سازی جونز و رودوالت و پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی بود. بازآموزی اسنادی در ۸ جلسه ۶۰ دقیقه ای به گروه آزمایش ارائه شد. داده های پژوهش با استفاده از روش تحلیل کوواریانس چند متغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد بازآموزی سبک های اسنادی بر بهبود کیفیت زندگی و کاهش خودناتوان سازی نوجوانان با اختلال های جسمی-حرکتی تاثیر معنادار دارد (۰۵/۰ p<). نتیجه گیری: با توجه به نتایج بدست آمده از این پژوهش، رویکرد بازآموزی اسنادی می تواند در جهت بهبود کیفیت زندگی و کاهش خودناتوان سازی افراد با اختلال های جسمی- حرکتی مفید واقع شود.

هدف: این پژوهش با هدف بررسی تأثیر استرس والدگری بر اختلالات رفتاری کودکان با نیازهای ویژه و نقش میانجی تحمل پریشانی و پرخاشگری والدین در نظام مدیریت تربیتی خانواده انجام شد. روش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر جمع آوری داده توصیفی- همبستگی می باشد. جامعه آماری شامل تمامی والدین دانش آموزان استثنایی مقاطع ابتدایی و متوسطه استان قزوین در سال تحصیلی 1402-1401 بود که 1410 نفر گزارش شد. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان 303 نفر تعیین و با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده ها با استفاده از چهار پرسشنامه جمع آوری شد: پرسشنامه استرس والدگری ابدین، سیاهه رفتاری کودک اَچِنباخ نسخه والدین، پرسشنامه تحمل پریشانی سیمونز و گاهر و پرسشنامه پرخاشگری باس و پری که پایایی آنها به ترتیب 0/94، 0/92، 0/95 و 0/89 گزارش شد. یافته ها: نتایج نشان داد استرس والدگری با اختلالات رفتاری درون نمایی و برون نمایی کودکان با نیازهای ویژه ارتباط معنادار دارد و تحمل پریشانی و پرخاشگری والدین نقش میانجی در این رابطه دارند. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که در طراحی مداخلات آموزشی و حمایتی برای والدین کودکان با نیازهای ویژه، باید به استرس والدگری و ظرفیت تحمل پریشانی و الگوهای پرخاشگری والدین توجه شود تا اثربخشی برنامه ها افزایش یابد.

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی بازی درمانی کودک محور بر توجه مشترک کودکان طیف اوتیسم انجام شد. به این منظور از روش تجربی با پیش آزمون و پس آزمون تک گروهی استفاده شد. مواد و روش: جامعه آماری شامل تعدادی از کودکان 7 تا 9 ساله مبتلابه اختلال طیف اوتیسم شهر سمنان در سال تحصیلی 1401 -1400 بودند؛ پس از انتخاب مدرسه موردنظر، 13 نفر از دانش آموزان که دارای ملاک پژوهش بودند به عنوان نمونه انتخاب شدند. پیش از انجام مداخله و پس ازآن، از دانش آموزان آزمون گرفته شد تا میزان اثربخشی بازی درمانی موردبررسی قرار گیرد. برای سنجش توجه اشتراکی از کار برگ ثبت مقوله های توجه اشتراکی بین آزمونگر- کودک استفاده گردید. همچنین در این پژوهش نمره هوش این کودکان بررسی شد. دامنه نمره هوش بهر کلی در آزمون هوش وکسلر چهار تجدیدنظر شده از 89 تا 101 بود که میانگین و انحراف استاندارد هوش بهر کلی آنان 77/3 ± 54/95 بوده است. بافته ها: یافته های این پژوهش با استفاده از روش آماری تی جفت شده نشان می دهد با اجرای بازی درمانی کودک محور بر کودک اوتیسم در جلسات پایانی بازی درمانی از نسبت آغازگری توجه مشترک آزمونگر (اجراکننده بازی درمانی کودک محور) کاسته شده است و آغازگری توجه مشترک کودک اوتیسم افزایش یافته است به طوری که در آخرین جلسه بازی درمانی کودک محور آغازگری توجه مشترک به حالات متوسط 50% برای آزمونگر و 50% برای کودک اوتیسم نزدیک شده است. نتیجه گیری: بر این اساس می توان نتیجه گرفت بازی درمانی کودک محور آغازگری توجه مشترک را در کودکان طیف اوتیسم افزایش می دهد و ادامه توجه مشرک را بهبود می بخشد.

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی مداخله یکپارچگی حسی بر فرآیندهای تنظیم هیجان و رفتار کودکان با اختلال طیف اتیسم انجام شد. روش: این پژوهش به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کودکان ۶ تا ۱۱ساله با اختلال طیف اتیسم تحت آموزش در مدارس شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود. ۳۰ کودک پسر مبتلا به اختلال اتیسم از مدرسه شهیدان فرزدقی شیراز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۱۴ جلسه ۴۵ دقیقه ای تحت مداخله یکپارچگی حسی قرار گرفت، درحالی که گروه کنترل هیچ برنامه آموزشی دریافت نکرد. ابزار اندازه گیری شامل پرسشنامه سیستم ارزیابی رفتار کودکان (فرم معلم، ویرایش دوم) بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که مداخله یکپارچگی حسی به شکل معنی داری فرآیندهای تنظیم هیجانی کودکان را بهبود بخشیده است. بررسی خرده مقیاس ها نیز نشان داد که این مداخله منجر به کاهش قابل توجه اضطراب، افسردگی، بیش فعالی، مشکلات توجه، مشکلات سلوکی، رفتارهای غیرمعمول و تمایل به انزوا در کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم شده است. نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش، مداخله یکپارچگی حسی به عنوان یک رویکرد جامع و هدفمند برای بهبود رفتارهای هیجانی و اجتماعی کودکان با اختلال اتیسم مؤثر است. پیشنهاد می شود که این برنامه در مدارس و مراکز توانبخشی به کار گرفته شده و مربیان و والدین با روش های اجرایی آن آشنا شوند تا اثرات بلندمدت و پایدار آن تقویت شود. این پژوهش نوآورانه نشان می دهد که مداخلات حسی می توانند به بهبود عملکرد عصبی، کاهش مشکلات رفتاری و ارتقای کیفیت تعامل اجتماعی در کودکان با اختلال طیف اتیسم کمک کنند.

هدف این تحقیق بررسی جایگاه برنامه ویژه مدرسه (بوم) در توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان مدارس استثنایی دوره ابتدایی شهر تهران بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری شامل معلمان مدارس استثنایی دوره ابتدایی شهر تهران که در آن ها برنامه ویژه مدرسه اجرا گردید. با استفاده از جدول مورگان، 169 نفر از معلمان مدارس استثنایی انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از دو پرسشنامه برنامه ویژه مدرسه (پایایی 85/0) و توسعه حرفه ای معلمان (پایایی 9/0) استفاده شد که روایی صوری و محتوایی هر یک تأیید گردید. برای تجزیه وتحلیل اطلاعات گردآوری شده از آمار توصیفی و آمار استنباطی شامل آزمون های کولموگروف-اسمیرنف، رگرسیون خطی و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج نشان داد بین برنامه ویژه مدرسه با توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان مدارس استثنایی 0.28 همبستگی وجود دارد و 8 درصد از توسعه شایستگی های حرفه ای این معلمان توسط برنامه ویژه مدرسه تبیین می گردد.

هدف: هدف از پژوهش مورد نظر تعیین اثربخشی روش چند حسی فرنالد1(VAKT) 2 در افزایش درک مطلب کلامی، استدلال کلامی، حافظه فعال در دانش آموزان دیرآموز پایه اول ابتدایی شهر شیراز بود. مواد و روش ها:روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه گواه همراه با دوره پیگیری یک ماهه بود.جامعه آماری این پژوهش تمامی دانش آموزان دیر آموز شهرستان شیراز در سال تحصیلی 1404-1403 بود وحج م نمون ه آزمایش ی 24 دانش آموز که بر اساس نمونه گیری داوطلبانه انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (دو گروه15نفر) قرار گرفتند ، ابزار اندازه گیری این پژوهش آزمون هوشی وکسلر(2003) بود وگروه آزمایشی 20 جلسه تحت آموزش قرار گرفتند.یافته ها: یافته های نشان داد اثر تعامل مراحل و گروه بر متغیر هوشبهر درک مطلب کلامی، هوشبهر استدلال ادراکی و هوشبهر حافظه فعال در سطح 05/0 معنی دار بود. گروه آموزش و کنترل از لحاظ متغیر هوشبهر درک مطلب کلامی، هوشبهر استدلال ادراکی و هوشبهر حافظه فعال در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با یکدیگر تفاوت معنی داری داشتند. نتیجه گیری: آموزش روش چند حسی فرنالد بر هوشبهر درک مطلب کلامی، هوشبهر استدلال ادراکی و هوشبهر حافظه فعال ،در دانش آموزان دیرآموز پایه اول ابتدایی هستند اثربخش بود.

هدف: هدف از این مطالعه بررسی تأثیر تمرینات آموزشی منتخب یوگا بر مهارت های حرکتی و شناختی در کودکان دارای اختلال هماهنگی رشدی (DCD) بود. روش: این پژوهش از نوع پژوهش های کاربردی است و برای رسیدن به هدف از روش نیمه آزمایشی استفاده شد. از بین افراد شناسایی شده، ۳۰ کودک به صورت تصادفی به عنوان نمونه ی آماری انتخاب شد. متغیرهای پژوهش شامل مهارت های حرکتی درشت، مهارت های حرکتی ظریف، توانایی بازداری پاسخ، انعطاف پذیری شناختی و حافظه ی کاری بودند که به ترتیب با استفاده از آزمون تبحر حرکتی M-ABC-2، آزمون برو/نرو، آزمون استروپ و آزمون ان-بک ارزیابی شدند. پس از انجام پیش آزمون، نمونه ی آماری به دو گروه کنترل و تجربی تقسیم شد. گروه تجربی به مدت هشت هفته، سه جلسه در هفته، در یک برنامه ی تمرینی یوگا شرکت کرد. داده های به دست آمده با استفاده از آمار استنباطی و تحلیل واریانس (ANOVA) در نرم افزار SPSS مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند (05/0 P). یافته ها: نتایج نشان داد که تمرینات آموزشی منتخب یوگا تأثیر معناداری بر بهبود مهارت های حرکتی درشت و ظریف، توانایی بازداری پاسخ، انعطاف پذیری شناختی و حافظه ی کاری در دختران دارای اختلال هماهنگی رشدی دارد. نتیجه گیری: براساس یافته های این پژوهش می توان گفت گنجاندن تمرینات یوگا در برنامه های توان بخشی می تواند به عنوان روشی مؤثر برای بهبود مهارت های حرکتی و کارکردهای اجرایی در کودکان مبتلابه اختلال هماهنگی رشدی مورداستفاده قرار گیرد.