تعلیم و تربیت استثنایی

زمینه و هدف: یادگیری ضمنی به عنوان یکی از روش های مؤثر در آموزش زبان شناخته می شود که بر مواجهه طبیعی و ناخودآ گاه فرد با زبان تأ کید دارد. با این وجود، مطالعات داخلی اندکی به بررسی اثر این رویکرد در بهبود مهارت های زبانی کودکان با اختلال زبان تکاملی پرداخته اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر یک برنامه آموزشی مبتنی بر یادگیری ضمنی بر ارتقای مهارت های زبانی یک کودک با اختلال زبان تکاملی بود. روش: این مطالعه در قالب طرح پژوهشی تک آزمودنی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه کودکان با اختلال زبان تکاملی در شهر گچساران، طی سال تحصیلی ۱۴۰۴ - ۱۴۰۳ بود. یک دانش آموز پسر با اختلال زبان تکاملی که توسط گفتاردرمانگر معرفی شده بود، به عنوان آزمودنی انتخاب شد. مداخله شامل 10 جلسه آموزش فردی با بهره گیری از یک بسته تمرینی ساخت یافته مبتنی بر یادگیری ضمنی بود که با تطبیق فرهنگی از محتوای انجمن گفتار - زبان - شنوایی آمریکا طراحی شد. مهارت های زبانی آزمودنی در 3 مرحله )خط پایه، مداخله و پیگیری( با استفاده از آزمون رشد زبان نیوکامر و هامیل مورد ارزیابی قرار گرفت و داده ها با روش تحلیل دیداری در قالب طرح مورد منفرد تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که بسته تمرینی مبتنی بر یادگیری ضمنی موجب افزایش معنادار در نمره کلی مهارت های زبانی آزمودنی شد و این پیشرفت در مرحله پیگیری نیز حفظ گردید. شاخص های کمّّی )٪ PND =100 ( و )٪ POD =0 ( نیز اثربخشی و پایداری این مداخله را تأیید کردند. نتیجه گیری: یافته ها حا کی از آن است که برنامه های آموزشی مبتنی بر یادگیری ضمنی با تأ کید بر مواجهه طبیعی با زبان و طراحی ساختاریافته می توانند در ارتقای مهارت های زبانی کودکان با اختلال زبان تکاملی مؤثر باشند. بااین حال، به دلیل محدود بودن تعداد افراد مورد مداخله، انجام پژوهش های گسترده تر با طراحی کنترل شده پیشنهاد می شود.

زمینه و هدف: این مطالعه با هدف تعیین اثربخشی مداخله رفتاری شناختی بر انسجام خود، تنظیم هیجان و شفقت به خود مادران کودکان کم توان ذه نی ان جام شد. روش: روش پژوهش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری پژوهش تمامی مادران کودکان کم توان ذهنی شهر مسجدسلیمان در سال 1403 ) 92 نفر ( و نمونه پژوهش شامل 30 نفر از این مادران ) 15 نفر در گروه آزمایشی و 15 نفر در گروه گواه( بود که با روش نمونه گیری در دسترس و با توجه به ملاک های ورود به مطالعه انتخاب شدند. گروه آزمایشی برنامه مداخله را طی 8 هفته و 8 جلسه 90 دقیقه ای دریافت نمود. پرسشنامه های مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه های انسجام خود )آنتونوسکی، 1997 (، تنظیم هیجان ) گارنفسکی و همکاران، 2001 ( و شفقت به خود )نف، 2016 ( بود. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر، نرم افزار SPSS نسخه 22 و سطح معناداری 05 / 0 مورد تجزیه وتحل یل قرار گرفت ند. نتایج: یافته ها نشان داد، بین گروه های آزمایشی و گواه از نظر انسجام خود، تنظیم هیجان و شفقت به خود تفاوت معنا داری وجود داشت ) 001 / p>0 (. به عبارتی، مداخله رفتاری شناختی باعث بهبود انسجام خود، تنظیم هیجان و شفقت به خود در گروه آزمایشی )مادران دارای کودک کم توان ذهنی( نسبت به گروه گواه شده است. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که می توان با آ گاهی دادن و کمک به بازسازی شناختی، کنترل هیجانات مثبت را جایگزین هیجانات منفی کرده و سبب کاهش آسیب روانی مادران دارای کودک کم توان ذهنی شد.

زمینه و هدف: یکی از مسائل قابل توجه در زمینه رشد و تربیت کودکان وجود مشکلات رفتاری در آنها است. ویژگی های روان شناختی و شیوه تعامل والدین با کودک، از عوامل مهم در آسیب شناسی این مشکلات به شمار می روند. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی والدگری ذهن آ گاهانه در رابطه بین بدتنظیمی هیجانی مادران و مشکلات رفتاری کودکان بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری این پژوهش، شامل مادران تمامی کودکان دختر و پسر کلاس سوم تا ششم مقطع ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 03 - 1402 بود که 200 نفر به صورت دردسترس انتخاب شدند. جهت گردآوری داده ها از مقیاس های درجه بندی کانرز-فرم والدین، دشواری تنظیم هیجان گرتز و رومر و مقیاس ذهن آ گاهی والدگری مک کافری و همکاران استفاده شد. داده های جمع آوری شده با روش معادلات ساختاری مورد تحل یل قرار گر فت. یافته ها: نتایج این پژوهش نشان داد که بدتنظیمی هیجانی مادران با والدگری ذهن آ گاهانه و مشکلات رفتاری کودکان رابطه دارد. همچنین بین والدگری ذهن آ گاهانه و مشکلات رفتاری کودکان رابطه وجود دارد. در نهایت والدگری ذهن آ گاها نه ن قش میان جی در راب طه ب ین م شکلات رف تاری کودکان و بدتنظی می هیجا نی مادران دارد. نتیجه گیری: براساس یافته ها، لازم است تا جهت کاهش مشکلات رفتاری کودکان آموزش هایی در زمینه تنظیم هیجان و شیوه های والدگری به مادران داده شود.

زمینه و هدف: دانش آموزان با اختلال خواندن دارای مشکلات شناختی می باشند که جهت کاهش آن نیاز به مداخلات آموزشی است. پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش توانمندسازی شناختی بر مهارت روان خوانی و درک مطلب در دانش آموزان با اختلال خواندن انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه آزمایشی و گواه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانش آموزان با اختلال خواندن 7- 11 سال شهرستان گنبدکاووس بود که در سال تحصیلی 1402-1403 مشغول به تحصیل بوده و به مرا کز مشکلات یادگیری ویژه آموزش و پرورش معرفی شده بودند. حجم نمونه به روش نمونه گیری غیرتصادفی هدفمند، 30 دانش آموز داوطلب واجد شرایط وارد مطالعه شدند. از این تعداد 15 نفر در گروه آزمایشی و 15 نفر درگروه گواه به طور تصادفی جایگزین شدند. آموزش توانمندسازی شناختی براساس مدل شناختی توماس و ولتهوس ) 1990 ( به مدت 8 جلسه 60 دقیقه ای به صورت گروهی برای گروه آزمایشی اجرا شد. گروه گواه هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. آزمون خواندن و نارساخوانی )مهارت خواندن( کرمی نوری و مرادی و درک مطلب )مقیاس هوشی وکسلر کودکان( اجرا شد. برای توصیف ویژگی های داده ها از شاخص های آمار توصیفی شامل میانگین، انحراف معیار و در بخش آمار استنباطی از تحلیل کواریانس استفاده شد. تجزیه وتحلیل داده ها در نرم افزار spss نسخه 25 در سطح معناداری 05 / 0 انجام گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد، آموزش توانمندسازی شناختی بر مهارت روان خوانی و درک مطلب دانش آموزان با اختلال خواندن تأثیر دارد ) 01 / .)P=0 نتیجه گیری: با توجه به نتایج این پژوهش، آموزش توانمندسازی شناختی موجب بهبود مهارت روان خوانی و افزایش درک مطلب در دانش آموزان با اختلال خواندن می شود.

زمینه و هدف: بریل به عنوان مهمترین نظام ارتباط نوشتاری کارآمد برای افراد با آسیب بینایی با موانعی در آموزش و یادگیری همراه است که شناسایی و وا کاوی آن ها برنامه ریزان، معلمان و والدین را در رفع این مشکلات کمک می کند. پژوهش حاضر با هدف وا کاوی موانع و تبیین راهکارهایی برای آموزش خط بریل به دانش آموزان با آسیب بینایی انجام شد. روش: روش پژوهش تفسیری با رویکرد کیفی و جامعه آماری مشتمل بر تمامی معلمان مشغول به کار مقطع ابتدایی مدارس استثنایی گروه نابینا استان چهارمحال و بختیاری در سال تحصیلی 1403 - 1402 بود. نمونه پژوهش با روش هدفمند زنجیره ای انتخاب و مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته حضوری با 19 نفر از معلمان تا اشباع نظری داده ها ادامه یافت. به منظور تأیید صحت و اعتماد پذیری داده های پژوهش، داده ها حین جمع آوری، تحلیل و مورد بازنگری و تکمیل قرار گر فت. به م نظور تحل یل داده ها از راه برد داده بن یاد و روش کد گذاری محتوای آشکار و پن هان ا ستفاده شد. یافته ها: حاصل تحلیل داده ها، استخراج 5 مانع علّّی مشتمل بر: ویژگی های جسمی دانش آموزان، ویژگی های روانی و ذهنی دانش آموزان، برنامه ریزی آموزشی و درسی، دسترسی به امکانات و نگرش خانواده؛ 4 عامل زمینه ای شامل نقص در حمایت های اقتصادی سازمان های دولتی و مردم نهاد، نقص در تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های درون و برون سازمانی، خلاءهای موجود در تهیه و ارائه ابزارهای فناوری و دشواری آموزش و توانمندسازی فناوری برای افراد باآسیب بینایی، وجود خلاءهای فرهنگی و نگرشی در سطح جامعه؛ و 7 عامل مداخله گر اقتصادی، زیرساختی و سازمانی، تجربه و بینش معلم، امکانات و تجهیزات، وضعیت فرهنگی-اجتما عی خا نواده و مدر سه؛ تعی ین اقدا مات، پیامد ها و مدل پارادایمی بود. نتایج: نتایج بیانگر آن بود که به منظور رفع موانع فرا گیری خط بریل باید اقدامات چندگانه ای در حوزه آموزش فرد، خانواده و اجتماع، تقویت ارتباط مداوم و نزدیک بین مدرسه و خانواده، حمایت مادی و مالی خانواده ها و مدارس، اصلاح روش ها و برنامه های آموزشی به کمک ابزارهای فناوری نوین صورت گیرد تا پیامدهای مطلوب حاصل شود.

زمینه و هدف: اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی یکی از شایع ترین اختلالات عصبی-رشدی است که با نارسایی در کارکردهای اجرایی هسته ای مانند توجه، بازداری پاسخ و حافظه فعال همراه است. با توجه به اهمیت بهبود این کارکردها، استفاده از برنامه های توان بخشی شناختی به عنوان روشی نوین در مداخلات درمانی مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی برنامه شناختی کاپتان لاگ بر بهبود کارکردهای اجرایی هسته ای در کودکان با ریخت ترکی بی ا ختلال نار سایی توجه/بیش فعا لی انجام شد. روش: این مطالعه یک کارآزمایی بالینی کنترل شده یک سوکور بود که در آن از طرح پیش آزمون-پس آزمون با دوره پیگیری استفاده گردید. جامعه آماری شامل کودکان مراجعه کننده به مرکز آتیه از سال 1401 تا 1403 بود. 34 کودک با ریخت ترکیبی اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی به شیوه دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در 2 گروه آزمایشی ) 17 نفر ( و گواه ) 17 نفر ( قرار گرفتند. گروه آزمایشی به مدت 10 جلسه با برنامه کاپتان لا گ تمرین کردند و گروه گواه برنامه بازی ویدوئی تتریس را تمرین کردند. شرکت کنندگان در 3 مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با آزمون های بررسی یکپارچه عملکرد دیداری-شنیداری ) IVA-2 (، عملکرد پیوسته ) CPT ( و N-back ارزیابی شدند. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و تحل یل کوواریا نس چندمتغ یره تحل یل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که در مرحله پس آزمون عملکرد گروه آزمایشی در توجه ) 001 / F)1،23(=70/39 ،P>0 (، بازداری پاسخ ) 001 / F)1،23(=48/62 ،P>0 ( و حافظه فعال ) 001 / F)1،23(=57/89 ،P>0 ( نسبت به گروه گواه به طور معناداری بهبود یافته است، درحالی که در مرحله پیگیری بین 2 گروه در هیچ کدام از متغیرها تفاوت معناداری وجود نداشت ) 05 / .)p<0 بحث و نتیجه گیری: برنامه توان بخشی کاپتان لا گ می تواند به عنوان یک ابزار مؤثر در بهبود کارکردهای اجرایی هسته ای کودکان با اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی در کوتاه مدت مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، برای دستیابی به اثرات پا یدار ن یاز به مداخلات تکمی لی و تمری نات مداوم و جود دارد.

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف رتبه بندی چهار راهبرد آموزش مهارت های زبانی به کودکان دارای اختلال شنوایی انجام شد. روش: برای پژوهش حاضر، از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی استفاده شد. راهبردهای مورد بررسی شامل آموزش با: ۱( کتاب داستان، ۲( فیلم با زیرنویس، ۳( فیلم با رابط زبان اشاره، و ۴( فیلم با ترکیب زیرنویس و رابط زبان اشاره بود. نمونه آماری شامل ۲۸ دانش آموز پسر دبستانی 6 تا 12 ساله کم شنوا از دو مدرسه تخصصی ناشنوایان در تهران بود که به صورت تصادفی در چهار گروه آموزشی تقسیم شدند. هر راهبرد آموزشی برای سه داستان متفاوت برای نمونه آماری به مدت 12 جلسه آموزشی طی 2 ماه اجرا شد. داده ها از طریق فرم مصاحبه ساختارمند )در قالب آزمون های بسته و باز پاسخ( فردی و مشاهده مستقیم گردآوری و سپس با مدل تحلیل سلسله مراتبی فازی و درنظرگرفتن هفت معیار درک واژگان، بازگویی، تحل یل مع نا، واژگان انتزا عی، تعا مل، حاف ظه و تمر کز و شفافیت مفاه یم تحل یل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که روش «فیلم با رابط + زیرنویس » با کسب بالاترین امتیاز، مؤثرترین روش در ارتقای مهارت های زبانی از جمله درک واژگان، بازگویی و تحلیل مفاهیم بود. روش «فیلم با رابط » در رتبه دوم، روش «فیلم با زیرنو یس » در رت به سوم و روش ک تاب دا ستان در رت به آ خر قرار دا شت. نتیجه گیری: این یافته ها بر اهمیت استفاده از رویکردهای چندحسی و فناوری محور در آموزش زبان به کودکان دارای اختلال شنوایی تأ کید دارد و می تواند مبنایی برای طراحی برنامه های آموزشی فرا گیر و مبتنی بر شواهد باشد.